Luận văn thạc sĩ ussh quan hệ chính trị asean liên bang nga dưới thời tổng thống medvedev 2008 2012

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh quan hệ chính trị asean liên bang nga dưới thời tổng thống medvedev 2008 2012, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Trần Hùng Minh Phương
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Nguyễn Văn Lịch
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Quan hệ chính trị ASEAN – Liên bang Nga dưới thời Tổng thống Medvedev (2008-2012)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG CƠ SỞ THỰC TIỄN QUAN HỆ ASEAN – LIÊN BANG NGA
• 1.1. Những nhân tố tác động đến quan hệ ASEAN – Liên bang Nga
• 1.2. Bối cảnh quốc tế và khu vực
• 1.3. Nước Nga thời kỳ hậu Xô viết
• 1.4. ASEAN trong xu thế toàn cầu hoá và khu vực hoá
• 1.5. Khái quát chung quan hệ ASEAN – Liên bang Nga trước năm 2008
• 1.6. Chính sách của Nga đối với ASEAN
• 1.7. Quan hệ chính trị của các nước thành viên ASEAN – Liên bang Nga
• 2. CHƯƠNG 2: QUAN HỆ CHÍNH TRỊ ASEAN – LIÊN BANG NGA GIAI ĐOẠN 2008 -2012
• 2.1. Tổng quan quan hệ ASEAN – Liên bang Nga giai đoạn 2008 – 2012
• 2.2. Vị trí của Liên bang Nga trong khu vực ASEAN
• 2.3. Quan hệ của Liên bang Nga với các nước trong khu vực ASEAN
• 2.4. Quan hệ chính trị của các nước thành viên ASEAN – Liên bang Nga giai đoạn 2008 – 2012
• 2.5. Vấn đề đặt ra đối với hoạt động hội nhập của Liên bang Nga vào khu vực ASEAN
• 2.6. Quan hệ chính trị ASEAN – Liên bang Nga
• 2.7. Quan điểm mới trong chính sách của Liên bang Nga
• 2.8. Chính sách hướng Đông của Liên bang Nga
• 2.9. Khó khăn và thách thức đối với Liên bang Nga
• 2.10. Vai trò của ASEAN trong quan hệ chính trị với Liên bang Nga
• 2.11. Chính sách của ASEAN đối với các đối tác ngoài ASEAN
• 2.12. Lợi ích chiến lược của ASEAN đối với Liên bang Nga
• 2.13. Khó khăn, thách thức đối với ASEAN
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ QUAN HỆ ASEAN – LIÊN BANG NGA TỪ 2008 – 2012 VÀ TRIỂN VỌNG
• 3.1. Những kết quả và những vấn đề đặt ra trong quan hệ ASEAN – Nga giai đoạn 2008 – 2012
• 3.2. Mặt đạt được
• 3.3. Mặt hạn chế
• 3.4. Triển vọng và giải pháp
• 3.5. Ảnh hưởng của Cộng đồng ASEAN trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương
• 3.6. Yếu tố kinh tế của ASEAN trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương
• 3.7. Môi trường an ninh và sự cố kết chính trị khu vực ASEAN
• 3.8. Cơ sở cho những quyết sách lớn
• 3.9. Sự cạnh tranh ảnh hưởng lợi ích đan xen khu vực
• 3.10. Vai trò của Việt Nam trong quan hệ chính trị ASEAN – Nga
• 3.11. Quan hệ truyền thống Việt Nam – Nga
• 3.12. Vai trò cầu nối của Việt Nam
• 3.13. Chính sách phát triển quan hệ Việt Nam – Nga – ASEAN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quan hệ chính trị ASEAN Liên bang Nga 2008 2012

Giai đoạn 2008-2012 là thời kỳ quan trọng trong quan hệ giữa ASEAN và Liên bang Nga, đặc biệt dưới thời Tổng thống Medvedev. Quan hệ này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Nga mà còn thể hiện sự phát triển của ASEAN trong bối cảnh toàn cầu hóa. Liên bang Nga đã tìm cách củng cố vị thế của mình tại khu vực Đông Nam Á, đồng thời ASEAN cũng nhận thấy tầm quan trọng của việc hợp tác với một cường quốc như Nga.

