Luận án tiến sĩ xây dựng mô hình tự đánh giá hiệu quả hệ thống quản lý của doanh nghiệp việt nam dựa trên các tiêu chí giải thưởng chất lượng quốc gia hoa kỳ

Luận án tiến sĩ nghiên cứu mô hình tự đánh giá hiệu quả hệ thống quản lý doanh nghiệp Việt Nam theo tiêu chí giải thưởng chất lượng quốc gia Hoa Kỳ.

• Tác giả: Phùng Mạnh Trường
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Đỗ Thị Ngọc
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại
• Đề tài: Mô Hình Tự Đánh Giá Hiệu Quả Hệ Thống Quản Lý Doanh Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Sự cần thiết của đề tài luận án
• Mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Những đóng góp về lý luận và thực tiễn của luận án
• Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN VÀ THIẾT KẾ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
• 1.1.1. Những công trình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.2. Những công trình nghiên cứu tại Việt Nam
• 1.2. Khoảng trống và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Thiết kế mô hình nghiên cứu
• 1.3.1. Quan điểm tiếp cận và những cân nhắc khi thiết kế mô hình nghiên cứu
• 1.3.2. Các giai đoạn của quá trình nghiên cứu
• 1.3.3. Nghiên cứu tình huống doanh nghiệp
• 1.4. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VÀ NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH TỰ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HỆ THỐNG QUẢN LÝ DỰA TRÊN CÁC TIÊU CHÍ GIẢI THƯỞNG CHẤT LƯỢNG QUỐC GIA HOA KỲ
• 2.1. Một số lý luận cơ bản về xây dựng mô hình tự đánh giá hiệu quả hệ thống quản lý tại doanh nghiệp
• 2.1.1. Một số khái niệm và thuật ngữ
• 2.1.1.1. Hệ thống quản lý
• 2.1.1.2. Hiệu quả hệ thống quản lý
• 2.1.1.3. Tự đánh giá và mô hình tự đánh giá của doanh nghiệp
• 2.1.2. Giải thưởng chất lượng – Cơ sở nền tảng của hoạt động tự đánh giá trên thế giới và tại Việt Nam
• 2.1.3. Các tiêu chí của Giải thưởng Baldrige làm chuẩn mực đánh giá
• 2.1.4. Mục đích và lợi ích triển khai mô hình tự đánh giá dựa trên các tiêu chí GTCL tại các DN
• 2.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả mô hình tự đánh giá và triển khai mô hình tự đánh giá tại doanh nghiệp
• 2.1.5.1. Nhóm các yếu tố chủ quan
• 2.1.5.2. Nhóm các yếu tố khách quan
• 2.2. Xây dựng mô hình tự đánh giá hiệu quả HTCL dựa trên các tiêu chí Giải thưởng Chất lượng Quốc gia Hoa Kỳ phù hợp với các doanh nghiệp Việt Nam
• 2.2.1. Cơ sở và nguyên tắc xây dựng mô hình tự đánh giá
• 2.2.1.1. Cơ sở xây dựng mô hình tự đánh giá
• 2.2.1.2. Nguyên tắc xây dựng mô hình tự đánh giá dựa trên các tiêu chí Giải thưởng Baldrige
• 2.2.2. Kết quả xây dựng mô hình tự đánh giá
• 2.2.2.1. Mô hình tự đánh giá mẫu được đề xuất
• 2.2.2.2. Các yếu tố cấu thành mô hình tự đánh giá
• 2.3. Tiểu kết Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG MÔ HÌNH TỰ ĐÁNH GIÁ VÀ KẾT QUẢ ÁP DỤNG THÍ ĐIỂM MÔ HÌNH TỰ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HỆ THỐNG QUẢN LÝ DỰA TRÊN CÁC TIÊU CHÍ GIẢI THƯỞNG CHẤT LƯỢNG QUỐC GIA HOA KỲ TẠI CÁC DN VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng tự đánh giá tại các DN đạt GTCLQG của Việt Nam
• 3.1.1. Tình hình áp dụng HTQL của các DN
• 3.1.2. Lợi ích của việc áp dụng mô hình tự đánh giá hiệu quả HTQL đối với DN
• 3.1.3. Triển khai mô hình tự đánh giá tại DN
• 3.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả mô hình tự đánh giá của các DN
• 3.2. Kết quả áp dụng thí điểm mô hình tự đánh giá hiệu quả HTQL dựa trên các tiêu chí Giải thưởng Chất lượng Quốc gia Hoa Kỳ tại một số DN Việt Nam
• 3.2.1. Tự đánh giá hiệu quả HTQL của doanh nghiệp bằng biểu mẫu SA-Baldrige tại 85 doanh nghiệp đạt GTCLQG năm 2019 - 2020
• 3.2.1.1. Tổng quan nghiên cứu
