Mô Hình Bệnh Tật và Thực Trạng Nguồn Nhân Lực Tại Bệnh Viện Y Học Cổ Truyền Tỉnh Lào Cai Năm 2021

Luận văn thạc sĩ y tế phân tích mô hình bệnh tật điều trị nội trú và thực trạng nguồn nhân lực tại bệnh viện y học cổ truyền tỉnh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Phạm Quý Hoàng
• Người hướng dẫn: PGS. Đoàn Quang Huy
• Trường học: Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam
• Chuyên ngành: Y học cổ truyền
• Đề tài: Mô Hình Bệnh Tật Điều Trị Nội Trú Và Thực Trạng Nguồn Nhân Lực Bệnh Viện Y Học Cổ Truyền Tỉnh Lào Cai Năm 2021
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số đặc điểm cơ cấu bệnh tật
• 1.2. Khái niệm mô hình bệnh tật
• 1.3. Đặc điểm cơ cấu bệnh tật trên thế giới
• 1.4. Tình hình bệnh tật ở Việt Nam
• 1.5. Phân loại bệnh tật theo ICD - 10
• 1.6. Phân loại bệnh tật theo Y học cổ truyền
• 1.7. Hệ thống khám chữa bệnh y học cổ truyền
• 1.8. Nghiên cứu về cơ cấu bệnh tật tại các bệnh viện y học cổ truyền
• 1.9. Nguồn nhân lực y tế
• 1.10. Nghiên cứu về nhân lực tại các bệnh viện y học cổ truyền
• 1.11. Nguồn nhân lực của bệnh viện YHCT tỉnh Lào Cai
• 2. CHƯƠNG 2: CHẤT LIỆU, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Chất liệu, đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn chọn
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6. Thiết kế nghiên cứu
• 2.7. Chọn mẫu và cỡ mẫu
• 2.8. Cách tiến hành và phương pháp thu thập số liệu
• 2.9. Biến số và chỉ số nghiên cứu
• 2.10. Tiêu chuẩn sử dụng trong nghiên cứu
• 2.11. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.12. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm tuổi
• 3.3. Phân bố giới tính
• 3.4. Số lượt khám bệnh từ 2018-2020
• 3.5. Mô hình bệnh tật theo ICD-10
• 3.6. Mô hình bệnh tật tại bệnh viện
• 3.7. Tình hình nhân lực của bệnh viện năm 2021
• 3.7.1. Đặc điểm cán bộ bệnh viện
• 3.7.2. Trình độ bác sĩ của bệnh viện
• 3.7.3. Trình độ dược sĩ của bệnh viện
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm bệnh tật của người bệnh điều trị tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai từ 2018-2020
• 4.2. Mô hình bệnh tật tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai từ năm 2018-2020
• 4.3. Đánh giá nguồn nhân lực tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai năm 2021
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Mô Hình Bệnh Tật tại Bệnh Viện Y Học Cổ Truyền Tỉnh Lào Cai

Mô hình bệnh tật tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai năm 2021 phản ánh tình hình sức khỏe của cộng đồng và nguồn nhân lực y tế. Nghiên cứu này nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan về cơ cấu bệnh tật và nguồn nhân lực tại bệnh viện. Việc hiểu rõ mô hình bệnh tật sẽ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ y tế và đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.

1.1. Đặc điểm cơ cấu bệnh tật tại Lào Cai

Cơ cấu bệnh tật tại tỉnh Lào Cai có sự khác biệt so với các vùng khác. Các bệnh mãn tính như tim mạch, tiểu đường đang gia tăng, trong khi các bệnh truyền nhiễm giảm dần. Điều này cho thấy sự chuyển biến trong tình hình sức khỏe cộng đồng.

1.2. Tình hình nguồn nhân lực y tế tại bệnh viện

Nguồn nhân lực y tế tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai hiện đang gặp nhiều thách thức. Số lượng bác sĩ và nhân viên y tế chưa đáp ứng đủ nhu cầu khám chữa bệnh, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ.

II. Vấn đề và Thách thức trong Mô Hình Bệnh Tật

Mô hình bệnh tật tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự gia tăng các bệnh không lây nhiễm và tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực y tế là những vấn đề cần được giải quyết. Việc phân tích các yếu tố này sẽ giúp đưa ra giải pháp hiệu quả hơn trong công tác chăm sóc sức khỏe.

