CHƯƠNG 1: MỘT S6 VAN BE LÝ LUẬN VE CÔNG KHAI,MINH BACH TRONG HOẠT ĐỘNG CUA CƠ QUAN HANH CHÍNH NHÀ NƯỚC 11. Cơ quan hành chính nhà nước và hoạt động cửa cơ quan hành. chính nhà nước CQHCNN 1a bô phận hợp thành cia bô máy nha nước, được thành lập để thực hiện chức năng quản lý hành chính nha nước. Nghiên cứu địa vị pháp lý hành chính của CQHCNN nhằm xc định vai trò của CQHCNN với tư cách là chủ thể của pháp luật hành chính và nhân thức đẩy đủ vẻ nội dung hoạt động của các cơ quan nay đặt nên móng quan trọng cho việc nghiên cứu về công.
khai, minh bạch trong hoạt đồng của cơ quan hảnh chính nhà nước. Khai niệm và hệ thống cơ quan hành chính nhà nước Ở nước ta, Hiền pháp 2013 đã chỉ rõ “Quyển ine nhà nước là thống nhất, có sự phân công. phối hợp, kiểm soát giữa các co quan nhà nước trong việc thực hiện các quyển lập pháp, hành pháp, te pháp”. Trung đó, quyền hành pháp được thực hiện trước hết và chủ yêu béi 1a hệ thống CQHCNN từ trung vương và địa phương, Điều 94 Hiến pháp năm 2013 quy định "Chứnh pat là Cơ quan hành chính Nhà nước.
cao nhất của nước Cộng hòa xã lôi chữ nghĩa Viet Nam, thực hiện quyền hành pháp” và tại Điều 1, Luật Tỗ chức Chính phủ năm 2015 sửa đổi bỗ sung năm 2019 quy định “ Chính pai là CQHCNN cao nhất cũa nước Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tực hiên quyền hành _pháp, là cơ quan chấp hành cũa Quốc hôi”. Về mat lý luận và thực tiễn pháp lý, cơ quan hảnh chính nha nước không phải lả chủ thể duy nhất thực hiện quyển hành pháp. Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan trong bộ máy nha nước ngoài, cơ quan hành chính nha nước, các cơ quan khác trong " bộ máy nhà nước (Quốc hội, Tòa án, Chủ tịch nước, Hội đồng nhân dân các cắp) cứng thực hiển quyên hành pháp. CQHCNN là bô phân cia Bộ may nha nước nên cũng có những dẫu.
hiệu chung của các cơ quan nha nước như sau ~ CQHCNN có quyển nhên danh nhà nước khi tham gia vào các quan hệ pháp luật nhằm thực hiện các quyền và ngiĩa vụ pháp lý với mục đích hướng tới lợi ích công, ~ Hệ thống CQHCNN có cơ cầu tổ chức phù hợp với chức năng nhiệm vụ, quyển hạn do pháp luật quy định, ~ Các CQHCNN được thành lập và hoạt đông dựa trên những quy định của pháp luật, có chức năng, nhiém vụ, thẩm quyển riêng va có những mồi quan hệ phối hợp trong thực thí công việc được giao, - Nguồn nhân sự chính của CQHCNN là đội ngũ can bộ, công chức. được hình thành từ tuyển dung, bỗ nhiệm hoặc bau cử theo quy định của Luật cán bộ, công chức. Bên canh đó, CQHCNN có các đặc trưng cơ ban sau: - CQHCNN là cơ quan có chức năng quan lý hành chỉnh nha nước. Các CQHCNN thực hiện hoạt đông chấp hành - diéu hành (đó là những hoạt đông được tiến hảnh trên cơ sỡ luật va dé thi hảnh luật) nhằm thực hiện chức năng quản lý hành chỉnh nhà nước.
Như vay, hoạt động chap hành - điều hành hay còn gọi là hoạt động quân lý hành chính nha nước la phương diện hoạt ding chủ yếu cia CQHCNN. Các cơ quan nhà nước khác cũng thực hiện những hoạt đông quản lý hành chính nhà nước nhưng đó không phải là phương điển. hoạt đông chủ yếu mà chỉ là hoạt ding được thực hiện nhằm hướng tới hoàn. thành chức năng cơ bản của các cơ quan nha nước đó như.