• 3.2.1.2. Kết quả nghiên cứu, điều tra
• 3.2.2. Nghiên cứu tình huống 2 doanh nghiệp đại diện xây dựng và áp dụng Mô hình tự đánh giá hiệu quả HTQL dựa trên các tiêu chí Giải thưởng Chất lượng Hoa Kỳ
• 3.2.2.1. Giới thiệu tóm tắt 2 DN điển hình
• 3.2.2.2. Tổng hợp kết quả đánh giá điểm yếu và cơ hội cải tiến của 2 DN điển hình
• 3.2.3. Kết quả điều tra, khảo sát đội ngũ lãnh đạo, quản lý của 2 doanh nghiệp đại diện (Thịnh Phát và Kizuna) bằng bảng hỏi
• 3.2.3.1. Thông tin chung
• 3.2.3.2. Kết quả điều tra, khảo sát
• 3.3. Đánh giá chung kết quả đạt được từ việc áp dụng tự đánh giá dựa trên các tiêu chí Giải thưởng Chất lượng Quốc gia Hoa Kỳ tại 85 DN và 2 DN điển hình đạt giải năm 2019 - 2020
• 3.3.1. Triển vọng áp dụng thí điểm mô hình tự đánh giá dựa trên các tiêu chí Giải thưởng Chất lượng Quốc gia Hoa Kỳ tại một số doanh nghiệp Việt Nam
• 3.3.2. Hạn chế của việc áp dụng thí điểm mô hình tự đánh giá dựa trên các tiêu chí Giải thưởng Chất lượng Quốc gia Hoa Kỳ tại một số doanh nghiệp Việt Nam và nguyên nhân
• 3.3.2.1. Hạn chế của việc áp dụng mô hình tự đánh giá trong doanh nghiệp
• 3.3.2.2. Nguyên nhân chủ yếu
• 3.4. Tiểu kết Chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY ÁP DỤNG MÔ HÌNH TỰ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HTQL DỰA TRÊN CÁC TIÊU CHÍ GIẢI THƯỞNG CHẤT LƯỢNG QUỐC GIA HOA KỲ CHO CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
• 4.1. Bối cảnh thực tiễn và phương hướng thúc đẩy mô hình tự đánh giá
• 4.1.1. Bối cảnh hội nhập quốc tế và hài hòa tiêu chuẩn trong môi trường kinh doanh hiện đại
• 4.1.2. Phương hướng thúc đẩy mô hình tự đánh giá hướng tới mô hình xuất sắc cho các DN Việt Nam
• 4.2. Một số giải pháp từ phía DN
• 4.2.1. Nhóm giải pháp về nguồn nhân lực
• 4.2.2. Nhóm giải pháp về tiêu chí giải thưởng
• 4.2.3. Nhóm giải pháp về tổ chức và phương pháp thực hiện
• 4.3. Kiến nghị với cơ quan quản lý và tổ chức triển khai Giải thưởng Chất lượng Quốc gia của Việt Nam
• 4.4. Tiểu kết Chương 4
• PHẦN KẾT LUẬN
• CÁC CÔNG TRÌNH, BÀI VIẾT ĐÃ CÔNG BỐ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục A - Các công trình nghiên cứu về GTCL và mô hình tự đánh giá trên thế giới từ trước đến nay
• Phụ lục B – Danh sách các Giải thưởng chất lượng/Mô hình hoạt động xuất sắc của các quốc gia
• Phụ lục C – Một số kết quả đạt được của hoạt động Giải thưởng Chất lượng Quốc gia của Việt Nam giai đoạn 1996 - 2020
• Phụ lục D – So sánh GTCLQG của Việt Nam và các GTCL phổ biến hiện nay trên thế giới
• Phụ lục Đ – Mối liên kết, sự tương đồng và sự khác biệt giữa HTQLCL theo ISO 9001 và Giải thưởng Baldrige
• Phụ lục E – Mô tả quy trình thực hiện tự đánh giá
• Phụ lục G – Tóm tắt nội dung các tài liệu nghiệp vụ về tự đánh giá
• Phụ lục H – Một số kết quả thực hiện điều tra Biểu mẫu SA-Baldrige của 85 DN đạt GTCLQG năm 2019 – 2020
• Phụ lục I – Danh sách 200 doanh nghiệp đạt GTCLQG của Việt Nam giai đoạn 1996 – 2016 tham gia điều tra, khảo sát
• Phụ lục J – Bảng hỏi 200 doanh nghiệp đạt Giải thưởng Chất lượng Quốc gia của Việt Nam giai đoạn 1996 - 2016
• Phụ lục K – Biểu mẫu tự đánh giá dựa trên các tiêu chí Giải thưởng Baldrige (Biểu mẫu SA-Baldrige) thực hiện khảo sát, đánh giá tại 85 DN đạt giải năm 2019 – 2020
• Phụ lục L – Bảng hỏi dành cho đội ngũ lãnh đạo, quản lý của 2 doanh nghiệp Thịnh Phát và Kizuna
• Phụ lục M – Các cách tiếp cận được sử dụng trong tự đánh giá dựa trên các tiêu chí giải thưởng chất lượng / mô hình hoạt động xuất sắc
• Phụ lục N – Kiến thức, năng lực và kỹ năng của chuyên gia đánh giá
• Phụ lục O – Kết quả tóm tắt những phát hiện về những điểm mạnh và cơ hội cải tiến của Công ty Thịnh Phát và Công ty Kizuna

