Xây Dựng Mô Hình Nuôi Cá Nheo Mỹ (Ictalurus Punctatus) Trong Ao Đất Tại Hưng Yên

Luận văn nghiên cứu mô hình nuôi cá nheo mỹ Ictalurus punctatus trong ao đất tại Hưng Yên, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nuôi.

• Tác giả: Trần Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: TS. Kim Văn Vạn
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản
• Đề tài: Mô Hình Nuôi Cá Nheo Mỹ Tại Hưng Yên
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC BẢNG
• 3. DANH MỤC HÌNH ẢNH
• 4. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT
• 7. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 8. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 9. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 9.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÁ NHEO MỸ TRÊN THẾ GIỚI
• 9.1.1. Đặc điểm phân loại, phân bố, sinh học
• 9.1.1.1. Vị trí phân loại
• 9.1.1.2. Hình thái và phân loại
• 9.1.1.3. Phân bố tự nhiên, tình hình di nhập và khả năng thích nghi
• 9.1.1.4. Đặc điểm sinh lý
• 10. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÁ NHEO MỸ TRÊN THẾ GIỚI
• 11. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 11.1. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 11.1.1. Đối tượng/ vật liệu nghiên cứu
• 11.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 11.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 11.2. MỤC TIÊU, NỘI DUNG, CƠ SỞ NGHIÊN CỨU
• 11.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 11.2.2. Nội dung nghiên cứu
• 11.2.3. Cơ sở xây dựng mô hình
• 11.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 11.3.1. Phương pháp điều tra chọn hộ
• 11.3.2. Quy trình thử nghiệm nuôi đơn cá Nheo Mỹ thương phẩm trong ao tại Hưng Yên
• 11.3.3. Theo dõi biến động các yếu tố môi trường ao nuôi
• 11.3.4. Phương pháp thu thập các số liệu sinh trưởng
• 11.3.5. Đánh giá hiệu quả kinh tế
• 11.3.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 12. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 12.1. ĐIỀU TRA CHỌN HỘ XÂY DỰNG MÔ HÌNH
• 12.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THEO DÕI THỰC ĐỊA
• 12.2.1. Kết quả theo dõi một số yếu tố môi trường
• 12.2.2. Kết quả theo dõi sinh trưởng cá
• 12.2.3. Kết quả theo dõi tỷ lệ sống
• 12.2.4. Kết quả theo dõi thức ăn và dự tính hệ số tiêu tốn thức ăn
• 12.2.5. Kết quả theo dõi sức khỏe cá
• 12.2.6. Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi cá Nheo Mỹ trong ao
• 12.3. HOÀN THIỆN QUY TRÌNH KỸ THUẬT NUÔI ĐƠN CÁ NHEO MỸ THƯƠNG PHẨM TRONG AO
• 12.3.1. Chuẩn bị ao nuôi
• 12.3.2. Chuẩn bị cá giống và thả cá giống
• 12.3.3. Chăm sóc và quản lý
• 13. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mô Hình Nuôi Cá Nheo Mỹ Tại Hưng Yên Hiện Nay

Hưng Yên, với hệ thống sông ngòi phong phú, đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của ngành nuôi trồng thủy sản. Bên cạnh các loài cá truyền thống, cá nheo Mỹ đang dần khẳng định vị thế nhờ giá trị dinh dưỡng cao và tiềm năng kinh tế lớn. Nhiều hộ dân đã bắt đầu thử nghiệm mô hình nuôi cá nheo Mỹ và thu được những kết quả khả quan ban đầu. Tuy nhiên, việc áp dụng các quy trình kỹ thuật bài bản và đầu tư đúng mức vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu và xây dựng mô hình nuôi cá nheo Mỹ hiệu quả là vô cùng cần thiết để giúp người dân Hưng Yên khai thác tối đa tiềm năng của loài cá này, góp phần đa dạng hóa đối tượng nuôi và nâng cao thu nhập. Theo số liệu thống kê, Hưng Yên có hơn 5.000 ha mặt nước có khả năng nuôi trồng thủy sản, trong đó hơn 4.400 ha đất trũng cấy lúa kém hiệu quả, rất phù hợp để phát triển mô hình nuôi thủy sản nói chung và mô hình nuôi cá nheo Mỹ nói riêng.

1.1. Tiềm Năng Phát Triển Nuôi Cá Nheo Mỹ Ở Hưng Yên

Hưng Yên có nhiều lợi thế để phát triển mô hình nuôi cá nheo Mỹ. Vị trí địa lý thuận lợi, nguồn nước dồi dào từ sông Hồng và sông Luộc, cùng với kinh nghiệm nuôi trồng thủy sản lâu năm của người dân là những yếu tố quan trọng. Bên cạnh đó, nhu cầu thị trường đối với cá nheo Mỹ ngày càng tăng, tạo động lực cho người dân mở rộng sản xuất. Việc chuyển đổi diện tích đất trồng lúa kém hiệu quả sang nuôi cá nước ngọt, đặc biệt là cá nheo Mỹ, là một hướng đi đúng đắn, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tăng thu nhập cho người dân. Cần có những chính sách hỗ trợ từ nhà nước và các chương trình khuyến nông để thúc đẩy mô hình nuôi cá nheo Mỹ phát triển bền vững.

1.2. Hiện Trạng Nuôi Cá Nheo Mỹ Tự Phát và Những Hạn Chế

Hiện nay, mô hình nuôi cá nheo Mỹ ở Hưng Yên chủ yếu mang tính tự phát, quy mô nhỏ và chưa áp dụng các quy trình kỹ thuật chuẩn. Người dân thường nuôi ghép cá nheo Mỹ với các loài cá khác, dẫn đến năng suất và chất lượng không cao. Việc thiếu kiến thức về kỹ thuật nuôi cá nheo Mỹ, đặc biệt là về chăm sóc cá nheo và phòng bệnh cho cá nheo, là một trong những nguyên nhân chính. Ngoài ra, nguồn cá nheo Mỹ giống chưa đảm bảo chất lượng cũng là một vấn đề cần được giải quyết. Cần có sự hướng dẫn và hỗ trợ từ các chuyên gia để người dân có thể áp dụng các phương pháp nuôi cá nheo Mỹ tiên tiến, nâng cao hiệu quả sản xuất.

