Mở đầu - Chƣơng 2: Tổng quan - Chƣơng 3: Ý tƣởng thiết kế và phƣơng án máy bóc hành tây - Chƣơng 4: Tính toán thiết kế máy bóc vỏ hành tây - Chƣơng 5: Chế tạo và kiểm nghiệm - Chƣơng 6: Kết luận và kiến nghị - Phụ lục 3 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN 2.1 Giới thiệu về cây hành tây (Allium cepa L.1 Phân loại [11] Tên khoa học: Allium cepa L. Giới: Plantae Bộ: Angiospermae Họ: Alliaceae Chi: Allium Loài: A.cepa Phần lớn cây thuộc chi hành (Allium) đều đƣợc gọi chung là hành tây. Tuy nhiên, trong thực tế thì nói chung từ hành tây đƣợc dùng để chỉ một loại cây có danh pháp hai phần là Allium cepa.2 Mô tả [18] Cây thảo, nhẵn, sống dai do một hành phình to mà ta thƣờng gọi là củ hành, có kích thƣớc thay đổi, gồm nhiều vẩy thịt tức là các bẹ có chứa nhiều chất dinh dƣỡng. Củ hành có hình dạng tròn đều (hình cầu) hoặc tròn hơi dẹp hình bầu dục hoặc hình bầu dục dài, thƣờng có màu vàng hay màu tím hoặc màu trắng.
Thân chính thức nằm ở dƣới giò mang nhiều rễ nhỏ. Lá dài hình trụ, nhọn, rỗng ở giữa. Hoa họp thành tán giả nằm ở đầu một cán hoa hình ống trơn, phình ở giữa. Hoa màu trắng có cuống dài.
Quả hạch, có màng, 3 góc với 3 ngăn, bên trên có núm nhụy còn tồn tại. Hạt có cánh dày, đen nhạt, ráp. 1 Hoa và củ hành tây 4 2.3 Đặc điểm sinh học và phân bố [18] Hành tây có nguồn gốc từ vùng Trung Á, đƣợc trồng từ thời thƣợng cổ. Hành tây chịu lạnh giỏi ở nhiệt độ dƣới 100C.
Nhƣng yêu cầu nhiệt độ không khí khi trồng chỉ trong phạm vi 15-250C. Thƣờng nhân giống bằng hạt, tốc độ nảy mầm của hạt biến động trong phạm vi 7-15 ngày, có khi đến 20 ngày, nhƣng nếu gieo hạt vào những tháng có nhiệt độ cao thì hạt dễ nảy mầm hơn. Đặc điểm sinh vật học: cây hành tây ƣa ánh sáng ngày dài, độ dài ánh sáng trong ngày thích hợp là 12-14 giờ, nhất là giai đoạn hình thành và phát triển củ. Hành tây không chịu đƣợc úng, song nếu đất khô hạn cũng làm giảm năng suất và chất lƣợng củ.
Độ ẩm cần thiết cho giai đoạn cây con và củ đang lớn khoảng 80- 85%, lúc củ già thì khoảng 70%. Do bộ rễ kém phát triển nên đất trồng hành tây cần tơi xốp, pha cát, giàu dinh dƣỡng, độ pH từ 6-6,5. Thời gian trồng và thu hoạch từ 4 đến 5 tháng. Thời vụ trồng: vụ chính gieo tháng 9-10, thu hoạch tháng giêng tháng 2.
Vụ nghịch gieo cuối tháng 3, đầu tháng 4, thu hoạch vào tháng 8-9. Hiện nay, các vùng trồng hành tây chủ yếu của nƣớc ta dùng một trong hai giống Grano và Granex nhập từ Pháp và Nhật. hành Grano có củ hành tròn cao, vỏ ngoài màu vàng đậm, thịt trắng, có đƣờng kính củ lớn. Hành Granex có hình tròn dẹp, dáng dẹp, vỏ ngoài màu vàng nhạt, thịt trắng, có đƣờng kính củ lớn hơn.
