Luận văn thạc sĩ vy phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ từ thực tiễn thành phố hải phòng

Luận văn thạc sĩ phân tích vy phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ từ thực tiễn thành phố hải phòng, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả

• Tác giả: Trịnh Hồng Thái
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Hoa
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Vi Phạm Hành Chính Trong Vận Tải Hàng Hóa Đường Bộ Tại Hải Phòng
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, PHÁP LÝ VỀ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ
• 1.1. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ
• 1.2. Phân loại vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ
• 1.3. Những yếu tố tác động đến vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ
• 1.4. Tiểu kết Chương I
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 2.1. Tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Phòng
• 2.2. Nhận xét về tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Phòng
• 2.3. Tiểu kết Chương II
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HẠN CHẾ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 3.1. Quan điểm hạn chế vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ từ thực tiễn thành phố Hải Phòng
• 3.2. Giải pháp hạn chế vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ từ thực tiễn thành phố Hải Phòng
• 3.3. Nhóm giải pháp chung
• 3.4. Nhóm giải pháp riêng cho thành phố Hải Phòng
• MỞ ĐẦU
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Lý luận và pháp lý về vi phạm hành chính trong vận tải hàng hóa đường bộ

Chương này tập trung vào việc phân tích vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ. Khái niệm vận tải hàng hóa đường bộ được định nghĩa là quá trình di chuyển hàng hóa bằng phương tiện đường bộ, đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực này bao gồm các hành vi không tuân thủ quy định pháp luật về giao thông và vận tải. Các yếu tố tác động đến vi phạm hành chính được phân tích, bao gồm ý thức người tham gia giao thông, điều kiện hạ tầng, và hiệu quả của công tác kiểm tra.

1.1. Khái niệm và đặc điểm vi phạm hành chính

Vi phạm hành chính trong vận tải hàng hóa đường bộ được hiểu là các hành vi vi phạm các quy định của pháp luật về giao thông và vận tải. Đặc điểm của vi phạm này bao gồm tính chất phức tạp, đa dạng và thường xuyên xảy ra do sự gia tăng của phương tiện vận tải. Các hành vi vi phạm phổ biến bao gồm chở quá tải, không đảm bảo an toàn giao thông, và vi phạm các quy định về điều kiện vận tải.

1.2. Phân loại vi phạm hành chính

Vi phạm hành chính trong vận tải hàng hóa đường bộ được phân loại dựa trên mức độ nghiêm trọng và loại hình vi phạm. Các loại vi phạm chính bao gồm vi phạm về quy tắc giao thông, vi phạm về phương tiện vận tải, và vi phạm về người điều khiển phương tiện. Mỗi loại vi phạm có những đặc thù riêng và cần được xử lý theo các quy định pháp luật tương ứng.

II. Thực trạng vi phạm hành chính trong vận tải hàng hóa đường bộ tại Hải Phòng

Chương này phân tích thực trạng vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ tại Hải Phòng. Thành phố Hải Phòng, với vị trí là một cảng biển quan trọng, có lượng hàng hóa vận chuyển lớn, dẫn đến tình hình vi phạm hành chính phức tạp. Các số liệu thống kê từ năm 2013 đến 2017 cho thấy sự gia tăng đáng kể các vụ vi phạm, đặc biệt là vi phạm về quá tải và không đảm bảo an toàn giao thông. Các nguyên nhân chính bao gồm hạ tầng giao thông chưa đáp ứng, ý thức người tham gia giao thông kém, và hiệu quả của công tác kiểm tra còn hạn chế.

2.1. Tình hình vi phạm hành chính

Tình hình vi phạm hành chính trong vận tải hàng hóa đường bộ tại Hải Phòng được thể hiện qua các số liệu thống kê về số vụ vi phạm, loại hình vi phạm, và mức độ nghiêm trọng. Các vi phạm phổ biến bao gồm chở quá tải, vi phạm quy tắc giao thông, và không đảm bảo an toàn giao thông. Số liệu cho thấy sự gia tăng đáng kể các vụ vi phạm từ năm 2013 đến 2017, đặc biệt là trong khu vực cảng biển và các tuyến đường trọng điểm.

