Luận văn thạc sĩ về quyết định hình phạt tù có thời hạn theo luật hình sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu vnu ls quyết định hình phạt tù có thời hạn theo luật hình sự việt nam trên cơ sở số liệu thực tiễn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Nguyễn Mạnh Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Khắc Hải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Quyết định hình phạt tù có thời hạn theo luật hình sự Việt Nam (trên cơ sở số liệu thực tiễn của địa bàn thành phố Hà Nội)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TÙ CÓ THỜI HẠN
• 1.1. Khái quát về quyết định hình phạt theo pháp luật hình sự Việt Nam
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm, các nguyên tắc và căn cứ quyết định hình phạt tù có thời hạn
• 1.3. Khái niệm, đặc điểm quyết định hình phạt tù có thời hạn
• 1.4. Các nguyên tắc quyết định hình phạt tù có thời hạn
• 1.5. Căn cứ quyết định hình phạt tù có thời hạn
• 1.6. Quyết định hình phạt tù có thời hạn trong một số trường hợp đặc biệt
• 1.7. Quy định về quyết định hình phạt tù có thời hạn theo pháp luật hình sự một số nước trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ MỘT SỐ TỒN TẠI, HẠN CHẾ VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TÙ CÓ THỜI HẠN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Thực tiễn áp dụng quyết định hình phạt tù có thời hạn trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.2. Một số tồn tại, hạn chế về quyết định hình phạt tù có thời hạn trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.3. Những yếu tố chính ảnh hưởng đến phán quyết của Tòa án
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TÙ CÓ THỜI HẠN
• 3.1. Sự cần thiết và cơ sở để hoàn thiện pháp luật hình sự về quyết định hình phạt tù có thời hạn
• 3.2. Giải pháp về hoàn thiện pháp luật
• 3.3. Giải pháp về áp dụng pháp luật
• 3.4. Giải pháp khác
• 3.5. Nâng cao năng lực đội ngũ Thẩm phán Tòa án nhân dân
• 3.6. Nâng cao năng lực đội ngũ Hội thẩm nhân dân
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quyết định hình phạt tù có thời hạn theo luật hình sự Việt Nam

Quyết định hình phạt tù có thời hạn là một trong những vấn đề quan trọng trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam. Theo quy định của Bộ luật hình sự, hình phạt tù có thời hạn được áp dụng cho những hành vi phạm tội cụ thể, nhằm đảm bảo tính công bằng và nghiêm minh của pháp luật. Việc quyết định hình phạt không chỉ dựa vào tính chất của hành vi phạm tội mà còn phải xem xét đến nhân thân của người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của hình phạt tù có thời hạn

Hình phạt tù có thời hạn được hiểu là hình phạt mà người phạm tội phải chấp hành trong một khoảng thời gian nhất định. Đặc điểm của hình phạt này là tính chất có thời hạn, giúp người phạm tội có cơ hội cải tạo và tái hòa nhập cộng đồng.

1.2. Các nguyên tắc quyết định hình phạt tù có thời hạn

Các nguyên tắc quyết định hình phạt tù có thời hạn bao gồm nguyên tắc công bằng, nguyên tắc nhân đạo và nguyên tắc pháp chế. Những nguyên tắc này đảm bảo rằng quyết định hình phạt được đưa ra một cách khách quan và công bằng.

II. Vấn đề và thách thức trong quyết định hình phạt tù có thời hạn tại Hà Nội

Trong thực tiễn, việc quyết định hình phạt tù có thời hạn tại Hà Nội gặp phải nhiều thách thức. Một số thẩm phán có thể đưa ra quyết định không đồng nhất, dẫn đến sự thiếu công bằng trong việc áp dụng hình phạt. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người phạm tội mà còn làm giảm niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp.

2.1. Những bất cập trong quy trình xét xử hình sự

Quy trình xét xử hình sự hiện nay còn nhiều bất cập, từ việc thu thập chứng cứ đến việc đánh giá tính chất của hành vi phạm tội. Điều này dẫn đến việc quyết định hình phạt không chính xác và thiếu công bằng.

