HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM BÙI NGỌC SƠN ỨNG DỤNG HỆ THỐNG THÔNG TIN ĐỊA LÝ XÂY DỰNG BẢN ĐỒ ĐƠN VỊ ĐẤT ĐAI PHỤC VỤ ĐÁNH GIÁ ĐẤT HUYỆN TÂN YÊN, TỈNH BẮC GIANG Ngành: Quản lý đất đai Mã chuyên ngành: 8850103 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trần Quốc Vinh NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu đƣợc trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chƣa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã đƣợc cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều đƣợc chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 22 tháng 01 năm 2018 Tác giả luận văn Bùi Ngọc Sơn i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận đƣợc sự hƣớng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Cho phép tôi đƣợc bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Trần Quốc Vinh đã tận tình hƣớng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức huyện Tân Yên – tỉnh Bắc Giang đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, ngƣời thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 22 tháng 01 năm 2018 Tác giả luận văn Bùi Ngọc Sơn ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.
vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. Tính cấp thıết của đề tàı.
Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thục tiễn. Những đóng góp mới.
Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Tình hình nghiên cứu về đánh giá đất đai.
Khái niệm đất đai (land). Sự cần thiết phải đánh giá đất. Một số phƣơng pháp đánh giá đất đai trên thế giới. Đánh giá đất theo fao.
Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai trong đánh giá đất theo fao. Khái niệm đơn vị bản đồ đất đai. Khái niệm về bản đồ đơn vị đất đai. Quy trình xây dựng bản đồ đơn vị đất đai.
Ý nghĩa của việc xây dựng bản đồ đơn vị đất đai. Một số kết quả đánh giá đất và xây dựng bản đồ đơn vị đất đai tại Việt Nam. Hệ thống thông tin địa lý và cơ sở ứng dụng cho việc xây dựng bản đồ đơn vị đất đai. Giới thiệu về hệ thống thông tin địa lý.
20 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cơ sở dữ liệu của hệ thống thông tin địa lý. Các phần mềm gis đƣợc ứng dụng ở Việt Nam hiện nay. Những ứng dụng gis trong đánh giá tài nguyên đất trên thế giới và ở Việt Nam.
Nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu.
Nội dung nghiên cứu. Đánh giá dữ liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện. Tình hình sử dụng đất huyện Tân Yên. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai của huyện Tân Yên.
Đánh giá thích hợp các loại hình sử dụng đất trên địa bàn huyện Tân Yên. Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp. Phƣơng pháp xây dựng bản đồ đơn tính.
Phƣơng pháp xây dựng bản đồ đơn vị đất đai bằng công nghệ gıs. Phƣơng pháp đánh giá đất theo fao. Kết quả và thảo luận. Đıều kıện tự nhıên, kınh tế - xã hộı huyện Tân Yên.
Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế- xã hội. Tình hình sử dụng đất huyện Tân Yên. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp.
Hiện trạng sử dụng đất phi nông nghiệp. Hiện trạng sử dụng đất chƣa sử dụng. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đaı của huyện Tân Yên. Xác định, lựa chọn và phân cấp các chỉ tiêu đất đai.
Xây dựng các bản đồ đơn tính theo các chỉ tiêu đất đai đã phân cấp. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai của huyện Tân Yên. Mô tả các đơn vị đất đai của huyện Tân Yên. Đánh giá thích hợp các loại hình sử dụng đất trên địa bàn huyện Tân Yên.
60 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các loại sử dụng đất chính huyện Tân Yên. Đánh giá thích hợp các loại hình sử dụng đất trên địa bàn huyện Tân Yên 61 Phần 5. Kết luận và kiến nghị.
69 Tài liệu tham khảo. 71 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt FAO Tổ chức nông - lƣơng thế giới (Food and Agriculture Organisation) GIS Hệ thống thông tin địa lý (Geographic Information System) LMU Đơn vị bản đồ đất đai (Land Mapping Unit) LUS Hệ thống sử dụng đất (Land Use System) LUT Loại hình sử dụng đất (Land Use Type) NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn NXB Nhà xuất bản QH&TKNN Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp TTCN Tiểu thủ công nghiệp UBND Ủy ban nhân dân USDA Bộ nông nghiệp Hoa Kỳ (United State Deparment of Agriculture) vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Tài nguyên đất huyện Tân Yên. Hiện trạng sử dụng đất năm 2016.
Các chỉ tiêu phân cấp xây dựng bản đồ đơn vị đất đai huyện Tân Yên. Các chỉ tiêu phân cấp loại đất. Mô tả số lƣợng và diện tích các loại đất. Mô tả số lƣợng và diện tích địa hình tƣơng đối.