2.2. Nguyên nhân và hậu quả

Nguyên nhân chính dẫn đến vi phạm hành chính trong vận tải hàng hóa đường bộ tại Hải Phòng bao gồm hạ tầng giao thông chưa đáp ứng, ý thức người tham gia giao thông kém, và hiệu quả của công tác kiểm tra còn hạn chế. Hậu quả của các vi phạm này là gia tăng tai nạn giao thông, ùn tắc giao thông, và thiệt hại kinh tế. Cần có các biện pháp mạnh mẽ để hạn chế tình trạng này.

III. Giải pháp hạn chế vi phạm hành chính trong vận tải hàng hóa đường bộ

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ tại Hải Phòng. Các giải pháp được chia thành hai nhóm: giải pháp chung và giải pháp riêng cho Hải Phòng. Giải pháp chung bao gồm hoàn thiện quy định pháp luật, tăng cường công tác kiểm tra, và nâng cao ý thức người tham gia giao thông. Giải pháp riêng cho Hải Phòng tập trung vào cải thiện hạ tầng giao thông, tăng cường quản lý tại các khu vực cảng biển, và áp dụng công nghệ hiện đại trong quản lý vận tải.

3.1. Giải pháp chung

Các giải pháp chung nhằm hạn chế vi phạm hành chính trong vận tải hàng hóa đường bộ bao gồm hoàn thiện quy định pháp luật, tăng cường công tác kiểm tra, và nâng cao ý thức người tham gia giao thông. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp vận tải để đảm bảo hiệu quả của các giải pháp này.

3.2. Giải pháp riêng cho Hải Phòng

Giải pháp riêng cho Hải Phòng tập trung vào cải thiện hạ tầng giao thông, tăng cường quản lý tại các khu vực cảng biển, và áp dụng công nghệ hiện đại trong quản lý vận tải. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng giao thông, đặc biệt là các tuyến đường trọng điểm và khu vực cảng biển, để giảm thiểu tình trạng ùn tắc và vi phạm hành chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế sâu rộng, hoạt động vận tải hàng hóa đường bộ giữ vai trò then chốt trong việc thúc đẩy lưu thông hàng hóa giữa các vùng miền và quốc gia. Thành phố Hải Phòng, với vị trí cửa ngõ quốc tế và hệ thống cảng biển lớn nhất miền Bắc, là đầu mối giao thông quan trọng, đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế vùng và cả nước. Giai đoạn 2013-2017, khối lượng hàng hóa vận chuyển tại Hải Phòng tăng trưởng bình quân khoảng 10,4% mỗi năm, trong đó vận tải đường bộ chiếm tới 72,5% tổng khối lượng vận chuyển, đạt 111,587 triệu tấn năm 2017. Số lượng doanh nghiệp kinh doanh vận tải hàng hóa đường bộ cũng tăng nhanh, từ 556 doanh nghiệp năm 2013 lên 1974 doanh nghiệp năm 2017, phản ánh sự sôi động của lĩnh vực này.

Tuy nhiên, tình trạng vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ tại Hải Phòng diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự an toàn giao thông và hiệu quả quản lý nhà nước. Vi phạm hành chính bao gồm các hành vi như chở hàng quá tải, không gắn thiết bị giám sát hành trình, vi phạm quy tắc giao thông, vi phạm về giấy tờ và phương tiện. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ tại Hải Phòng giai đoạn 2013-2017, từ đó đề xuất các giải pháp hạn chế vi phạm, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đảm bảo trật tự an toàn giao thông. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện pháp luật và chính sách quản lý vận tải, góp phần phát triển kinh tế bền vững và bảo vệ lợi ích cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác – Lênin, kết hợp các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về quản lý nhà nước, pháp luật hành chính và an toàn giao thông. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông: Nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc xây dựng, tổ chức thực hiện và giám sát pháp luật nhằm đảm bảo trật tự, an toàn giao thông, trong đó có xử lý vi phạm hành chính.

2. Lý thuyết về vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính: Cung cấp cơ sở pháp lý và khái niệm về vi phạm hành chính, các yếu tố cấu thành vi phạm, phân loại vi phạm trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ, cũng như các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả.