2.1. Sự gia tăng bệnh không lây nhiễm

Bệnh không lây nhiễm như tim mạch, tiểu đường đang gia tăng nhanh chóng. Điều này đòi hỏi bệnh viện cần có các chương trình phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn.

2.2. Thiếu hụt nguồn nhân lực y tế

Tình trạng thiếu hụt nhân lực y tế tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai đang ảnh hưởng đến khả năng cung cấp dịch vụ y tế. Cần có các chính sách thu hút và đào tạo nhân lực y tế để cải thiện tình hình.

III. Phương pháp Nghiên cứu Mô Hình Bệnh Tật

Nghiên cứu mô hình bệnh tật tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai được thực hiện thông qua các phương pháp thống kê và phân tích dữ liệu. Việc áp dụng các phương pháp này giúp xác định rõ ràng các đặc điểm của bệnh tật và nguồn nhân lực y tế.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ bệnh án và báo cáo y tế. Việc này giúp đảm bảo tính chính xác và khách quan trong nghiên cứu.

3.2. Phân tích số liệu

Số liệu được phân tích bằng các phương pháp thống kê để xác định các xu hướng và đặc điểm của mô hình bệnh tật tại bệnh viện.

IV. Kết quả Nghiên cứu về Mô Hình Bệnh Tật

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình bệnh tật tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai có sự khác biệt rõ rệt so với các bệnh viện khác. Các bệnh lý phổ biến và tình hình nhân lực y tế được trình bày chi tiết trong báo cáo.

4.1. Các bệnh lý phổ biến

Các bệnh lý phổ biến tại bệnh viện bao gồm bệnh tim mạch, tiểu đường và các bệnh lý về hô hấp. Những bệnh này cần được chú trọng trong công tác điều trị và phòng ngừa.

4.2. Tình hình nhân lực y tế

Tình hình nhân lực y tế tại bệnh viện cho thấy sự thiếu hụt về số lượng và chất lượng. Cần có các biện pháp cải thiện để nâng cao hiệu quả công việc.

V. Ứng dụng Thực tiễn và Kết quả Nghiên cứu

Nghiên cứu mô hình bệnh tật và nguồn nhân lực y tế tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai có thể được ứng dụng trong việc cải thiện chất lượng dịch vụ y tế. Các kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để xây dựng các chính sách y tế phù hợp.

5.1. Cải thiện chất lượng dịch vụ y tế

Các kết quả nghiên cứu sẽ giúp bệnh viện cải thiện chất lượng dịch vụ y tế, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

5.2. Đề xuất chính sách y tế

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các chính sách y tế cần được đề xuất để nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

VI. Kết luận và Tương lai của Mô Hình Bệnh Tật

Mô hình bệnh tật tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai cần được tiếp tục nghiên cứu và cải thiện. Tương lai của mô hình này phụ thuộc vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và nguồn nhân lực y tế.

6.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo sẽ giúp làm rõ hơn về mô hình bệnh tật và nguồn nhân lực y tế, từ đó đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn.

6.2. Hướng phát triển bền vững

Hướng phát triển bền vững cho mô hình bệnh tật tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai cần được chú trọng để đảm bảo sức khỏe cho cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2018 đến 2020, Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai đã tiếp nhận tổng cộng 49.834 lượt bệnh nhân điều trị nội trú, trong đó nhóm tuổi 16-59 chiếm tỷ lệ cao nhất với 62,91%, tiếp theo là nhóm tuổi 60-89 chiếm 35,38%. Tỷ lệ bệnh nhân nữ đến khám và điều trị nội trú chiếm 52%, cao hơn so với nam giới (48%). Mô hình bệnh tật tại bệnh viện chủ yếu tập trung vào các nhóm bệnh hệ cơ xương khớp (chiếm 32,92%), hệ tuần hoàn (24,27%) và hệ hô hấp (16,04%). Thời gian điều trị trung bình dao động từ 11 đến 18 ngày tùy theo nhóm bệnh, trong đó bệnh lý hệ tuần hoàn có thời gian điều trị dài nhất với trung bình 17,71 ngày.