II. Thách Thức và Giải Pháp Cho Mô Hình Nuôi Cá Nheo Mỹ

Mặc dù có nhiều tiềm năng, mô hình nuôi cá nheo Mỹ ở Hưng Yên cũng đối mặt với không ít thách thức. Biến đổi khí hậu, dịch bệnh, và sự cạnh tranh từ các nguồn cung khác là những yếu tố cần được quan tâm. Để nuôi cá nheo thương phẩm thành công, người dân cần chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa rủi ro, nâng cao năng lực quản lý, và tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định. Nghiên cứu và phát triển các giống cá nheo Mỹ kháng bệnh cũng là một giải pháp quan trọng để giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh gây ra. Theo nghiên cứu của Trần Thị Thu Hà, lợi nhuận kinh tế từ nuôi cá nheo Mỹ sau 8 tháng dao động từ 87-165 triệu đồng/ha, cao hơn so với các loài cá truyền thống.

2.1. Rủi Ro Dịch Bệnh và Biện Pháp Phòng Ngừa Hiệu Quả

Cá nheo Mỹ dễ mắc các bệnh do vi khuẩn, virus, và ký sinh trùng gây ra. Để phòng ngừa dịch bệnh, cần chú trọng đến việc chọn cá nheo Mỹ giống khỏe mạnh, đảm bảo môi trường nuôi cá nheo sạch sẽ, và thực hiện các biện pháp chăm sóc cá nheo đúng cách. Việc sử dụng các loại thuốc và hóa chất phòng bệnh cần tuân thủ theo hướng dẫn của các chuyên gia. Ngoài ra, cần thường xuyên kiểm tra sức khỏe của cá và có biện pháp xử lý kịp thời khi phát hiện dấu hiệu bệnh.

2.2. Quản Lý Chất Lượng Nước và Môi Trường Ao Nuôi

Chất lượng nước là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cá nheo Mỹ. Cần thường xuyên kiểm tra các chỉ số như pH, oxy hòa tan, NH3, và NO2- để đảm bảo chúng nằm trong khoảng thích hợp. Việc sử dụng các biện pháp xử lý nước như sục khí, thay nước, và sử dụng chế phẩm sinh học là cần thiết để duy trì môi trường nuôi cá nheo ổn định. Theo dõi biến động các yếu tố môi trường ao nuôi là rất quan trọng. Nhiệt độ thích hợp cho cá nheo Mỹ dao động trong khoảng 24-25 độ C, pH từ 7.2-8.5, oxy hòa tan từ 3.4-8.8 mg/l.

2.3. Tìm Kiếm Thị Trường Tiêu Thụ và Xây Dựng Thương Hiệu

Để đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm cá nheo Mỹ, cần chủ động tìm kiếm thị trường tiêu thụ và xây dựng thương hiệu. Việc liên kết với các nhà hàng, siêu thị, và các cơ sở chế biến thủy sản là một giải pháp hiệu quả. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, và xây dựng uy tín với khách hàng. Cá nheo Mỹ có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon và bổ dưỡng, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng.

III. Kỹ Thuật Nuôi Cá Nheo Mỹ Thương Phẩm Tại Hưng Yên

Để nuôi cá nheo Mỹ đạt hiệu quả cao, cần nắm vững các kỹ thuật nuôi cá nheo Mỹ cơ bản. Từ việc chọn địa điểm, thiết kế ao nuôi, chọn giống, đến việc chăm sóc cá nheo, cho ăn, và phòng bệnh, mỗi khâu đều có những yêu cầu kỹ thuật riêng. Việc áp dụng các quy trình nuôi cá nheo Mỹ tiên tiến, kết hợp với kinh nghiệm thực tế, sẽ giúp người dân nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Theo kinh nghiệm của nhiều hộ nuôi, mật độ nuôi cá nheo Mỹ thích hợp là khoảng 5-10 con/m2.

3.1. Chuẩn Bị Ao Nuôi và Chọn Cá Nheo Mỹ Giống Chất Lượng

Ao nuôi cần được thiết kế và xây dựng đúng kỹ thuật, đảm bảo khả năng cấp thoát nước chủ động. Trước khi thả giống, cần tiến hành cải tạo ao, diệt khuẩn, và gây màu nước. Việc chọn cá nheo Mỹ giống khỏe mạnh, có nguồn gốc rõ ràng, và kích thước đồng đều là rất quan trọng. Nên chọn mua giống từ các cơ sở uy tín, có giấy chứng nhận chất lượng. Cá giống cần được thuần hóa trước khi thả vào ao nuôi.

3.2. Chế Độ Dinh Dưỡng và Quản Lý Thức Ăn Cho Cá Nheo

Thức ăn cho cá nheo cần đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của cá. Nên sử dụng thức ăn công nghiệp có hàm lượng protein từ 30-35%. Việc cho ăn cần đúng giờ, đúng lượng, và đúng vị trí. Cần thường xuyên kiểm tra tình trạng sức khỏe của cá để điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp. Theo nghiên cứu, hệ số thức ăn (FCR) của cá nheo Mỹ dao động từ 2.5-2.8 khi cho ăn 100% thức ăn công nghiệp.

3.3. Quản Lý Sức Khỏe Cá và Phòng Tránh Dịch Bệnh

Cần thường xuyên kiểm tra sức khỏe của cá để phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh. Khi phát hiện cá bệnh, cần có biện pháp xử lý kịp thời, tránh lây lan ra toàn ao. Việc sử dụng các loại thuốc và hóa chất phòng bệnh cần tuân thủ theo hướng dẫn của các chuyên gia. Nên áp dụng các biện pháp phòng bệnh tổng hợp, bao gồm cả việc cải thiện môi trường nuôi cá nheo và tăng cường sức đề kháng cho cá.