Các khái niệm chính bao gồm: vận tải hàng hóa đường bộ, vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải, các nhóm hành vi vi phạm (quy tắc giao thông, phương tiện, người điều khiển, vận tải), ý thức pháp luật của chủ thể, và hệ thống pháp luật về giao thông đường bộ.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, bao gồm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Số liệu thống kê vi phạm hành chính, vận tải hàng hóa, phương tiện và doanh nghiệp kinh doanh vận tải trên địa bàn thành phố Hải Phòng giai đoạn 2013-2017 được thu thập từ các cơ quan chức năng như Phòng Cảnh sát giao thông, Sở Giao thông vận tải, và các báo cáo chính thức.

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Phân tích số liệu thống kê để đánh giá thực trạng vi phạm hành chính, so sánh tỷ lệ vi phạm theo từng năm, từng nhóm hành vi và đối tượng vi phạm.

• Phương pháp so sánh: So sánh thực trạng vi phạm tại Hải Phòng với các địa phương khác và với các nghiên cứu trước đây nhằm làm rõ đặc điểm riêng và mức độ nghiêm trọng của vi phạm.

• Phương pháp hệ thống hóa: Tổ chức, phân loại các hành vi vi phạm và các yếu tố tác động để xây dựng hệ thống giải pháp phù hợp.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Số liệu được tổng hợp từ toàn bộ các vụ vi phạm hành chính được xử lý trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ tại Hải Phòng trong giai đoạn nghiên cứu, đảm bảo tính đại diện và toàn diện.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2013-2017, phù hợp với dữ liệu thống kê và các chính sách pháp luật hiện hành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng vận tải hàng hóa và phương tiện: Khối lượng hàng hóa vận chuyển tại Hải Phòng tăng từ 102.290 nghìn tấn năm 2013 lên 153.856 nghìn tấn năm 2017, tăng trưởng bình quân 10,4%/năm. Số lượng xe ô tô vận tải hàng hóa cũng tăng từ 21.459 chiếc năm 2013 lên mức tương đương năm 2017, chiếm khoảng 31,2% tổng số xe ô tô trên địa bàn.

2. Tỷ lệ vi phạm hành chính cao và đa dạng: Số vụ vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ tăng theo từng năm, với các hành vi phổ biến như chở hàng quá tải, không gắn thiết bị giám sát hành trình, vi phạm quy tắc giao thông (dừng đỗ sai quy định, chạy quá tốc độ, sử dụng rượu bia khi lái xe). Ví dụ, vi phạm về chở hàng quá tải chiếm tỷ lệ đáng kể trong tổng số vi phạm xử lý.

3. Ý thức pháp luật của chủ thể còn hạn chế: Nhiều chủ phương tiện và lái xe chưa tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật, dẫn đến vi phạm thường xuyên. Đồng thời, một bộ phận cán bộ, công chức thực thi pháp luật chưa đủ năng lực và đạo đức nghề nghiệp, ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý vi phạm.

4. Hệ thống pháp luật và quản lý còn bất cập: Mặc dù có nhiều văn bản quy phạm pháp luật về giao thông đường bộ và xử phạt vi phạm hành chính, nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế về tính đồng bộ, mức độ răn đe và khả năng áp dụng thực tế. Cơ sở hạ tầng giao thông chưa đáp ứng kịp với tốc độ tăng trưởng phương tiện và hàng hóa, gây khó khăn trong quản lý và kiểm soát vi phạm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ tại Hải Phòng là sự gia tăng nhanh chóng về số lượng phương tiện và doanh nghiệp vận tải, trong khi năng lực quản lý nhà nước và ý thức chấp hành pháp luật của các chủ thể chưa tương xứng. So với các địa phương khác, Hải Phòng có đặc thù là cảng biển lớn, lượng hàng hóa và phương tiện vận tải lớn, dẫn đến áp lực lớn trong công tác quản lý.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng phương tiện, biểu đồ tỷ lệ các nhóm vi phạm hành chính theo năm, và bảng thống kê số vụ vi phạm theo từng loại hành vi. Việc phân tích này giúp nhận diện rõ các điểm nóng vi phạm và nhóm đối tượng cần tập trung xử lý.