Nghiên cứu nhằm mục tiêu mô tả mô hình bệnh tật điều trị nội trú và thực trạng nguồn nhân lực tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai năm 2021, làm cơ sở khoa học cho việc phát triển chiến lược nâng cao chất lượng khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ hồ sơ bệnh án nội trú từ 01/2018 đến 12/2020 và dữ liệu nhân lực năm 2021 tại bệnh viện. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp số liệu cụ thể về cơ cấu bệnh tật và nguồn nhân lực, góp phần cải thiện hiệu quả điều trị, nâng cao năng lực chuyên môn và đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai khung lý thuyết chính: mô hình bệnh tật theo phân loại quốc tế ICD-10 và lý luận y học cổ truyền (YHCT). ICD-10 cung cấp hệ thống phân loại chuẩn, gồm 21 chương bệnh, giúp thống nhất dữ liệu và so sánh bệnh tật trên phạm vi toàn cầu. YHCT dựa trên triết lý Âm dương, Ngũ hành, học thuyết Thiên Nhân hợp nhất, kinh lạc và bát cương, phân loại bệnh thành nhóm ngoại cảm thời bệnh và nội khoa tạp bệnh, giúp biện chứng luận trị phù hợp với đặc thù điều trị bằng thuốc và phương pháp không dùng thuốc.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm: mô hình bệnh tật (cơ cấu tỷ lệ các loại bệnh trong cộng đồng), nguồn nhân lực y tế (bao gồm bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng với các trình độ chuyên môn khác nhau) và phương pháp điều trị kết hợp YHCT với y học hiện đại. Ngoài ra, các tiêu chuẩn quản lý nhân lực theo Thông tư liên tịch số 08/2007/TTLT-BYT-BNV cũng được áp dụng để đánh giá thực trạng nhân lực tại bệnh viện.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế hồi cứu mô tả mô hình bệnh tật qua hồ sơ bệnh án nội trú từ 01/2018 đến 12/2020 và mô tả cắt ngang thực trạng nguồn nhân lực năm 2021. Toàn bộ hồ sơ bệnh án nội trú (n=49.834) được thu thập không xác suất, đảm bảo đầy đủ thông tin về tuổi, giới, chẩn đoán theo ICD-10 và YHCT. Dữ liệu nhân lực gồm 86 cán bộ y tế với các trình độ từ trung cấp đến sau đại học.

Phân tích số liệu được thực hiện trên phần mềm SPSS 23, sử dụng thống kê mô tả (tỷ lệ %, trung bình, độ lệch chuẩn) để trình bày đặc điểm bệnh tật, phân bố theo tuổi, giới và thời gian điều trị. Đạo đức nghiên cứu được đảm bảo với sự chấp thuận của Hội đồng đạo đức Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam, cam kết tính trung thực, khách quan và bảo vệ quyền lợi người bệnh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm bệnh tật theo ICD-10: Bệnh lý hệ cơ xương khớp chiếm tỷ lệ cao nhất với 32,92% tổng số bệnh nhân nội trú, tiếp theo là bệnh hệ tuần hoàn (24,27%) và hệ hô hấp (16,04%). Các nhóm bệnh khác như nội tiết, dinh dưỡng chiếm 5,76%, bệnh tiêu hóa 4,48%. Tỷ lệ bệnh dị tật bẩm sinh rất thấp, chỉ chiếm 0,01%.

2. Phân bố theo nhóm tuổi: Nhóm tuổi 16-59 chiếm 62,91% bệnh nhân, trong đó bệnh hệ cơ xương khớp chiếm 33,87%, hệ hô hấp 19,17%, hệ tuần hoàn 16,56%. Nhóm tuổi 60-89 chiếm 35,38%, bệnh hệ tuần hoàn chiếm 38,06%, cơ xương khớp 26,85%, nội tiết 9,72%. Nhóm ≥90 tuổi có tỷ lệ bệnh hệ tuần hoàn cao nhất 49,28%.

3. Phân bố theo giới tính: Tỷ lệ nữ bệnh nhân cao hơn nam (52% so với 48%). Bệnh hệ cơ xương khớp chiếm 34,48% ở nữ và 27,92% ở nam. Bệnh hệ tuần hoàn chiếm 22,36% ở nữ và 26,31% ở nam. Bệnh hệ hô hấp phân bố tương đương giữa hai giới.