IV. Ứng Dụng Thực Tế Mô Hình Nuôi Cá Nheo Mỹ Tại Hưng Yên

Nghiên cứu của Trần Thị Thu Hà đã xây dựng thành công mô hình nuôi cá nheo Mỹ tại 4 huyện của Hưng Yên: Văn Giang, Phù Cừ, Yên Mỹ, Khoái Châu. Kết quả cho thấy cá nheo Mỹ có tốc độ tăng trưởng nhanh, tỷ lệ sống cao, và mang lại hiệu quả kinh tế khả quan. Mô hình này có thể được nhân rộng ra các địa phương khác trong tỉnh, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển ngành nuôi trồng thủy sản của Hưng Yên. Các yếu tố môi trường đều nằm trong khoảng thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của cá.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Sinh Trưởng và Tỷ Lệ Sống Của Cá

Theo kết quả nghiên cứu, cá nheo Mỹ có tốc độ tăng trưởng trung bình 5.6 g/con/ngày. Tỷ lệ sống của cá đạt trên 90%. Kích cỡ cá trung bình khi kết thúc mô hình đạt 1397.7 ± 7.20g/con. Điều này cho thấy cá nheo Mỹ có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện nuôi ở Hưng Yên.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Của Mô Hình Nuôi Cá Nheo

Lợi nhuận kinh tế từ nuôi cá nheo Mỹ sau 8 tháng dao động từ 87-165 triệu đồng/ha. Hiệu quả kinh tế này cao hơn so với các loài cá truyền thống, đặc biệt là cá rô phi. Điều này cho thấy mô hình nuôi cá nheo Mỹ có tiềm năng phát triển lớn ở Hưng Yên.

V. Hoàn Thiện Quy Trình Kỹ Thuật Nuôi Cá Nheo Mỹ Thương Phẩm

Để mô hình nuôi cá nheo Mỹ phát triển bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật nuôi cá nheo Mỹ. Việc nghiên cứu và áp dụng các công nghệ mới, cải tiến phương pháp nuôi cá nheo Mỹ, và nâng cao năng lực quản lý là rất quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học, các cơ quan quản lý, và người dân để xây dựng một quy trình nuôi cá nheo Mỹ hiệu quả và bền vững.

5.1. Nghiên Cứu và Phát Triển Giống Cá Nheo Mỹ Kháng Bệnh

Việc nghiên cứu và phát triển các giống cá nheo Mỹ kháng bệnh là một giải pháp quan trọng để giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh gây ra. Cần có sự đầu tư vào các chương trình nghiên cứu chọn tạo giống, áp dụng các công nghệ sinh học tiên tiến, và xây dựng hệ thống sản xuất giống chất lượng.

5.2. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Quản Lý Ao Nuôi

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ao nuôi giúp người dân theo dõi và kiểm soát các yếu tố môi trường, quản lý thức ăn, và quản lý sức khỏe cá một cách hiệu quả. Các hệ thống giám sát từ xa, các phần mềm quản lý ao nuôi, và các ứng dụng di động có thể giúp người dân tiết kiệm thời gian, giảm chi phí, và nâng cao năng suất.

VI. Tương Lai và Tiềm Năng Phát Triển Cá Nheo Mỹ Tại Hưng Yên

Cá nheo Mỹ có tiềm năng lớn để trở thành một đối tượng nuôi quan trọng của ngành nuôi trồng thủy sản Hưng Yên. Với sự hỗ trợ từ nhà nước, sự nỗ lực của người dân, và sự đóng góp của các nhà khoa học, mô hình nuôi cá nheo Mỹ sẽ ngày càng phát triển, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển kinh tế địa phương. Cần có những chính sách khuyến khích đầu tư vào nuôi cá nheo Mỹ, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận với các nguồn vốn vay ưu đãi, và hỗ trợ trong việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ.

6.1. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Nuôi Cá Nheo Mỹ Bền Vững

Nhà nước cần có những chính sách hỗ trợ phát triển nuôi cá nheo Mỹ bền vững, bao gồm cả việc hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, và thị trường. Cần có các chương trình khuyến nông, đào tạo kỹ thuật, và tư vấn cho người dân. Ngoài ra, cần có các chính sách bảo vệ môi trường, đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành nuôi trồng thủy sản.

6.2. Hợp Tác và Liên Kết Trong Chuỗi Giá Trị Cá Nheo Mỹ

Cần có sự hợp tác và liên kết chặt chẽ giữa các thành phần trong chuỗi giá trị cá nheo Mỹ, từ người sản xuất giống, người nuôi, đến các nhà chế biến và phân phối. Việc xây dựng các hợp tác xã, các tổ chức liên kết sản xuất, và các chuỗi cung ứng khép kín sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí, và đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nuôi trồng thủy sản nước ngọt tại Đồng bằng sông Hồng đang đứng trước yêu cầu cấp thiết về chuyển đổi cơ cấu đối tượng nuôi nhằm gia tăng giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích. Tỉnh Hưng Yên sở hữu tiềm năng mặt nước lớn với hơn 5.000 ha ao hồ đầm và hơn 4.400 ha vùng trũng cấy lúa kém hiệu quả. Tuy nhiên, phần lớn diện tích vẫn nuôi các đối tượng truyền thống có giá trị kinh tế chưa cao hoặc nuôi lồng bè tự phát dễ phát sinh dịch bệnh. Trên quy mô toàn cầu, cá Nheo Mỹ (Ictalurus punctatus, Rafinesque, 1818) là loài thủy sản thương mại chủ lực tại hơn 35 quốc gia, với sản lượng nuôi tại Trung Quốc đạt trên 255.000 tấn/năm và tại Hoa Kỳ đạt giá trị thương mại trên 466 triệu USD. Về mặt giá trị thực phẩm, thịt cá Nheo Mỹ chứa 16,3 g protein/100 g thịt, năng lượng 116 - 128 kcal/100 g, lipid 6,9 g (chứa 25% axit béo không no n-3 và n-6), vượt trội hơn nhiều loài cá nước ngọt bản địa.