1.1. Bối cảnh lịch sử và chính trị của quan hệ ASEAN Nga

Quan hệ ASEAN - Liên bang Nga bắt đầu từ những năm 1990, nhưng giai đoạn 2008-2012 đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ. Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh Nga đang tìm kiếm các đối tác chiến lược mới để khôi phục ảnh hưởng của mình sau thời kỳ Xô viết. ASEAN, với vai trò là một tổ chức khu vực quan trọng, đã trở thành một đối tác tiềm năng cho Nga trong việc mở rộng ảnh hưởng tại châu Á.

1.2. Tầm quan trọng của ASEAN trong chính sách đối ngoại của Nga

ASEAN không chỉ là một tổ chức khu vực mà còn là một diễn đàn quan trọng cho các cuộc đối thoại chính trị và kinh tế. Liên bang Nga đã nhận thức được tầm quan trọng này và đã điều chỉnh chính sách đối ngoại của mình để tăng cường hợp tác với ASEAN, nhằm mục tiêu ổn định an ninh khu vực và thúc đẩy phát triển kinh tế.

II. Những thách thức trong quan hệ chính trị ASEAN Liên bang Nga

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng quan hệ chính trị giữa ASEAN và Liên bang Nga cũng đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ sự khác biệt về chính trị và kinh tế mà còn từ bối cảnh quốc tế phức tạp.

2.1. Khó khăn trong việc xây dựng lòng tin

Một trong những thách thức lớn nhất là việc xây dựng lòng tin giữa các quốc gia thành viên ASEAN và Liên bang Nga. Sự khác biệt về hệ thống chính trị và quan điểm chiến lược có thể gây ra những hiểu lầm và cản trở sự hợp tác.

2.2. Tác động của các cường quốc khác

Sự hiện diện của các cường quốc như Mỹ và Trung Quốc trong khu vực Đông Nam Á cũng tạo ra áp lực cho quan hệ ASEAN - Nga. Các quốc gia ASEAN thường phải cân nhắc giữa việc hợp tác với Nga và duy trì mối quan hệ với các cường quốc khác.

III. Phương pháp hợp tác chính trong quan hệ ASEAN Liên bang Nga

Để vượt qua những thách thức, ASEAN và Liên bang Nga đã áp dụng nhiều phương pháp hợp tác khác nhau. Những phương pháp này không chỉ giúp tăng cường quan hệ chính trị mà còn thúc đẩy hợp tác kinh tế và an ninh.

3.1. Tăng cường đối thoại chính trị

Đối thoại chính trị giữa ASEAN và Liên bang Nga đã được tăng cường thông qua các hội nghị cấp cao và các cuộc gặp gỡ song phương. Điều này giúp hai bên hiểu rõ hơn về lợi ích và quan điểm của nhau.

3.2. Hợp tác kinh tế và an ninh

Hợp tác kinh tế giữa ASEAN và Liên bang Nga đã được thúc đẩy thông qua các hiệp định thương mại và đầu tư. Đồng thời, hai bên cũng đã hợp tác trong các vấn đề an ninh khu vực, nhằm đối phó với các mối đe dọa chung.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quan hệ ASEAN Nga

Kết quả của sự hợp tác giữa ASEAN và Liên bang Nga trong giai đoạn này đã mang lại nhiều lợi ích cho cả hai bên. Những ứng dụng thực tiễn này không chỉ giúp củng cố quan hệ chính trị mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế.