2.2. Tình trạng thiếu đồng bộ trong áp dụng pháp luật

Sự thiếu đồng bộ trong áp dụng các quy định của pháp luật hình sự giữa các thẩm phán và tòa án khác nhau cũng là một trong những nguyên nhân gây ra sự không nhất quán trong quyết định hình phạt.

III. Phương pháp cải thiện quyết định hình phạt tù có thời hạn tại Hà Nội

Để cải thiện quyết định hình phạt tù có thời hạn, cần có những phương pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng xét xử. Việc đào tạo nâng cao năng lực cho đội ngũ thẩm phán và cán bộ tư pháp là rất cần thiết.

3.1. Đào tạo và nâng cao năng lực cho thẩm phán

Đào tạo chuyên sâu cho thẩm phán về các quy định pháp luật hình sự và kỹ năng xét xử sẽ giúp họ đưa ra quyết định chính xác hơn trong việc áp dụng hình phạt.

3.2. Tăng cường giám sát và kiểm tra hoạt động xét xử

Việc tăng cường giám sát và kiểm tra hoạt động xét xử sẽ giúp phát hiện kịp thời những sai sót trong quyết định hình phạt, từ đó có biện pháp khắc phục.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hình phạt tù có thời hạn

Nghiên cứu về quyết định hình phạt tù có thời hạn tại Hà Nội đã chỉ ra nhiều vấn đề cần cải thiện. Các số liệu thực tiễn cho thấy sự cần thiết phải có những thay đổi trong quy định pháp luật để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong việc áp dụng hình phạt.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn xét xử

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng nhiều trường hợp quyết định hình phạt tù có thời hạn không phản ánh đúng tính chất của hành vi phạm tội, dẫn đến sự không công bằng trong xét xử.

4.2. Đề xuất cải cách pháp luật hình sự

Đề xuất cải cách pháp luật hình sự cần tập trung vào việc cụ thể hóa các quy định về quyết định hình phạt, nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong xét xử.

V. Kết luận và tương lai của quyết định hình phạt tù có thời hạn

Quyết định hình phạt tù có thời hạn là một vấn đề quan trọng trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam. Việc cải thiện quy trình quyết định hình phạt không chỉ giúp nâng cao chất lượng xét xử mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi của người dân và củng cố niềm tin vào hệ thống tư pháp.

5.1. Tương lai của quyết định hình phạt tù có thời hạn

Tương lai của quyết định hình phạt tù có thời hạn sẽ phụ thuộc vào việc cải cách pháp luật và nâng cao năng lực cho đội ngũ thẩm phán, nhằm đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong xét xử.

5.2. Những khuyến nghị cho cải cách pháp luật

Cần có những khuyến nghị cụ thể cho cải cách pháp luật hình sự, nhằm đảm bảo rằng quyết định hình phạt tù có thời hạn được thực hiện một cách công bằng và minh bạch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống tư pháp hình sự Việt Nam giai đoạn 2009-2013, hình phạt tù có thời hạn chiếm tỷ trọng áp đảo với 373.370 bị cáo trên tổng số 526.620 bị cáo bị kết án trên phạm vi toàn quốc, tương đương tỷ lệ 79,9%. Riêng tại địa bàn thành phố Hà Nội, Tòa án nhân dân hai cấp đã xét xử sơ thẩm 35.089 vụ án với 61.248 bị cáo, trong đó áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với 34.514 bị cáo, đạt tỷ lệ 56,4%. Thực tiễn này cho thấy quyết định hình phạt tù có thời hạn là hoạt động tư pháp cốt lõi, tác động trực tiếp đến quyền tự do cá nhân và trật tự an toàn xã hội.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ tình trạng các căn cứ lượng hình theo quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành còn mang tính định tính, thiếu tiêu chí định lượng chuẩn hóa. Điều này dẫn đến sự chênh lệch đáng kể trong phán quyết của các Hội đồng xét xử đối với những vụ án có tính chất tương đồng. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là làm sáng tỏ bản chất pháp lý của chế định quyết định hình phạt tù có thời hạn, đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật trên địa bàn Thủ đô trong mốc thời gian từ năm 2009 đến năm 2013, từ đó chỉ ra những sai sót phổ biến và xây dựng hệ thống giải pháp hoàn thiện pháp lý. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp luận cứ khoa học nhằm hạn chế tỷ lệ án bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của Thẩm phán, vốn chiếm tới 33,46% trong tổng số 1.560 vụ án xét xử phúc thẩm tại Hà Nội năm 2012.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết cá thể hóa hình phạt kết hợp chặt chẽ với thuyết mục đích hình phạt trong khoa học luật hình sự hiện đại. Mô hình nghiên cứu tập trung giải mã 4 căn cứ lượng hình trụ cột theo Điều 45 Bộ luật Hình sự bao gồm: quy định của luật hình sự; tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi; nhân thân người phạm tội; các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự.