Tóm tắt

I. Giới thiệu về mô hình tự đánh giá

Mô hình tự đánh giá hiệu quả hệ thống quản lý doanh nghiệp Việt Nam được xây dựng dựa trên các tiêu chí Giải thưởng Chất lượng Quốc gia Hoa Kỳ. Mô hình này không chỉ giúp doanh nghiệp nhận diện điểm mạnh và điểm yếu trong hoạt động quản lý mà còn tạo ra cơ hội cải tiến. Tự đánh giá là một công cụ quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Theo nghiên cứu, việc áp dụng mô hình này giúp doanh nghiệp cải thiện quản lý doanh nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh. Mô hình này cũng phù hợp với bối cảnh hội nhập quốc tế, nơi mà các tiêu chuẩn chất lượng ngày càng được chú trọng. Việc áp dụng mô hình tự đánh giá không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

1.1. Tầm quan trọng của tự đánh giá

Tự đánh giá là một phần không thể thiếu trong quá trình quản lý chất lượng. Nó giúp doanh nghiệp xác định được các vấn đề cần cải thiện và từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp. Đánh giá hiệu quả hệ thống quản lý không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn cải thiện hiệu suất doanh nghiệp. Theo các chuyên gia, việc thực hiện tự đánh giá định kỳ sẽ giúp doanh nghiệp duy trì và nâng cao chất lượng dịch vụ, từ đó tạo ra sự hài lòng cho khách hàng. Hơn nữa, tự đánh giá còn giúp doanh nghiệp nhận diện được các cơ hội mới trong thị trường, từ đó phát triển các chiến lược kinh doanh hiệu quả hơn.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả mô hình tự đánh giá

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của mô hình tự đánh giá trong doanh nghiệp. Đầu tiên, nhóm yếu tố chủ quan bao gồm nhận thức và cam kết của lãnh đạo doanh nghiệp đối với việc áp dụng mô hình. Nếu lãnh đạo không thực sự quan tâm đến quản lý chất lượng, mô hình sẽ khó có thể phát huy hiệu quả. Thứ hai, nhóm yếu tố khách quan như môi trường kinh doanh, sự cạnh tranh và các quy định pháp lý cũng đóng vai trò quan trọng. Doanh nghiệp cần phải nắm bắt được các xu hướng và yêu cầu của thị trường để điều chỉnh mô hình tự đánh giá cho phù hợp. Cuối cùng, việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cũng là một yếu tố quyết định. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện tự đánh giá một cách hiệu quả.