4.1. Những thành tựu đạt được trong hợp tác

Trong giai đoạn 2008-2012, ASEAN và Liên bang Nga đã đạt được nhiều thành tựu trong hợp tác kinh tế và chính trị. Các hiệp định thương mại và đầu tư đã được ký kết, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế của cả hai bên.

4.2. Những vấn đề còn tồn tại

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết trong quan hệ ASEAN - Nga. Những vấn đề này bao gồm sự khác biệt trong chính sách đối ngoại và những thách thức từ các cường quốc khác.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quan hệ ASEAN Liên bang Nga

Kết luận về quan hệ chính trị ASEAN - Liên bang Nga dưới thời Tổng thống Medvedev cho thấy rằng, mặc dù có nhiều thách thức, nhưng triển vọng tương lai của mối quan hệ này vẫn rất khả quan. Cả hai bên đều có lợi ích chung trong việc duy trì hòa bình và ổn định khu vực.

5.1. Triển vọng hợp tác trong tương lai

Triển vọng hợp tác giữa ASEAN và Liên bang Nga trong tương lai rất sáng sủa. Cả hai bên đều nhận thức được tầm quan trọng của việc duy trì mối quan hệ chặt chẽ để đối phó với các thách thức toàn cầu.

5.2. Vai trò của Việt Nam trong quan hệ ASEAN Nga

Việt Nam có thể đóng vai trò cầu nối quan trọng trong việc thúc đẩy quan hệ giữa ASEAN và Liên bang Nga. Với lịch sử quan hệ tốt đẹp, Việt Nam có thể giúp tăng cường hợp tác và hiểu biết lẫn nhau giữa hai bên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quan hệ giữa Liên bang Nga – quốc gia có diện tích 17,4 triệu km² vắt ngang hai lục địa Á – Âu và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) với 10 quốc gia thành viên cùng hơn 600 triệu dân là biểu hiện tiêu biểu cho mối tương tác giữa một cường quốc thế giới và một tổ chức khu vực năng động của các nước đang phát triển. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ quá trình vận động, đặc điểm và tác động của quan hệ chính trị ASEAN – Liên bang Nga trong giai đoạn 2008–2012 dưới nhiệm kỳ của Tổng thống Dmitry Medvedev. Đây là thời kỳ nước Nga điều chỉnh mạnh mẽ chính sách đối ngoại theo hướng cân bằng Đông – Tây và triển khai chiến lược "Hướng Đông" nhằm tìm kiếm nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế vùng Viễn Đông, đồng thời củng cố vị thế địa chính trị toàn cầu.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa các nhân tố tác động đến quan hệ song phương, đánh giá thực trạng hợp tác chính trị - an ninh giữa Nga với toàn khối ASEAN cũng như với từng quốc gia thành viên trọng điểm, đồng thời làm rõ vai trò cầu nối của Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian địa lý Đông Nam Á và Liên bang Nga trong khung thời gian 2008–2012, có đối chiếu với các giai đoạn trước đó từ năm 1991. Về mặt ý nghĩa thực tiễn, nghiên cứu cung cấp cơ sở luận cứ khoa học để định vị cán cân lực lượng tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, đánh giá hiệu quả của cam kết đóng góp 1,5 triệu USD mỗi năm cho Quỹ Hợp tác ASEAN – Nga và phân tích triển vọng thúc đẩy kim ngạch thương mại song phương vượt mốc 15 tỷ USD đã đạt được vào năm 2011.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng tổng hợp hai hệ thống lý thuyết cốt lõi trong quan hệ quốc tế gồm Lý thuyết Hiện thực (Realism) và Lý thuyết Thể chế Tự do (Liberal Institutionalism), kết hợp với góc tiếp cận Địa chính trị – Địa kinh tế hiện đại. Lý thuyết Hiện thực được dùng để luận giải động cơ theo đuổi lợi ích quốc gia, mục tiêu cân bằng quyền lực mềm (soft balancing) của Liên bang Nga trước sự mở rộng ảnh hưởng của Mỹ và sự trỗi dậy của Trung Quốc tại Đông Nam Á. Lý thuyết Thể chế Tự do soi chiếu cách thức ASEAN và Nga tận dụng các diễn đàn đa phương nhằm gia tăng mức độ gắn kết lợi ích, xây dựng lòng tin và giảm thiểu nguy cơ xung đột.