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy sự cần thiết phải hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực thực thi và tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho các chủ thể tham gia vận tải. Việc áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm minh, đồng thời kết hợp với các biện pháp phòng ngừa sẽ góp phần giảm thiểu vi phạm, đảm bảo trật tự an toàn giao thông và phát triển bền vững lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật: Đẩy mạnh các chương trình giáo dục, tập huấn về pháp luật giao thông và xử phạt vi phạm hành chính cho lái xe, doanh nghiệp vận tải và cán bộ thực thi pháp luật. Mục tiêu nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong vòng 1-2 năm, do Sở Giao thông vận tải phối hợp với các cơ quan chức năng thực hiện.

2. Hoàn thiện hệ thống pháp luật và quy định xử phạt: Rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến vận tải hàng hóa đường bộ, tăng mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng nhằm nâng cao tính răn đe. Thời gian thực hiện trong 2-3 năm, do Bộ Giao thông vận tải và Bộ Tư pháp chủ trì.

3. Nâng cao năng lực và đạo đức nghề nghiệp của lực lượng thực thi: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức công vụ cho cán bộ cảnh sát giao thông, thanh tra giao thông nhằm nâng cao hiệu quả kiểm tra, xử lý vi phạm. Thực hiện liên tục, do Công an thành phố Hải Phòng và Sở Giao thông vận tải phối hợp.

4. Đầu tư phát triển hạ tầng giao thông và ứng dụng công nghệ: Mở rộng, nâng cấp hệ thống đường bộ, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, camera giám sát vi phạm, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý vận tải. Mục tiêu giảm ùn tắc và vi phạm trong 3-5 năm, do UBND thành phố Hải Phòng và các đơn vị liên quan thực hiện.

5. Tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm minh vi phạm: Thiết lập các tổ công tác liên ngành kiểm tra định kỳ và đột xuất, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhằm duy trì kỷ cương pháp luật. Thực hiện thường xuyên, do Công an thành phố Hải Phòng và Sở Giao thông vận tải chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về giao thông và vận tải: Sở Giao thông vận tải, Công an thành phố Hải Phòng và các địa phương khác có thể sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để xây dựng chính sách, hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý vận tải hàng hóa đường bộ.

2. Doanh nghiệp kinh doanh vận tải hàng hóa: Các doanh nghiệp vận tải có thể hiểu rõ hơn về các quy định pháp luật, các hành vi vi phạm phổ biến và biện pháp phòng tránh, từ đó nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

3. Lái xe và người điều khiển phương tiện vận tải: Luận văn cung cấp kiến thức về các quy tắc giao thông, các hành vi vi phạm và hậu quả pháp lý, giúp lái xe nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, đảm bảo an toàn giao thông.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành luật, quản lý công: Đây là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu về pháp luật hành chính, quản lý nhà nước về giao thông, cũng như các đề tài liên quan đến an toàn giao thông và xử lý vi phạm hành chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ là gì?
   Vi phạm hành chính là hành vi của cá nhân, tổ chức vi phạm quy định pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ, không phải là tội phạm nhưng phải bị xử phạt theo quy định. Ví dụ như chở hàng quá tải, không có giấy phép vận tải.

2. Những hành vi vi phạm phổ biến trong vận tải hàng hóa đường bộ tại Hải Phòng là gì?
   Các hành vi phổ biến gồm chở hàng quá tải trọng cho phép, không gắn thiết bị giám sát hành trình, vi phạm quy tắc giao thông như dừng đỗ sai quy định, chạy quá tốc độ, sử dụng rượu bia khi lái xe.

3. Tại sao vi phạm hành chính trong lĩnh vực này lại diễn biến phức tạp?
   Nguyên nhân gồm sự gia tăng nhanh số lượng phương tiện và doanh nghiệp vận tải, ý thức pháp luật của chủ thể còn hạn chế, năng lực thực thi pháp luật chưa đồng đều, và hệ thống pháp luật, hạ tầng giao thông chưa hoàn thiện.

4. Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ gồm những gì?
   Bao gồm phạt cảnh cáo, phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy phép, tịch thu tang vật phương tiện vi phạm, và các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật.

5. Làm thế nào để hạn chế vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ?
   Cần tăng cường tuyên truyền pháp luật, hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ thực thi, đầu tư hạ tầng và công nghệ, đồng thời xử lý nghiêm minh các vi phạm để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật.