Chức năng lập pháp của Quốc hội, Chức năng xét xử của toà an nhân dân, Chức năng kiểm. sat của viên kiểm sát nhân dân Chi các CQHCNN khi thực hiện hoạt động quan lý hanh chỉnh nha nước cũng chỉnh 1a để nhằm hoàn thảnh chức năng. quản lý hảnh chính nha nước, - Hệ thống các CQHCNN được thành lập từ trung ương đến cơ sỡ, đứng đầu là Chính phủ, tao thành một chỉnh thể thông nhất, được tổ chức theo ‘hé thống thứ bac, có môi quan hệ mật thiết phụ thuộc nhau về tổ chức vả hoạt đông nhằm thực thi quyển quan lý hành chính nha nước, ~_ Thẩm quyển của các CQHCNN được pháp luật quy định trên cơ sở lãnh thổ, ngành hoặc Tĩnh vực chuyên môn mang tính tổng hợp. Đó Ja những quyển va ngiữa vụ pháp lý hành chính chỉ giới hạn trong phạm vi hoạt động chap hành - điều hành, - Các CQHCNN déu trực tiép hay giản tiếp trực thuộc cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp, chịu sự giám sát và bao cáo công tác trước cơ quan quyển lực nhà nước, - Các CQHCNN có hệ thống đơn vị cơ sở trực thuộc.
Các đơn vị cơ sỡ của bộ may hành chính nha nước là nơi trực tiếp tạo ra của cãi vật chất va tinh thân cho xã hội. Hậu hết các cơ quan có chức năng quản ly hảnh chính déu có các đơn vi cơ số trực thuộc. Ví du: Các trường dai học trực thuộc Bộ giáo duc và đào tạo, các tổng công ty, các công ty, nha máy trực thuộc Bộ Công nghiệp, Bộ Nông nghiệp va Phát triển nông thôn, Bộ Giao thông vận tai, các đơn vị Công an, quên đội trực thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng. Theo cách hiểu phd biển ở Việt Nam hiện nay, CQHCNN là bộ phẩm cẩu thàmh của bộ may nhà nước, trực thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp cơ quan quyén lực nhà nước cùng cấp, có phương điện hoạt động chủ yếu là hoạt động chấp hành - điều hành có cơ cẩu t chức và phạm vi thẩm quyền do “heo Go trần Lothônh chân Vệt Numa Trường Đụ học Lit Hà Nội 13 pháp Iuật quy dinh, Hệ thông các CQHCNN đứng đầu là Chính phủ, ngoái ra can có các bô, cơ quan ngang bộ va ủy ban nhân dân các cấp 1⁄12.
Hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước Xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ nêu trên, hoạt đông cia các CQHCNN bao trùm tắt cả các lĩnh vực quân lý hành chính nhà nước, tác động tới tat cả các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp, toản thé xã hội vả xy ra hang ngày, hang gid. Bản thân hoạt đông này xuất phát từ tinh linh hoạt của hoạt đông quản lý hành chính nhà nước, được sử dụng sức mạnh cưỡng chế nha nước khi cần thiết và mang bản chất quyển tự định đoạt của chủ thể trong 'phạm vi thẩm quyền được trao. Do đó, trong quan hệ voi người dân, tổ chức, doanh nghiệp, hoạt đông của các CQHCNN luôn dn chứa trong đó nguy cơ có thể xâm hại đến quyền va lợi ích hợp pháp của các đối tượng có liên quan. Chính vi vậy, cẩn thiết phải đất ra van để CKMB trong hoạt đông cia CQHCNN tảo đăm mối quan hệ thực sự dân chủ trong nha nước pháp quyển xã hội chủ nghĩa va bao về có hiệu qua các quyển va lợi ích hợp pháp cũa các tổ chức, cá nhân.