Mô hình phân tích của đề tài xoay quanh năm khái niệm nền tảng:

• Cân bằng quyền lực: Chiến lược thiết lập trạng thái cân bằng chiến lược giữa các cường quốc tại Đông Nam Á.
• Tính trung tâm của ASEAN: Vai trò dẫn dắt và điều phối của khối trong cấu trúc an ninh - kinh tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
• Đối tác đối thoại toàn diện: Khuôn khổ quan hệ hợp tác nhiều tầng nấc được xác lập từ năm 1996 và củng cố qua Kế hoạch Hành động Toàn diện (CPA).
• Ngoại giao đa phương: Phương thức tương tác thông qua các cơ chế Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN Mở rộng (ADMM+) và Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS).
• An ninh phi truyền thống: Hợp tác phòng chống khủng bố, ma túy, tội phạm xuyên quốc gia và cứu trợ thảm họa thiên tai.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ hơn 50 văn kiện ngoại giao, tuyên bố chung quốc tế, hiệp ước khu vực tiêu biểu như Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC), Tuyên bố chung Hội nghị Cấp cao ASEAN – Nga lần 1 (2005) và lần 2 (2010), cùng hệ thống niên giám thống kê của Ban Thư ký ASEAN, Ngân hàng Thế giới và Bộ Ngoại giao Liên bang Nga.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 10 quốc gia thành viên ASEAN trong mối quan hệ với Liên bang Nga, trong đó phương pháp chọn mẫu có mục đích (purposive sampling) được áp dụng để đi sâu phân tích 5 quốc gia đối tác chiến lược trọng điểm gồm Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Singapore. Lý do lựa chọn nhóm mẫu này xuất phát từ mức độ sâu rộng trong hợp tác kỹ thuật quân sự, quy mô kim ngạch trao đổi kinh tế và tần suất các chuyến thăm ngoại giao cấp cao.

Luận văn kết hợp phương pháp lịch sử – logic nhằm tái hiện tiến trình quan hệ ngoại giao từ sau năm 1991 đến năm 2012, phương pháp phân tích – tổng hợp để bóc tách các văn kiện chính sách, và phương pháp so sánh định tính lẫn định lượng nhằm đánh giá tương quan hiệu quả giữa các thỏa thuận cam kết và kết quả thực thi trên thực tế. Việc kết hợp các phương pháp này đảm bảo tính khách quan và nhất quán khoa học cho toàn bộ luận điểm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, giai đoạn 2008–2012 ghi nhận sự thể chế hóa mạnh mẽ trong quan hệ chính trị cấp cao giữa ASEAN và Nga. Dưới sự phê chuẩn của Tổng thống Medvedev đối với định hướng đối ngoại năm 2008, Hội nghị Cấp cao ASEAN – Nga lần thứ 2 đã được tổ chức thành công tại Hà Nội vào tháng 10 năm 2010. Nga chính thức bổ nhiệm Đại sứ chuyên trách tại ASEAN và cam kết duy trì đóng góp thường niên 1,5 triệu USD cho Quỹ Hợp tác song phương nhằm tài trợ cho các dự án phát triển chung.

Thứ hai, hợp tác kỹ thuật quân sự và an ninh đóng vai trò trụ cột dẫn dắt quan hệ chính trị song phương phát triển thực chất. Nga duy trì vị thế nhà cung cấp vũ khí hàng đầu cho khu vực:

• Ký hợp đồng cung cấp 18 tiêm kích Su-30MKM trị giá 900 triệu USD cho Malaysia.
• Cấp hạn mức tín dụng 1 tỷ USD để Indonesia mua sắm trang thiết bị quốc phòng, nằm trong thỏa thuận khung 3 tỷ USD.
• Ký kết với Việt Nam hợp đồng 300 triệu USD trang bị 2 tàu hộ vệ tên lửa lớp Gepard 3.9 và hệ thống tên lửa bờ đối hải Linpao.