Cả hai giống đều có chất lƣợng ngon, đã thích hợp với hầu hết các vùng trồng hành lớn ở đồng bằng sông Hồng, duyên hải miền Trung, cũng nhƣ vùng Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng. Hành tây hiện nay đƣợc trồng hầu hết các nơi trên thế giới, theo thống kê của FAO sản lƣợng hành tây trên thế giới năm 2009 là : 73. Đứng đầu là Trung Quốc kế tiếp Ấn Độ, Mỹ … 5 Bảng 2. 1Bảng thống kê sản lƣợng hành tây của 10 nƣớc có sản lƣợng lớn nhất thế giới hiện nay.[12] Mƣời nƣớc đứng đầu về sản lƣợng hành tây — 2009 (Triệu tấn) China 21,046,969 India 13,900,000 United States 3,400,560 Turkey 1,849,580 Egypt 1,800,000 Pakistan 1,704,100 Russia 1,601,550 Iran 1,512,150 Brazil 1,511,850 Netherlands 1,269,000 Tổng sản lƣợng 73,231,830 2.4 Tính vị và công dụng [18] Nhờ mùi vị cay, nồng mà hành tây thích hợp để chế biến rất nhiều món ăn, từ xào, hấp, đến nấu canh, hầm, nấu súp… Không chỉ tăng hƣơng vị cho món ăn, hành tây còn đặc biệt tốt cho sức khỏe và hiệu quả hơn trong việc làm đẹp của phụ nữ.
Từ thời kỳ Ai Cập cổ đại, hành tây đã đƣợc coi nhƣ một phần của chế độ ăn uống lành mạnh và có vai trò nhƣ một loại thuốc tự nhiên. Đến nay, giá trị dinh dƣỡng của hành tây và giá trị chữa bệnh của hành tây vẫn chƣa dừng lại. Ở nhiều nƣớc châu Âu và châu Mỹ hành tây đƣợc coi là ―nữ hoàng của các loại rau‖. Nhờ đặc tính cay, hăng, nồng nên hành tây đƣợc sử dụng để chế biến thành nhiều món ăn.
Sau khi lột lớp vỏ lụa bên ngoài, xắt hành tây thành từng múi nhọn, trộn chung với một vài nguyên liệu khác nhau nhƣ rau răm, thịt gà, cà rốt, thêm chén nƣớc mắm chua ngọt là đã có đĩa gỏi gà, hành tây hấp dẫn, ngon miệng. Nếu để sống mà ăn thì hành thƣờng cay, nồng nhƣng khi chế biến xong lại có vị ngòn ngọt, rất dễ ăn, mùi hăng cũng không còn nữa. Vì thế mà hành tây thƣờng đƣợc sử 6 dụng để làm món xào, món canh hay súp… Khá ―dễ tính‖ nên hành tây có thể kết hợp đƣợc cùng nhiều nguyên liệu, từ các loại thịt heo, bò, gà… đến các loại rau, củ nhƣ dƣa leo, ớt chuông, bông cải, xà lách, cà chua… Trong củ hành tây chứa nhiều thành phần dinh dƣỡng thiết yếu nhƣ nƣớc, kali, selen, vitamin C, protid, glucid, chất xơ… nên đƣợc xem nhƣ một vị thuốc có lợi. Chất selen trong hành tây là thành phần giúp cho da, móng tay, tóc thêm chắc khỏe.
Chất quexetin giúp ngăn chặn quá trình oxy hóa, giảm các nếp nhăn. Khi làm món thịt nƣớng, ngoài việc sử dụng các loại rau củ quen thuộc nhƣ ớt chuông, bí, cà rốt… ngƣời ta thƣờng cho thêm hành tây vào. Nhờ đặc tính cay, nồng mà hành tây làm cho các món thịt, cá thêm phần hấp dẫn. Với nhiều màu sắc trắng, vàng, tím, xanh… hành tây là loại rau thích hợp để làm các món salad, trộn.
Hành tây không chứa chất béo nên có khả năng làm giảm trứng tăng huyết áp, giúp giảm cân. Ở một số nƣớc, ngƣời ta xem hành tây nhƣ một loại thuốc kháng sinh vì nó có khả năng chữa các bệnh ho khan, tiểu đƣờng, tiết mồ hôi, xơ vữa động mạch… Một số nơi khác lại xem hành tây nhƣ một dƣợc phẩm tự nhiên, giúp giảm các vết nứt nẻ, mụn nhọt, đau nửa đầu… Đó là lý do vì sao mà Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyên chị em nội trợ nên dùng hành tây thƣờng xuyên hơn trong bữa cơm hằng ngày. Một số món ăn được chế biến từ hành tây [19] - Gỏi cật heo, hành tây: Nguyên liệu gồm 2 cật heo làm sạch, khứa vảy rồng và cắt miếng vừa ăn; trụng nƣớc sôi có pha ít muối và rƣợu trắng đến khi thấy các vết khứa nở ra thì vớt, để ráo. Một củ hành tây cắt mỏng theo chiều dọc.
