Mô Hình Dạy Học 7E Trong Giảng Dạy Khoa Học Tự Nhiên Lớp 7

Vận dụng mô hình 7E trong dạy học chủ đề trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở sinh vật cho học sinh lớp 7 môn khoa học tự nhiên.

• Đề tài: Mô Hình Dạy Học 7E Trong Giảng Dạy Khoa Học Tự Nhiên Lớp 7

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu mô hình dạy học 7E trên thế giới
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.2. Xây dựng kế hoạch bài dạy môn Khoa học tự nhiên lớp 7
• 1.2.1. Quan điểm về kế hoạch bài dạy
• 1.2.2. Các yếu tố xây dựng kế hoạch bài dạy
• 1.2.3. Quy trình xây dựng kế hoạch bài dạy
• 1.2.3.1. Năng lực và phẩm chất
• 1.2.3.2. Năng lực Khoa học tự nhiên
• 1.2.3.3. Năng lực chung
• 1.2.4. Mô hình dạy học 7E
• 1.2.4.1. Khái niệm mô hình dạy học 7E
• 1.2.4.2. Mô hình dạy học 7E. Cấu trúc các pha của MHDH 7E
• 1.2.4.3. Diễn tiến của MHDH 7E
• 1.2.4.4. Hoạt động của giáo viên và học sinh trong các pha của MHDH 7E
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.3.1. Thực trạng tìm hiểu và vận dụng mô hình dạy học 7E
• 1.3.2. Mục tiêu khảo sát. Nội dung khảo sát
• 1.3.3. Đối tượng khảo sát
• 1.3.4. Phương pháp khảo sát
• 1.3.5. Kết quả khảo sát và phân tích kết quả khảo sát
• 1.4. Những đóng góp mới của khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG MÔ HÌNH 7E DẠY HỌC PHẦN CHỦ ĐỀ TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN LỚP 7
• 2.1. Tổng quan chủ đề “Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật” môn Khoa học tự nhiên lớp 7
• 2.2. Phân tích cấu trúc nội dung “Trao đổi vật chất và chuyển hóa năng lượng” môn Khoa học tự nhiên lớp 7
• 2.3. Quy trình thiết kế hoạt động dạy học bằng mô hình dạy học 7E trong môn Khoa học tự nhiên
• 2.3.1. Sự phù hợp của mô hình dạy học 7E với các hoạt động học
• 2.3.2. Thiết kế kế hoạch bài dạy một số bài trong chủ đề trao đổi vật chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật môn Khoa học tự nhiên lớp 7
• 2.3.2.1. Xây dựng kế hoạch bài dạy sử dụng mô hình 7E
• 2.3.2.2. Bài “Quang hợp ở thực vật” sử dụng mô hình 7E
• 2.3.2.3. Tóm tắt kế hoạch bài dạy “Quang hợp ở thực vật” theo mô hình dạy học 7E
• 2.3.2.4. Bài “Hô hấp tế bào”
• 2.3.2.5. Kế hoạch bài dạy “Hô hấp tế bào” sử dụng mô hình 7E
• 2.3.2.6. Tóm tắt kế hoạch bài dạy “Hô hấp tế bào” theo mô hình dạy học 7E
• 2.3.2.7. Bài “Vai trò của nước và các chất dinh dưỡng đối với cơ thể sinh vật”
• 2.3.2.8. Kế hoạch bài dạy “Vai trò của nước và các chất dinh dưỡng đối với cơ thể sinh vật” theo mô hình dạy học 7E
• 2.3.2.9. Tóm tắt kế hoạch bài dạy “Vai trò của nước và các chất dinh dưỡng đối với cơ thể sinh vật” theo mô hình dạy học 7E
• 2.3.3. Xây dựng công cụ đánh giá. Tiêu chí đánh giá năng lực chung và phẩm chất chủ yếu
• 2.3.3.1. Tiêu chí đánh giá năng lực Khoa học tự nhiên
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp thực nghiệm
• 3.4. Nội dung thực nghiệm
• 3.5. Các bước tiến hành thực nghiệm. Chọn trường, lớp thực nghiệm
• 3.6. Kế hoạch thực nghiệm
• 3.7. Thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực nghiệm
• 3.8. Kết quả thực nghiệm
• 3.8.1. Kết quả định tính
• 3.8.2. Kết quả định lượng
• 3.8.3. Kết quả đánh giá năng lực chung và phẩm chất của học sinh
• 3.8.4. Kết quả đánh giá năng lực khoa học tự nhiên của học sinh
• 3.9. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Phiếu khảo sát (dành cho Giáo viên)
• Phụ lục 2. Kết quả xử lí dữ liệu khảo sát Giáo viên
• Phụ lục 3. Đề kiểm tra đánh giá đầu vào
• Phụ lục 4. Đề kiểm tra đánh giá đầu ra
• Phụ lục 5. Bài kiểm tra của học sinh
• Phụ lục 6. Giấy xác nhận thực nghiệm sư phạm
• Phụ lục 7. Một số hình ảnh hoạt động trong tiết học

Tóm tắt

I. Mô Hình Dạy Học 7E Là Gì Toàn Bộ Lý Thuyết Nền Tảng

Mô hình dạy học 7E là một phương pháp giảng dạy hiện đại, được xây dựng dựa trên nền tảng của thuyết dạy học kiến tạo. Theo thuyết này, học sinh không tiếp thu kiến thức một cách thụ động mà chủ động xây dựng sự hiểu biết của riêng mình thông qua trải nghiệm và tương tác. Mô hình dạy học 7E trong giảng dạy Khoa học Tự nhiên lớp 7 không chỉ là một quy trình, mà là một triết lý giáo dục nhằm phát triển năng lực học sinh một cách toàn diện. Được phát triển bởi Arthur Eisenkraft vào năm 2003, mô hình này là phiên bản mở rộng của mô hình 5E nổi tiếng, nhằm đảm bảo giáo viên không bỏ sót các bước quan trọng trong quá trình tổ chức hoạt động học tập. Theo nghiên cứu của Võ Kim Lan (2024), điểm nhấn của mô hình 7E nằm ở hai khía cạnh: tầm quan trọng của việc khơi gợi kiến thức nền (Elicit) và khả năng chuyển hóa kiến thức đã học vào thực tiễn (Extend). Điều này đặc biệt phù hợp với mục tiêu của chương trình GDPT 2018, vốn tập trung vào việc hình thành năng lực và phẩm chất cho người học thay vì chỉ truyền thụ kiến thức đơn thuần. Cấu trúc của chu trình học tập 7E được thiết kế logic theo quá trình nhận thức, giúp học sinh đi từ việc gợi nhớ, kết nối kiến thức cũ đến khám phá, giải thích, và cuối cùng là vận dụng sáng tạo kiến thức mới. Đây được xem là một phương pháp dạy học tích cực, chuyển vai trò của giáo viên từ người giảng giải thành người tổ chức, hướng dẫn, và tạo điều kiện cho học tập trải nghiệm.