Nghiên cứu của tác giả Trần Thị Thu Hà tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam được thực hiện nhằm giải quyết bài toán hoàn thiện quy trình kỹ thuật nuôi đơn cá Nheo Mỹ thương phẩm trong ao đất theo hướng công nghiệp hóa. Đề tài triển khai từ tháng 02/2016 đến tháng 01/2017 trên quy mô 10.000 m² mặt nước tại 04 huyện trọng điểm của tỉnh Hưng Yên gồm Văn Giang, Yên Mỹ, Khoái Châu và Phù Cừ. Kết quả thực nghiệm khẳng định mô hình đạt tỷ lệ sống trên 90%, trọng lượng thu hoạch bình quân đạt 1.397,7 g/con sau 8 tháng nuôi và mang lại lợi nhuận thuần từ 87 đến 165 triệu đồng/ha, mở ra hướng đi bền vững cho kinh tế nông nghiệp địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết thích nghi sinh học và sinh thái học dinh dưỡng cá da trơn để giải thích khả năng thích ứng của cá Nheo Mỹ nhập nội. Theo các công trình sinh học kinh điển, cá Nheo Mỹ có biên độ thích ứng nhiệt độ rộng từ 0°C đến 40°C, duy trì khả năng bắt mồi và sinh trưởng trong dải nhiệt độ từ 8°C đến 35°C, với ngưỡng nhiệt tối ưu được xác định từ 26°C đến 30°C. Lý thuyết về động học oxy hòa tan chỉ ra rằng loài này đòi hỏi hàm lượng oxy hòa tan tối ưu từ 4,0 đến 5,0 mg/l; khi hàm lượng oxy giảm dưới 1,5 mg/l, mức tiêu thụ thức ăn của cá có thể suy giảm tới 45%.

Mô hình nghiên cứu kết hợp lý thuyết chuyển hóa năng lượng sinh học với các khái niệm định lượng chuẩn tắc trong nuôi trồng thủy sản:

• Tốc độ tăng trưởng khối lượng hàng ngày (DWG - Daily Weight Gain) và tốc độ tăng trưởng chiều dài (DLG).
• Hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR - Feed Conversion Ratio), đo lường hiệu quả chuyển hóa đạm từ thức ăn công nghiệp (30 - 35% protein) thành sinh khối cơ thể.
• Tỷ lệ sống (TLS), phản ánh mức độ thích nghi và hiệu quả kiểm soát mầm bệnh.
• Khả năng chịu tải môi trường thủy vực, dựa trên tương tác giữa nồng độ khí độc (NH3 < 0,1 mg/l, NO2- < 0,22 mg/l) và độ pH (6,0 - 8,5).

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp điều tra thực địa để lựa chọn 04 hộ dân tại 04 xã đại diện cho 04 huyện: Văn Giang (2.450 m²), Yên Mỹ (2.900 m²), Khoái Châu (2.900 m²) và Phù Cừ (1.750 m²), đạt tổng diện tích 10.000 m². Tiêu chí lựa chọn bao gồm: diện tích ao nuôi đạt xấp xỉ 2.000 m², độ sâu mức nước ổn định 1,5 - 2,0 m, hệ thống cấp thoát nước độc lập, nền đáy đất thịt pha cát dày 20 - 30 cm, chủ hộ có năng lực tài chính và kinh nghiệm quản lý nuôi thâm canh. Tổng số lượng cá giống thả là 15.000 con với mật độ 1,5 con/m², kích cỡ cá giống ban đầu đạt chiều dài trên 12 cm và khối lượng 20 - 30 g/con.

Quy trình thu thập dữ liệu thủy lý, thủy hóa được thực hiện nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn APHA (1985) và TCVN 5994-1995:

• Nhiệt độ nước, pH và oxy hòa tan (DO) được đo 2 lần/ngày vào lúc 06:00 và 14:00 bằng nhiệt kế tiêu chuẩn và bộ dụng cụ kiểm tra chuyên dụng.
• Nồng độ khí độc NH3 và NO2- được phân tích định kỳ 1 lần/tuần.
• Độ trong của nước ao được kiểm tra hàng ngày bằng đĩa Secchi vào lúc 14:00.

Để theo dõi sinh trưởng, nghiên cứu áp dụng phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên định kỳ 30 ngày/lần với cỡ mẫu n = 30 cá thể/ao để đo chiều dài toàn bộ và cân khối lượng, làm căn cứ điều chỉnh khẩu phần ăn hàng ngày (5 - 7% khối lượng thân). Toàn bộ dữ liệu thu thập được phân tích, xử lý thống kê mô tả (giá trị trung bình, độ lệch chuẩn) và phân tích hiệu quả kinh tế (tổng doanh thu, tổng chi phí, lợi nhuận ròng) thông qua phần mềm Microsoft Excel 2010. Lý do lựa chọn công cụ này là tính trực quan, độ chính xác cao trong việc đối chiếu chi phí thực tế và khả năng tổng hợp các chỉ số thủy sản theo chuỗi thời gian thực nghiệm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình nuôi thực nghiệm kéo dài 8 tháng (từ ngày 11/05/2016 đến ngày 11/01/2017) đã thu được các phát hiện thực nghiệm có giá trị:

Thứ nhất, các chỉ số môi trường ao nuôi luôn được kiểm soát trong ngưỡng sinh lý thích hợp cho cá Nheo Mỹ. Nhiệt độ nước trung bình giữa các ao dao động từ 24,48 ± 9,37°C đến 25,02 ± 9,24°C (thấp nhất 14,4°C vào tháng 12 và cao nhất 35,0°C vào tháng 7). Hàm lượng oxy hòa tan trung bình duy trì ở mức cao từ 6,1 ± 2,7 mg/l đến 6,5 ± 2,1 mg/l (dao động 3,4 - 8,8 mg/l). Chỉ số pH dao động từ 7,54 ± 0,31 đến 8,02 ± 0,47. Hàm lượng khí độc luôn duy trì ở mức an toàn: NO2- trung bình đạt 0,16 ± 0,05 đến 0,18 ± 0,04 mg/l (tối đa 0,22 mg/l); NH3 trung bình dao động 0,06 ± 0,03 đến 0,07 ± 0,03 mg/l (tối đa 0,10 mg/l).