Phi tỏi trong chảo cho thơm rồi nêm dầu hào, muối, đƣờng, nếm thấy có vị mặn ngọt vừa miệng là đƣợc. Dùng nƣớc xốt này để trộn cật heo và hành tây, thêm một số rau gia vị nhƣ hành lá, ớt, gừng cùng với hành phi, tỏi phi. Trộn đều rồi cho ra dĩa, thêm ít rau ngò và vài lát ớt đỏ lên trên để trang trí. Món gỏi cật heo, hành tây rất có ích cho nam giới trong chuyện phòng the.
- Cá thác lác hấp hành tây: Nguyên liệu gồm 2 củ hành tây bổ đôi, lấy bớt ruột, tỉa răng cƣa. 200 g cá thác lác quết dẻo với 1 muỗng canh nƣớc mắm, 1/2 muỗng cà phê tiêu bột. 100 g cà rốt gọt vỏ, rửa sạch, xắt hạt lựu, trộn đều với cá 7 thác lác để làm nhân. Múc nhân cho vào ruột củ hành, phết chút dầu ăn lên rồi đem hấp cách thủy khoảng 15 phút, cho ra dĩa.
Đun sôi các nguyên liệu làm nƣớc xốt (dầu hào, xúp tƣơng cà, tƣơng ớt, mỗi thứ 1 muỗng xúp; 100 ml nƣớc dùng, bột năng) rƣới lên củ hành đã hấp chín. Món này dùng ăn nóng trong bữa cơm có tác dụng bổ dƣỡng, tăng cƣờng khí lực, tăng sức đề kháng của cơ thể, phòng ngừa cảm cúm. - Gan heo xào hành tây: Nguyên liệu gồm 1 củ hành tây lớn lột vỏ, xắt miếng mỏng; rửa sạch 1 củ gừng vừa phải, xắt sợi nhỏ; 1 quả ớt chuông đỏ rửa sạch, xắt mỏng; 300 g gan heo rửa sạch, xắt vừa ăn. Ƣớp gan với 1 muỗng cà phê muối, tiêu.
Đun nóng dầu ăn, cho tỏi vào phi thơm. Cho gan vào xào, đảo nhanh tay với lửa lớn rồi thêm hành tây, ớt, gừng vào. Tiếp tục đảo, nêm nếm lại chút xì dầu cho vừa ăn. Gan và hành tây vừa chín tới là đƣợc.
Món này dùng nóng trong bữa cơm để tăng cƣờng khí lực, sáng mắt, tốt cho ngƣời suy nhƣợc, thiếu máu, ăn uống kém. Một vài tác dụng sức khỏe của hành tây [20] - Giảm lượng đường trong máu: Bằng chứng thực nghiệm và lâm sàng cho thấy rằng disulfua allyl propyl có trong hành tây chịu trách nhiệm cho hiệu ứng giảm lƣợng đƣờng trong máu bằng cách tăng lƣợng insulin miễn phí có sẵn. - Phòng ngừa ung thư: Các nhà nghiên cứu cho thấy hành tây và các thực phẩm họ nhà hành khác có thể giúp ngăn ngừa và kiểm soát các bệnh ung thƣ khác nhau.Tác dụng chống ung thƣ của hành là nhờ nó có chứa các thành phần giàu selen và quercetin. Selenium là một chất chống oxy hóa, có thể kích thích phản ứng miễn dịch của cơ thể, do đó ức chế tế bào ung thƣ phân chia và tăng trƣởng, giảm độc tính của chất gây ung thƣ.
Quercetin có khả năng ức chế hoạt động của tế bào ung thƣ, ngăn chặn sự tăng trƣởng của chúng. Một cuộc khảo sát cho thấy rằng những ngƣời ăn hành tây ít gặp rủi ro vì ung thƣ dạ dày hơn 25%, tử vong do ung thƣ ít hơn 30%. - Tốt cho sức khỏe tim mạch: Trong hành tây có prostaglandin A. Prostaglandin A có thể làm giãn mạch máu, làm giảm độ nhớt máu, và do đó sẽ giúp làm giảm huyết áp, tăng lƣu lƣợng máu mạch vành và phòng ngừa khối huyết.
Tính sinh học của quercetin dồi dào trong củ hành rất cao, mà theo các nhà khoa 8 học thì quercetin có thể giúp ngăn ngừa giảm lipoprotein (LDL) trong quá trình oxy hóa, xơ vữa động mạch và cung cấp các bảo vệ quan trọng khác cho cơ thể. - Kích thích sự thèm ăn, trợ giúp tiêu hóa: Hành tây và tỏi có chứa capsaicin, một mùi thơm, cay nồng thƣờng khiến cho ngƣời tiếp xúc chảy nƣớc mắt. Đó là mùi đặc biệt có thể kích thích tiết axit dạ dày, tăng sự thèm ăn.