Kết luận

• Vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ tại Hải Phòng diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến trật tự an toàn giao thông và phát triển kinh tế.
• Khối lượng hàng hóa vận chuyển và số lượng phương tiện tăng nhanh, tạo áp lực lớn cho công tác quản lý và kiểm soát vi phạm.
• Ý thức pháp luật của chủ thể tham gia vận tải và năng lực thực thi pháp luật của cán bộ còn nhiều hạn chế.
• Hệ thống pháp luật và hạ tầng giao thông cần được hoàn thiện đồng bộ, tăng cường tính răn đe và hiệu quả quản lý.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào tuyên truyền, hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực thực thi, đầu tư hạ tầng và xử lý nghiêm minh vi phạm, nhằm đảm bảo trật tự an toàn giao thông và phát triển bền vững lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong thời gian 1-5 năm, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vận tải hàng hóa đường bộ trên toàn quốc. Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tham gia giao thông được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu nhằm nâng cao ý thức và trách nhiệm trong lĩnh vực này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, PHÁP LÝ VỀ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ 1. VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ 1. Khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải hàng hóa đường bộ * Khái niệm vận tải hàng hóa đường bộ Vận tải là một hoạt động kinh tế có mục đích của con người nhằm đáp ứng nhu cầu di chuyển vị trí của đối tượng vận chuyển, đối tượng vận chuyển gồm con người (hành khách) và vật phẩm (hàng hoá). Vận tải giữ vai trò quan trọng và có tác dụng lớn đối với nền kinh tế quốc dân của mỗi nước.

Hệ thống vận tải được ví như mạch máu trong cơ thể con người, nó phản ánh trình độ phát triển của một quốc gia. Nếu coi nền kinh tế là một cơ thể sống, trong đó hệ thống giao thông là các huyết mạch thì vận tải là quá trình đưa các chất dinh dưỡng đến nuôi các tế bào của cơ thể sống đó. Theo Giáo trình nhập môn vận tải ô tô của trường Đại học giao thông Vận tải: "Vận tải là quá trình thay đổi (di chuyển) vị trí của hàng hoá và hành khách trong không gian và thời gian để nhằm thoả mãn nhu cầu nào đó của con người" [23,tr. Căn cứ vào phương thức thực hiện quá trình vận tải có thể phân loại vận tải như sau: - Vận tải đường thủy: Vận tải đường thủy có ưu điểm vốn đầu tư xây dựng tuyến đường ít hơn vận tải đường sắt và vận tải đường bộ.

Mức chi phí nhiên liệu cho một đơn vị 9 e sản phẩm thấp hơn so với vận tải đường sắt và vận tải đường bộ. Vận tải đường thủy có nhược điểm là còn phụ thuộc theo mùa, tốc độ kỹ thuật của vận tải đường thủy thấp. - Vận tải đường không: Vận tải đường không có ưu điểm là tốc độ cao, có đường nối các điểm đi, đến ngắn nhất mà các phương tiện vận tải khác không thực hiện được. Do tốc độ kỹ thuật cao nên vận tải đường không tiết kiệm được thời gian.

Khi vận chuyển càng xa thì ưu điểm này càng lớn. Ngược lại, với khoảng cách vận chuyển ngắn và sân bay ở xa các điểm hàng thì ưu điểm này không lớn. Nhược điểm cơ bản của vận tải đường không là giá thành vận chuyển cao vì trọng lượng phương tiện và nhiên liệu vật liệu tính cho 01 tấn hàng vận chuyển lớn. - Vận tải đường sắt: Vận tải đường sắt có ưu điểm chính là một trong những hình thức vận tải có khả năng vận chuyển lớn.

Đường sắt có thể hoạt động được liên tục quanh năm, không phụ thuộc vào thời tiết, ngày đêm. Giá thành vận chuyển tương đối thấp, năng suất lao động cao. Vận tải đường sắt có nhược điểm là cần nhiều vốn trong xây dựng. - Vận tải đường ống: Vận tải đường ống là hình thức vận tải đặc biệt để vận chuyển dầu mỏ, hơi đốt và nước sạch.