1.1. Nguồn gốc và cơ sở khoa học của mô hình dạy học 7E

Mô hình 7E ra đời từ đề xuất của Arthur Eisenkraft (2003) như một sự cải tiến từ mô hình 5E của Rodger W. Bybee. Cơ sở lý luận cốt lõi của mô hình là thuyết dạy học kiến tạo, nhấn mạnh rằng kiến thức được hình thành trong tâm trí người học thông qua quá trình tương tác tích cực với môi trường và các vấn đề thực tiễn. Thay vì chỉ nhận thông tin, học sinh sẽ tự mình 'kiến tạo' nên sự hiểu biết. Mô hình này bổ sung hai giai đoạn quan trọng là Gợi mở (Elicit) và Vận dụng (Extend). Giai đoạn Gợi mở (Elicit) giúp giáo viên đánh giá được kiến thức nền và những quan niệm sai lầm tiềm ẩn của học sinh trước khi bắt đầu bài học mới. Giai đoạn Vận dụng (Extend) thúc đẩy học sinh áp dụng kiến thức vào những bối cảnh mới, phức tạp hơn, qua đó thể hiện sự hiểu biết sâu sắc và khả năng chuyển giao tri thức.

1.2. So sánh mô hình 7E và các phương pháp dạy học khác

So với phương pháp dạy học truyền thống (thuyết trình, đọc-chép), mô hình dạy học 7E có sự khác biệt căn bản về vai trò của giáo viên và học sinh. Trong mô hình 7E, học sinh là trung tâm, chủ động tham gia vào quá trình khám phá và xây dựng kiến thức. So với mô hình 5E, mô hình 7E có cấu trúc chi tiết hơn, giúp việc thiết kế bài giảng trở nên tường minh và hệ thống. Việc tách bạch giai đoạn Gợi mở (Elicit) và Gắn kết (Engage) giúp giáo viên có chiến lược rõ ràng hơn trong việc kích thích tư duy ban đầu và tạo hứng thú học tập. Tương tự, giai đoạn Vận dụng (Extend) là một bước tiến so với giai đoạn Mở rộng (Elaborate) của mô hình 5E, yêu cầu mức độ ứng dụng kiến thức cao hơn và sáng tạo hơn, phù hợp với mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học.

II. Thách Thức Khi Đổi Mới Giảng Dạy KHTN Lớp 7 Hiện Nay

Việc triển khai chương trình GDPT 2018 đặt ra nhiều yêu cầu mới cho giáo viên, đặc biệt trong môn Khoa học Tự nhiên, một môn học tích hợp đòi hỏi sự liên kết kiến thức sâu rộng. Một trong những thách thức lớn nhất là việc từ bỏ các phương pháp dạy học truyền thống đã ăn sâu vào thực tiễn. Khảo sát của Võ Kim Lan (2024) tại một số trường THCS ở TP.HCM cho thấy, nhiều giáo viên vẫn còn phụ thuộc vào phương pháp thuyết trình và hoạt động theo Sách giáo khoa, ít chú trọng đến việc tổ chức hoạt động học tập mang tính khám phá. Hơn nữa, việc áp dụng các mô hình dạy học tích cực như mô hình dạy học 7E gặp phải nhiều rào cản. Khó khăn đầu tiên là thời gian chuẩn bị giáo án KHTN 7 theo mô hình này đòi hỏi nhiều công sức hơn. Giáo viên cần đầu tư thời gian để thiết kế các hoạt động trải nghiệm, chuẩn bị học liệu và dự đoán các tình huống sư phạm. Một thách thức khác là việc quản lý lớp học khi học sinh hoạt động nhóm, thảo luận sôi nổi. Bảng 1.10 trong nghiên cứu gốc chỉ ra rằng giáo viên gặp khó khăn trong việc 'cân chỉnh thời lượng' và 'đánh giá học sinh' trong các pha của mô hình. Điều này đòi hỏi giáo viên không chỉ vững về chuyên môn mà còn phải có kỹ năng tổ chức và điều phối lớp học linh hoạt.

2.1. Rào cản từ phương pháp dạy học truyền thống

Thực tế giảng dạy môn Khoa học Tự nhiên hiện nay vẫn còn tồn tại các phương pháp cũ như thuyết trình, đọc-chép. Giáo viên chủ yếu truyền đạt kiến thức một chiều, ít tạo cơ hội cho học sinh tự khám phá và sáng tạo. Theo 'Lí do chọn đề tài' trong khóa luận, cách dạy này làm hạn chế khả năng tư duy phân tích và vận dụng kiến thức vào thực tiễn của học sinh. Sự thay đổi sang các phương pháp dạy học tích cực như mô hình 7E đòi hỏi một sự thay đổi lớn trong tư duy sư phạm, từ việc 'dạy kiến thức' sang 'tổ chức cho học sinh học'.

2.2. Khó khăn trong việc thiết kế và quản lý hoạt động học

Việc thiết kế kế hoạch bài dạy theo mô hình 7E không hề đơn giản. Giáo viên cần xây dựng một chuỗi hoạt động logic, từ gợi mở đến vận dụng, với các nhiệm vụ học tập rõ ràng và sản phẩm dự kiến cụ thể. Theo Bảng 1.10 của tài liệu gốc, một trong những khó khăn lớn nhất là 'pha đánh giá học sinh tốn nhiều thời gian' (trung bình 4.43/5.0). Thêm vào đó, việc chuẩn bị các thí nghiệm, video, hay tình huống thực tiễn cho giai đoạn Khám phá (Explore) cũng là một thách thức về nguồn lực và thời gian. Quản lý các nhóm học sinh thảo luận, đảm bảo tất cả đều tham gia tích cực cũng là một kỹ năng mà không phải giáo viên nào cũng tự tin thực hiện ngay.