Các khái niệm chính được định hình rõ nét gồm: chế định quyết định hình phạt tù có thời hạn từ 3 tháng đến 20 năm theo Điều 33 Bộ luật Hình sự; thẩm quyền lựa chọn khung hình phạt và mức phạt cụ thể của Tòa án; cơ chế chuyển khung hình phạt liền kề nhẹ hơn theo Điều 47 Bộ luật Hình sự. Đồng thời, nghiên cứu tham chiếu kinh nghiệm lập pháp quốc tế từ Điều 46 Bộ luật Hình sự Cộng hòa Liên bang Đức, Điều 61 Bộ luật Hình sự Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Điều 61 Bộ luật Hình sự Liên bang Nga nhằm làm nổi bật xu hướng chuẩn hóa căn cứ lượng hình tư pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp quy mô lớn với cỡ mẫu toàn diện gồm 35.089 vụ án sơ thẩm (61.248 bị cáo) tại Hà Nội trong giai đoạn 2009-2013 và mẫu chuyên sâu 1.560 vụ án phúc thẩm năm 2012. Phương pháp chọn mẫu kết hợp giữa chọn mẫu toàn bộ đối với số liệu thống kê tổng kết ngành Tòa án và chọn mẫu điển hình theo địa bàn đối với 5 Tòa án nhân dân cấp huyện như quận Cầu Giấy, quận Hoàn Kiếm, huyện Từ Liêm cũ và huyện Thạch Thất.

Phương pháp phân tích tài liệu pháp lý, phương pháp thống kê xã hội học tư pháp, phương pháp tổng hợp và so sánh luật học được lựa chọn đồng bộ. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm bóc tách định lượng chính xác các sai lệch trong thực tiễn lượng hình, điển hình như việc làm rõ 158 vụ án áp dụng sai tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và 142 vụ án đánh giá sai tính chất nguy hiểm của hành vi trong năm 2012, qua đó đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy tuyệt đối cho các kết luận khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu áp dụng hình phạt tù có thời hạn tại thành phố Hà Nội phản ánh sự tập trung cao ở phân khúc dưới 3 năm tù với 18.663 bị cáo, chiếm tỷ lệ 54,1%. Nhóm phạt tù từ 3 năm đến dưới 7 năm ghi nhận 9.008 bị cáo, chiếm 26,1%. Nhóm phạt tù từ 7 năm đến dưới 15 năm có 4.415 bị cáo, chiếm 12,8% và nhóm từ 15 năm đến 20 năm có 2.428 bị cáo, chiếm 7,0%.

Thứ hai, tỷ lệ áp dụng mức án phạt tù nghiêm khắc từ 15 năm đến 20 năm tại Hà Nội chiếm tới 35,3% so với tổng số 6.882 bị cáo thuộc phân khúc này trên toàn quốc giai đoạn 2009-2013. Tỷ lệ này cao gấp gần 4 lần so với tỷ trọng án hình sự thông thường của Thủ đô, phản ánh mức độ tập trung cao của tội phạm đặc biệt nghiêm trọng và tội phạm có tổ chức tại đô thị lớn.