4. Thời gian điều trị trung bình: Tổng thời gian điều trị trung bình là 11,22 ngày. Bệnh hệ tuần hoàn có thời gian điều trị dài nhất trung bình 17,71 ngày, tiếp theo là bệnh hệ tiêu hóa 16,89 ngày, hệ hô hấp 14,69 ngày và cơ xương khớp 11,32 ngày.

Thảo luận kết quả

Mô hình bệnh tật tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai phản ánh xu hướng chuyển dịch bệnh tật của Việt Nam và thế giới, với sự gia tăng các bệnh không lây nhiễm như bệnh cơ xương khớp, tim mạch và hô hấp mạn tính. Tỷ lệ bệnh nhân nữ cao hơn phù hợp với các nghiên cứu trong nước cho thấy nữ giới có xu hướng sử dụng dịch vụ y tế nhiều hơn. Thời gian điều trị dài ở nhóm bệnh hệ tuần hoàn và tiêu hóa cho thấy tính phức tạp và mức độ nghiêm trọng của các bệnh này, đòi hỏi sự phối hợp điều trị đa phương pháp.

So sánh với các nghiên cứu tại bệnh viện Y học cổ truyền khác, tỷ lệ bệnh lý cơ xương khớp và tuần hoàn cũng chiếm ưu thế, khẳng định tính đặc thù của chuyên khoa YHCT trong điều trị các bệnh mạn tính. Việc áp dụng kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại được đánh giá là phù hợp với đặc điểm bệnh tật và nhu cầu điều trị của bệnh nhân tại địa phương.

Nguồn nhân lực với 86 cán bộ, trong đó 27 bác sĩ và 4 dược sĩ đại học, còn lại là điều dưỡng và kỹ thuật viên, đáp ứng cơ bản nhu cầu khám chữa bệnh. Tuy nhiên, tỷ lệ cán bộ trình độ cao còn hạn chế, cần tăng cường đào tạo và phát triển chuyên môn để nâng cao chất lượng dịch vụ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo chuyên môn cho nhân lực y học cổ truyền: Đẩy mạnh các chương trình đào tạo sau đại học, bồi dưỡng kỹ năng chuyên sâu cho bác sĩ và dược sĩ nhằm nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị, đặc biệt cho các bệnh lý cơ xương khớp và tim mạch. Thời gian thực hiện: 1-2 năm, chủ thể: Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam phối hợp với bệnh viện.

2. Phát triển phương pháp điều trị kết hợp YHCT và y học hiện đại: Áp dụng rộng rãi các kỹ thuật không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt kết hợp thuốc cổ truyền và thuốc hiện đại để nâng cao hiệu quả điều trị, giảm thời gian nằm viện. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể: Bệnh viện và các khoa chuyên môn.

3. Cải thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế: Đầu tư trang thiết bị phục hồi chức năng, phòng khám chuyên sâu để đáp ứng nhu cầu điều trị đa dạng, nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh. Thời gian thực hiện: 2-3 năm, chủ thể: Sở Y tế tỉnh Lào Cai và bệnh viện.

4. Tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục sức khỏe: Nâng cao nhận thức cộng đồng về lợi ích của y học cổ truyền, khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ y tế tại bệnh viện, đặc biệt ở nhóm bệnh mạn tính và người cao tuổi. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể: Bệnh viện phối hợp với các cơ quan truyền thông địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý y tế và lãnh đạo bệnh viện: Sử dụng số liệu và phân tích để xây dựng chính sách phát triển nguồn nhân lực, cải tiến quy trình khám chữa bệnh và đầu tư cơ sở vật chất phù hợp với mô hình bệnh tật thực tế.

2. Bác sĩ và nhân viên y tế chuyên ngành y học cổ truyền: Áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả chẩn đoán, điều trị và phối hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong thực hành lâm sàng.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên y học cổ truyền: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, khung lý thuyết và số liệu thực tiễn để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về mô hình bệnh tật và nhân lực y tế.