2.1. Nhóm yếu tố chủ quan

Yếu tố chủ quan bao gồm sự nhận thức và cam kết của lãnh đạo doanh nghiệp. Nếu lãnh đạo không có sự quan tâm đúng mức đến quản lý doanh nghiệp, mô hình tự đánh giá sẽ không thể phát huy hết tiềm năng của nó. Theo nghiên cứu, các doanh nghiệp có lãnh đạo tích cực trong việc áp dụng mô hình tự đánh giá thường đạt được kết quả tốt hơn. Họ không chỉ tạo ra một môi trường làm việc tích cực mà còn khuyến khích nhân viên tham gia vào quá trình cải tiến chất lượng. Điều này dẫn đến việc nâng cao hiệu suất doanh nghiệp và tạo ra giá trị bền vững cho tổ chức.

III. Kết quả áp dụng mô hình tự đánh giá tại doanh nghiệp Việt Nam

Kết quả áp dụng mô hình tự đánh giá tại các doanh nghiệp Việt Nam cho thấy nhiều tín hiệu tích cực. Nhiều doanh nghiệp đã cải thiện được hiệu quả hoạt động và nâng cao chất lượng sản phẩm. Việc áp dụng mô hình tự đánh giá giúp doanh nghiệp nhận diện được các điểm yếu trong quy trình quản lý và từ đó đưa ra các giải pháp cải tiến. Theo số liệu khảo sát, 85 doanh nghiệp đạt Giải thưởng Chất lượng Quốc gia năm 2019 - 2020 đã thực hiện tự đánh giá và đạt được những kết quả khả quan. Họ không chỉ cải thiện được quy trình sản xuất mà còn nâng cao sự hài lòng của khách hàng. Điều này chứng tỏ rằng mô hình tự đánh giá có thể mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp.

3.1. Lợi ích từ việc áp dụng mô hình

Việc áp dụng mô hình tự đánh giá mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp. Đầu tiên, doanh nghiệp có thể nhận diện được các điểm mạnh và điểm yếu trong hoạt động của mình. Thứ hai, mô hình này giúp doanh nghiệp cải thiện quy trình quản lý và nâng cao chất lượng sản phẩm. Theo các chuyên gia, việc thực hiện tự đánh giá định kỳ sẽ giúp doanh nghiệp duy trì và nâng cao chất lượng dịch vụ, từ đó tạo ra sự hài lòng cho khách hàng. Hơn nữa, tự đánh giá còn giúp doanh nghiệp nhận diện được các cơ hội mới trong thị trường, từ đó phát triển các chiến lược kinh doanh hiệu quả hơn.

IV. Giải pháp thúc đẩy áp dụng mô hình tự đánh giá

Để thúc đẩy việc áp dụng mô hình tự đánh giá hiệu quả, doanh nghiệp cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của tự đánh giá trong quản lý chất lượng. Doanh nghiệp cần tổ chức các khóa đào tạo cho lãnh đạo và nhân viên về mô hình tự đánh giá và các tiêu chí của Giải thưởng Chất lượng Quốc gia. Thứ hai, cần xây dựng một quy trình tự đánh giá rõ ràng và dễ thực hiện. Doanh nghiệp cũng cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý và tổ chức triển khai Giải thưởng Chất lượng Quốc gia để đảm bảo tính hiệu quả của mô hình. Cuối cùng, cần có các chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào quá trình tự đánh giá.