Ưu điểm của vận tải đường ống là nguồn vốn đầu tư không nhiều, đồng thời vốn đầu tư này có thể bù đắp lại trong thời gian ngắn do tiết kiệm chi phí quản lý hơn so với các loại vận tải khác. Tiêu hao năng lượng ít so với tất cả các hình thức vận tải khác. Nhược điểm của vận tải đường ống là tốc độ vận chuyển sản phẩm thấp (khoảng 3-6 km/h). Việc xây dựng đường ống sẽ kém hiệu quả nếu không có khối lượng vận chuyển lớn, 10 e thời gian khai thác không lâu dài và không đảm bảo sự hoạt động liên tục của đường ống - Vận tải đường bộ: Vận tải đường bộ là phương thức vận tải mà sản phẩm của nó là sự dịch chuyển người, hàng hoá từ vị trí này đến vị trí khác bằng các phương tiện giao thông đường bộ.

Phương tiện giao thông đường bộ: Gồm phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, phương tiện giao thông thô sơ đường bộ. Trong đó: Phương tiện giao thông cơ giới đường bộ (sau đây gọi là xe cơ giới) gồm xe ô tô, máy kéo, rơ moóc hoặc sơ mi rơ moóc được kéo bởi xe ô tô, máy kéo; xe mô tô hai bánh; xe mô tô ba bánh; xe gắn máy (kể cả xe máy điện) và các loại xe tương tự. Phương tiện giao thông thô sơ đường bộ (sau đây gọi là xe thô sơ) gồm xe đạp (kể cả xe đạp máy), xe xích lô, xe lăn dùng cho người khuyết tật, xe súc vật kéo và các loại xe tương tự [27]. Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài chỉ đề cập đến vận tải hàng hóa đường bộ bằng phương tiện xe ô tô, máy kéo, rơ moóc hoặc sơ mi rơ moóc được kéo bởi xe ô tô, máy kéo.

Đối với phương tiện xe ô tô để vận tải hàng hóa, căn cứ vào trọng tải thiết kế ô tô được phân ra các loại: - Ô tô có trọng tải rất nhỏ đến 0,75 tấn. - Ô tô có trọng tải nhỏ từ 0,75 đến 2 tấn - Ô tô có trọng tải trung bình từ 2 đến 5 tấn - Ô tô có trọng tải lớn từ 5 đến 10 tấn - Ô tô có trọng tải rất lớn trên 10 tấn Thông thường, những loại ô tô có trọng tải nhỏ dùng để vận chuyển những lô hàng lẻ với khối lượng không lớn, còn loại ô tô có trọng tải lớn dùng để vận chuyển những loại hàng có kích thước và khối lượng lớn. Hiện nay, 11 e phương thức vận chuyển hàng hóa bằng container được sử dụng rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới. Để vận chuyển container người ta thường dùng ô tô trọng tải lớn kéo theo rơ moóc hoặc sơ mi rơ moóc (gọi là xe đầu kéo).

Hàng hoá: Hàng hóa là máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, nhiên liệu, hàng tiêu dùng, động vật sống và các động sản khác được vận chuyển bằng phương tiện giao thông đường bộ. Căn cứ theo tính chất hàng hóa, khi vận chuyển được phân theo các nhóm sau: Nhóm 1: Bao gồm các hàng hoá dễ cháy, dễ vỡ, chất nổ, nguy hiểm… Khi vận chuyển các loại hàng trên, cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn. Các hàng nguy hiểm phải được đóng gói hoặc chở trên các phương tiện chuyên dùng, có biện pháp bảo quản tốt trong quá trình vận chuyển để đảm bảo an toàn. Nhóm 2: Hàng chóng hỏng.

Hàng chóng hỏng là những hàng thực phẩm tươi sống như hư hỏng theo thời gian và nhiệt độ không khí. Loại hàng này thường được bảo quản bằng ôtô có thiết bị đông lạnh. Nhóm 3: Hàng hỏng. Hàng hỏng là những hàng chất lỏng như : Xăng dầu, khí hoá lỏng và các chất lỏng khác.