4. Cơ quan quản lý y tế địa phương và Bộ Y tế: Dựa trên kết quả để hoạch định chiến lược phát triển y học cổ truyền, phân bổ nguồn lực và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế tại các tỉnh miền núi và vùng khó khăn.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình bệnh tật tại Bệnh viện Y học cổ truyền Lào Cai có đặc điểm gì nổi bật?
   Mô hình bệnh tật chủ yếu tập trung vào bệnh hệ cơ xương khớp (32,92%), hệ tuần hoàn (24,27%) và hệ hô hấp (16,04%). Đây là các nhóm bệnh mạn tính phổ biến, phù hợp với đặc thù điều trị bằng y học cổ truyền.

2. Nguồn nhân lực tại bệnh viện có đáp ứng được nhu cầu khám chữa bệnh không?
   Bệnh viện có 86 cán bộ, trong đó 27 bác sĩ và 4 dược sĩ đại học, tuy nhiên tỷ lệ cán bộ trình độ cao còn hạn chế. Cần tăng cường đào tạo để nâng cao năng lực chuyên môn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của bệnh nhân.

3. Thời gian điều trị trung bình của bệnh nhân là bao lâu?
   Thời gian điều trị trung bình dao động từ 11,22 ngày, trong đó bệnh hệ tuần hoàn có thời gian dài nhất với 17,71 ngày, phản ánh tính phức tạp của các bệnh lý này.

4. Phương pháp điều trị nào được áp dụng phổ biến tại bệnh viện?
   Bệnh viện áp dụng kết hợp thuốc y học cổ truyền và y học hiện đại, cùng các phương pháp không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, vật lý trị liệu nhằm nâng cao hiệu quả điều trị.

5. Ý nghĩa của nghiên cứu này đối với phát triển y học cổ truyền tại địa phương?
   Nghiên cứu cung cấp số liệu khoa học về mô hình bệnh tật và nguồn nhân lực, giúp bệnh viện và cơ quan quản lý xây dựng kế hoạch phát triển phù hợp, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Kết luận

• Mô hình bệnh tật tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai chủ yếu là bệnh hệ cơ xương khớp (32,92%), hệ tuần hoàn (24,27%) và hệ hô hấp (16,04%).
• Nhóm tuổi 16-59 và 60-89 chiếm tỷ lệ bệnh nhân nội trú cao nhất, với tỷ lệ nữ bệnh nhân vượt trội so với nam.
• Thời gian điều trị trung bình là 11,22 ngày, bệnh hệ tuần hoàn có thời gian điều trị dài nhất.
• Nguồn nhân lực hiện có đáp ứng cơ bản nhu cầu, nhưng cần nâng cao trình độ chuyên môn và phát triển kỹ năng điều trị kết hợp.
• Đề xuất tăng cường đào tạo, phát triển phương pháp điều trị kết hợp, cải thiện cơ sở vật chất và đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đào tạo và đầu tư cơ sở vật chất trong vòng 1-3 năm để nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh. Các nhà quản lý và chuyên gia y tế được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để phát triển bền vững y học cổ truyền tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Bệnh nhiễm trùng và ký sinh trùng 11 Chương II: Khối u (Bướu tân sinh). Chương III: Bệnh máu, cơ quan tạo máu và các rối loạn LQ cơ chế miễn dịch. Chương IV: Bệnh nội tiết, dinh dưỡng và chuyển hóa. Chương V: Rối loạn tâm thần và hành vi.

Chương VI: Bệnh của hệ thần kinh. Chương VII: Bệnh mắt và phần phụ. Chương VIII: Bệnh tại và xương chũm. Chương IX: Bệnh của hệ tuần hoàn.

Chương X: Bệnh hệ hô hấp. Chương XI: Bệnh hệ tiêu hóa. Chương XII: Bệnh da và mô dưới da. Chương XIII: Bệnh cơ xương khớp và mô liên kết.

Chương XIV: Bệnh hệ tiết niệu và sinh học. Chương XV: Chửa, đẻ và sau đẻ. Chương XVI: Một số bệnh xuất phát trong thời kỳ sơ sinh. Chương XVII: Dị tật, dị dạng bẩm sinh và bất thường nhiễm sắc thể.

