Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ TƯ TƯỞNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh rất chăm lo đến công tác GDCTTT, bởi theo Người “Tư tướng không đứng đắn thì công tác ắt sai lầm”. Người nói: “Lãnh đạo quan trọng nhất là lãnh đạo tư tưởng, phải hiểu tư tưởng của mọi cán bộ để giúp đỡ thiết thực trong công tác; vì tư tưởng thông suốt thì làm tốt, tư tường nhùng nhằng thì không làm được việc''. Vì vậy, trong thời gian qua Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến giáo dục GDCTTT cho cán bộ, đàng viên, giáo viên.
Đặc biệt, việc giáo dục chính trị tư tưởng cho học sinh trong trường học cùng hướng đến các em học sinh – những người chủ tương lai của đất nước. [18, tr319] Giáo dục Việt Nam phái san sinh, dào tạo nhừng con người phát triển hài hòa đức, trí, thể, mỹ. Nghĩa là giáo dục, đào tạo con người đáp ứng nhu cầu CNH, HĐH đất nước, con người cho xã hội. Ngay từ năm 1945, trong thư gửi học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên cảa nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "một nền giáo dục nó sẽ đào tạo các em nên những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam", chính là đào tạo con người xã hội, và "một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những nâng lực sẵn có của các em", chính là đào tạo con người cá nhân.
Nhiệm vụ này của giáo dục chỉ có thể thực hiện trên cơ sở tăng cường có hiệu quả công tác giáo dục chính trị tư tưởng. Nghiên cứu GDCTTT cho học sinh là góp phần quan trọng trong giáo dục nhân cách toàn diện cho học sinh. Với chính trị là thái độ chủ động tham gia các hoạt động xã hội, có thái độ đúng đắn trước sự kiện chính trị - xã hội. Trên 6 cơ sở đó học sinh mới đủ năng lực, ban lĩnh chống lại những tư tưởng phản động.
Vấn đề GDCTTT cho học sinh là vấn đề được nhiều người quan tâm nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau chẳng hạn như: nghiên cứu “phát triển giáo dục phát triển con người phục vụ phát triển xã hội" cùa nhà tâm lý học Phạm Minh Hạc đã nêu lên các định hướng giá trị đạo đức của con người Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế và nêu lên thực trạng cũng như các biện pháp về giáo dục đào tạo con người Việt Nam theo định hướng trên. Tác giả cũng xác định rõ mục tiêu của giáo dục là trang bị cho mọi người những kiến thức cần thiết về tư tưởng chính trị, đạo đức nhân văn, kiến thức pháp luật, văn hoá xã hội. Hình thành cho con người có thái độ đứng đắn, tình cảm, niềm tin, đạo đức trong sáng đối với bản thân, xã hội với sự nghiệp cách mạng của Đảng. Qua đó, cá nhân mỗi người tự giác thực hiện những chuẩn mực đạo đức xã hội, hình thành thói quen chấp hành các quy dịnh, nỗ lực học tập rèn luyện, tích cực cống hiến sức lực, trí tuệ vào sự nghiệp xây dựng đất nước.
Ngoài ra còn có rất nhiều chỉ thị, thông tư, nghị quyết, quyết định cua Đảng, Nhà nước của ngành giáo dục và đào tạo về công tác GDCTTT cho học sinh, học sinh cụ thể là: + Nghị quyết Trung ương 5 khoá IX từng bước đổi mới công tác GDCTTT. + Văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lân thứ X tăng cường công tác tư 7 tưởng rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng. + Quyết định số 50/2007/BGD&ĐT ngày 29 tháng 8 nãm 2007 ban hành Quy định về công tác giáo dục phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống cho HSSV trong các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp. + Chỉ thị số 42-CT/TW, ngày 24-3-2015 của Ban Bí thư về "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ học sinh giai đoạn 2015 - 2030”.
+ Quyết định số 410/QĐBGDĐT, ngày 04/02/2016 cua Bộ Giáo dục & Đào tạo về việc ban hành K.Ố hoạch triển khai Quyết dinh số 1501/QĐ-TTg ngày 28/8/2015 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên, thiếu niên và nhi đồng giai đoạn 2015 - 2020 của ngành giảo dục", Qua những nghiên cứu trên chúng ta thấy rằng việc giáo dục chính trị tư tưởng cho thanh niên nói chung cho học sinh nói riêng là một nhiệm vụ cấp thiết, lâu dài cùa toàn bộ hệ thống chính trị. Vì vậy, không được buông lỏng, coi thường nhiệm vụ này vì nó là một trong những nhân tố quan trọng để hình thành một lớp người vừa "hồng” vừa "chuyên”. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đây về thực trạng công tác GDCTTT cho học sinh nói chung và học sinh của một số địa phương cụ thể như: Ilà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Nghệ An, Thanh Hóa. Đến nay, chưa có công trình nào nghiên cứu trên đối tượng là học sinh THPT huyện Châu Phú, tỉnh An Giang.