III. Hướng Dẫn 7 Giai Đoạn Của Chu Trình Dạy Học 7E Chi Tiết

Để áp dụng thành công Mô hình dạy học 7E trong giảng dạy Khoa học Tự nhiên lớp 7, việc nắm vững mục tiêu và hoạt động của từng giai đoạn là yếu tố then chốt. Mỗi giai đoạn trong chu trình học tập 7E có một vai trò riêng, liên kết chặt chẽ với nhau để tạo thành một tiến trình học tập hoàn chỉnh, giúp phát triển năng lực học sinh một cách tự nhiên và bền vững. Theo mô tả trong Bảng 1.2 của tài liệu nghiên cứu, vai trò của giáo viên và học sinh được phân định rõ ràng trong từng pha, thúc đẩy tối đa tính chủ động của người học. Giáo viên không còn là người truyền thụ mà trở thành người thiết kế, tổ chức và tạo điều kiện. Học sinh từ vị thế người nghe thụ động trở thành nhà nghiên cứu, chủ động tìm tòi, thảo luận và kiến tạo tri thức. Việc vận dụng linh hoạt các giai đoạn của mô hình 7E sẽ giúp biến mỗi tiết học trở thành một hành trình khám phá khoa học đầy hứng thú, đáp ứng đúng tinh thần đổi mới phương pháp dạy học mà ngành giáo dục đang hướng tới. Hiểu rõ bản chất của 7 chữ E này là bước đầu tiên để xây dựng một kế hoạch bài dạy hiệu quả và mang lại giá trị thực sự cho học sinh.

3.1. Giai đoạn 1 2 Gợi Mở Elicit và Gắn Kết Engage

Giai đoạn Gợi mở (Elicit) có mục tiêu khơi gợi, truy xuất những kiến thức, kinh nghiệm nền mà học sinh đã có liên quan đến chủ đề. Giáo viên sẽ đặt câu hỏi, tạo tình huống để học sinh bộc lộ những hiểu biết ban đầu. Đây là bước quan trọng để đánh giá điểm xuất phát của lớp học. Tiếp theo, giai đoạn Gắn kết (Engage) tập trung vào việc tạo ra sự hứng thú, tò mò và kết nối học sinh với bài học mới. Các hoạt động có thể là xem một video ngắn, một thí nghiệm gây bất ngờ hoặc một câu chuyện thực tế. Mục đích là để học sinh tự đặt ra câu hỏi 'Tại sao?' và có động lực tìm hiểu.

3.2. Giai đoạn 3 4 Khám Phá Explore và Giải Thích Explain

Giai đoạn Khám phá (Explore) là 'trái tim' của học tập trải nghiệm. Học sinh được làm việc nhóm, tiến hành thí nghiệm, quan sát, thu thập dữ liệu để tự tìm câu trả lời cho các vấn đề đã đặt ra. Giáo viên đóng vai trò là người hỗ trợ, quan sát và định hướng khi cần thiết. Sau khi đã có những trải nghiệm và dữ liệu ban đầu, học sinh bước vào giai đoạn Giải thích (Explain). Tại đây, các em trình bày kết quả, thảo luận và diễn đạt những gì đã khám phá được bằng ngôn ngữ khoa học. Giáo viên sẽ giúp chuẩn hóa kiến thức, giới thiệu các thuật ngữ, khái niệm chính xác, và hệ thống hóa sự hiểu biết của học sinh.

3.3. Giai đoạn 5 6 7 Mở Rộng Đánh Giá và Vận Dụng

Giai đoạn Mở rộng (Elaborate) yêu cầu học sinh áp dụng kiến thức vừa học vào các tình huống tương tự nhưng phức tạp hơn, giúp củng cố và đào sâu hiểu biết. Giai đoạn Đánh giá (Evaluate) diễn ra xuyên suốt quá trình học tập (đánh giá quá trình) và ở cuối bài học (đánh giá tổng kết). Giáo viên và học sinh cùng đánh giá mức độ đạt được mục tiêu thông qua các sản phẩm học tập, bài kiểm tra, hoặc quan sát. Cuối cùng, giai đoạn Vận dụng (Extend) là bước cao nhất, khuyến khích học sinh chuyển giao kiến thức đã học để giải quyết các vấn đề mới trong thực tiễn cuộc sống, tạo ra sự kết nối thực sự giữa nhà trường và xã hội.

IV. Cách Thiết Kế Giáo Án KHTN 7 Theo Mô Hình Dạy Học 7E

Việc thiết kế kế hoạch bài dạy (giáo án) là bước cụ thể hóa lý thuyết của mô hình 7E vào thực tiễn giảng dạy. Một giáo án KHTN 7 được xây dựng theo mô hình dạy học 7E cần có cấu trúc rõ ràng, đảm bảo chuỗi hoạt động học tập được tổ chức một cách logic và hiệu quả. Theo quy trình được đề xuất trong Hình 2.2 của tài liệu gốc, việc thiết kế bắt đầu từ việc lựa chọn chủ đề phù hợp, xác định mục tiêu cần đạt, sau đó mới đi vào xây dựng chi tiết từng hoạt động tương ứng với 7 giai đoạn. Ví dụ, với chủ đề 'Quang hợp ở thực vật', giáo viên cần xác định rõ ở giai đoạn Gắn kết (Engage) sẽ dùng hình ảnh 'lá phổi xanh' của Trái Đất để tạo sự tò mò. Ở giai đoạn Khám phá (Explore), học sinh sẽ được tổ chức học theo góc để tìm hiểu về nguyên liệu, sản phẩm của quang hợp. Việc này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về học liệu và phương tiện. Một điểm quan trọng là cần xác định rõ 'sản phẩm dự kiến' cho mỗi hoạt động. Sản phẩm này có thể là câu trả lời, phiếu học tập, bài báo cáo thí nghiệm, hoặc một poster. Đây chính là cơ sở để thực hiện giai đoạn Đánh giá (Evaluate) một cách khách quan và chính xác, qua đó đo lường mức độ phát triển năng lực học sinh.

4.1. Bước 1 Xác định mục tiêu và lựa chọn nội dung

Trước khi thiết kế, giáo viên cần nghiên cứu kỹ chương trình GDPT 2018 để xác định các yêu cầu cần đạt về năng lực và phẩm chất cho bài học. Không phải nội dung nào cũng phù hợp để dạy theo mô hình 7E. Cần ưu tiên các chủ đề có tính ứng dụng cao, có yếu tố thực hành, khám phá, ví dụ như chủ đề 'Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật'. Mục tiêu bài học phải được phát biểu rõ ràng, hướng đến các hành động quan sát được của học sinh, chẳng hạn: 'Trình bày được khái niệm quang hợp' hay 'Vận dụng kiến thức để giải thích ý nghĩa của việc trồng cây xanh'.

4.2. Bước 2 Xây dựng chuỗi hoạt động học tập tương ứng 7E

Đây là bước sáng tạo nhất trong việc thiết kế bài giảng. Giáo viên cần 'kịch bản hóa' tiết học thành 7 giai đoạn. Ví dụ, với bài 'Quang hợp ở thực vật', chuỗi hoạt động có thể được thiết kế như sau: Elicit: Hỏi 'Oxygen có vai trò gì?'. Engage: Đặt vấn đề 'Tại sao thực vật là lá phổi xanh?'. Explore: Cho học sinh làm việc nhóm, nghiên cứu video/hình ảnh để hoàn thành phiếu học tập về quang hợp. Explain: Các nhóm trình bày, giáo viên chuẩn hóa kiến thức. Elaborate: Giải thích tại sao nên trồng cây đúng mật độ. Evaluate: Làm bài trắc nghiệm nhanh. Extend: Giao nhiệm vụ về nhà thiết kế poster về bảo vệ cây xanh. Mỗi hoạt động cần ghi rõ mục tiêu, nội dung, sản phẩm và cách thức tổ chức.