Thứ hai, tốc độ sinh trưởng của cá Nheo Mỹ đạt mức cao vượt trội. Từ kích cỡ thả ban đầu 20 - 30 g/con, sau 8 tháng nuôi cá đạt khối lượng trung bình 1.397,7 ± 7,20 g/con, tương ứng với tốc độ tăng trưởng khối lượng bình quân (DWG) đạt 5,6 g/con/ngày. Tỷ lệ sống của cá ở cả 4 mô hình đều đạt trên 90%.

Thứ ba, hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR) khi sử dụng hoàn toàn thức ăn viên công nghiệp có hàm lượng protein 30 - 35% dao động trong khoảng 2,5 - 2,8. Đây là mức tiêu tốn thức ăn đặc trưng của loài cá ăn tạp thiên về động vật, cao hơn so với các loài cá ăn thực vật truyền thống nhưng được bù đắp bởi giá trị thương phẩm cao.

Thứ tư, hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi đơn trong ao đất đạt mức lợi nhuận từ 87 đến 165 triệu đồng/ha. So với mô hình nuôi cá Rô phi đơn tính hoặc các loài cá truyền thống như Trắm, Trôi, Mè, Chép tại địa phương, mức lợi nhuận thuần này cao hơn từ 25% đến 40%.

Thảo luận kết quả

Sự ổn định của các yếu tố môi trường xuất phát từ kỹ thuật quản lý nước chủ động: duy trì mức nước sâu 1,5 - 2,0 m giúp giảm sốc nhiệt trong mùa hè và mùa đông; vận hành hệ thống máy phun mưa hoặc quạt nước tạo sóng từ 24:00 đến 06:00 sáng giúp duy trì nồng độ oxy hòa tan luôn trên 3,0 mg/l; định kỳ bón vôi bột 2 - 3 kg/100 m³ mỗi 15 - 30 ngày và thay 1/3 lượng nước ao 2 tuần/lần giúp kiểm soát triệt để hàm lượng NH3 và NO2-.

Tốc độ sinh trưởng 5,6 g/con/ngày tương đồng với kết quả nghiên cứu giai đoạn 2010 - 2014 của Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản I (cá đạt trên 2.000 g/con sau 18 tháng nuôi). Mức tăng trưởng này chứng minh cá Nheo Mỹ hoàn toàn tương thích với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu miền Bắc Việt Nam. Dữ liệu sinh trưởng chiều dài và khối lượng theo thời gian có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ đường tăng trưởng lũy tiến từng tháng kết hợp biểu đồ cột biểu diễn biến thiên của FCR và DO, giúp người nuôi dễ dàng nhận diện giai đoạn cá bứt phá sinh khối (từ tháng thứ 4 đến tháng thứ 7).

Dù hệ số FCR ở mức 2,5 - 2,8 đòi hỏi chi phí thức ăn chiếm khoảng 70 - 75% tổng chi phí đầu tư, nhưng nhờ giá bán thương phẩm ổn định ở mức 70.000 - 100.000 đồng/kg, hiệu quả tài chính tổng thể vẫn vượt trội so với các đối tượng thủy sản nước ngọt truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa năng suất và nhân rộng mô hình nuôi cá Nheo Mỹ trong ao đất, các giải pháp kỹ thuật và chính sách sau đây cần được triển khai đồng bộ:

1. Chuẩn hóa quy trình cải tạo ao và xử lý cá giống: Tiến hành nạo vét bùn đáy để lại lớp dày 20 - 30 cm, rắc vôi bột khử trùng với liều lượng 7 - 10 kg/100 m², phơi đáy ao từ 5 - 7 ngày trước khi lấy nước qua lưới lọc sâu 1,5 - 2,0 m. Cá giống thả phải đạt kích cỡ chiều dài trên 12 cm (20 - 30 g/con), thực hiện tắm nước muối loãng 2 - 3% trong 10 phút để loại trừ ngoại ký sinh trùng và nấm thủy mi, thả giống vào thời điểm mát (08:00 - 09:00 sáng) với mật độ tối ưu 1,5 con/m².
2. Tối ưu hóa chế độ dinh dưỡng và vận hành thiết bị phụ trợ: Sử dụng 100% thức ăn công nghiệp chuyên dụng dạng viên nổi có hàm lượng protein 35% ở giai đoạn cá nhỏ và hạ xuống 30% ở giai đoạn vỗ béo thương phẩm. Định lượng thức ăn hàng ngày bằng 5 - 7% khối lượng thân, chia làm 2 cữ ăn lúc 08:00 và 14:00. Bắt buộc vận hành máy phun mưa hoặc quạt nước từ 24:00 đến 06:00 sáng hàng ngày để giữ DO > 4,0 mg/l. Định kỳ 15 - 30 ngày bổ sung vôi bột 2 - 3 kg/100 m³ và trộn chế phẩm phòng bệnh (Tiên Đắc 1 g/5 kg cá trong 3 ngày liên tục) vào thức ăn.
3. Mở rộng chuỗi liên kết tiêu thụ và hỗ trợ vốn tín dụng: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Trung tâm Khuyến nông tỉnh cần phối hợp với các ngân hàng chính sách thiết lập các gói vay ưu đãi cho người nuôi thủy sản; hình thành các hợp tác xã liên kết giữa hộ nuôi và doanh nghiệp chế biến để bao tiêu sản phẩm với giá bảo hiểm tối thiểu 70.000 đồng/kg.
4. Quy hoạch chuyển đổi diện tích đất trũng giai đoạn 2017 - 2025: UBND các huyện Văn Giang, Khoái Châu, Yên Mỹ, Phù Cừ cần tích cực chuyển đổi hơn 4.400 ha ruộng trũng cấy lúa hiệu quả thấp sang mô hình nuôi cá Nheo Mỹ bán thâm canh và thâm canh tập trung theo tiêu chuẩn VietGAP, hướng tới sản lượng toàn tỉnh đạt trên 30.000 tấn thủy sản/năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang tính ứng dụng kỹ thuật và giá trị kinh tế thực tiễn cao, là nguồn tư liệu hữu ích cho 4 nhóm đối tượng:

• Chủ trang trại và hộ nuôi trồng thủy sản: Nắm bắt chi tiết sổ tay hướng dẫn kỹ thuật nuôi đơn cá Nheo Mỹ, cách tính khẩu phần ăn, lịch trình sục khí và phương pháp xử lý sự cố môi trường để áp dụng trực tiếp cho trang trại ao đất quy mô từ 1.000 đến 5.000 m².
• Cán bộ khuyến nông và kỹ sư thủy sản: Sử dụng dữ liệu thực nghiệm về thủy lý, thủy hóa, FCR và các định mức kinh tế kỹ thuật làm tài liệu giảng dạy, biên soạn giáo trình tập huấn chuyển giao công nghệ cho nông dân tại các địa phương có điều kiện sinh thái tương đồng.
• Nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên ngành Nuôi trồng thủy sản: Kế thừa số liệu sinh học về tốc độ tăng trưởng khối lượng, dinh dưỡng, dịch tễ học (Edwardsiella ictaluri, nấm Saprolegnia, trùng bánh xe Trichodina) phục vụ các công trình nghiên cứu chuyên sâu về di truyền, chọn giống và chế biến thức ăn thủy sản.
• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách nông nghiệp: Tham khảo các chỉ số hạch toán kinh tế (lợi nhuận 87 - 165 triệu đồng/ha) để xây dựng quy hoạch chuyển đổi cơ cấu vật nuôi, đề án phát triển thủy đặc sản hàng hóa và chương trình xây dựng nông thôn mới.

Câu hỏi thường gặp

Mật độ thả giống cá Nheo Mỹ trong ao đất bao nhiêu là phù hợp nhất? Mật độ tối ưu được xác định qua thực nghiệm là 1,5 con/m² đối với cỡ giống chiều dài trên 12 cm (20 - 30 g/con). Mật độ này đảm bảo cá nhận đủ không gian hoạt động, nồng độ oxy hòa tan không bị suy giảm cục bộ và cá đạt tốc độ sinh trưởng bình quân 5,6 g/con/ngày sau 8 tháng nuôi.

Chế độ cho ăn và yêu cầu hàm lượng đạm đối với cá Nheo Mỹ như thế nào? Nên sử dụng 100% thức ăn công nghiệp dạng viên nổi. Giai đoạn cá nhỏ sử dụng thức ăn có hàm lượng protein 35%, giai đoạn lớn chuyển sang loại 30% protein. Cho ăn 2 lần/ngày (08:00 và 14:00) với khẩu phần 5 - 7% khối lượng thân, điều chỉnh giảm khi thời tiết xấu để duy trì FCR ổn định từ 2,5 đến 2,8.

Những chỉ tiêu môi trường nước nào cần giám sát nghiêm ngặt nhất? Cần kiểm soát oxy hòa tan trên 3,0 mg/l (tốt nhất 4,0 - 6,0 mg/l), pH từ 7,2 đến 8,5, nhiệt độ từ 24 đến 30°C. Nồng độ khí độc NH3 phải dưới 0,1 mg/l và NO2- dưới 0,22 mg/l. Khi oxy giảm dưới 1,5 mg/l, cá sẽ giảm tiêu thụ thức ăn tới 45% và dễ phát sinh dịch bệnh.

Biện pháp phòng ngừa các bệnh thường gặp trên cá Nheo Mỹ trong ao đất là gì? Trước khi thả, tắm cá giống bằng nước muối 2 - 3% trong 10 phút. Định kỳ bón vôi bột 2 - 3 kg/100 m³ ao mỗi 15 - 30 ngày và thay 1/3 lượng nước sau mỗi 2 tuần. Khi thời tiết chuyển mùa, trộn thuốc Tiên Đắc vào thức ăn với liều 1 g/5 kg cá trong 3 ngày liên tục để phòng trừ vi khuẩn và ký sinh trùng.

Hiệu quả kinh tế của nuôi cá Nheo Mỹ có vượt trội hơn cá truyền thống không? Sau 8 tháng nuôi, mô hình mang lại lợi nhuận thuần từ 87 đến 165 triệu đồng/ha với giá bán tại ao từ 70.000 đến 100.000 đồng/kg. Mức lợi nhuận này cao hơn đáng kể so với nuôi cá Rô phi hoặc cá Trắm, Trôi, Chép truyền thống (thường chỉ đạt 40 - 70 triệu đồng/ha).