Thứ ba, phân tích 1.560 vụ án xét xử phúc thẩm tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội năm 2012 phát hiện 522 vụ án bị hủy hoặc sửa, chiếm tỷ lệ 33,46%. Nguyên nhân trực tiếp xuất phát từ sai sót lượng hình: 158 vụ (10,12%) do cân nhắc sai tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ; 142 vụ (9,10%) do đánh giá sai tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi; 104 vụ (6,67%) do đánh giá phiến diện về nhân thân; 24 vụ (1,53%) do áp dụng sai quy định Bộ luật Hình sự; 94 vụ (6,02%) xuất hiện tình tiết giảm nhẹ mới.

Thảo luận kết quả

Cơ cấu dữ liệu có thể được mô hình hóa trực quan qua biểu đồ phân bố thời hạn tù dạng hình nón tư pháp, trong đó đáy tháp là nhóm tội phạm ít nghiêm trọng với mức phạt dưới 3 năm tù, nhưng phần đỉnh tháp lại mở rộng bất thường ở các quận nội thành. Điển hình tại Tòa án nhân dân quận Cầu Giấy, số bị cáo chịu án phạt dưới 3 năm tù đối với tội trộm cắp tài sản là 90 bị cáo năm 2012 và 80 bị cáo năm 2013, trong khi tại huyện ngoại thành Thạch Thất chỉ ghi nhận 6 bị cáo năm 2012 và 7 bị cáo năm 2013.

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến các bản án bị hủy, sửa nằm ở sự thiếu hụt các văn bản hướng dẫn mang tính định lượng. Các dấu hiệu căn cứ lượng hình tại Điều 45 Bộ luật Hình sự hầu như thuần túy định tính, khiến Thẩm phán phải dựa vào cảm tính cá nhân. So sánh với các nghiên cứu cùng thời kỳ, luận văn khẳng định khoảng trống lập pháp trong việc lượng hóa giá trị mức giảm án của từng tình tiết tại Điều 46 và Điều 47 là nguyên nhân trực tiếp làm nảy sinh hiện tượng cùng một hành vi phạm tội nhưng mức án tuyên lại thiếu sự đồng nhất giữa các đơn vị Tòa án.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện quy định pháp luật về căn cứ quyết định hình phạt bằng việc định lượng hóa các tình tiết giảm nhẹ tại Điều 46 và điều kiện áp dụng Điều 47 Bộ luật Hình sự. Quốc hội và Tòa án nhân dân tối cao cần ban hành văn bản quy định tỷ lệ giảm trừ thời hạn tù tương ứng với số lượng tình tiết giảm nhẹ, đặt mục tiêu giảm tỷ lệ sai sót lượng hình xuống dưới 2% trước năm 2020.

Thứ hai, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cần ban hành nghị quyết chuyên đề hướng dẫn chi tiết nguyên tắc tổng hợp hình phạt nhiều tội theo Điều 50 và cách xác định mức phạt tù đối với giai đoạn chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt theo Điều 52 trong lộ trình giai đoạn 2015-2018.

Thứ ba, chuẩn hóa năng lực xét xử thông qua việc tổ chức tập huấn chuyên sâu 100% cho đội ngũ Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân thuộc Tòa án nhân dân hai cấp thành phố Hà Nội. Nội dung đào tạo tập trung vào kỹ năng đánh giá chứng cứ tranh tụng, loại bỏ tư duy áp đặt cảm tính khi cá thể hóa hình phạt.

Thứ tư, đổi mới chính sách hình sự theo hướng giảm áp lực phạt tù giam, mở rộng áp dụng các biện pháp chế tài phi giam giữ như phạt tiền hoặc cải tạo không giam giữ đối với các tội ít nghiêm trọng, phấn đấu nâng tỷ lệ áp dụng hình phạt không giam giữ lên mức 15% đến 20% trong thực tiễn xét xử.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thẩm phán, Thư ký Tòa án và Hội thẩm nhân dân là nhóm đối tượng trực tiếp thụ hưởng giá trị nghiên cứu. Luận văn cung cấp khung tham chiếu thực tiễn giúp đánh giá khách quan các tình tiết định khung, định lượng mức án chính xác và giảm thiểu rủi ro bản án bị cấp phúc thẩm hủy hoặc sửa.

