Luận văn thạc sĩmở rộng cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại nhthương mại cổ phần công thương việt nam chi nhánh hoàn kiếm

Luận văn thạc sĩ phân tích mở rộng cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại NH thương mại cổ phần Công thương Việt Nam chi nhánh Hoàn Kiếm.

• Trường học: Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Mở Rộng Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Tại Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHO VAY DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái quát chung về doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.2. Khái niệm và tiêu chí xác định DNVVN
• 1.3. Đặc điểm của DNVVN
• 1.4. Vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế
• 1.5. Hoạt động cho vay đối với các DNVVN của Ngân hàng thương mại
• 1.6. Các chỉ tiêu phản ánh mở rộng cho vay DNVVN của NHTM
• 1.6.1. Nhóm chỉ tiêu quy mô cho vay DNVVN
• 1.6.2. Nhóm chỉ tiêu cơ cấu cho vay
• 1.6.3. Nhóm chỉ tiêu chất lượng hoạt động cho vay
• 1.7. Các nhân tố ảnh hưởng tới mở rộng cho vay DNVVN của NHTM
• 1.7.1. Các nhân tố khách quan
• 1.7.2. Các nhân tố chủ quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHO VAY DOANH NGHIỆP
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Hoàn Kiếm
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển Chi nhánh
• 2.3. Cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của Chi nhánh
• 2.4. Tình hình hoạt động kinh doanh của Chi nhánh các năm 2011 – 6 tháng đầu năm 2014
• 2.4.1. Hoạt động huy động vốn
• 2.4.2. Hoạt động tín dụng
• 2.4.3. Các hoạt động dịch vụ
• 2.4.4. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.5. Thực trạng cho vay DNVVN tại NH TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm
• 2.5.1. Ngưỡng cắt phân khúc KHDN
• 2.5.2. Ngưỡng cắt phân khúc KHDN theo DTT
• 2.5.3. Ngưỡng cắt phân khúc KHDN theo số dư bình quân tiền vay/ tiền gửi bình quân
• 2.5.4. Quy trình cho vay DNVVN tại NH TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm
• 2.5.4.1. Điều kiện cấp GHTD và cho vay
• 2.5.4.2. Hồ sơ xin cấp tín dụng
• 2.5.4.3. Quy trình cấp tín dụng cho vay DNVVN
• 2.5.5. Thực trạng cho vay DNVVN tại NH TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm
• 2.5.6. Quy mô cho vay các DNVVN tại NH TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm
• 2.5.7. Cơ cấu cho vay các DNVVN tại NH TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm
• 2.5.8. Chất lượng cho vay các DNVVN tại NH TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm
• 2.5.9. Đánh giá thực trạng cho vay DNVVN tại NH TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm
• 2.5.9.1. Về các yếu tố khách quan
• 2.5.9.2. Đánh giá môi trường vĩ mô, chính sách của nhà nước
• 2.5.9.3. Đánh giá năng lực DNVVN giai đoạn 2011 – 2013
• 2.5.9.4. Về chính sách của NH TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm
• 2.5.10. Các chương trình cho vay DNVVN
• 2.5.11. Chính sách lãi suất cho vay
• 2.5.12. Công tác tiếp thị, quảng cáo
• 2.5.13. Nguồn nhân lực
• 2.5.14. Những kết quả đạt được
• 2.5.15. Hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP MỞ RỘNG CHO VAY CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH HOÀN KIẾM
• 3.1. Định hướng cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Hoàn Kiếm năm 2014
• 3.1.1. Đối tượng khách hàng/ nhu cầu tín dụng ưu tiên lựa chọn
• 3.1.1.1. Đối với khách hàng cá nhân
• 3.1.1.2. Đối với khách hàng doanh nghiệp
• 3.1.2. Định hướng ngành/ nhu cầu tín dụng
• 3.1.3. Hạn chế cấp tín dụng
• 3.1.4. Không cấp tín dụng
• 3.2. Một số giải pháp mở rộng cho vay đối với DNVVN tại Chi nhánh Hoàn Kiếm
• 3.2.1. Xây dựng mục tiêu cho vay và chính sách lãi suất đối với DNVVN
• 3.2.2. Hoàn thiện cơ cấu tín dụng
• 3.2.3. Đa dạng hóa các phương thức cho vay
• 3.2.4. Tăng cường công tác tiếp thị, giới thiệu sản phẩm cho vay đối với các DNVVN
• 3.2.5. Quan tâm nghiên cứu rút ngắn hơn nữa thời gian từ lúc doanh nghiệp xin vay cho đến lúc giải ngân
• 3.2.6. Hoàn thiện quy trình thẩm định tín dụng chặt chẽ và đảm bảo thực hiện đúng quy trình trước khi giải ngân
• 3.2.7. Nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra, giám sát tình hình sử dụng vốn vay của DNVVN sau khi giải ngân
• 3.2.8. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tín dụng trong quan hệ với các DNVVN thông qua công tác đào tạo, tái đào tạo và tuyển dụng
• 3.2.9. Hoàn thiện và thực hiện tốt chính sách khách hàng
• 3.2.10. Các giải pháp gia tăng nguồn vốn
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Giải pháp đối với DNVVN trên địa bàn Hà Nội
• 3.3.1.1. Tham gia vào các hiệp hội doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề để tận dụng sự hỗ trợ
• 3.3.1.2. Chú trọng đổi mới và hiện đại hóa công nghệ để tăng năng suất lao động và chất lượng sản phẩm
• 3.3.1.3. Xây dựng mạng thông tin để quảng bá hình ảnh, đồng thời cung cấp thông tin cho khách hàng và ngân hàng khi muốn tìm hiểu doanh nghiệp
• 3.3.1.4. Tăng cường liên kết, hợp tác giữa các DNVVN để tận dụng nguồn lực của nhau
• 3.3.1.5. Chuyên nghiệp hóa trong tổ chức hoạt động bộ máy kế toán – tài chính để tạo tính minh bạch và trung thực trong các báo cáo
• 3.3.1.6. Nâng cao kỹ năng và trình độ nghề nghiệp đối với nhân viên và các cấp quản lý của DNVVN
• 3.3.2. Kiến nghị đối với NH TMCP Công Thương Việt Nam
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mở Rộng Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Tại Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam

Mở rộng cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế hiện nay. DNVVN đóng vai trò chủ chốt trong việc tạo ra việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, việc tiếp cận vốn vay vẫn còn nhiều thách thức. Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam đã có những nỗ lực đáng kể trong việc mở rộng cho vay cho nhóm doanh nghiệp này.

1.1. Khái Niệm Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Tại Việt Nam

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) được xác định dựa trên tiêu chí về quy mô vốn và số lượng lao động. Theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP, DNVVN bao gồm các doanh nghiệp có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động không quá 300 người.

1.2. Vai Trò Của DNVVN Trong Nền Kinh Tế

DNVVN chiếm gần 97% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam và đóng góp hơn 45% GDP. Sự phát triển của DNVVN không chỉ tạo ra việc làm mà còn thúc đẩy đổi mới sáng tạo và cạnh tranh trong nền kinh tế.

II. Thách Thức Trong Việc Mở Rộng Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng DNVVN vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc tiếp cận vốn vay. Các yếu tố như điều kiện vay vốn, lãi suất cao và quy trình thẩm định phức tạp đã cản trở khả năng tiếp cận tín dụng của họ.

2.1. Điều Kiện Vay Vốn Khó Khăn

Nhiều DNVVN không đáp ứng được các điều kiện vay vốn của ngân hàng, dẫn đến việc không thể tiếp cận nguồn vốn cần thiết cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

2.2. Lãi Suất Cho Vay Cao

Lãi suất cho vay cao là một trong những rào cản lớn đối với DNVVN. Điều này khiến cho nhiều doanh nghiệp không thể chi trả và dẫn đến tình trạng nợ xấu.

III. Phương Pháp Mở Rộng Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Tại Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam

Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam đã triển khai nhiều phương pháp nhằm mở rộng cho vay cho DNVVN. Các giải pháp này bao gồm cải thiện quy trình thẩm định, đa dạng hóa sản phẩm cho vay và tăng cường công tác tiếp thị.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Thẩm Định Tín Dụng

Quy trình thẩm định tín dụng cần được đơn giản hóa và nhanh chóng hơn để tạo điều kiện thuận lợi cho DNVVN trong việc tiếp cận vốn vay.

3.2. Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Cho Vay

Ngân hàng cần phát triển các sản phẩm cho vay linh hoạt hơn, phù hợp với nhu cầu và khả năng của DNVVN, từ đó thu hút nhiều khách hàng hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Mở Rộng Cho Vay DNVVN Tại Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam

Việc mở rộng cho vay DNVVN không chỉ mang lại lợi ích cho ngân hàng mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc hỗ trợ DNVVN có thể tạo ra nhiều cơ hội việc làm và tăng trưởng kinh tế bền vững.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Cho Vay DNVVN

Nghiên cứu cho thấy rằng các DNVVN được hỗ trợ vay vốn có khả năng phát triển nhanh hơn và tạo ra nhiều việc làm hơn so với những doanh nghiệp không được hỗ trợ.

4.2. Tác Động Đến Nền Kinh Tế

Mở rộng cho vay DNVVN không chỉ giúp các doanh nghiệp tồn tại mà còn thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế địa phương và quốc gia.

V. Kết Luận Về Mở Rộng Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Tại Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam

Mở rộng cho vay DNVVN là một chiến lược quan trọng cho sự phát triển bền vững của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam. Cần có những chính sách và giải pháp cụ thể để hỗ trợ DNVVN trong việc tiếp cận vốn vay.

5.1. Định Hướng Tương Lai

Ngân hàng cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các sản phẩm cho vay phù hợp với nhu cầu của DNVVN, đồng thời cải thiện quy trình cho vay để thu hút nhiều khách hàng hơn.