4.1. Nâng cao nhận thức và đào tạo

Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của tự đánh giá là một trong những giải pháp quan trọng. Doanh nghiệp cần tổ chức các khóa đào tạo cho lãnh đạo và nhân viên về mô hình tự đánh giá và các tiêu chí của Giải thưởng Chất lượng Quốc gia. Việc này không chỉ giúp nhân viên hiểu rõ hơn về quy trình tự đánh giá mà còn tạo động lực cho họ tham gia tích cực vào quá trình này. Theo các chuyên gia, việc đào tạo và nâng cao nhận thức sẽ giúp doanh nghiệp đạt được kết quả tốt hơn trong việc áp dụng mô hình tự đánh giá.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN VÀ THIẾT KẾ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI 1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Những công trình nghiên cứu ở nước ngoài Mô hình tự đánh giá dựa trên các tiêu chí GTCL đã được nghiên cứu và triển khai từ những năm 1990, thời điểm mà các mô hình, công cụ và HTQL được áp dụng một cách rộng rãi trên quy mô toàn thế giới. Hạt nhân đi đầu trong việc truyền bá, hỗ trợ các DN trên khắp thế giới áp dụng Mô hình tự đánh giá chính là các cơ quan, tổ chức quốc gia, khu vực và quốc tế hoạt động trong lĩnh vực năng suất và chất lượng, điển hình.

Cụ thể như: Tổ chức Quản lý Chất lượng Châu Âu (EFQM) và Tổ chức Chất lượng Châu Âu (EOQ) là hai cơ quan chủ trì và tổ chức triển khai Giải thưởng Chất lượng Châu Âu. Hai tổ chức tập hợp các cơ quan, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực năng suất, chất lượng tại khu vực Châu Âu. Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ (NIST) là cơ quan tiêu chuẩn hóa quốc gia của Hoa Kỳ, đồng thời là cơ quan được Bộ Thương mại Hoa Kỳ giao chủ trì tổ chức chương trình Giải thưởng Chất lượng Quốc gia Hoa Kỳ. Đây là cơ quan tiêu hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn và chất lượng có uy tín hàng đầu trên thế giới.

Tổ chức Năng suất Châu Á (APO) do Nhật Bản thành lập có các thành viên là các tổ chức, cơ quan quốc gia hoạt động trong lĩnh vực năng suất, chất lượng tại khu vực Châu Á, trong đó có Việt Nam. Đây là tổ chức đi đầu truyền bá, thúc đẩy thành lập và áp dụng các Mô hình Hoạt động Xuất sắc (BEM) và GTCL tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Cơ quan Năng suất và Tiêu chuẩn Xingapo (Enterprise Singapore) chủ trì Giải thưởng Chất lượng Xingapo. Xingapo cũng đã thành lập một Trung tâm Xuất sắc (Center of Excellence (COE)) năm 2012 với sự hỗ trợ tích cực của Tổ chức Chất lượng Châu Á (APO) nhằm hỗ trợ và khuyến khích các quốc gia Châu Á xây dựng và áp dụng GTCL/BEM, trong đó có Mô hình tự đánh giá.

Ở phạm vi khu vực, có Tổ chức Chất lượng Châu Á - Thái Bình Dương (APQO), đây là một tổ chức phi lợi nhuận hoạt động trong lĩnh vực năng suất, chất lượng, có các thành viên là các tổ chức, cơ quan hoạt động trong lĩnh vực năng suất, chất lượng tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Tổ chức này thành lập Giải thưởng Chất lượng Quốc tế Châu Á - Thái Bình Dương (GPEA) dựa trên mô hình Giải thưởng Baldrige và Giải thưởng Chất lượng Châu Âu. Việt Nam là thành viên sáng lập của Tổ chức này từ năm 1995. Giải thưởng Chất lượng Quốc gia của Việt Nam cũng nằm trong hệ thống Giải thưởng GPEA và liên tục đề cử DN Việt Nam tham dự và đạt giải này từ năm 1999 cho đến nay.