Luật sư và người bào chữa có thể khai thác các phân tích về tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ theo Điều 46 và Điều 47 Bộ luật Hình sự để xây dựng luận cứ bào chữa thuyết phục, tối ưu hóa quyền lợi hợp pháp cho thân chủ trong giai đoạn tranh tụng.

Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự tìm thấy trong công trình nguồn dữ liệu thực chứng tin cậy về thực tiễn xét xử giai đoạn 2009-2013, phục vụ công tác giảng dạy và phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.

Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát nhân dân các cấp sử dụng các phát hiện của luận văn để nâng cao chất lượng lập hồ sơ kiểm sát xét xử, đảm bảo việc truy tố đúng khung, đúng tội và tương xứng với tính chất nguy hiểm của tội phạm.

Câu hỏi thường gặp

Khung hình phạt tù có thời hạn trong pháp luật hình sự Việt Nam được quy định với biên độ như thế nào?
Theo quy định tại Điều 33 Bộ luật Hình sự, hình phạt tù có thời hạn đối với người phạm một tội có mức tối thiểu là 3 tháng và mức tối đa là 20 năm, được phân định thành các khung hình phạt cụ thể tại từng điều luật.

Điều kiện bắt buộc để Tòa án áp dụng mức phạt tù dưới mức thấp nhất của khung hình phạt là gì?
Theo Điều 47 Bộ luật Hình sự, bị cáo phải có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại khoản 1 Điều 46, và mức hình phạt mới phải nằm trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật.

Nguyên nhân chính khiến các bản án sơ thẩm tại Hà Nội bị Tòa án cấp phúc thẩm sửa hoặc hủy là gì?
Thực tiễn năm 2012 chỉ ra 33,46% án phúc thẩm bị sửa, hủy, chủ yếu do Thẩm phán đánh giá sai tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ (10,12%) và xác định chưa đúng tính chất nguy hiểm của hành vi (9,10%).

Mức hình phạt tù có thời hạn đối với người chưa thành niên phạm tội được giới hạn như thế nào?
Theo Điều 74 Bộ luật Hình sự, mức phạt cao nhất không quá 18 năm tù đối với người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi, và không quá 12 năm tù đối với người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi.

Tại sao cần phải định lượng hóa các tiêu chí lượng hình trong Bộ luật Hình sự?
Việc định lượng hóa giúp loại bỏ tính chủ quan, cảm tính của Hội đồng xét xử, đảm bảo tính công minh, thống nhất và bình đẳng của pháp luật đối với mọi người phạm tội trong thực tiễn tư pháp.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và các nguyên tắc nền tảng của chế định quyết định hình phạt tù có thời hạn trong luật hình sự Việt Nam.
• Công trình giải mã bức tranh thực chứng tại thành phố Hà Nội giai đoạn 2009-2013 với 34.514 bị cáo bị áp dụng hình phạt tù có thời hạn, chiếm 56,4% tổng số người bị kết án.
• Nghiên cứu nhận diện chính xác 5 nhóm nguyên nhân dẫn đến 522 vụ án bị hủy, sửa tại cấp phúc thẩm năm 2012, trong đó sai sót về tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ chiếm tỷ lệ cao nhất 10,12%.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá được đề xuất nhằm định lượng hóa tiêu chí lượng hình, nâng cao năng lực Thẩm phán và mở rộng áp dụng chế tài phi giam giữ.
• Luận văn là tài liệu tham khảo khoa học giá trị cho các nhà hoạch định chính sách, cơ quan tiến hành tố tụng và giới nghiên cứu luật học trong tiến trình cải cách tư pháp.