4.3. Bước 3 Xây dựng công cụ đánh giá năng lực học sinh

Đánh giá là một phần không thể tách rời của quá trình dạy học. Với mô hình dạy học 7E, cần đa dạng hóa các công cụ đánh giá. Thay vì chỉ dùng bài kiểm tra giấy, giáo viên nên sử dụng bảng kiểm quan sát (rubric) để đánh giá kỹ năng làm việc nhóm, khả năng thuyết trình của học sinh. Bảng 2.5 và 2.6 trong tài liệu gốc cung cấp các tiêu chí cụ thể để đánh giá năng lực chung và năng lực Khoa học Tự nhiên. Ví dụ, năng lực giao tiếp và hợp tác có thể được đánh giá qua mức độ sôi nổi khi thảo luận; phẩm chất trách nhiệm được thể hiện qua việc hoàn thành nhiệm vụ được giao. Các công cụ này giúp việc đánh giá trở nên toàn diện và công bằng hơn.

V. Kết Quả Thực Nghiệm Mô Hình 7E Tại Các Trường THCS

Lý thuyết cần được kiểm chứng bằng thực tiễn. Khóa luận của Võ Kim Lan (2024) đã tiến hành thực nghiệm sư phạm tại hai trường THCS Hoàng Văn Thụ và THCS Nguyễn Trí Phương (TP.HCM) để đánh giá tính khả thi và hiệu quả của Mô hình dạy học 7E trong giảng dạy Khoa học Tự nhiên lớp 7. Kết quả thực nghiệm cho thấy những tín hiệu rất tích cực. Về mặt định tính, thái độ học tập của học sinh có sự thay đổi rõ rệt. Các em tham gia vào bài học một cách hứng thú, sôi nổi hơn, đặc biệt trong các hoạt động nhóm ở pha Khám phá (Explore). Kỹ năng giao tiếp, hợp tác và phẩm chất trách nhiệm được cải thiện đáng kể. Về mặt định lượng, kết quả phân tích các phiếu học tập và bài kiểm tra cho thấy học sinh nắm vững kiến thức hơn. Đặc biệt, nghiên cứu đã theo dõi sự tiến bộ của 3 học sinh có học lực khác nhau (A, B, C) và nhận thấy tất cả đều có sự phát triển năng lực rõ rệt sau khi tham gia tiết học theo mô hình 7E. Ngay cả học sinh A (học lực yếu) cũng đã tự tin hơn và biết cách vận dụng kiến thức để giải thích, cho thấy mô hình này có tác động tích cực đến mọi đối tượng học sinh.

5.1. Phân tích kết quả định tính Sự thay đổi thái độ học tập

Kết quả quan sát trong quá trình thực nghiệm (mục 3.6.1) chỉ ra rằng học sinh không còn thụ động mà trở nên năng động, chủ động hơn. Các em mạnh dạn trình bày ý kiến cá nhân, tranh luận sôi nổi nhưng trên tinh thần xây dựng. Các hoạt động như học tập trải nghiệm qua việc phân tích hình ảnh, video đã thực sự thu hút học sinh. Những hình ảnh trong phụ lục 7 cho thấy không khí lớp học sôi nổi, học sinh hợp tác chặt chẽ trong các hoạt động nhóm. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy mô hình 7E đã thành công trong việc tạo ra một môi trường học tập tích cực, nơi học sinh cảm thấy hứng thú và được là chính mình.

5.2. Phân tích kết quả định lượng Mức độ phát triển năng lực

Dữ liệu định lượng từ các bài kiểm tra đầu vào và đầu ra đã chứng minh hiệu quả của mô hình. Phân tích kết quả của học sinh B (học lực khá nhưng thụ động) cho thấy một sự tiến bộ vượt bậc: từ việc chỉ đạt mức 1 và 2 ở các tiêu chí, em đã vươn lên đạt mức 3 (vượt mong đợi) ở cả ba tiêu chí năng lực KHTN. Tương tự, học sinh C (học lực tốt) cũng hoàn thiện kỹ năng diễn đạt khoa học của mình. Biểu đồ 3.16, 3.17, 3.18 cho thấy sự dịch chuyển tích cực về năng lực của cả ba học sinh. Điều này khẳng định giả thuyết khoa học của đề tài: vận dụng mô hình 7E giúp phát triển năng lực nhận thức KHTN, năng lực chung và phẩm chất của học sinh một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp đại học ngành Sư phạm Khoa học tự nhiên của tác giả Vũ Kim Lan (Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, thực hiện năm 2024 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Tống Xuân Tám) tập trung vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy đáp ứng yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông (CTGDPT) 2018.

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

• Bối cảnh chính sách giáo dục: Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã xác định rõ mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; trọng tâm là chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học. Tiếp đó, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII và Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2030 tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu hiện đại hóa và thay đổi phương pháp giáo dục.
• Thực trạng dạy học môn Khoa học tự nhiên (KHTN): Trong thực tế triển khai ở cấp Trung học cơ sở (THCS), nhiều giáo viên vẫn duy trì phương pháp truyền thống (thuyết trình, đọc chép, trình chiếu truyền thụ một chiều), phụ thuộc vào sách giáo khoa mà ít tạo điều kiện cho học sinh phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và tư duy phản biện.
• Vị trí của chủ đề nghiên cứu: Trong CTGDPT 2018 môn KHTN, mạch nội dung "Vật sống" ở lớp 7 chiếm 53 tiết (tương đương 42% tổng thời lượng môn học). Trong đó, riêng chủ đề "Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật" chiếm 32 tiết. Đây là chủ đề có khối lượng kiến thức lớn, trừu tượng, lần đầu tiên xuất hiện ở cấp THCS (chương trình lớp 6 chưa đề cập sâu). Do chương trình mới ban hành năm 2018, các tài liệu và nghiên cứu ứng dụng các mô hình dạy học tích cực hiện đại—đặc biệt là mô hình dạy học 7E—cho chủ đề này còn hạn chế.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của đề tài là vận dụng mô hình dạy học 7E để thiết kế và tổ chức dạy học chủ đề "Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật" môn KHTN lớp 7, nhằm phát triển năng lực nhận thức KHTN, năng lực chung và phẩm chất cho học sinh THCS.