Chương XVIII: Triệu chứng, dấu hiệu và những phát hiện lâm sàng, cận lâm sàng bất thường không phân loại ở nơi khác. Chương XIX: Chấn thương, ngộ độc và một số hậu quả khác do nguyên nhân bên ngoài. Chương XX: Nguyên nhân bên ngoài của bệnh tật và tử vong. Chương XXI: Các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng sức khoẻ và tiếp xúc dịch vụ y tế.

Bộ mã ICD-10 gồm 4 ký tự: - Ký tự thứ nhất (Chữ cái): Mã hóa chương bệnh - Ký tự thứ hai (Số thứ nhất): Mã hóa nhóm bệnh - Ký tự thứ ba (Số thứ hai): Mã hóa tên bệnh 12 - Ký tự thứ tư (Số thứ ba): Mã hoá một bệnh chi tiết theo nguyên nhân gây bệnh hay tính chất đặc thù của nó [9]. Cách phân loại này đơn giản, dễ áp dụng để thống nhất dữ liệu hoặc thông tin, bảo đảm liên thông phần mềm giữa cơ sở khám, chữa bệnh với cơ quan bảo hiểm xã hội và các đơn vị liên quan. Phân loại bệnh tật theo Y học cổ truyền Lý luận Đông y dựa trên nền tảng triết học cổ Trung Hoa: Âm dương, Ngũ hành. Âm dương cân bằng thì cơ thể khỏe mạnh.

Bên cạnh âm dương, ngũ hành, cơ sở lý luận Đông y còn bao gồm: học thuyết Thiên Nhân hợp nhất, học thuyết kinh lạc, bát cương, học thuyết tạng tượng. Y học cổ truyền không phân chia bệnh tật thành từng bệnh riêng rẽ mà qua tứ chẩn, bát cương quy nạp các triệu chứng thành các chứng hay hội chứng bệnh Phạm vi của bệnh nội khoa YHCT rộng nhưng dựa trên lý luận cơ bản có thể chia làm 2 nhóm lớn: Nhóm ngoại cảm thời bệnh: Lấy học thuyết thương hàn và học thuyết ôn bệnh làm chỗ dựa về lý luận. Do đó, chủ yếu lấy bệnh chứng của lục kinh và vệ, khí, dinh, huyết để tiến hành biện chứng – luận trị trong quá trình trị liệu. Nhóm ngoại cảm thời bệnh khi liên hệ với y học hiện đại chủ yếu là những bệnh trong phạm vi bệnh truyền nhiễm.

Nhóm nội khoa tạp bệnh: lấy Kim quỹ yếu lược làm chỗ dựa về lý luận. Bệnh chứng chủ yếu lấy cơ sở tạng phủ để xác định biện chứng luận trị. Nhóm nội khoa tạp bệnh khi liên hệ với y học hiện đại chủ yếu là những bệnh nội khoa [26]. Bộ y tế đã ban hành Quyết định số 7603/QĐ-BYT (25/12/2018) về danh mục dung chung áp dụng trong quản lý khám bệnh, chữa bệnh và thanh toán bảo hiểm y tế [9].