Ở góc độ chung nhất, hoat động của COHCNN được luễn: là những hành động tích cực, cu thé do các COHCNN thực hiện trên cơ số guy ainh của pháp huật dưới những hình thức và bằng các phương pháp nhất định nhằm thực hiện chức năng nhiệm vu, quyền han của minh. Về hình thức biểu hiên, hoat đồng cia CQHCN được thể hiện ở dưới các hình thức: ban hành. văn bản quy phạm pháp luật, ban hành văn bản áp dung quy pham pháp luật, các hoạt động mang tính pháp lý khác, các biện pháp tổ chức trực tiếp để chỉ đạo, điều hành thực hiện các nhiệm vụ khác nhau trong hoạt đông quản lý ‘hanh chính nha nước, va các biện pháp tổ chức — lá thuật để thực hiện nhiệm. vụ quản lý hành chỉnh nha nước” Về phương pháp, các hoạt động cia CQHCNN được thực hiện bằng hai phương pháp chủ dao lá phương pháp ˆEường Địt học Luật Hà Nội 2019), Go inh Lait Hiến phip Việt Nem, ang 490 14 thuyết phục, phương pháp cưỡng chế củng với phương pháp hảnh chính va phương pháp kanh té* Hoạt động của hệ thống CQHCNN thể hiện cụ thể như sau (a) Hoạt động của Chính phù Mỗi quốc gia có quan niệm khác nhau về Chính phủ, vì vay có các tên gọi khác nhau như: Nội các, Hội đồng hảnh pháp, Hội dong bộ trưởng.
Ở Việt Nam, theo Hiển pháp năm 1946, Chính phủ gồm Chủ tịch nước và Nội các, theo Hiền pháp năm 1980, Chính phủ la Hội đông bô trưởng, theo Hiền pháp năm 2013 được gọi đơn giản là Chính phũ. Dù cỏ tên gọi khác nhau nhưng Chính phi déu được sác định là cơ quan nha nước có chức năng hành pháp Cùng với thay đổi vẻ tên gọi, Chính phủ có nhiều thay đổi theo hướng đổi mới về cơ câu tổ chức và hoạt đông nhằm đáp ứng kip thời những đòi hỏi của. sư nghiệp xây dựng va bao về đất nước. Chinh ph là cơ quan đứng đầu trong hệ thông các CQHCNN.
Chính phủ có nhiệm vụ quản lý mọi mặt của đời sống xã hội trong pham vi cả nước, thực hiện các chỉnh sách đối nội, đối ngoại. Chức năng của Chính phủ la: ”. Chứni: ‘phil là cơ quan hành chinh cao nhất cũa mebe Công hoà xã hội chỉ nghĩa Việt am thuc hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành cũa Quốc i (Điều 94 Hiển pháp năm 2013). Như vay, Chính phũ thực hiện chức năng quản lý hành chính nha nước bằng pháp luất, sử dung tổng hợp các biện pháp hánh chính, lanh tế, tổ chức, giáo dục, phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan.
trong thi hành nhiêm vu, quyển han của mình. Hiển pháp năm 2013 và Luật tổ chức Chinh phũ năm 2015 quy định hiệu. quả hoạt động cia Chính phi được bảo dim bằng hiệu quả hoạt động của tập thể Chính phi, của Thủ tướng Chính phủ va từng thánh viên Chính phi. Hiệu 'Ruờng Đại học Lait Hà Nội 2019), Git wit Luật Hiến phip Việt Mon, tíng 485 15 quả hoạt động thực tế của Chính phủ phai thể hiện qua 03 hình thức: (1) thông qua phiên hop Chính phủ; (2) thông qua hoạt đông của Thủ tướng Chính phủ và (3) thông qua hoạt động của bộ trưỡng va thủ turing cơ quan ngang bộ +_ Phiên hợp Chính phù.
‘Theo quy định tại Điều 05 Hiển pháp năm 2013: “ Chinh phat làm việc theo chỗ 8ôtập thé, quyết đinh theo đa số”, Luật t chức Chính phủ năm 2015 cũng quy đính rõ: "Chế độ làm việc của Chinh phat và từng thành viên Chính pim được thực lện kết hợp giữa quyền han, trách nhiệm của tập thé Chính ‘phi với quyên hạn, trách nhiệm cá nhân cũa Thi tướng Chinh phi và cá nhân từng thành viên Chính pin.