Thứ ba, kim ngạch thương mại hai chiều đã có bước tăng trưởng đáng kể khi đạt 15 tỷ USD vào năm 2011, tăng gấp nhiều lần so với mức 0,3% - 0,4% thời kỳ Xô viết. Tuy nhiên, tỷ trọng này vẫn chiếm dưới 1% tổng kim ngạch ngoại thương của ASEAN, phản ánh độ lệch pha rõ rệt giữa mức độ tin cậy chính trị rất cao và quy mô trao đổi kinh tế còn khiêm tốn.

Thứ tư, quan hệ chính trị có sự phân hóa theo nhóm quốc gia nhưng đang từng bước mở rộng sang các đối tác mới. Nga thực hiện xóa 70% khoản nợ 1,52 tỷ USD cho Campuchia từ thời kỳ trước, đưa kim ngạch thương mại song phương với Campuchia đạt 94,8 triệu USD vào năm 2012, đồng thời thiết lập Đại sứ quán chính thức tại Brunei vào tháng 12 năm 2008.

Thảo luận kết quả

Sự khởi sắc trong quan hệ chính trị ASEAN – Nga bắt nguồn từ sự tương đồng về lợi ích chiến lược: Nga cần một môi trường đối ngoại đa cực để phá thế cô lập từ phương Tây và tìm kiếm thị trường công nghệ, năng lượng, vũ khí; trong khi ASEAN cần sự hiện diện của Nga để cân bằng ảnh hưởng giữa các nước lớn như Mỹ và Trung Quốc.

Để trực quan hóa các phát hiện nghiên cứu, cấu trúc dữ liệu có thể được phân tích thông qua hai công cụ trình bày:

• Biểu đồ cột kép: Thể hiện tốc độ tăng trưởng kim ngạch thương mại và giá trị các hợp đồng quốc phòng giữa Nga và 10 nước ASEAN giai đoạn 2008–2012, làm nổi bật sự vượt trội của nhóm đối tác truyền thống (Việt Nam, Indonesia, Malaysia).
• Bảng ma trận phân loại: Hệ thống hóa 50 văn kiện hợp tác theo từng lĩnh vực chuyên môn (chính trị ngoại giao, an ninh phi truyền thống, thương mại đầu tư, chuyển giao công nghệ), cho thấy các cam kết chính trị luôn đi trước và tạo hành lang pháp lý cho các thỏa thuận kinh tế - kỹ thuật.

So sánh với các nghiên cứu tiền nhiệm, kết quả của luận văn khẳng định sự chuyển hướng của Nga dưới thời Medvedev không chỉ là sự tiếp nối chiến lược của thời kỳ trước mà mang tính hệ thống hơn, đưa Nga tham gia sâu vào các cơ chế an ninh khu vực như ADMM+ từ năm 2010 và Cấp cao Đông Á (EAS) từ năm 2011.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy quan hệ ASEAN – Liên bang Nga:

1. Đẩy nhanh đàm phán và thiết lập Khu vực mậu dịch tự do (FTA): Đẩy mạnh các vòng đàm phán thành lập FTA giữa Liên minh Hải quan Nga - Belarus - Kazakhstan với các nước thành viên ASEAN, trong đó lấy tiến trình đàm phán với Việt Nam (bắt đầu từ quý 1/2013) làm mô hình thí điểm; đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại toàn khối vượt 25 tỷ USD trong giai đoạn 5 năm tiếp theo; cơ quan đầu mối thực hiện là Bộ Ngoại giao và Bộ Công Thương các nước.
2. Nâng cấp cơ chế hợp tác an ninh đa phương và diễn tập thực địa: Mở rộng quy mô tham vấn thường niên cấp SOM về chống khủng bố và tội phạm xuyên quốc gia, định kỳ tổ chức tối thiểu 1 cuộc diễn tập chung cứu hộ thảm họa và an ninh hàng hải mỗi năm trong lộ trình 2013–2016; chủ thể thực hiện là Bộ Quốc phòng các nước thành viên ADMM+.
3. Đa dạng hóa đầu tư vào hạ tầng năng lượng cao cấp và đào tạo nhân lực: Đẩy nhanh tiến độ xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 tại Việt Nam, mở rộng hợp tác thăm dò dầu khí thềm lục địa, đồng thời tối ưu hóa nguồn vốn 1,5 triệu USD/năm từ Quỹ Hợp tác ASEAN – Nga để cấp học bổng kỹ thuật hạt nhân và công nghệ thông tin cho sinh viên các nước ASEAN; chủ thể chủ trì gồm Tập đoàn Rosatom, các công ty dầu khí quốc gia và các viện nghiên cứu.
4. Tăng cường vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam: Thiết lập cơ chế đối thoại định kỳ 6 tháng một lần giữa cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam, Ban Thư ký ASEAN và Bộ Ngoại giao Nga nhằm giám sát tiến độ thực thi các tuyên bố chung và tham vấn chính sách quốc tế; do Bộ Ngoại giao Việt Nam làm hạt nhân điều phối.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn giá trị cao cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

1. Cán bộ hoạch định chính sách và cơ quan ngoại giao: Sử dụng các luận cứ về cân bằng chiến lược, diễn đàn ARF và ADMM+ để xây dựng chính sách đối ngoại đa phương hóa, đa dạng hóa và xử lý quan hệ với các nước lớn.
2. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Quốc tế học, Quan hệ Quốc tế: Khai thác hệ thống lý thuyết Hiện thực, 5 khái niệm cốt lõi và tư liệu từ hơn 50 văn kiện song phương để phục vụ công tác giảng dạy, viết luận án và nghiên cứu học thuật.
3. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu, tập đoàn năng lượng và công nghiệp: Tham khảo các chỉ số thị trường, hạn mức tín dụng và quy định pháp lý liên chính phủ để xây dựng chiến lược xúc tiến thương mại, tiếp cận thị trường Nga và Đông Nam Á.
4. Chuyên gia phân tích địa chính trị và viện chiến lược quốc tế: Ứng dụng mô hình đánh giá vai trò trung tâm của ASEAN và vị thế cầu nối của Việt Nam để dự báo cục diện an ninh khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Câu hỏi thường gặp

Trọng tâm chính sách đối ngoại của Tổng thống Medvedev đối với khu vực ASEAN là gì?
Chính sách của Tổng thống Medvedev tập trung vào chiến lược "Hướng Đông" nhằm khẳng định vị thế cường quốc toàn cầu của Nga, thúc đẩy phát triển vùng Viễn Đông và cân bằng ngoại giao Đông – Tây. Nga xác định ASEAN là lực lượng dẫn dắt liên kết khu vực, thể hiện qua việc tổ chức Hội nghị Cấp cao lần thứ 2 tại Hà Nội năm 2010 và đóng góp thường niên 1,5 triệu USD cho quỹ hợp tác.

Lĩnh vực hợp tác nào đạt hiệu quả thực chất nhất giữa Nga và ASEAN giai đoạn 2008–2012?
Hợp tác an ninh và kỹ thuật quân sự là lĩnh vực hiệu quả nhất. Nga đã thực hiện hàng loạt hợp đồng quốc phòng lớn như bán 18 máy bay Su-30MKM trị giá 900 triệu USD cho Malaysia, cấp 1 tỷ USD tín dụng quân sự cho Indonesia và ký hợp đồng 300 triệu USD cung cấp tàu chiến Gepard 3.9 cho Việt Nam, đồng thời tích cực tham gia cơ chế ADMM+.