Một số chứng bệnh theo YHCT liên hệ với YHHĐ và ICD-10 Tên chứng/ Bệnh Mã ICD Viêm khớp dạng thấp huyết thanh M05 dương tính Chứng tý Viêm khớp dạng thấp khác M06 Bệnh viêm cột sống cứng khớp M45 Các viêm khớp khác M13 Thoái hóa đa khớp M15 Chứng tý, bế cốt tý Thoái hóa khớp háng M16 Thoái hóa khớp khác M19 Hạc tất phong Thoái hóa khớp gối M17 Thủ cốt chứng Thoái hóa khớp cổ– bàn ngón tay M18 Thống phong Gout M10 Hồng ban thảo sang, hồng hồ điệp sang, hồng Lupus ban đỏ hệ thống M32 ban lang sang Bì tê, thư bệnh Xơ cứng bì toàn thể M34 Bệnh gân - Dây chằng ở chi dưới, không M76 Cân tý kể bàn chân Các bệnh gân - dây chằng khác M77 14 Yêu thống Đau lưng M54 Loãng xương có kèm gẫy xương Cốt chiết M80 bệnh lý Loãng xương không kèm gẫy xương Cốt tý, cốt nuy M81 bệnh lý Lỵ tật, trường tịch Bệnh Amip A06 Bệnh đái tháo đường phụ thuộc E10 insulin Bệnh đái tháo đường không phụ thuộc E11 insulin Tiêu khát Bệnh đái tháo đường liên quan đến suy E12 dinh dưỡng Bệnh đái tháo đường xác định khác E13 Các thể đái tháo đường không xác E14 định Rối loạn giấc ngủ không do nguyên Thất miên F51 nhân thực thể Khẩu nhãn oa tà Bệnh dây thần kinh mặt (VII) G51 Liệt mềm nửa người G81.0 Liệt mềm hai chi dưới G82.0 Chứng nuy, nuy chứng Liệt mềm tứ chi G82.3 Hội chứng liệt khác G83 Bán thân bất toại Liệt nửa người G81 15 CƠ CẤU BỆNH TẬT TẠI CÁC BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN 1. Hệ thống khám chữa bệnh y học cổ truyền Việt Nam có một hệ thống khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền từ Trung ương đến địa phương, bao gồm cả hệ thống y tế nhà nước và tư nhân. Trong đó, hệ thống y tế nhà nước có mối tương quan và tác động qua lại lẫn nhau thể hiện qua sơ đồ sau: Hình 1. Hệ thống khám chữa bệnh y học cổ truyền nhà nước Song song tồn tại cùng với hệ thống y tế nhà nước về YHCT, Việt Nam còn có một hệ thống các Tổ chức Hội nghề nghiệp chuyên môn và các cơ sở hành nghề YHCT tư nhân: Bệnh viện YHCT tư nhân, phòng chẩn trị YHCT, các cơ sở kinh doanh, sản xuất thuốc YHCT, các cơ sở cung cấp dịch vụ YHCT bằng các phương pháp không dùng thuốc, các ông lang, bà mế, người hành nghề bằng bài thuốc gia truyền.

Nghiên cứu về cơ cấu bệnh tật tại các bệnh viện y học cổ truyền a. Phạm Hoàng Giang (2020) nghiên cứu “Mô hình bệnh tật bệnh nhân điều trị nội trú và thực trạng nguồn lực tại Bệnh viện y học cổ truyền Hà Đông” - Tỷ lệ mắc bệnh của bệnh nhân nội trú có sự khác biệt giữa nam và nữ, tỷ lệ mắc bệnh của bệnh nhân nữ cao hơn bệnh nhân nam (61,14% nữ, 38,86% nam). - Phân bố tỷ lệ mắc 10 bệnh cao nhất của bệnh nhân nội trú theo thứ tự sau giảm dần như sau: Tổn thương dây thần kinh hông to 19,25%, Thoái hóa cột sống 14,76%, Sốt xuất huyết 6,21%, Thoái hóa khớp gối 5,85 %, Rối loạn chức năng tiền đình 5,62%, Hội chứng cánh tay cổ 3,4%, Đau vùng cổ gáy 3,33%, Liệt nửa người 3,13%, Cơn thiếu máu não cục bộ 3%, Bệnh tăng huyết áp vô căn 2,73%. - Có sự khác nhau về tình hình mắc bệnh giữa các nhóm tuổi: Tỷ lệ mắc bệnh của nhóm tuổi từ 50-69 tuổi (50%) và ≥70 tuổi (30,6%) chiếm đa số.

Nhóm tuổi ≤ 4 và 5-14 chiểm tỷ lệ rất thấp trong điều trị nội trú. - Hoạt động khám chữa bệnh tại bệnh viện: Số lượt khám bệnh nội trú năm 2019 là 67.937 lượt; Thuốc YHCT sử dụng theo danh mục của Bộ y tế ban hành, số lượng và chủng loại đủ cho nhu cầu điều trị; Phương pháp không dùng thuốc được bệnh viện sử dụng nhiều: Điện châm, cấy chỉ và xoa bóp bấm huyệt, vật lý trị liệu… [10]. Nhan Hồng Tâm (2016) nghiên cứu “Mô hình bệnh tật của bệnh nhân điều trị nội trú tại bệnh viện Y học cổ truyền thành phố Hồ Chí Minh năm 2015” - Hơn 90% bệnh thuộc các loại bệnh sau: cơ xương khớp và mô liên kết, hệ tuần hoàn và hệ thần kinh. - Mười bệnh có tỷ lệ cao nhất theo thứ tự là: di chứng bệnh mạch máu não, bệnh thoái hóa cột sống, các bệnh đĩa đệm gian đốt sống khác, thoái hóa đa khớp, trĩ, bệnh dây thần kinh mặt, đau lưng, nhồi máu não, tăng huyết áp nguyên phát, thoái hóa khớp gối.