Kết luận

• Đề tài đã xây dựng thành công mô hình nuôi đơn cá Nheo Mỹ thương phẩm quy mô 10.000 m² tại 04 huyện thuộc tỉnh Hưng Yên, khẳng định khả năng thích ứng hoàn hảo của loài cá này với điều kiện sinh thái địa phương.
• Các thông số môi trường thủy lý, thủy hóa trong suốt chu kỳ nuôi được duy trì ổn định trong giới hạn thích hợp (nhiệt độ 24 - 25°C, pH 7,2 - 8,5, DO > 3,4 mg/l, NH3 < 0,1 mg/l).
• Cá đạt tốc độ tăng trưởng nhanh với DWG bình quân 5,6 g/con/ngày, khối lượng kết thúc 8 tháng đạt 1.397,7 ± 7,20 g/con, tỷ lệ sống vượt 90% và hệ số tiêu tốn thức ăn FCR đạt 2,5 - 2,8.
• Lợi nhuận kinh tế đạt từ 87 đến 165 triệu đồng/ha, chứng minh tính ưu việt vượt trội về giá trị gia tăng so với các đối tượng thủy sản nước ngọt truyền thống.
• Trong giai đoạn tiếp theo, các cơ quan khuyến nông và chính quyền địa phương cần tổ chức các hội nghị đầu bờ, chuyển giao quy trình kỹ thuật hoàn thiện và hỗ trợ vốn để nhân rộng mô hình ra toàn bộ 5.000 ha diện tích mặt nước tiềm năng của tỉnh Hưng Yên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN THỊ THU HÀ XÂY DỰNG MÔ HÌNH NUÔI CÁ NHEO MỸ (ICTALURUS PUNCTATUS, RAFINESQUE, 1818) TRONG AO ĐẤT TẠI HƯNG YÊN Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản Mã số: 60 62 03 02 Người hướng dẫn khoa học: TS. Kim Văn Vạn NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Trần Thị Thu Hà i LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài tốt nghiệp, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận được rất nhiều sự quan tâm giúp đỡ quý báu của nhà trường, các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Kim Văn Vạn, người thầy đã động viên, hướng dẫn và chỉ bảo tận tình cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Tôi xin cảm ơn chân thành tới Ban Giám đốc, các đồng nghiệpthuộc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hưng Yên đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới các cán bộ địa phương và các hộ tham gia mô hình nuôi các Nheo Mỹ trên địa bàn 04 huyện: Văn Giang, Yên Mỹ, Khoái Châu, Phù Cừ thuộc tỉnh Hưng Yên, nơi đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Để hoàn thành luận văn này, tôi còn nhận được sự động viên, khích lệ của những người thân trong gia đình và bạn bè.Tôi xin chân thành cảm ơn những tình cảm cao quý đó. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Trần Thị Thu Hà ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC BẢNG.

v DANH MỤC HÌNH ẢNH. vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN. viii THESIS ABSTRACT.

TÍNH CẤP THIẾT. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN. TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÁ NHEO MỸ TRÊN THẾ GIỚI. Đặc điểm phân loại, phân bố, sinh học. Đặc điểm sinh học sinh sản cá Nheo Mỹ. Tình hình nuôi, các hình thức nuôi và quản lý bệnhcá Nheo Mỹ.

NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ CÁ NHEO MỸ TẠI VIỆT NAM. Kết quả đề tài “Nghiên cứu khả năng phát triển nuôi cá Nheo Mỹ Ictalurus punctatus (Rafinesque, 1818) ở miền Bắc Việt Nam" của Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản I. Tình hình nuôi ở nước ta. TIỀM NĂNG VÀ HIỆN TRẠNG NUÔI TRỒNG THỦY SẢN CỦA TỈNH HƯNG YÊN.

Tổng quan về nuôi trồng thủy sản tỉnh Hưng Yên. Tình hình nuôi trồng thủy sản của 04 huyện Văn Giang, Yên Mỹ, Khoái Châu, Phù Cừ thuộc tỉnh Hưng Yên. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU.

Đối tượng/ vật liệu nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. MỤC TIÊU, NỘI DUNG, CƠ SỞ NGHIÊN CỨU.

Mục tiêu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Cơ sở xây dựng mô hình. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Phương pháp điều tra chọn hộ. Quy trình thử nghiệm nuôi đơn cá Nheo Mỹ thương phẩm trong ao tại Hưng Yên. Theo dõi biến động các yếu tố môi trường ao nuôi. Phương pháp thu thập các số liệu sinh trưởng.

Đánh giá hiệu quả kinh tế. Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. ĐIỀU TRA CHỌN HỘ XÂY DỰNG MÔ HÌNH.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THEO DÕI THỰC ĐỊA. Kết quả theo dõi một số yếu tố môi trường. Kết quả theo dõi sinh trưởng cá. Kết quả theo dõi tỷ lệ sống.

Kết quả theo dõi thức ăn và dự tính hệ số tiêu tốn thức ăn. Kết quả theo dõi sức khỏe cá. Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi cá Nheo Mỹ trong ao. HOÀN THIỆN QUY TRÌNH KỸ THUẬT NUÔI ĐƠN CÁ NHEO MỸ THƯƠNG PHẨM TRONG AO.

Chuẩn bị ao nuôi. Chuẩn bị cá giống và thả cá giống. Chăm sóc và quản lý. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

52 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 53 iv DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Một số chỉ số về chất lượng nước yêu cầu cho nuôi cá Nheo Mỹ (Tucker and Robinson, 1990). Danh sách các hộ được lựa chọn xây dựng mô hình nuôi cá Nheo Mỹ trong ao đất tại Hưng Yên.

Kết quả theo dõi các yếu tố môi trường ao nuôi cá Nheo Mỹ. Khối lượng cá Nheo Mỹ qua các tháng (n = 30). Chiều dài cá Nheo Mỹ qua các tháng (n = 30). Kết quả theo dõi tỷ lệ sống của cá Nheo Mỹ.

Kết quả theo dõi thức ăn ở các ao nuôi đơn cá Nheo Mỹ. Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi cá Nheo Mỹ. 45 v DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2. Cá Nheo Mỹ Ictalurus punctatus (Rafinesque, 1818).

Bản đồ di nhập cá Nheo Mỹ trên thế giới (FAO, 2006). Phân biệt giới tính cá thông qua quan sát hình thái ngoài (Morris, 1993). Ổ đẻ tự nhiên và nhân tạo của cá Nheo Mỹ (Simon, 1999). Sản lượng nuôi cá Nheo Mỹ trên thế giới (FAO, 2011).