Nguyên nhân nào khiến hợp tác kinh tế - thương mại Nga - ASEAN chưa tương xứng với quan hệ chính trị?
Nguyên nhân chủ yếu do khoảng cách địa lý xa xôi, thiếu thông tin về thị trường của nhau, hệ thống logistics chưa thuận tiện và rào cản thuế quan chưa được tháo gỡ qua các hiệp định thương mại tự do. Do đó, dù kim ngạch năm 2011 đạt 15 tỷ USD, con số này vẫn chiếm dưới 1% tổng thương mại ngoại khối của ASEAN.

Việt Nam đóng vai trò như thế nào trong quan hệ giữa ASEAN và Liên bang Nga?
Việt Nam là đối tác chiến lược đầu tiên của Nga tại Đông Nam Á (từ năm 2001) và là cầu nối vững chắc đưa Nga hội nhập sâu vào khu vực. Trong năm làm Chủ tịch ASEAN 2010, Việt Nam đã chủ trì thành công Hội nghị Cấp cao ASEAN – Nga lần 2 tại Hà Nội, tạo tiền đề để Nga tham gia Cấp cao Đông Á (EAS) và mở rộng quan hệ với các nước thành viên khác.

Quan điểm của Nga đối với vấn đề an ninh và tranh chấp tại Biển Đông được thể hiện ra sao?
Nga duy trì lập trường thận trọng, không can dự trực tiếp vào tranh chấp chủ quyền, ủng hộ việc giải quyết hòa bình các bất đồng thông qua luật pháp quốc tế và các cơ chế thương lượng. Đồng thời, Nga tôn trọng Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và tiếp tục duy trì các dự án hợp tác thăm dò, khai thác dầu khí truyền thống với Việt Nam.

Kết luận

• Luận văn đã làm sáng tỏ sự chuyển biến thực chất trong chính sách "Hướng Đông" của Liên bang Nga dưới thời Tổng thống Medvedev (2008–2012), đưa Đông Nam Á trở thành địa bàn trọng điểm trong chiến lược cân bằng cường quốc.
• Đánh giá toàn diện các dấu mốc thể chế hóa quan trọng, đặc biệt là Hội nghị Cấp cao ASEAN – Nga lần thứ 2 tại Hà Nội (2010) và việc Nga gia nhập các cơ chế an ninh then chốt ADMM+ và EAS.
• Phân tích sâu sắc sự tương phản giữa trụ cột an ninh - quân sự phát triển mạnh mẽ và quy mô thương mại (15 tỷ USD năm 2011) còn nhiều tiềm năng chưa khai phóng.
• Khẳng định vai trò cầu nối lịch sử và hạt nhân chiến lược của Việt Nam trong việc liên kết các sáng kiến ngoại giao giữa Moscow và khối ASEAN.
• Đề xuất khung giải pháp toàn diện hướng tới mục tiêu thiết lập mạng lưới FTA song phương và đa phương trong giai đoạn tiếp nối 2015–2020.

Về lộ trình tiếp theo, các bên cần khẩn trương hiện thực hóa các thỏa thuận thương mại tự do từ năm 2013 và mở rộng hợp tác năng lượng hạt nhân dân sự. Các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý nhà nước nên tiếp tục ứng dụng các kết quả nghiên cứu của luận văn để chủ động đón đầu những cơ hội hợp tác mới, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và phồn vinh tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Những cơ sở thực tiễn của quan hệ Asean – Liên bang Nga Chƣơng 1 nêu lên những nhân tố tác động đến quan hệ ASEAN và Liên bang Nga và khái quát chung quan hệ ASEAN – Nga trƣớc năm 2008 Chương 2. Quan hệ chính trị Asean – Liên bang Nga giai đoạn 2008 -2012 Chƣơng 2 nêu lên đƣợc quan hệ chính trị ASEAN – Liên bang Nga dƣới thời Tổng thống Medvedev và vai trò của ASEAN trong quan hệ chính trị với Nga. Đánh giá quan hệ Asean – Liên bang Nga từ 2008 – 2012 Chƣơng 3 tóm tắt những kết quả đạt đƣợc, mặt khó khăn và đề ra các giải pháp trong quan hệ ASEAN – Nga giai đoạn 2008 – 2012 và trong tƣơng lai đồng thời nêu bật vai trò cầu nối của Việt Nam trong quan hệ chính trị ASEAN – Nga 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1.