17 - Mười chứng YHCT có tỷ lệ cao nhất theo thứ tự là: chứng tý, bán thân bất toại, tọa cốt phong, thấp nhiệt, yêu thống, khẩu nhãn oa tà, chứng nuy, thống, huyễn vựng, ma mộc. - Có 96,84% bệnh nhân được điều trị kết hợp thuốc YHHĐ cả YHCT. Trung bình tổng số thuốc một bệnh nhân được dùng là 7 thuốc. Trung bình một bệnh nhân được chỉ định 3 phương pháp không dùng thuốc.

Châm cứu 85,08%; vật lý trị liệu 77,58%; xoa bóp bấm huyệt 9,7%; tập dưỡng sinh 0%. - Tỷ lệ mắc các bệnh mạch máu não, thoái hóa khớp, tăng huyết áp tăng dần theo tuổi. Tỷ lệ mắc bệnh trĩ, dây thần kinh mặt giảm dần theo tuổi. - Bệnh nhân mắc các bệnh mạch máu não, thoái hóa khớp có số bệnh đi kèm nhiều hơn các nhóm khác.

Bệnh nhân mắc bệnh trĩ, dây thần kinh mặt thường độc lập. - Bệnh nhân mắc các bệnh mạch máu não, thoái hóa khớp nằm viện nhiều ngày hơn các nhóm khác. - Bệnh nhân mắc các bệnh mạch máu não, cột sống, trĩ, tăng huyết áp dùng nhiều thuốc hơn các nhóm khác. - Bệnh nhân mắc các bệnh mạch máu não, cột sống, thoái hóa khớp được chỉ định nhiều phương pháp không dùng thuốc hơn các nhóm khác [11].

Phạm Hồng Vân (2016) “Nghiên cứu đặc điểm mô hình bệnh tật nhi khoa tại bệnh viện Châm cứu Trung ương 5 năm (2010-2014)” - Có 15.105 bệnh nhi điều trị tại khoa Nhi trong tổng số 44.788 bệnh nhân điều trị tại bệnh viện Châm cứu Trung ương 5 năm (2010-2015) chiếm tỷ lệ 33,73%. - Mô hình bệnh tật: bại não chiếm tỷ lệ cao nhất 66,53%; tự kỉ chiếm 7,36%; di chứng viêm não chiếm 12,09%. Tỷ lệ bệnh nhi mắc tự kỉ và bại não đến điều trị tại bệnh viện tăng dần theo năm, và ngược lại, tỷ lệ bệnh nhi mắc di chứng viêm não giảm dần theo từng năm [12]. Phạm Thị Kim Dung và cộng sự (2016) nghiên cứu “Tình hình bệnh nhi điều trị nội trú tại khoa Nội-Nhi bệnh viện YHCT trung ương từ năm 2010- 2014” - Khảo sát trong 5 năm trẻ trai vào viện cao hơn trẻ gái, nhóm tuổi vào viện nhiều nhất là < 2 tuổi (chiếm 43,14%).

- Số lượt bệnh nhi điều trị nội trú tăng gấp 4 lần, từ 74 trẻ năm 2010 lên 269 trẻ năm 2014, với chủ yếu là bệnh nhi bảo hiểm tuyến 2 (71,57%). Bốn bệnh hay gặp nhất trong khoa theo thứ tự là di chứng viêm não, bại não, nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính, liệt VII ngoại biên. Tương ứng với các chứng trạng YHCT là: di chứng ôn bệnh chiếm tỷ lệ cao nhất 51,47%; sau đó là chứng ngũ trì, ngũ nhuyễn (9,14%); các chứng thuộc tạng phế, kinh phế (5,51%) [13].