Mô tả số lƣợng và diện tích độ dốc. Mô tả số lƣợng và diện tích độ dày tầng đất. Bảng mô tả số lƣợng và diện tích thành phần cơ giới. Bảng mô tả số lƣợng và diện tích chế độ tƣới.
Số lƣợng và đặc tính các đơn vị đất đai huyện Tân Yên. Các loại hình sử dụng đất huyện Tân Yên. Yêu cầu sử dụng đất đối với một số loại sử dụng đất chính. Tổng hợp các loại hình thích hợp đất đai của LMU.
Tổng hợp diện tích thích hợp đất đai của các loại hình sử dụng đất. 64 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH Hình 2. Quy trình đánh giá đất đai của FAO. Sơ đồ vị trí huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang thu từ bản đồ tỷ lệ 1:25.
Sơ đồ đơn vị đất đai huyện Tân Yên. Sơ đồ phân hạng thích hợp đất chuyên lúa. Sơ đồ phân hạng thích hợp đất lúa màu. Sơ đồ phân hạng thích hợp đất chuyên màu.
Sơ đồ phân hạng thích hợp đất cây ăn quả. 68 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Bùi Ngọc Sơn Tên Luận văn: Ứng dụng GIS xây dựng bản đồ đơn vị đất đai phục vụ đánh giá đất huyện Tân Yên – tỉnh Bắc Giang Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục tiêu nghiên cứu Ứng dụng hệ thống thông tin địa lý xây dựng bàn đồ đơn vị đất đai huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. Đánh giá đất sản xuất nông nghiệp huyện Tân Yên trên cơ sở chất lƣợng của các đơn vị đất đai. Phƣơng pháp nghiên cứu Phƣơng pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp: Tổng hợp, phân tích, đánh giá đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đất và các yếu tố có liên quan đến xây dựng bản đồ đơn vị đất đai trên địa bàn huyện Tân Yên - tỉnh Bắc Giang.
Phƣơng pháp xây dựng bản đồ đơn tính: Lựa chọn các yếu tố có liên quan đến việc xây dựng bản đồ đơn vị đất đai dựa trên các tài liệu đã có về điều kiện tự nhiên (đất đai, địa hình, tƣới tiêu, khí hậu…) và những nguồn dữ liệu có khả năng khai thác, kế thừa đƣợc về huyện Tân Yên. Sau khi đã lựa chọn các yếu tố phục vụ xây dựng bản đồ đơn vị đất đai, tiến hành phân cấp các chỉ tiêu theo hƣớng dẫn của FAO để thành lập các bản đồ đơn tính. Phƣơng pháp xây dựng bản đồ đơn vị đất đai bằng công nghệ GIS: Sau khi đã thành lập đƣợc các bản đồ đơn tính, ứng dụng phần mềm Arc GIS để chồng xếp, phân tích, truy xuất dữ liệu các bản đồ đơn tính để tạo ra bản đồ đơn vị đất đai (theo phƣơng pháp của FAO). Phƣơng pháp mô tả, minh họa trên bản đồ: Biên tập thể hiện các chỉ tiêu đã phân cấp, các đơn vị đất đai theo màu sắc khác nhau trên các bản đồ sản phẩm.
Phƣơng pháp đánh giá đất theo FAO: Từ các loại hình sử dụng đất (LUT),ta tiến hành đối chiếu so sánh đặc tính và tính chất của từng LUT. Sau đó, xếp hạng các yếu tố chẩn đoán là tập hợp các giá trị yêu cầu sử dụng đất thoả mãn các điều kiện thích hợp của LUT nông nghiệp. Phƣơng pháp so sánh, đối chiếu: Từ các yêu cầu sử dụng đất nông nghiệp, căn cứ vào chất lƣợng đất đai của các đơn vị đất nghiên cứu tiến hành so sánh đối chiếu xác định đƣợc đơn vị đất đai thích hợp sản xuất nông nghiệp. ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Kết quả chính và kết luận Tân Yên là huyện miền núi của tỉnh Bắc Giang có tổng diện tích tự nhiên 20.858,32 ha, diện tích đất nông nghiệp khá lớn 16.185,11ha chiếm 77,60% tổng diện tích tự nhiên, đất phi nông nghiệp 4.589,56 ha chiếm 22,00%, đất chƣa sử dụng 83,65 ha chiếm 0,40%.
Với địa hình khá bằng phẳng nên rất thích hợp cho việc phát triển nông nghiệp với cơ cấu cây trồng khá đa dạng.