NHỮNG CƠ SỞ THỰC TIỄN QUAN HỆ ASEAN – LIÊN BANG NGA 1.Những nhân tố tác động đến quan hệ ASEAN – Liên bang Nga 1.Bối cảnh quốc tế và khu vực Liên bang Nga là một quốc gia có diện tích lớn nhất thế giới với 17.400 km2, chiếm 10% diện tích toàn cầu, trải dài trên hai lục địa Âu, Á và dân số 145,1 triệu ngƣời (thống kê 2003). Nƣớc Nga là quốc gia đa sắc tộc và đa tôn giáo. Liên bang Nga hiện có hơn 100 tộc ngƣời cùng sinh sống, trong đó ngƣời Nga chiếm 81,5%, ngƣời Tatar chiếm 3,8%, ngƣời Ukraina chiếm 3%. Ngoài ra còn gần 25 triệu ngƣời Nga sống ở các nƣớc cộng hòa trƣớc đây thuộc Liên Xô và gần 2 triệu ngƣời ở các nƣớc khác trên thế giới.

Đa số ngƣời Nga theo đạo Cơ đốc giáo Chính thống. Tuy nhiên, một bộ phận dân số không nhỏ (khoảng 20 triệu ngƣời) theo Islam giáo sống dọc biên giới phía nam và còn các tôn giáo khác nhƣ đạo Phật, Do Thái, Thiên chúa giáo La Mã… Đầu thập niên 90 của thế kỷ XX, cùng với thất bại của công cuộc cải tổ ở Liên Xô, Tổng thống M. Gorbachov mất dần quyền lực chính trị và ngày 25-12- 1991 đã phải tuyên bố từ chức. Ngày 12 tháng 6 năm 1991, Yeltsin thắng 57% số phiếu bầu trong cuộc bầu cử tổng thống của nhà nƣớc cộng hòa Nga, đánh bại ứng cử viên đƣợc Gorbachev hậu thuẫn là Nikolai Ryzhkov.

Ngày 30-12-1991 lá cờ đỏ búa liềm trên nóc điện Kremli bị hạ xuống, chấm dứt sự tồn tại của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết, đánh dấu sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô. Cùng với sự kiện này là sự tan vỡ hàng loạt các nƣớc xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu. Đây là mốc kết thúc của thời kỳ trật tự thế giới hai cực và kết thúc thời kỳ của Chiến tranh lạnh. Môi trƣờng quốc tế này vừa tạo ra những cơ hội, vừa tạo ra những thách thức đối với Liên bang Nga.

Đầu tiên, Chiến tranh lạnh kết thúc đã mở ra một thời kỳ mới trong quan hệ quốc tế. Mặc dù trật tự thế giới sau Chiến tranh lạnh vẫn đang trong quá trình 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chuyển động mạnh mẽ, song có thể thấy xu hƣớng đối thoại, hợp tác đang thay thế dần xu hƣớng đối đầu trƣớc kia. Đây là điều kiện thuận lợi để Liên bang Nga với vị thế địa chính trị của một nƣớc lớn nhất thế giới nằm vắt ngang Âu – Á dễ dàng mở rộng quan hệ hợp tác trên mọi lĩnh vực với tất cả các nƣớc trên thế giới, đặc biệt là các nƣớc tƣ bản chủ nghĩa.