5.2. Khuyến Nghị Chính Sách

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho DNVVN trong việc tiếp cận vốn vay, từ đó thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) giữ vai trò là xương sống của nền kinh tế khi chiếm gần 97% tổng số gần 600.000 doanh nghiệp đang hoạt động trên cả nước và đóng góp trên 45% GDP cũng như kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận vốn ngân hàng của khối này còn rất hạn chế khi chưa đến 36% số doanh nghiệp tiếp cận được nguồn tín dụng chính thức, trong khi tổng giá trị tài sản đảm bảo cho dư nợ toàn ngành liên tục tăng từ 994 nghìn tỷ đồng năm 2011 lên 1.138 nghìn tỷ đồng vào tháng 9 năm 2013. Tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (Vietinbank) – Chi nhánh Hoàn Kiếm, tổng dư nợ tín dụng đến ngày 30/06/2014 đạt 6.076 tỷ đồng, tăng trưởng 11% so với cuối năm 2013, vượt trội so với mức tăng trưởng 3,6% của toàn ngành ngân hàng. Mặc dù vậy, cơ cấu danh mục cho vay bộc lộ sự mất cân đối nghiêm trọng khi dư nợ dành cho khối doanh nghiệp lớn chiếm tới 85% (đạt 5.194 tỷ đồng), trong khi dư nợ cho vay DNVVN chỉ đạt 670 tỷ đồng, tương đương 11% tổng dư nợ. Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng hoạt động cấp tín dụng, xác định các rào cản nội tại và môi trường kinh doanh, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp mở rộng quy mô cho vay DNVVN an toàn, bền vững. Phạm vi không gian được thực hiện tại Vietinbank Chi nhánh Hoàn Kiếm trên địa bàn Hà Nội – nơi tập trung 69.796 DNVVN (chiếm 22,3% số lượng DNVVN cả nước), với dữ liệu thời gian từ năm 2011 đến 6 tháng đầu năm 2014 và định hướng phát triển đến năm 2015. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc tối ưu hóa tỷ trọng tín dụng DNVVN, phân tán rủi ro tập trung, nâng cao hiệu suất sử dụng vốn và duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức tuyệt đối an toàn 0%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hai nền tảng lý thuyết cốt lõi trong kinh tế học tiền tệ: Lý thuyết trung gian tài chính (Financial Intermediation Theory) giải thích vai trò cầu nối luân chuyển vốn từ nơi thừa sang nơi thiếu nhằm giảm thiểu chi phí giao dịch, và Lý thuyết thông tin bất đối xứng (Asymmetric Information Theory) phân tích hiện tượng lựa chọn đối nghịch cùng rủi ro đạo đức trong quan hệ cấp tín dụng giữa ngân hàng thương mại và DNVVN. Bên cạnh đó, mô hình quản trị rủi ro tín dụng hiện đại theo chuẩn mực Basel được kết hợp để làm rõ mối quan hệ giữa hệ số an toàn vốn, định giá tài sản bảo đảm và xếp hạng tín nhiệm nội bộ.

Nghiên cứu tập trung vào 4 khái niệm nền tảng:

• Tiêu chí định danh DNVVN: Phân loại theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP (quy mô vốn dưới 20 đến 100 tỷ đồng, số lao động từ 10 đến 300 người tùy ngành nghề) kết hợp tiêu chí phân khúc nội bộ của Vietinbank theo Doanh thu thuần từ dưới 20 tỷ đồng (siêu vi mô) đến dưới 500 tỷ đồng (doanh nghiệp vừa).
• Quy mô cho vay: Đo lường qua mức tăng trưởng dư nợ tuyệt đối, tốc độ tăng trưởng dư nợ bình quân hàng năm và doanh số giải ngân thực tế cho DNVVN.
• Cơ cấu tín dụng: Tỷ trọng dư nợ DNVVN trên tổng dư nợ, cơ cấu theo thời hạn vay (ngắn hạn, trung và dài hạn) và theo ngành nghề sản xuất - kinh doanh.
• Chất lượng hoạt động cho vay: Đánh giá thông qua tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu (từ nhóm 3 đến nhóm 5 theo quy định của Ngân hàng Nhà nước) và hiệu suất sử dụng vốn huy động.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm dữ liệu thứ cấp từ các văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo thường niên của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Cục Thống kê Hà Nội, và hệ thống báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo tín dụng nội bộ của Vietinbank Chi nhánh Hoàn Kiếm trong giai đoạn 2011 – 2013 cùng số liệu bán niên 2014.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 100% hồ sơ khách hàng doanh nghiệp có phát sinh dư nợ tại chi nhánh trong giai đoạn 3,5 năm, thực hiện phương pháp chọn mẫu toàn bộ nhằm đảm bảo tính bao quát, không bỏ sót các biến động danh mục. Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp thống kê mô tả, phân tích so sánh động thái phát triển chuỗi thời gian trên phần mềm bảng tính và kiểm định kinh tế lượng trên EViews. Việc lựa chọn phương pháp này xuất phát từ yêu cầu lượng hóa chính xác mức độ tác động của các nhân tố như chính sách lãi suất, quy trình thẩm định, điều kiện tài sản bảo đảm và nguồn nhân lực tín dụng tới tốc độ mở rộng quy mô dư nợ DNVVN một cách khách quan, khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu ghi nhận 4 kết quả thực chứng nổi bật tại Vietinbank Chi nhánh Hoàn Kiếm:

Thứ nhất, tốc độ tăng trưởng quy mô cho vay DNVVN còn rất khiêm tốn. Dư nợ DNVVN năm 2012 chỉ chiếm 8% tổng dư nợ; năm 2013 đạt 630 tỷ đồng, chiếm 11,5% trong tổng dư nợ 5.475 tỷ đồng; đến ngày 30/06/2014 đạt 670 tỷ đồng, chiếm 11% tổng dư nợ 6.076 tỷ đồng. Doanh số giải ngân cho DNVVN tăng trưởng chậm hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng tín dụng chung của chi nhánh.

Thứ hai, cơ cấu danh mục tín dụng mất cân đối nghiêm trọng theo phân khúc khách hàng. Tính đến 30/06/2014, dư nợ cho vay doanh nghiệp lớn đạt 5.194 tỷ đồng (chiếm 85% tổng dư nợ), phản ánh chi nhánh vẫn vận hành đậm nét theo mô hình ngân hàng bán buôn truyền thống, phụ thuộc lớn vào các tổng công ty và tập đoàn nhà nước (tỷ trọng cho vay doanh nghiệp nhà nước duy trì ở mức 70% đến 85%).

Thứ ba, chất lượng tín dụng được duy trì ở mức hoàn hảo hiếm có. Chi nhánh xác lập kỷ lục 12 năm liên tiếp không phát sinh nợ xấu, tỷ lệ nợ nhóm 2 và nợ xấu (nhóm 3 - 5) liên tục giữ mức 0%. Kết quả kinh doanh đạt lợi nhuận sau trích dự phòng rủi ro rất cao: 160 tỷ đồng năm 2011, 201 tỷ đồng năm 2012 và 180 tỷ đồng năm 2013.

Thứ tư, nguồn vốn huy động và thu dịch vụ duy trì đà tăng trưởng ổn định. Tổng nguồn vốn huy động đạt 8.000 tỷ đồng năm 2011, đạt đỉnh 9.906 tỷ đồng năm 2012 và đạt 8.403 tỷ đồng năm 2013. Doanh thu phí dịch vụ tăng từ 24 tỷ đồng năm 2011 lên 27 tỷ đồng năm 2013 (tăng 11%), và 6 tháng đầu năm 2014 đạt 11,64 tỷ đồng (tăng 47% so với cùng kỳ năm 2013).

Thảo luận kết quả

Dữ liệu phân tích thực trạng khi biểu diễn qua biểu đồ hình tròn về cơ cấu đối tượng cho vay cho thấy sự tương phản rõ rệt giữa tỷ trọng 85% của khối doanh nghiệp lớn và 11% của khối DNVVN. Biểu đồ đường thể hiện tăng trưởng dư nợ giai đoạn 2011 - 2014 cũng phản ánh dư nợ DNVVN chỉ nhích nhẹ từ khoảng 8% lên 11%, tạo ra khoảng cách lớn so với tiềm năng thị trường địa bàn gồm gần 70.000 doanh nghiệp tại Hà Nội.

Nguyên nhân chính của hiện tượng này bắt nguồn từ cả hai phía:

• Về phía ngân hàng: Quy trình cấp giới hạn tín dụng và cho vay theo Quyết định số 699/2013/QĐ-HĐQT-NHCT35 và Quyết định số 1068/2013/QĐ-TGĐ-NHCT35 trải qua 12 bước thẩm định chặt chẽ, yêu cầu xếp hạng tín dụng từ loại BB trở lên (với vay có bảo đảm) hoặc loại A và ROE tối thiểu 5% (với vay không bảo đảm). Các điều kiện này quá khắt khe đối với phần lớn DNVVN vốn có vốn mỏng và hệ thống kế toán chưa hoàn thiện. Công tác tiếp thị, quảng bá sản phẩm chuyên biệt cho DNVVN còn mờ nhạt.
• Về phía doanh nghiệp: Năng lực tài chính hạn chế, thiếu tài sản thế chấp đạt chuẩn (khi phần lớn bất động sản đã thế chấp hết từ các kỳ trước), tính minh bạch của báo cáo tài chính thấp và thiếu các phương án kinh doanh khả thi.

So sánh với các nghiên cứu cùng ngành, sự kiên định trong việc kiểm soát nợ xấu ở mức 0% của Vietinbank Hoàn Kiếm là thành tích xuất sắc, nhưng việc áp dụng khẩu vị rủi ro quá thận trọng đã vô tình thu hẹp cơ hội mở rộng tệp khách hàng DNVVN đầy tiềm năng.