Các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể bao gồm:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về mô hình dạy học 7E, kế hoạch bài dạy (KHBD), năng lực khoa học tự nhiên, năng lực chung và phẩm chất học sinh theo định hướng CTGDPT 2018.
2. Điều tra, khảo sát và đánh giá thực trạng tìm hiểu, vận dụng mô hình dạy học 7E của giáo viên THCS và sinh viên ngành Sư phạm KHTN tại Thành phố Hồ Chí Minh.
3. Phân tích cấu trúc nội dung và các yêu cầu cần đạt của chủ đề "Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật" môn KHTN lớp 7.
4. Đề xuất quy trình thiết kế hoạt động dạy học theo mô hình 7E trong môn KHTN.
5. Soạn thảo các kế hoạch bài dạy minh họa thuộc chủ đề nghiên cứu và xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực, phẩm chất.
6. Tiến hành thực nghiệm sư phạm tại các trường THCS để kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của các kế hoạch bài dạy đã thiết kế.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học môn KHTN lớp 7 tại trường THCS.
• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động dạy học chủ đề "Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật" môn KHTN lớp 7 theo mô hình dạy học 7E.
• Phạm vi thời gian: Đề tài thực hiện trong 32 tuần (từ tháng 9/2023 đến tháng 4/2024); giai đoạn thực nghiệm sư phạm diễn ra từ ngày 11/02/2024 đến ngày 09/03/2024.
• Phạm vi không gian: Khảo sát giáo viên và sinh viên Sư phạm KHTN tại TP. Hồ Chí Minh; thực nghiệm trực tiếp tại 4 lớp thuộc 2 trường THCS trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh: lớp 7/1 và lớp 7/10 (Trường THCS Hoàng Văn Thụ, Quận 10), lớp 7/1 và lớp 7/9 (Trường THCS Nguyễn Tri Phương, Quận 10).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và mô hình tiếp cận

• Mô hình dạy học 7E (7E Instructional Model): Được Arthur Eisenkraft phát triển năm 2003 từ mô hình 5E của BSCS (Rodger W. Bybee, 1990). Mô hình 7E dựa trên thuyết kiến tạo nhận thức (constructivism), gồm 7 pha liên kết chặt chẽ:
  1. Elicit (Khơi gợi): Truy xuất và đánh giá kiến thức, trải nghiệm nền tảng đã có của người học.
  2. Engage (Kết nối): Kích thích sự tò mò, hứng thú thông qua các hiện tượng, câu hỏi thực tiễn.
  3. Explore (Khám phá): Học sinh chủ động làm việc nhóm, làm thí nghiệm, thu thập dữ liệu để tìm hiểu tri thức mới.
  4. Explain (Giải thích): Học sinh trình bày kết quả, giải thích các mối liên hệ; giáo viên chuẩn hóa kiến thức khoa học.
  5. Elaborate (Củng cố): Vận dụng kiến thức vừa học vào các tình huống, bài tập tương tự.
  6. Evaluate (Đánh giá): Tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng và giáo viên đánh giá quá trình học tập.
  7. Extend (Mở rộng): Chuyển giao kiến thức để giải quyết vấn đề mới hoặc tình huống thực tiễn mở rộng.
• Văn bản quản lý và định hướng chuyên môn:
  • Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ban hành CTGDPT tổng thể và Chương trình môn KHTN.
  • Công văn số 5555/BGDĐT-GDTrH ngày 08/10/2014 và Công văn số 5512/BGDĐT-GDTrH ngày 18/12/2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục, kế hoạch bài dạy.
• Khung năng lực và phẩm chất: Năng lực KHTN (gồm: nhận thức KHTN, tìm hiểu tự nhiên, vận dụng kiến thức kĩ năng đã học); các năng lực chung (tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo); 5 phẩm chất chủ yếu (yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm).

Pha trong mô hình 7E	Hoạt động trọng tâm của Giáo viên (GV)	Hoạt động trọng tâm của Học sinh (HS)
1. Elicit (Khơi gợi)	Thiết kế câu hỏi, tình huống gợi mở để truy xuất kiến thức nền của HS.	Nhớ lại, trình bày các hiểu biết, trải nghiệm sẵn có liên quan đến bài học.
2. Engage (Kết nối)	Đặt vấn đề qua video, hình ảnh, thí nghiệm biểu diễn hoặc câu đố.	Đặt câu hỏi thắc mắc, tập trung suy nghĩ và xác định nhiệm vụ học tập.
3. Explore (Khám phá)	Tổ chức hoạt động, đóng vai trò hỗ trợ, tư vấn khi HS thực hành/thảo luận.	Trực tiếp làm thí nghiệm, quan sát tranh ảnh, thu thập dữ liệu, làm việc nhóm.
4. Explain (Giải thích)	Định hướng, chuẩn hóa kiến thức khoa học chính xác.	Dùng ngôn ngữ cá nhân trình bày kết quả khám phá, giải thích hiện tượng.
5. Elaborate (Củng cố)	Cung cấp bài tập, tình huống tương tự để rèn luyện kỹ năng.	Vận dụng kiến thức mới để xử lý các bài tập, phiếu học tập củng cố.
6. Evaluate (Đánh giá)	Sử dụng rubric, bảng kiểm, phiếu đánh giá quá trình học tập.	Tự đánh giá mức độ đạt được, tham gia đánh giá đồng đẳng các nhóm.
7. Extend (Mở rộng)	Nêu vấn đề mở rộng, liên hệ kiến thức với các ứng dụng đời sống thực tế.	Vận dụng kiến thức liên môn, thực tiễn để giải quyết bài toán phức hợp mới.

Phương pháp nghiên cứu

1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích, tổng hợp các văn kiện, công văn của Bộ GD&ĐT, tài liệu nghiên cứu quốc tế và trong nước về chu trình học tập 5E, 7E và phương pháp dạy học KHTN.
2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Thiết kế phiếu khảo sát ý kiến (thang đo Likert 5 mức độ) dành cho giáo viên đang giảng dạy môn KHTN tại các trường THCS và sinh viên năm 3, năm 4 ngành Sư phạm KHTN tại TP.HCM.
3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức dạy học thực nghiệm kế hoạch bài dạy theo mô hình 7E tại 4 lớp học (7/1, 7/10 THCS Hoàng Văn Thụ và 7/1, 7/9 THCS Nguyễn Tri Phương).
4. Phương pháp quan sát sư phạm: Sử dụng sổ ghi chép hành vi và bảng tiêu chí quan sát thái độ, mức độ hợp tác, sự tham gia của học sinh trong các tiết học.
5. Phương pháp thống kê toán học: Phân tích định lượng kết quả phiếu hỏi, điểm số phiếu học tập, điểm bài thuyết trình và bài kiểm tra đầu vào/đầu ra bằng phần mềm Microsoft Excel 2016 và IBM SPSS Statistics (phiên bản 29.0.2.0).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của đề tài

Chương 1 trình bày tổng quan lịch sử phát triển của chu trình dạy học 7E trên thế giới (với các nghiên cứu tiêu biểu của Arthur Eisenkraft, Muhammad Naqeeb Ul Khalil Shaheen, Nuri Balta & Hakan Sarac, Benedicta Abeka Quainoo, Susilawati & Yuni Ahda, Habtamu Wodaj & Solomon Belay...) và tình hình nghiên cứu mô hình 7E tại Việt Nam (các công trình của Nguyễn Thị Hảo, Trương Thị Minh Châu, Võ Thành Kim Ngân...).