Xuất phát từ lý do trên, tôi chọn đề tài "Biện pháp quản lý giáo dục chính trị tư tưởng cho học sinh ở các trường Trung học phổ thông huyện Châu Phú, tỉnh An Giang" để làm đề tài luận văn Thạc sĩ. Một số khái niệm cơ bản 1. Chính trị Theo từ điển Bách khoa Việt Nam: "Chính trị là toàn bộ những hoạt 8 động có liên quan đến các mối quan hệ giữa các giai cấp, giữa các dân tộc, các tầng lớp xã hội mà cốt lõi của nó là vần đề chính quyền duy trì và sử dụng quyền lực Nhà nước, sự tham gia vào các công việc của Nhà nước, sự xác định hình thức tổ chức nhiệm vụ, nội dung hoạt động của Nhà nước " [35, tr478). Tư tưởng Theo Từ điển Tiếng Việt: "Tư tưởng là sự suy nghi hoặc ý nghĩ.
Cũng có thể hiểu là quan điểm về ý nghĩ chung của con người đối với hiện thực khách quan và đối với xã hội" [36, tr 107]. Theo tài liệu bồi dưỡng công tác tuyên giáo ở cơ sở của Ban Tư tưởng văn hóa Trung ương thì cho rằng: "Tư tưởng là một hình thức tồn tại của ý thức xã hội, kết quả của quá trình nhận thức hiện thực khách quan trở thành kinh nghiệm và sự hiểu biết trong tâm trí của mỗi con người Theo Triết học: "Tư tưởng là hình thức phản ánh thế giới bên ngoài, trong đó bao hàm sự ý thức về mục đích và triển vọng của việc tiếp tục nhận thức và cải tạo thế giới bên ngoài. Tư tưởng khái quát hóa kinh nghiệm của sự phát triển tri thức trước đó và được dùng làm nguyên tắc để giải thích các hiện tượng [43, tr 451 ]. Tóm lại, tư tưởng là quan điểm và suy nghĩ chung của con người đối với hiện thực khách quan và xã hội.
Tư tưởng được quy định bởi tính chất của chế độ xã hội, do điều kiện sinh hoạt của con người quyết định. Vì vậy, tư tưởng như thế nào phụ thuộc vào đối tượng phản ánh môi trường xung quanh và trình độ nhận thức, tâm sinh lý cùa mỗi người. Giảo dục Giáo dục hiểu theo nghĩa rộng là quá trình truyền đạt những tri thức đúng đắn, những kinh nghiệm được xã hội thừa nhận và cải biến những tư tưởng sai lệch nhằm giúp cá nhân, cộng đồng tham gia có hiệu qủa vào các hoạt động xã hội, đem lại lợi ích cho cá nhân và đóng góp cho xã hội. 9 Giáo dục là quá trình diễn ra thường xuyên liên tục từ thế hệ này sang thế hệ khác, có tính kế thừa, phê phán và phát triển.
Giáo dục hiểu theo nghĩa hẹp: là công việc của một ngành, một lĩnh vực. nhẳm trau dồi về tri thức như giáo dục nghề, giáo dục đạo đức, giáo dục pháp luật. Tóm lại, giáo dục là một quá trình có mục đích xuất phát từ những yêu cầu xã hội nhằm trang bị, dẫn dắt thế hệ học sinh vươn tới tri thức và những chuẩn mực văn hoá. Chức năng trội của giáo dục là hình thành phẩm chất đạo đức của con người.
Giáo dục chính trị tư tưởng Theo nhận thức bản thân thì GDCTTT là sự tác động có mục đích, có hệ thống bằng các hình thức, biện pháp khác nhau của chủ thể đến khách thể nhằm nâng cao tri thức của khách thể về hệ tư tưởng, đường lối chính trị, thực hiện tập hợp, tổ chức, định hướng và giác ngộ họ tự giác trong hoạt động thực tiễn theo mục tiêu đã đề ra. Như vậy, GDCTTT là một bộ phận của công tác tư tưởng quan trọng của Đảng mà mọi ngành dưới sự lãnh đạo của Đảng đều phải thực hiện và tham gia. Trọng tâm của GDCTTT là tuyên truyền cương lĩnh, đường lối, chủ trương của Đảng và nhà nước làm cho thanh niên nói chung, học sinh THPT nói riêng nhận thức đầy đủ và tin tưởng vững chắc vào mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, nhận thức được xu thế phát triển của đất nước trong xu thế phát triển của thế giới và khu vực, những đặc điểm về xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Nhận diện rõ "âm mưu diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch.
Trên cơ sơ đó củng cố niềm tin, hình thành lý tưởng, xây dựng ý thức trách nhiệm và tình cảm cách mạng để thanh niên, học sinh có hành động đúng đắn. tích cực với sự nghiệp xây dựng, phát triển, bảo vệ đất nước. Vì vậy, ngành giáo dục phải làm tốt công tác GDCTTT cho học sinh và 10 xem đây là nội dung quan trọng hàng đầu, nhằm bồi dưỡng, nâng cao nhận thức lý luận chính trị, lòng yêu nước, yêu quê hương, tình cảm cách mạng cho thanh niên, học sinh. Quản lý Một số quan niệm cho rằng: Hoạt động quản lý được bắt nguồn từ việc phân công, hợp tác lao động.
Chính sự phân công hợp tác lao động nhằm đạt hiệu qủa, năng suất cao hơn đòi hỏi phải có sự chỉ huy, phối hợp điều hành, kiểm tra, điều chỉnh. Đây là hoạt động để người lãnh đạo phối hợp nỗ lực với các thành viên trong nhóm, trong tổ chức nhằm đạt được mục tiêu đề ra. Quản lý là: "Tố chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định”. Một số tác giả khác cho rằng: “Quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tồ chức nhằm làm cho tổ chức đó vận hành và đạt được mục đích " [33, trl 69].