Đề xuất và khuyến nghị

Để mở rộng cho vay DNVVN an toàn và hiệu quả, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể cho giai đoạn 2014 – 2015:

Thứ nhất, hoàn thiện chính sách sản phẩm và đa dạng hóa phương thức cấp tín dụng. Ban Lãnh đạo chi nhánh chỉ đạo Phòng Khách hàng Doanh nghiệp thiết kế các gói cấp tín dụng linh hoạt như cho vay thấu chi, cho vay luân chuyển theo mùa vụ, tài trợ chuỗi cung ứng và cấp tín dụng dựa trên quản lý dòng tiền qua tài khoản thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào bất động sản thế chấp. Mục tiêu nâng tỷ trọng dư nợ DNVVN từ 11% lên mức tối thiểu 18% - 20% vào cuối năm 2015.

Thứ hai, tái cấu trúc và số hóa quy trình thẩm định tín dụng. Áp dụng triệt để hệ thống phần mềm quản lý hồ sơ iCDOC và quy chế phân cấp phê duyệt tự động đối với các khoản vay quy mô nhỏ dưới 2 tỷ đồng tại chi nhánh và dưới 500 triệu đồng tại phòng giao dịch. Thời gian xử lý từ lúc tiếp nhận hồ sơ đến khi ra quyết định giải ngân cần được rút ngắn từ 7 - 10 ngày xuống còn tối đa 3 - 5 ngày làm việc, áp dụng ngay trong quý I năm 2015.

Thứ ba, đẩy mạnh công tác tiếp thị, truyền thông và phát triển mạng lưới. Chi nhánh cần trích thêm 15% - 20% chi phí hoạt động hàng năm cho công tác marketing định hướng phân khúc DNVVN; chủ động ký kết hợp tác với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội để tiếp cận mạng lưới gần 70.000 doanh nghiệp thành viên, triển khai các hội thảo tư vấn gói lãi suất ưu đãi theo định kỳ hàng quý.

Thứ tư, nâng cao năng lực chuyên môn và chuẩn mực đạo đức của đội ngũ cán bộ tín dụng. Phòng Tổng hợp và Tổ chức hành chính xây dựng kế hoạch đào tạo lại 100% cán bộ tín dụng doanh nghiệp về kỹ năng phân tích dòng tiền thực tế, thẩm định báo cáo tài chính phi chuẩn mực và đánh giá rủi ro ngành nghề; gắn chỉ tiêu KPI phát triển khách hàng DNVVN mới vào cơ chế lương thưởng từ đầu năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban Lãnh đạo và cán bộ quản lý tín dụng tại các Ngân hàng Thương mại: Vận dụng mô hình phân tích cơ cấu danh mục và quy trình kiểm soát rủi ro để tái cấu trúc danh mục cho vay cân bằng giữa bán buôn và bán lẻ, giúp nâng tỷ trọng DNVVN mà vẫn kiểm soát nợ xấu ở mức tối ưu dưới 1%.
• Chủ doanh nghiệp và Giám đốc tài chính khối DNVVN: Tham khảo quy trình cấp tín dụng 12 bước, các tiêu chí xếp hạng tín nhiệm BB/A và điều kiện chứng minh dòng tiền để chủ động chuẩn hóa hệ thống báo cáo tài chính, nâng cao khả năng tiếp cận vốn ngân hàng với chi phí hợp lý.
• Cơ quan hoạch định chính sách kinh tế và Hiệp hội ngành nghề: Sử dụng các số liệu thực chứng để tham mưu, hoàn thiện cơ chế bảo lãnh tín dụng quốc gia theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP, tạo cầu nối tháo gỡ điểm nghẽn về tài sản bảo đảm cho cộng đồng doanh nghiệp địa phương.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu định lượng danh mục tín dụng, khung phân tích các nhân tố ảnh hưởng và bài học kinh nghiệm thực tiễn từ một chi nhánh ngân hàng thương mại nhà nước hàng đầu.

Câu hỏi thường gặp

1. Đâu là rào cản lớn nhất khiến DNVVN khó tiếp cận vốn vay tại Vietinbank Hoàn Kiếm? Rào cản lớn nhất là yêu cầu về tài sản bảo đảm và tính minh bạch tài chính. Ngân hàng áp dụng điều kiện xếp hạng tín dụng BB trở lên kèm tài sản thế chấp chuẩn mực, trong khi phần lớn DNVVN đã thế chấp hết tài sản cố định (tổng giá trị thế chấp toàn quốc đạt 1.138 nghìn tỷ đồng năm 2013) và có báo cáo tài chính chưa qua kiểm toán độc lập.

2. Tại sao chi nhánh cần phải chuyển dịch cơ cấu từ doanh nghiệp lớn sang DNVVN? Mặc dù doanh nghiệp lớn đóng góp 85% dư nợ (5.194 tỷ đồng) nhưng mức độ tập trung rủi ro rất cao và biên lợi nhuận lãi thuần có xu hướng thu hẹp. Việc mở rộng sang phân khúc DNVVN giúp ngân hàng phân tán rủi ro danh mục, gia tăng nguồn thu phí dịch vụ thanh toán và khai thác thị trường bán lẻ rộng lớn trên địa bàn Hà Nội.