Tác giả phân tích các quy định về cấu trúc và yêu cầu của một Kế hoạch bài dạy theo Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH, chi tiết hóa 3 thành phần của năng lực KHTN cùng các năng lực chung và phẩm chất theo chuẩn CTGDPT 2018.

Phần cơ sở thực tiễn công bố kết quả khảo sát giáo viên THCS và sinh viên sư phạm:

• Mô hình dạy học 7E vẫn còn tương đối mới mẻ đối với nhiều giáo viên THCS so với các phương pháp thuyết trình, trực quan truyền thống.
• Phần lớn giáo viên và sinh viên đánh giá cao tính cần thiết của mô hình 7E trong việc phát triển năng lực tự học, kỹ năng giao tiếp - hợp tác nhóm và giải quyết vấn đề.
• Khó khăn lớn nhất khi áp dụng mô hình 7E được ghi nhận là: quỹ thời gian trên lớp có hạn, khó kiểm soát thời lượng khi học sinh thảo luận nhóm, thiếu phương tiện/thiết bị thí nghiệm đồng bộ và khó khăn trong khâu thiết kế công cụ đánh giá quá trình.

Chương 2: Vận dụng mô hình 7E dạy học phần chủ đề "Trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở sinh vật" môn Khoa học tự nhiên lớp 7

Chương này tập trung phân tích nội dung chương trình, xác định mục tiêu và thiết kế tiến trình bài học:

• Phân tích cấu trúc chủ đề: Chủ đề gồm 32 tiết thuộc mạch "Vật sống", bao gồm các nội dung cốt lõi: khái quát trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng, quang hợp ở thực vật, hô hấp tế bào, vai trò của nước và chất dinh dưỡng, trao đổi nước và chất dinh dưỡng ở thực vật và động vật.
• Xây dựng quy trình thiết kế KHBD theo mô hình 7E gồm 4 bước:
  • Bước 1: Xác định mục tiêu bài học (yêu cầu cần đạt về năng lực KHTN, năng lực chung, phẩm chất).
  • Bước 2: Xác định chuỗi hoạt động học tương ứng với 7 pha của mô hình 7E.
  • Bước 3: Xây dựng nội dung chi tiết từng pha (chuyển giao nhiệm vụ, phương tiện, phiếu học tập, dự kiến sản phẩm).
  • Bước 4: Hoàn thiện kế hoạch bài dạy và xây dựng bộ công cụ kiểm tra, đánh giá (Rubric đánh giá hoạt động nhóm, rubric thuyết trình, đề kiểm tra đánh giá năng lực).
• Thiết kế 3 Kế hoạch bài dạy chi tiết:
  1. Bài "Quang hợp ở thực vật"
  2. Bài "Hô hấp tế bào"
  3. Bài "Vai trò của nước và các chất dinh dưỡng đối với cơ thể sinh vật"
• Xây dựng bộ công cụ đánh giá: Thiết kế bảng tiêu chí đánh giá hoạt động nhóm, thang điểm đánh giá năng lực giao tiếp - hợp tác, phẩm chất trách nhiệm và đề kiểm tra đánh giá năng lực KHTN (đầu vào - đầu ra).

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 3 trình bày việc triển khai thực nghiệm sư phạm kế hoạch bài dạy "Quang hợp ở thực vật" tại 4 lớp học (7/1, 7/10 Trường THCS Hoàng Văn Thụ; 7/1, 7/9 Trường THCS Nguyễn Tri Phương):

• Phân tích định tính: Học sinh tham gia hào hứng vào các pha học tập; chủ động tương tác nhóm hoàn thành phiếu học tập; tự tin thuyết trình các yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp và tích cực tham gia vẽ tranh cổ động bảo vệ cây xanh trong pha Extend (Mở rộng).
• Phân tích định lượng:
  • Kết quả Phiếu học tập số 4: Tại cả 4 lớp, tỉ lệ điểm số tập trung chủ yếu ở mức 7–8 điểm và 9–10 điểm, không có điểm dưới trung bình.
  • Đánh giá Năng lực Giao tiếp & Hợp tác và Phẩm chất Trách nhiệm: Các nhóm đạt điểm trung bình từ 8,0 đến 9,6 điểm. Lớp 7/1 ở cả hai trường có kết quả nhỉnh hơn các lớp 7/9 và 7/10.
  • Đánh giá kết quả tiết học từ phía học sinh: 150/182 học sinh (82,4%) đồng ý tiết học gây hứng thú; 134/182 học sinh (73,6%) bày tỏ sự yêu thích các hoạt động trải nghiệm, khám phá.
  • Đánh giá sự tiến bộ về Năng lực KHTN trên 3 học sinh đại diện (A, B, C): Cả 3 học sinh có xuất phát điểm học lực và đặc điểm tâm lý khác nhau đều ghi nhận sự cải thiện rõ rệt từ bài kiểm tra số 1 (đầu vào) sang bài kiểm tra số 2 (đầu ra).

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng và định tính chính

• Mức độ phát triển năng lực chung và phẩm chất: Điểm đánh giá nhóm qua bảng quan sát tại các lớp thực nghiệm đạt kết quả cao:
  • Lớp 7/1 THCS Nguyễn Tri Phương: Điểm tổng hợp giao tiếp - hợp tác và trách nhiệm của 4 nhóm dao động từ 8,0 đến 9,3 điểm.
  • Lớp 7/9 THCS Nguyễn Tri Phương: Điểm tổng hợp dao động từ 7,5 đến 9,3 điểm.
  • Lớp 7/1 THCS Hoàng Văn Thụ: Điểm tổng hợp dao động từ 8,8 đến 9,3 điểm.
  • Lớp 7/10 THCS Hoàng Văn Thụ: Điểm tổng hợp dao động từ 7,5 đến 9,6 điểm.