Quý độc giả, học viên và chuyên gia pháp lý hãy tham khảo ngay toàn văn luận văn để nắm vững phương pháp luận phân tích thực tiễn xét xử và giải pháp chuẩn hóa quyết định hình phạt tù trong nhà nước pháp quyền.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TÙ CÓ THỜI HẠN 1. Khái quát về quyết định hình phạt theo pháp luật hình sự Việt Nam Trước cách mạng tháng 8 năm 1945, pháp luật về hình phạt và quyết định hình phạt gắn liền với pháp luật hình sự. Để bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị, bảo vệ trật tự, an toàn xã hội, các Nhà nước phong kiến Việt Nam đã xây dựng nhiều Bộ luật như Bộ luật hình thư thời Lý, Bộ luật hình thư thời Trần, Bộ luật Hồng Đức thời Hậu Lê và Bộ luật Gia Long thời Nguyễn (Quốc Triều hình luật). Trong các Bộ luật này đều quy định về hình phạt tù và các nguyên tắc quyết định hình phạt.

Trong thời kỳ Pháp thuộc, pháp luật nước ta chịu ảnh hưởng của luật pháp phong kiến và luật tư sản Pháp. Thực dân Pháp không những thực hiện chính sách chia để trị trong tổ chức chính quyền mà còn áp dụng cả trong việc thi hành chế độ pháp luật khác biệt giữa ba miền Nam kỳ, Trung kỳ và Bắc kỳ. Thực dân Pháp đặt Nam kỳ là chế độ "thuộc địa" và áp dụng một số chế độ cai trị hà khắc theo luật tư sản Pháp. Còn Bắc kỳ, Trung kỳ, thời kỳ đầu vẫn áp dụng Bộ luật Gia Long.

Cách mạng tháng Tám thành công, quy định về hình phạt tù có thời hạn trong giai đoạn này nằm rải rác ở nhiều văn bản quy phạm pháp luật hình sự mang tính chất đơn lẻ và là hình phạt được áp dụng hầu hết với các loại tội phạm. Hình phạt tù có thời hạn hầu như được quy định với hình thức trong điều khoản cuối cùng của một văn bản pháp luật, nó được quy định cùng với chế tài khác khi có sự vi phạm điều cấm nêu ra trong một văn bản quy phạm pháp luật. Nghiên cứu các văn bản kể trên và một số văn bản khác được ban hành trong những năm đầu thập kỷ 50 cho thấy việc quy định thời hạn hình phạt tù chưa 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thống nhất, mức thời hạn hình phạt tù có thời hạn rất ngắn từ 3 ngày đến 10 ngày (Sắc lệnh 157 ngày 16-8-1946), 15 ngày đến 3 năm (Luật số 103 ngày 20- 5-1957), 01 tháng đến 01 năm (Luật số 102 ngày 20-5-1957)… Từ năm 1945 đến trước khi BLHS năm 1985 ra đời. Trong giai đoạn này, việc quyết định hình phạt của Toà án trong thực tiễn đã được dựa trên các căn cứ pháp lý nhất định.

Theo Bản tổng kết về thảo luận báo cáo công tác ngành Toà án năm 1959 của TAND tối cao, việc quyết định hình phạt đã được dựa trên những căn cứ nhất định là căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hại của hành vi phạm pháp, căn cứ vào người phạm pháp (tuổi, bản chất, có tiền án hay không, khả năng cải tạo, thành tích.), căn cứ vào pháp luật hiện có, vào đường lối chính sách chung, vào án lệ, kinh nghiệm. Đến Báo cáo tổng kết công tác năm 1962 của TAND tối cao đã khẳng định việc quyết định hình phạt cũng căn cứ vào các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng TNHS. Đánh giá chung, các căn cứ này đã không chỉ giúp cho Toà án lượng hình một cách chính xác, góp phần giải quyết vụ án hình sự theo đúng đường lối, chính sách, mà còn là cơ sở cho việc hoàn thiện các căn cứ quyết định hình phạt trong BLHS năm 1985.