GTCL và Mô hình tự đánh giá không còn là vấn đề mới mẻ tại các quốc gia trên thế giới, nhất là các nước công nghiệp phát triển. Trên website của các tổ chức này đều có thông tin, tài liệu nghiệp vụ về Mô hình tự đánh giá. Tuy nhiên, mức độ phổ biến của Mô hình tự đánh giá không được như các hệ thống, công cụ và mô hình quản lý tiên tiến khác: TQM, luan an 9 ISO 9000, ISO 14000, HACCP, GMP, Kaizen, 5S, Six Sigma, 7 Tools, ISO 22000, ISO 50001, ISO 27000, BSC. Có thể lý giải được điều này là: Chỉ có DN thực sự xuất sắc mới có thể đăng ký tham gia GTCL, trong khi đó DN áp dụng Mô hình tự đánh giá một cách tự nguyện và đây không phải là một Mô hình dùng để chứng nhận phù hợp cấp chứng chỉ như hầu hết các hệ thống, công cụ và mô hình quản lý nêu trên.

Một lý do khác là việc áp dụng Mô hình tự đánh giá này cũng khó và phức tạp hơn: trong khi các hệ thống, công cụ và mô hình nêu trên chỉ đánh giá sự tuân thủ, đáp ứng với yêu cầu (nghĩa là đánh giá đạt hay không đạt so với yêu cầu quy định), còn Mô hình tự đánh giá và GTCL đánh giá DN đáp ứng ở mức độ nào so với yêu cầu của tiêu chí thông qua thang điểm cụ thể. Có thể khẳng định rằng Mô hình tự đánh giá không phải là một vấn đề nghiên cứu mới trên thế giới, thậm chí ngay cả đối với một số nước Đông Nam Á như Xingapo, Thái Lan và Ma-lai-xi-a. Mô hình này đã được nghiên cứu một cách đầy đủ và việc còn lại là các nước, các DN tiếp tục tìm hiểu và áp dụng vào thực tiễn của mình cho phù hợp. Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu và ấn phẩm đề cập đến Mô hình tự đánh giá cho thấy rằng Mô hình tự đánh giá là một công cụ quản lý hiệu quả và có hệ thống để xem xét, đánh giá kết quả hoạt động của DN một cách thường xuyên, liên tục dựa trên các tiêu chí của GTCL.

NCS đã tập hợp, xem xét, nghiên cứu 50 công trình tiêu biểu về GTCL/BEM và mô hình tự đánh giá dựa trên các tiêu chí GTCL trên thế giới từ trước cho đến nay. Các công trình này chú trọng vào các nội dung cơ bản như: mô hình hoạt động xuất sắc, GTCL, khái niệm tự đánh giá, mục đích của tự đánh giá, lợi ích của tự đánh giá, cách tiếp cận của tự đánh giá, quá trình tự đánh giá, các yếu tố tác động đến kết quả tự đánh giá, bài học kinh nghiệm khi triển khai áp dụng tự đánh giá dựa trên BEM/GTCL, việc áp dụng thực hiện mô hình tự đánh giá vào các lĩnh vực, khu vực cụ thể. Phần lớn các nghiên cứu này sử dụng Giải thưởng Baldrige và Giải thưởng Chất lượng Châu Âu làm mô hình nghiên cứu. Một số công trình nghiên cứu tiêu biểu sau đây.

Trong nghiên cứu của mình, Ritchie L., 2000-1) đã tổng hợp kết quả một nghiên cứu về thực hành tự đánh giá dựa trên EFQM Excellence Model trong 10 tổ chức. Nghiên cứu được thực hiện bằng phỏng vấn bán cấu trúc hướng đến một loạt các vấn đề liên quan đến quá trình, thực hành và quản lý tự đánh giá. Một số phát hiện chính là các tổ chức ngày càng nhận thức rõ hơn về vai trò của việc tự đánh giá trong việc xây dựng chiến lược và tác động của các kết quả đầu ra của việc tự đánh giá đối với quá trình lập kế hoạch kinh doanh của tổ chức và tự đánh giá được xem là một hoạt động nhằm đo lường, đánh giá hiệu quả hoạt động quản lý thường xuyên của tổ chức. Các tổ chức này cũng thấy rằng tiềm năng của việc tự đánh giá để phân tích hoạt động của tổ chức và xác định các lĩnh vực cần cải tiến mà hiện tại đang bị các nhà quản lý chưa thực sự chú trọng một cách thỏa đáng.