Tiêu chí khảo sát mức độ hài lòng của học sinh sau tiết học 7E	Đồng ý	Bình thường	Không đồng ý
Tiết học Khoa học tự nhiên gây hứng thú	150 / 182	27 / 182	5 / 182
Hiểu bài nhanh chóng	150 / 182	32 / 182	0 / 182
Thích các hoạt động trải nghiệm	134 / 182	46 / 182	2 / 182
Muốn tiếp tục học tập theo hình thức này	148 / 182	30 / 182	4 / 182

• Kết quả đánh giá sự phát triển năng lực KHTN trên các trường hợp điển hình:

Học sinh	Đặc điểm nhận thức ban đầu	Điểm kiểm tra đầu vào (Bài 1)	Điểm kiểm tra đầu ra (Bài 2)	Nhận xét sự tiến bộ
HS A	Hiếu động, kém tập trung, học lực yếu	Đạt Mức 1 ở cả 3 tiêu chí	Đạt Mức 2 ở cả 3 tiêu chí	Biết vận dụng kiến thức giải thích hiện tượng thực tế, giảm sự phụ thuộc vào nhắc nhở của GV.
HS B	Học lực khá, nhút nhát, thụ động khi thảo luận	Tiêu chí 1, 3: Mức 1; Tiêu chí 2: Mức 2	Đạt Mức 3 ở cả 3 tiêu chí	Trả lời chính xác, diễn đạt trôi chảy bằng thuật ngữ khoa học, tích cực tương tác nhóm.
HS C	Học lực giỏi, hoạt bát, tiếp thu nhanh	Tiêu chí 1, 2: Mức 2; Tiêu chí 3: Mức 1	Đạt Mức 3 ở cả 3 tiêu chí	Trả lời hoàn chỉnh, lập luận logic chặt chẽ, sử dụng thuật ngữ khoa học chuẩn xác.

Đóng góp mới của khóa luận

1. Đóng góp về mặt lý luận: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về việc áp dụng mô hình 7E vào dạy học môn KHTN cấp THCS theo CTGDPT 2018; làm rõ sự tương thích giữa 7 pha của mô hình 7E với chuỗi hoạt động học theo quy định của Bộ GD&ĐT.
2. Đóng góp về mặt thực tiễn:
   • Đề xuất quy trình 4 bước thiết kế hoạt động dạy học theo mô hình 7E cho môn KHTN.
   • Thiết kế hoàn chỉnh 3 Kế hoạch bài dạy chi tiết trong chủ đề "Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật" (Lớp 7) kèm theo hệ thống phiếu học tập, phiếu đánh giá rubric và đề kiểm tra định hướng phát triển năng lực.
   • Kiểm chứng thành công tính khả thi của mô hình 7E qua thực nghiệm sư phạm tại 2 trường THCS trên địa bàn Quận 10, TP.HCM.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế được ghi nhận

• Quy mô thực nghiệm: Do giới hạn về mặt thời gian (đợt thực nghiệm diễn ra trong 4 tuần), đề tài mới chỉ tiến hành thực nghiệm được 1 trong 3 kế hoạch bài dạy đã thiết kế (bài "Quang hợp ở thực vật") trên phạm vi 4 lớp học thuộc 2 trường THCS tại Quận 10, TP.HCM.
• Quy mô mẫu đánh giá năng lực KHTN chuyên sâu: Việc theo dõi chi tiết quá trình biến chuyển năng lực KHTN qua bài kiểm tra đầu vào và đầu ra chỉ mới thực hiện trên trường hợp 3 học sinh đại diện (A, B, C) do hạn chế thời lượng và nhân lực nghiên cứu.
• Rào cản từ thực tiễn lớp học: Mô hình 7E đòi hỏi nhiều thời gian chuẩn bị đồ dùng, học liệu, phiếu học tập và giáo viên cần có kỹ năng điều phối, quản lý thời gian linh hoạt để tránh việc kéo dài các pha thảo luận nhóm.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Triển khai thực nghiệm đồng bộ toàn bộ các Kế hoạch bài dạy còn lại của chủ đề "Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật" cũng như các chủ đề khác trong môn KHTN 7.
• Mở rộng phạm vi đánh giá định lượng năng lực KHTN trên mẫu số lớn học sinh và có nhóm đối chứng để phân tích sâu hơn về mặt thống kê.
• Nghiên cứu ứng dụng mô hình 7E kết hợp với giáo dục STEM hoặc ứng dụng công nghệ thông tin trong các phân môn KHTN ở các khối lớp khác (lớp 6, 8, 9).

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên ngành Sư phạm Khoa học tự nhiên, Sư phạm Sinh học, Sư phạm Vật lý, Sư phạm Hóa học: Tham khảo cách thức phân tích chương trình GDPT 2018, quy trình chuyển đổi cấu trúc mô hình 7E vào khung giáo án Công văn 5512 và phương pháp thiết kế công cụ đánh giá theo rubric.
• Giáo viên KHTN tại các trường THCS: Sử dụng trực tiếp 3 Kế hoạch bài dạy chi tiết (Quang hợp ở thực vật, Hô hấp tế bào, Vai trò của nước và chất dinh dưỡng đối với cơ thể sinh vật) cùng hệ thống phiếu học tập và câu hỏi thực tiễn được biên soạn sẵn.
• Cán bộ quản lý chuyên môn và nhà nghiên cứu phương pháp dạy học: Tham khảo số liệu điều tra thực trạng nhận thức của giáo viên về mô hình 7E và các giải pháp sư phạm để khắc phục khó khăn về thời gian, cơ sở vật chất khi tổ chức dạy học tích cực.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình dạy học 7E khác mô hình 5E truyền thống ở những điểm cốt lõi nào?

Mô hình 7E được Arthur Eisenkraft mở rộng từ mô hình 5E bằng cách chia pha Engage (Gắn kết) thành 2 pha riêng biệt: Elicit (Khơi gợi kiến thức nền) và Engage (Kết nối vào bài mới); đồng thời mở rộng 2 pha Elaborate (Áp dụng) và Evaluate (Đánh giá) thành 3 pha: Elaborate (Củng cố), Evaluate (Đánh giá) và Extend (Mở rộng). Việc tách biệt này giúp giáo viên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc truy xuất kiến thức sẵn có của học sinh và tăng cường khả năng chuyển giao tri thức vào các tình huống thực tiễn mở rộng.

2. Tác giả đã thiết kế bao nhiêu Kế hoạch bài dạy theo mô hình 7E trong khóa luận?

Tác giả đã thiết kế hoàn chỉnh 3 Kế hoạch bài dạy thuộc chủ đề "Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật" môn KHTN lớp 7, bao gồm:

1. Kế hoạch bài dạy bài "Quang hợp ở thực vật"
2. Kế hoạch bài dạy bài "Hô hấp tế bào"
3. Kế hoạch bài dạy bài "Vai trò của nước và các chất dinh dưỡng đối với cơ thể sinh vật"

3. Thực nghiệm sư phạm của đề tài được tiến hành tại những trường nào và trên bao nhiêu lớp học?

Thực nghiệm sư phạm được tiến hành tại 2 trường THCS trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh với tổng cộng 4 lớp học (tổng số 182 học sinh tham gia khảo sát ý kiến):

• Trường THCS Hoàng Văn Thụ (Quận 10): lớp 7/1 và lớp 7/10.
• Trường THCS Nguyễn Tri Phương (Quận 10): lớp 7/1 và lớp 7/9.