3. Cơ sở nào giúp Vietinbank Hoàn Kiếm duy trì tỷ lệ nợ xấu 0% suốt 12 năm liên tục? Thành tích này đạt được nhờ quy trình thẩm định 12 bước chặt chẽ theo Quyết định 1068/2013/QĐ-TGĐ-NHCT35, cơ chế kiểm tra giám sát sử dụng vốn sau giải ngân nghiêm ngặt, cùng chính sách ưu tiên cấp tín dụng có tài sản bảo đảm (chiếm khoảng 70% tổng dư nợ) và chọn lọc khách hàng có xếp hạng tín nhiệm cao.

4. Vietinbank phân khúc khách hàng DNVVN dựa trên tiêu chí nào? Khác với tiêu chí vốn và lao động của Nghị định 56/2009/NĐ-CP, Vietinbank phân loại khách hàng dựa trên Doanh thu thuần hàng năm: Doanh nghiệp siêu vi mô (dưới 20 tỷ đồng), Doanh nghiệp vi mô (20 đến dưới 60 tỷ đồng), Doanh nghiệp nhỏ (60 đến dưới 200 tỷ đồng) và Doanh nghiệp vừa (200 đến dưới 500 tỷ đồng), hoặc dựa trên số dư bình quân tiền gửi và tiền vay trong 12 tháng.

5. Luận văn đề xuất giải pháp trọng tâm nào để rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ vay vốn? Giải pháp cốt lõi là phân quyền phê duyệt tín dụng tự động cho các khoản vay dưới 2 tỷ đồng tại chi nhánh và dưới 500 triệu đồng tại phòng giao dịch, kết hợp số hóa 100% hồ sơ thẩm định qua phần mềm iCDOC nhằm giảm thời gian xét duyệt từ 7 - 10 ngày xuống còn 3 - 5 ngày làm việc.

Kết luận

• DNVVN là lực lượng then chốt chiếm 97% số lượng doanh nghiệp và 45% GDP nhưng tỷ trọng tiếp cận vốn tại Vietinbank Hoàn Kiếm mới chỉ dừng ở mức 11% (670 tỷ đồng tính đến 30/06/2014).
• Chi nhánh sở hữu nền tảng quản trị rủi ro xuất sắc với 12 năm liên tiếp duy trì tỷ lệ nợ xấu 0% và tỷ suất sinh lời ấn tượng trên 180 tỷ đồng lợi nhuận ròng hàng năm.
• Nút thắt lớn nhất nằm ở cơ cấu tín dụng tập trung quá mức vào doanh nghiệp lớn (85%) và quy trình cấp tín dụng thiếu tính linh hoạt đối với đặc thù của DNVVN.
• Hệ thống giải pháp cần tập trung vào: linh hoạt hóa điều kiện thế chấp bằng dòng tiền, số hóa hồ sơ qua iCDOC, rút ngắn chu kỳ giải ngân xuống dưới 5 ngày và đẩy mạnh tiếp thị mạng lưới 69.796 doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội.
• Sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách ngân hàng và các quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương là chìa khóa mở rộng nguồn vốn bền vững.

Đóng góp chính của luận văn là xây dựng mô hình cân bằng danh mục tín dụng thực tế, giải quyết hài hòa bài toán tăng trưởng quy mô cho vay DNVVN đi đôi với bảo toàn chất lượng tài sản. Lộ trình triển khai giải pháp được xác lập cho giai đoạn 2014 – 2015 nhằm nâng tỷ trọng cho vay DNVVN lên 18% - 20%. Các nhà quản trị ngân hàng và chuyên gia kinh tế hãy tham khảo và ứng dụng ngay hệ thống giải pháp này để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu tín dụng bán lẻ an toàn và tối đa hóa hiệu quả hoạt động kinh doanh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHO VAY DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái quát chung về doanh nghiệp vừa và nhỏ 1. Khái niệm và tiêu chí xác định DNVVN Hiện nay vẫn chưa có một khái niệm chung nào cho tất cả các quốc gia trên thế giới thế nào là doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN). Bởi mỗi quốc gia có những điều kiện kinh tế khác nhau, những đặc trưng riêng biệt, những tiêu chí phân loại khác nhau.

Do đó, việc xác định DNVVN tại một quốc gia chỉ mang ý nghĩa tương đối.1: Tiêu chí xác định doanh nghiệp vừa vả nhỏ ở một số quốc gia và vùng lãnh thổ. Tiêu chí áp dụng Nước Số lao động Tổng vốn hoặc giá trị tài sản Inđônêxia <100 <0.6 tỷ Rupi Xingapo <100 <499 triệu USD Thái Lan <100 <200 Bath <300 trong CN, XD <0,6 triệu USD Hàn Quốc <200 trong TM&DV <0,25 triệu USD <100 trong bán buôn <10 triệu yên Nhật Bản <50 trong bán lẻ <100 triệu yên EU <250 <27 triệu ECU Mêhicô <250 <7 triệu USD Mỹ <500 <20 triệu USD (Nguồn: Giải pháp phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam – NXB CTQG, tr2) 14 Việc phân loại doanh nghiệp theo mỗi tiêu chí có mặt tích cực và hạn chế riêng. Hiện nay tùy theo điều kiện của mình, từng nước sử dụng kết hợp các tiêu chí khác nhau. Ở Việt Nam, khi vai trò của DNVVN được khẳng định, yêu cầu có quan điểm thống nhất về DNVVN ngày càng cấp thiết.