Bản đồ tỉnh Hưng Yên. Bản đồ các huyện được chọn tham gia xây dựng mô hình nuôi cá Nheo Mỹ của tỉnh Hưng Yên. Ao nuôi cá Nheo Mỹ. Sự biến động nhiệt độ, pH, oxy hòa tan trong ao nuôi cá Nheo Mỹ.

Sự biến động NH3 và NO2- trong ao nuôi. Tốc độ tăng trưởng khối lượng theo ngày của cá Nheo Mỹ. Tốc độ tăng trưởng chiều dài theo ngày của cá Nheo Mỹ. Một số loài nấm ký sinh trên cá Nheo Mỹ.

Cá Nheo Mỹ giống. 49 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ Ctv Cộng tác viên DLG Tốc độ tăng trưởng khối lượng DO Oxy hòa tan DWG Tốc độ tăng trưởng chiều dài FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations- Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc FCR Hệ số tiêu tốn thức ăn GAP Good Agriculture Production- Thực hành nông nghiệp tốt GDP Gross Domestic Product- Tổng sản phẩm nội địa t Thời gian nuôi L Chiều dài NASS National Agricultural Statistics Service- Dịch vụ thống kê nông nghiệp quốc gia (thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ) NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NTTS Nuôi trồng thủy sản Pr Protein TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TLS Tỷ lệ sống UBND Ủy ban nhân dân USDA United States Department of Agriculture- Bộ Nông Nghiệp Mỹ Vit C Vitamin C W Khối lượng vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Thị Thu Hà Tên luận văn: “Xây dựng mô hình nuôi cá Nheo Mỹ (Ictalurus punctatus, Rafinesque, 1818) trong ao đất tại Hưng Yên”. Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản Mã số: 60620302 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: - Xây dựng mô hình nuôi cá Nheo Mỹ (Ictalurus punctatus, Rafinesque, 1818) theo hướng công nghiệp tạo sản phẩm hàng hoá tập trung, đạt hiệu quả kinh tế cao và hoàn thiện quy trình kỹ thuật. - Hoàn thiện quy trình công nghệ nuôi đơn cá Nheo Mỹ (Ictalurus punctatus, Rafinesque, 1818) trong ao.

Phương pháp nghiên cứu: Nội dung 1: Chọn hộ xây dựng mô hình Các tiêu chí chọn hộ: - Các hộ có tiềm lực kinh tế, có hiểu biết về kỹ thuật nuôi và loài nuôi, chịu khó lắng nghe và học hỏi, sẵn sàng tham gia xây dựng mô hình; - Ao nuôi có diện tích khoảng 2.000m², gần nguồn nước sạch, có hàm lượng oxy hòa tan cao, hệ thống cấp thoát nước chủ động. Nội dung 2: Theo dõi biến động các yếu tố môi trường ao nuôi: các yếu tố thuỷ lý và thủy hóa Phương pháp thu thập số liệu - Nhiệt độ: dùng nhiệt kế, đo ngày 2 lần (8h và 16h); - Oxy hòa tan, pH: kiểm tra bằng test kit, đo ngày 2 lần (8h và 16h); - NO2-, NH3: kiểm tra bằng test kit, đo 1 lần/tuần. Nội dung 3: Theo dõi sức khỏe và xử lý sự cố của cá nuôi trong các ao mô hình. Phương pháp thu thập số liệu: thu mẫu 30 con/ao/tháng để tiến hành cân, đo và điều chỉnh lượng thức ăn, ghi chép số con bị chết trong quá trình nuôi.

Nội dung 4: Đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình. Phương pháp thu thập số liệu: theo dõi, ghi chép toàn bộ các khoản thu, chi trong suốt quá trình xây dựng mô hình. viii Phương pháp xử lý số liệu: các số liệu được xử lý bằng phần mềm excel 2010 Kết quả chính và kết luận: - Đề tài đã xây dựng thành công mô hình nuôi đơn cá Nheo Mỹ thương phẩm trong ao đất tại 04 điểm thuộc 04 huyện: Văn Giang, Phù Cừ, Yên Mỹ, Khoái Châu của tỉnh Hưng Yên với tổng diện tích ao 10. - Các yếu tố môi trường như: nhiệt độ dao động trong khoảng 24- 250C, giá trị pHdao động từ 7,2- 8,5, hàm lượng oxy hòa tan dao động từ 3,4- 8,8 mg/l, NO2 có hàm lượng dao động từ 0,11- 0,22 mg/l, hàm lượng NH3 dao động trong khoảng 0,02- 0,1.

Tất cả các yếu tố môi trường đều nằm trong khoảng thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của cá. - Cá Nheo Mỹ đều có tốc độ tăng trưởng nhanh (trung bình 5,6 g/con/ngày); Tỷ lệ sống cao (trên 90%). Qua theo dõi kết quả khi kết thúc mô hình cỡ cá Nheo Mỹ trung bình đạt 1397,7 ± 7,20g/con, có thể thấy cá Nheo Mỹ có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện nuôi ở Hưng Yên. - Hệ số thức ăn (FCR) ở mức 2,5- 2,8 khi cho cá ăn 100% thức ăn công nghiệp có hàm lượng đậm 30- 35% Protein, đây là mức FCR cao hơn so với các loài cá truyền thống (cá Trắm cỏ, cá Trôi, cá Mè, cá Chép, cá Rô phi,…) - Lợi nhuận kinh tế do nuôi thương phẩm cá Nheo Mỹ mang lại sau 08 tháng nuôi dao động từ 87- 165 triệu đồng/ha.

Hiệu quả kinh tế này nhìn chung cao hơn so với các loài các cá truyền thống, đặc biệt là với cá Rô phi. Vì vậy nên nhân rộng mô hình ra toàn tỉnh. ix THESIS ABSTRACT Mater candidate: Tran Thi Thu Ha Thesis title: “Modeling of Channel catfish (Ictalurus punctatus, Rafinesque, 1818) in the pond in Hung Yen”.