4. Kết quả khảo sát thái độ học sinh sau khi học theo mô hình 7E ghi nhận số liệu cụ thể ra sao?

Trong tổng số 182 học sinh tham gia trả lời phiếu đánh giá sau tiết học thực nghiệm:

• 150 học sinh (82,4%) đồng ý rằng tiết học KHTN theo mô hình 7E gây hứng thú.
• 150 học sinh (82,4%) đồng ý rằng các em hiểu bài nhanh chóng.
• 134 học sinh (73,6%) thể hiện sự yêu thích đối với các hoạt động trải nghiệm, khám phá.
• 148 học sinh (81,3%) mong muốn tiếp tục được học tập theo mô hình này trong các tiết học tiếp theo.

5. Kết quả đánh giá sự tiến bộ của 3 học sinh (A, B, C) chứng minh điều gì về năng lực KHTN?

Kết quả đối sánh giữa bài kiểm tra số 1 và bài kiểm tra số 2 cho thấy:

• Học sinh A (học lực yếu, hiếu động) nâng mức độ đạt được từ Mức 1 lên Mức 2 ở cả 3 tiêu chí.
• Học sinh B (học lực khá, nhút nhát) và học sinh C (học lực giỏi, tiếp thu nhanh) đều đạt sự tiến bộ vượt bậc khi đạt Mức 3 (mức tối đa) ở cả 3 tiêu chí năng lực KHTN, thể hiện qua khả năng sử dụng thuật ngữ khoa học chính xác và lập luận giải thích hiện tượng rõ ràng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Kim Lan đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu đề ra về việc vận dụng mô hình dạy học 7E trong môn Khoa học tự nhiên lớp 7 theo định hướng CTGDPT 2018. Thông qua quy trình thiết kế 4 bước và hệ thống 3 kế hoạch bài dạy minh họa chi tiết, đề tài đã chứng minh được tính khả thi và hiệu quả của mô hình 7E trong việc kích thích hứng thú, nâng cao năng lực KHTN, năng lực giao tiếp - hợp tác và phẩm chất trách nhiệm của học sinh THCS. Kết quả thực nghiệm sư phạm tại 4 lớp học ở TP.HCM là cơ sở thực tiễn quan trọng, đóng góp nguồn tài liệu tham khảo có giá trị cho sinh viên sư phạm và giáo viên THCS trong quá trình đổi mới phương pháp giảng dạy.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Co si lí luận và cơ sở thực tiễn của để tài. Vận dụng mô hình 7E đạy học phần chủ đề *trao đối chất và “chuyển hoá năng lượng ở sinh it” mon Khoa hgc ty nl 7 Chương 3. Thực nghiệm sư phạm.

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỀN CỦA ĐÈ TÀI 1. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu mô hình dạy học 7E trên thế giới Nền kinh tế toàn cầu đang thay đối, những tiến bộ liền tụ trong công nghệ đang thay đổi cách HS học tập, kết nổi và tương tác. Từ lâu các nhà giáo dục trên th giới đã quan tâm đến vai rồ của GV tong quá tình giảng dạy và cách HS của họ nh hội kiến thức. Do đó mà từ những năm dầu của thể kỉ XX, các nhà gio dục trên toàn thể giới đã tiến hình nghiên cứu và đưa ra được đề xuất ứng dụng các MHDH ích cực vào tong quá tình giảng dạy của GV.

Một trong những MHDH thường được sử dụng trên thể giới có thể kể đến đó là MHDHH SE và MHIDH 7E, các MHIDH này được ghỉ nhận là đem lại kết quả tốt chơ người học. Vào năm 1990, tiến sĩ Rodger W. Bybee cũng với các cộng sự của mình công bổ để tài khoa học mang t Sionee for Life & Living: An Elementary School Science Program from Biological Sciences Curriculum Study” (Khoa hoe cho Bii sống & Xã hội: Một Chương trình Khoa học Tiểu học từ Nghiên cứu Chương trình. Khoa học Sinh học).

Mô hình SE đã ra đời từ CT này với tổ chức giáo dục Nghiên cứu Khung chương tình dạy Sinh học (BSCS - Biologieal Sciences Curriculum Study) tai MĨ nhằm cải tiện khả năng giải của trẻ em ở bậc giáo dục st hoe và giúp trẻ phát tiển sự hiểu biết của mình về môi trường cùng các thông tn liên quan đến đời sống xã hội. MHDH SE đã đấp ứng được nhu câu cải cách về giáo dục trong giai đoạn tiên bằng các phương thức giảng dạy tích cục được thực hiện trong từng bude eta m6 hinh (Bybee Rodger W & Landes Nancy M, 1990) `Vào năm 2003, Anhur Eisenkraft da dé xuit nén mé rng mô hình SE bằng cách thêm vào hai bước Eclit (Khơi gợi) và Extend (Mo rong) trong bai báo Expanding the SE model: A proposed 7 model emphasizes “tranfer of leaning” and the importance of eliciting prior understandin ˆ (Mỡ rộng mô bình SE: Để xuất nhắn mạnh bước “chuyển giao việc học và “khơi gợi ong MHDH E). Từ đây, mô hình 7E ra đời nhằm hỗ trợ GV thiết kế các hoạt động cụ thể hơn và hạn chế việc bỏ sót những bước đạy học quan trọng trong quá trình hình thành những kĩ năng, ki thức mới ở HS (Anhur Eisenkraft, 2003), 9 trong bai bio “Improving Students’ Achievement in Biology using 7E Instructional Model: An Experimental Study” (Cai thign thank tich cila HS trong môn sinh học bằng cách sử dụng mô hình giảng day 7E: Nehién eiru thye nghiệm) được đăng trên tạp chi khoa học Địa Trung Hai (Mediterranean Journal of SocialS iences) nhóm tác giả Muhammad Naqeeb UI Khalil Shaheen và Muhammad XMinir Kayani đã tiễn hành thực nghiệm và nhân thấy rằng việc giảng dạy bộ môn Sinh học lớp 9 bằng mô hình 7E đã giúp cải thiện thành tích học tập của HS hơn so với mô hình giảng dạy truyền thống. Cụ thể hơn, bên cạnh việc nâng cao về điểm số, các H§ tham dự lớp học 7E có tính nhẫn nại hơn trong quá tỉnh suy luận, tm rã các biện pháp giải quyết vấn để trong quá trình học (Muhammad Naqeeb UI Khalil Shaheen & Muhammad Muni, 2015).