Theo Nghị định 90/2001/NĐ-CP của Chính phủ ngày 23/11/2001 “Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người”. Để phù hợp với những sự phát triển của nền kinh tế thế giới và trong nước, ngày 30/06/2009, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 56/2009/NĐ-CP về trợ giúp các DNVVN thay thế cho Nghị định số 90/2001/NĐ-CP. Nghị định mới đã chỉ rõ hai điểm nổi bật so với nghị định trước đây. Đó là sự cụ thể hóa các tiêu chí xác định DNVVN theo điều kiện mới.

Điều 3 của Nghị định đã chỉ rõ quan niệm về DNVVN: “là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên)”. Theo đó, các DNVVN sẽ được phân loại dựa trên các tiêu chí về quy mô vốn, số lượng lao động và khu vực như bảng phân loại sau: 15 Bảng 1.2: Tiêu chí doanh nghiệp vừa và nhỏ Quy mô Doanh nghiệp siêu Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa nhỏ Tổng Tổng nguồn Số lao động Số lao động Số lao động Khu vực nguồn vốn vốn I. Nông, lâm từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 10 người trở 20 tỷ đồng nghiệp và thủy người đến đồng đến 100 người đến 300 xuống trở xuống sản 200 người tỷ đồng người từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 II. Công nghiệp 10 người trở 20 tỷ đồng người đến đồng đến 100 người đến 300 và xây dựng xuống trở xuống 200 người tỷ đồng người từ trên 10 từ trên 10 tỷ từ trên 50 III.

Thương 10 người trở 10 tỷ đồng người đến 50 đồng đến 50 tỷ người đến 100 mại và dịch vụ xuống trở xuống người đồng người (Nguồn: Nghị định sô 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 của Chính phủ) Tóm lại, DNVVN là tổ chức kinh tế, có đầu tư và xúc tiến hoạt động sản xuất kinh doanh, thực hiện các nghĩa vụ tài chính, đăng ký và chịu sự quản lý của các cấp chính quyền Nhà nước theo pháp luật, đáp ứng những quy định của Chính phủ về quy mô lao động và vốn. Quan niệm về DNVVN ở Việt Nam tuy có thay đổi về các tiêu chí qua từng thời kỳ, song vẫn dựa vào hai tiêu chí cơ bản là nguồn vốn và tổng số lao động bình quân, có tham khảo thêm một số tiêu chí khác: lĩnh vực linh doanh, khu vực kinh tế, ngành kinh tế. Đặc điểm của DNVVN Thứ nhất, DNVVN năng động, linh hoạt, dễ thích nghi với sự thay đổi của thị trường. Đây là một trong những đặc điểm ưu việt của DNVVN.

DNVVN chủ yếu hoạt động trong các lĩnh vực cung cấp hàng hóa và dịch vụ thiết yếu cho xã hội. Với mặt hàng phong phú đa dạng, thỏa mãn được nhu cầu tiêu dùng và nhu cầu sản xuất kinh doanh của các DN lớn đã giúp cho các DNVVN dễ dàng chiếm được thị trường. DNVVN luôn phải hướng đến thị hiếu của người tiêu dùng, vì vậy có thể nói đây là lực lượng phản ánh tín hiệu của thị trường chính xác nhất. Mặt khác, với 16 số vốn ít, vòng quay vốn của các DNVVN thường là ngắn, các phương án sản xuất kinh doanh không lâu dài như các DN lớn.

Với lợi thế đó, DNVVN dễ dàng thay đổi quy mô, thay đổi sản phẩm khi có sự thay đổi của thị trường. So với các DN lớn, DNVVN không gặp nhiều tổn thất khi thị trường biến động. Thứ hai, các DNVVN hiện nay đã chú trọng đổi mới công nghệ nhưng còn tương đối lạc hậu, không đồng bộ và năng lực quản lý còn hạn chế Công nghệ lạc hậu không chỉ là hạn chế của các DNVVN Việt Nam, mà còn là tình trạng chung tại các nước đang phát triển. Bản thân DN và Nhà nước đã nhận thức được tầm quan trọng của việc cải tiến và đổi mới công nghệ, tuy nhiên chưa đạt hiệu quả cao.

Trong những năm gần đây, các DNVVN của Việt Nam đã tiến hành nhập ngoại nhiều công nghệ hiện đại, nhưng do chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc mua và chuyển giao công nghệ, nên hầu như các máy móc thiết bị không sử dụng được hoặc sử dụng không đúng năng suất. Thậm chí một số chủ DN do không có kinh nghiệm nên trở thành nạn nhân của những thương vụ chuyển giao công nghệ, gây thiệt hài nặng nề cho bản thân DN. Mặt khác, do chi phí nhập ngoại công nghệ tương đối lớn so với quy mô vốn nên các DNVVN thường không đủ khả năng để đổi mới một cách đồng bộ. Nhiều DNVVN đã chọn phương án mỗi kì mua một ít, rồi sau đó mới cải tiến dần dần.