Ton Van Der Wiele (Ton Van Der Wiele và Cộng sự, 2000) đã tiến hành nghiên cứu, thảo luận về thực tiễn tự đánh giá của các DN Hoa Kỳ dựa trên khảo sát bảng câu hỏi. Một loạt các vấn đề được thảo luận bao gồm lý do tại sao thực hiện tự đánh giá dựa trên các tiêu chí GTCL, cách thức sử dụng và kết quả, bao gồm cả tác động đến hiệu quả hoạt động của DN. Dữ liệu khảo sát cho thấy việc tự đánh giá dựa trên các tiêu chí GTCL có tác động đến luan an 10 các DN hoạt động tốt hơn. Dữ liệu cũng nêu bật một số phương pháp tự đánh giá được các tổ chức sử dụng đem lại hiệu quả thực sự, có ý nghĩa về chất lượng đối với DN.

Tháng 4 năm 2009, Cơ quan Tiêu chuẩn hóa quốc gia của Xingapo (SPRING) (Robin Mann, 2011) được Tổ chức Năng suất Châu Á (APO) chỉ định làm điều hành Trung tâm Xuất sắc về BE (Centre of Excellence (COE) for Business Excellence) nhằm hỗ trợ các nước thành viên APO xây dựng và phát triển các sáng kiến về Mô hình hoạt động xuất sắc (BEM)/GTCL tại từng quốc gia và trong cả khu vực, cũng như mở rộng Chương trình về BEM/GTCL cả khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. SPRING làm đầu mối thực hiện Dự án nghiên cứu "Ảnh hưởng của Mô hình hoạt động xuất sắc (BEM) và GTCL đối với DN" từ tháng 8/2009 đến tháng 6/2010. Dự án này được tiến hành ở 5 quốc gia: Đài Loan, Ấn Độ, Nhật Bản, Xingapo và Thái Lan với sự tham gia của 74 doanh nghiệp đã đạt GTCL quốc gia của 5 nước và lãnh thổ này, thuộc mọi loại hình lĩnh vực, cả khu vực công và tư, quy mô nhỏ - vừa và lớn. Phương pháp điều tra, nghiên cứu là thảo luận nhóm, phỏng vấn CEO và gửi phiếu điều tra.

Một số kết quả đáng chú ý được ghi nhận trong Dự án nghiên cứu này, trong đó có cả sử dụng mô hình tự đánh giá hiệu quả HTQL dựa trên các tiêu chí GTCL tại các DN., 2010) đã tiến hành xem xét về các quá trình tự đánh giá và xác định những khó khăn, lợi ích và các yếu tố thành công của mô hình tự đánh giá của Giải thưởng Chất lượng Châu Âu được áp dụng trong các tổ chức giáo dục, phân tích tầm quan trọng của việc theo dõi. Các phát hiện trước tiên cho thấy những gì nghiên cứu gợi ý về việc tự đánh giá nói chung và đối với giáo dục đại học, và thứ hai, những khó khăn, lợi ích và các yếu tố thành công và tầm quan trọng của việc theo dõi, giám sát để đảm bảo tự đánh giá thành công. Có thể xem chi tiết thêm các công trình nghiên cứu về GTCL và mô hình tự đánh giá dựa trên các tiêu chí GTCL trong Phụ lục A. Qua các công trình nghiên cứu và bài viết từ trước đến nay trên thế giới, ta có thể thấy rằng GTCL hay BEM được xem là cơ sở nền tảng cho việc xây dựng Mô hình tự đánh giá hiệu quả HTQL của các DN.

Các tiêu chí giải thưởng chất lượng, ví dụ như Giải thưởng Deming của Nhật Bản, Giải thưởng Baldrige và Giải thưởng Chất lượng Châu Âu, ngày càng được các DN trong cả khu vực công và tư nhân sử dụng để tự đánh giá hiệu quả hoạt động quản lý, đo lường hoạt động cải tiến và triển vọng của DN mình.