Hàng chất lỏng có nhiều loại, tính chất rất đa dạng. Vì vậy, khi vận chuyển phải quan tâm đến tính chất lý hoá, có biện pháp bảo quản hàng hoá. Nếu hàng chất lỏng có tính chất ăn mòn cao hoặc han rỉ các thiết bị bằng kim loại, cần phải thực hiện tốt các quy định bảo quản khi vận chuyển và phải cẩn thận khi sếp, dỡ hàng hoá. Hàng chất lỏng được vận chuyển bằng xitéc đặt trên ôtô, cần tuân thủ nguyên tắc phải chở đầy hàng để đảm bảo ổn định trong vận chuyển, có đủ thiết bị và biện pháp phòng chống cháy.

Nhóm 4: Hàng có kích thước và trọng lượng lớn. 12 e Những loại hàng dài, trọng lượng lớn như cột điện, dầm cầu, máy biến thế, máy công dụng khi vận chuyển những loại hàng này cần sử dụng ôtô và các thiết bị chuyên dùng để vận chuyển. Đặt biệt có những kiện hàng có kích thước và trọng lượng thực tế vượt quá giới hạn quy định cho phép gọi là hàng siêu trường, siêu trọng. Tại Thông tư số 46/2015/TT-BGTVT ngày 07/9/2015 của Bộ Giao thông vận tải qui định: Hàng siêu trường là hàng không thể tháo rời, khi xếp lên phương tiện vận chuyển có một trong các kích thước bao ngoài (của tổ hợp phương tiện và hàng hóa xếp trên phương tiện) như sau : - Chiều dài lớn hơn 20m.

- Chiều rộng lớn hơn 2,5m. - Chiều cao tính từ điểm cao nhất của mặt đường xe chạy trở lên lớn hơn 4,2 mét; đối với xe chở container lớn hơn 4,35 mét. Hàng siêu trọng là hàng không tháo rời, có trọng lượng trên 32 tấn [3]. Phương tiện vận chuyển hàng siêu trường, siêu trọng phải có trọng tải, kích thước phù hợp với kiện hàng vận chuyển.

Trong trường hợp cần thiết có thể gia cố, tăng cường khả năng chịu tải của phương tiện nhưng phải theo thiết kế được duyệt. Trong quá trình tổ chức vận chuyển những loại hàng có kích thước, trọng lượng lớn cần có phương án vận chuyển riêng. Đặc biệt hàng thuộc loại siêu trường, siêu trọng phải khảo sát trước tuyến đường xe đi qua, gia cố những điểm, đoạn đường xung yếu nhằm tăng cường khả năng chịu tải và khả năng thông qua của đường bộ. Sau khi được cấp giấy lưu hành cho xe quá tải, quá khổ được tiến hành vận chuyển trên đường giao thông công cộng.

Nhóm 5: Hàng rời. Hàng rời là những hàng hoá rời không có bao bì được đổ đống như đá, cát, sỏi, than… Đối với những loại hàng này, nếu khoảng cách vận chuyển ngắn, nên dùng loại xe tự đổ để vận chuyển. 13 e Nhóm 6: Hàng thông dụng. Hàng thông dụng bao gồm những loại hàng còn lại không thuộc 5 nhóm hàng đã nêu trên, chẳng hạn như hàng bách hoá, hàng lương thực đóng bao …đối với các loại hàng này, sử dụng xe thông thường để vận chuyển.

Đối với hàng bách hoá, hiện nay ở các nước trên thế giới dùng thùng chứa hàng Container để vận chuyển, phương thức vận chuyển này ngày càng phát triển. Vận chuyển hàng hoá bằng thùng chứa hàng có ưu điểm là tỉ lệ hao hụt hàng hoá thấp, khoảng 0,5-1%, giảm thời gian xếp dỡ. Như vậy, vận tải hàng hoá đường bộ là phương thức vận tải đường bộ có đối tượng vận chuyển là hàng hoá. Vận tải hàng hóa đường bộ có những đặc điểm sau: - Vận tải hàng hóa đường bộ có thể hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết khí hậu, những nơi điều kiện đường xá khó khăn.

Vận tải hàng hóa đường bộ có thể đi đến mọi nơi mọi chỗ của nền kinh tế. Với đặc điểm địa hình địa lý của nước ta thì hoạt động vận tải hàng hóa phổ biến là vận tải hàng hóa đường bộ, chiếm trên 70% tổng khối lượng hàng hóa. - Hoạt động vận tải hàng hóa đường bộ có sự tham gia của nhiều loại hình phương tiện giao thông đường bộ.