Điều này đã gây ra việc dây chuyền sản xuất không thể khai thác hết công suất, sản phẩm sản xuất ra không đảm bảo chất lượng, không có sức cạnh tranh trên thị trường… Trình độ và năng lực của đội ngũ quản lý DN là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trên. Nhiều chủ DN không nhận thức được tầm quan trọng của công cuộc đổi mới công nghệ, hoặc nhận thức được nhưng không đủ nỗ lực và nhạy bén để thực hiện. Một bộ phận lớn chủ doanh nghiệp và giám đốc doanh nghiệp tư nhân chưa được đào tạo bài bản về kinh doanh và quản lý, còn thiếu kiến thức kinh tế - xã hội và kỹ năng quản trị kinh doanh chính, điều này phần nào hạn chế tầm nhìn chiến lược phát triển lâu dài cho DN. Trình độ và năng lực của đội ngũ quản lý DNVVN hiện đang là một vấn đề được các nước rất quan tâm và chú trọng cải thiện.

Thứ ba, DNVVN góp phần giải quyết hiệu quả vấn đề lao động và việc làm nhưng phần lớn đội ngũ lao động còn yếu kém 17 DNVVN thu hút khá nhiều lực lượng lao động trong nền kinh tế. Từ lao động thủ công, lao động có tay nghề đến lao động có trình độ cao đều có cơ hội làm việc tại các DNVVN. Tuy nhiên lực lượng lao động có trình độ thấp là chủ yếu chính vì vậy việc quản lý và sử dụng lao động tại các DN này thường không hiệu quả. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc chất lượng lao động tại các DNVVN còn thấp.

Nguyên nhân đầu tiên đó là do đặc thù ngành nghề của DN. Các DNVVN chủ yếu cung cấp các mặt hàng và dịch vụ thiết yếu cho xã hội, trong đó chủ yếu là các sản phầm tiêu dùng và các sản phẩm truyền thống. Bên cạnh các ngành mới nổi như điện tử, viễn thông…thì các DNVVN chủ yếu hoạt động trọng các ngành nghề quen thuộc như dệt may, thủy sản, chế biến lương thực thực phẩm…Trong khâu sản xuất của những ngành này thường không yêu cầu cao về trình độ lao động, chủ yếu sử dụng lao động tay chân hoặc lao động truyền thống, không qua đào tạo chính quy. Ngoài ra DNVVN chủ yếu được hình thành từ hộ kinh doanh cá thể, hợp tác xã, hoặc một nhóm người có quan hệ gia đình, bạn bè lập nên, do đó tính chọn lọc không cao.

Với đội ngũ lao động không qua trường lớp, hoạt động của các DNVVN càng trở nên trì trệ và lỗi thời so với các DN lớn. Thêm vào đó, khả năng thu hút lao động có trình độ cao cũng là một nguyên nhân chính dẫn đến việc chất lượng lao động DNVVN còn yếu. Với quy mô vốn nhỏ và trình độ quản lý hạn chế của chủ DN, các DNVVN ít có khả năng thu hút được những người lao động có trình độ, tay nghề cao. Ngoài ra các DNVVN cũng khó có thể trả lương cao, có các chính sách đãi ngộ cũng như tạo ra môi trường làm việc canh tranh hấp dẫn để thu hút và giữ chân những người lao động giỏi nhu những DN, tập đoàn kinh tế lớn mạnh.

Thứ tư, DNVVN có quy mô vốn nhỏ nên năng lực cạnh tranh còn thấp Theo tổng cục thống kê – Bộ kế hoạch và đầu tư hiện nay số DNVVN chiếm 97% trên tổng số doanh nghiệp trên cả nước, nhưng số vốn đăng ký của các DNVVN chỉ chiếm 30% tổng số vốn kinh doanh của các doanh nghiệp trong cả nước và hầu hết các doanh nghiệp đều có số vốn dưới 5 tỷ. Nếu xét theo nguồn vốn chính thức và phi chính thức thì trong tổng nguồn vốn của DNVVN chỉ có khoảng 20% là nguồn vốn chính thức còn lại đến 80% là nguồn 18 vốn phi chính thức. Nguồn vốn chính thức các DNVVN vay từ ngân hàng thương mại và nguồn vốn viện trợ của các tổ chức trong và ngoài nước. Nguồn vốn phi chính thức là nguồn vốn vay từ bạn bè, sử dụng tín dụng thương mại của đối tác kinh doanh.

Tuy nhiên nguồn vốn phi chính thức thường có lãi suất cao, rủi ro lớn, không ổn định, số lượng vốn nhỏ không đáp ứng được nhu cầu mua bán máy móc. Đối với nguồn vốn chính thức, các DNVVN rất khó khăn trong việc tiếp cận với nguồn vốn.