CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ Blockchain Trong chương này ta đi tìm hiểu tổng quan công nghệ Blockchain. Nêu ra các nền tảng lý thuyết, đặc điểm của công nghệ Blockchain. Đồng thời trong chương này cũng chỉ ra một số ứng dụng điển hình của Blockchain hiện nay và một số nền tảng công nghệ Blockchain hiện nay. Các nội dung của chương bao gồm: 1.
Khái niệm Blockchain. Blockchain là một sổ cái kỹ thuật số được phân chia. Hiểu đơn giản là một cuốn sổ ghi ghép lại mọi thứ sinh ra và mất đi, sau đó cuốn sổ đó được sao chép cho mỗi người tham gia vào mạng giữ một bản. Điều này cho thấy rằng trong toàn bộ hệ thống không phải chỉ có một vị trí duy nhất, một tài liệu có thể làm căn cứ đáng tin (authority) duy nhất, vì những lần sao chép cùng một phiên bản sổ cái được đặt ở nhiều nơi.
Tất cả các bản sao này được cập nhật khi dữ liệu hoặc giao dịch mới được ghi vào Blockchain thông qua sự đồng thuận của tất cả mọi người tham gia. Một số người trong hệ thống có trách nhiệm phê duyệt các giao dịch và giám sát mạng bằng cách giải quyết các công thức tinh vi với sự trợ giúp của máy tính hoặc nắm giữ một số lượng lớn token. Nó là một hệ thống ngang hàng P2P, loại bỏ tất cả mọi khâu trung gian, làm tăng cường an ninh, minh bạch và sự ổn định cũng như giảm thiểu chi phí và lỗi do con người gây ra. Bằng cách cho phép phân chia dữ liệu cho số đông khiến cho chúng không thể bị chỉnh sửa, phá hoại hay thao túng, công nghệ Blockchain đã tạo ra xương sống cho một loại hình Internet mới.
Trong cuốn sách Blockchain Revolution (2016), Don & Alex Tapscott đã nhận định rằng: “Blockchain là một sổ cái kỹ thuật số không thể bị phá hỏng của các giao dịch kinh tế, có thể được lập trình để ghi lại không chỉ những giao dịch tài chính mà có thể ghi lại tất cả mọi thứ có giá trị”. Phân loại hệ thống Blockchain Công nghệ Blockchain – sự kết hợp giữa 3 loại công nghệ: e 5 Mật mã học: để đảm bảo tính minh bạch, toàn vẹn và riêng tư thì công nghệ Blockchain đã sử dụng public key và hàm hash function. Mạng ngang hàng: Mỗi một nút trong mạng được xem như một client và cũng là server để lưu trữ bản sao ứng dụng. Lý thuyết trò chơi: Tất cả các nút tham gia vào hệ thống đều phải tuân thủ luật chơi đồng thuận (giao thức PoW, PoS,…) và được thúc đẩy bởi động lực kinh tế.
Hệ thống Blockchain chia thành 3 loại chính: Public: Bất kỳ ai cũng có quyền đọc và ghi dữ liệu trên Blockchain. Quá trình xác thực giao dịch trên Blockchain này đòi hỏi phải có rất nhiều nút tham gia. Vì vậy, muốn tấn công được vào hệ thống Blockchain này cần chi phí rất lớn và thực sự không khả thi. Ví dụ: Bitcoin, Ethereum,… Private: Người dùng chỉ được quyền đọc dữ liệu, không có quyền ghi vì điều này thuộc về bên tổ chức thứ ba tuyệt đối tin cậy.
Vì đây là một Private Blockchain, cho nên thời gian xác nhận giao dịch khá nhanh vì chỉ cần một lượng nhỏ thiết bị tham gia xác thực giao dịch. Ví dụ: Ripple là một dạng Private Blockchain, hệ thống này cho phép 20% các nút là gian dối và chỉ cần 80% còn lại hoạt động ổn định là được. Permissioned (hay còn gọi là Consortium): một dạng của Private nhưng bổ sung thêm 1 số tính năng khác, đây là sự kết hợp giữa Public và Private. Ví dụ: Các ngân hàng hay tổ chức tài chính liên doanh sẽ sử dụng Blockchain cho riêng mình.
Các phiên bản của công nghệ Blockchain Công nghệ Blockchain 1.0 – Tiền tệ và Thanh toán: Ứng dụng chính của phiên bản này là tiền mã hoá: bao gồm việc chuyển đổi tiền tệ, kiều hối và tạo lập hệ thống thanh toán kỹ thuật số. Đây cũng là lĩnh vực quen thuộc với chúng ta nhất mà đôi khi khá nhiều người lầm tưởng Bitcoin và Blockchain là một. Công nghệ Blockchain 2.0 – Tài chính và Thị trường: Ứng dụng xử lý tài chính và ngân hàng: mở rộng quy mô của Blockchain, đưa vào các ứng dụng tài e 6 chính và thị trường. Các tài sản bao gồm cổ phiếu, chi phiếu, nợ, quyền sở hữu và bất kỳ điều gì có liên quan đến thỏa thuận hay hợp đồng.
Công nghệ Blockchain 3.0 – Thiết kế và Giám sát hoạt động: Đưa Blockchain vượt khỏi biên giới tài chính, và đi vào các lĩnh vực như giáo dục, chính phủ, y tế và nghệ thuật. Các đặc điểm của Blockchain Blockchain có các đặc điểm nổi bật sau: 1. Tăng hiệu suất làm việc của hệ thống Đây là tính năng đầu tiên và cốt yếu nhất của phần mềm này. Điều tuyệt vời nhất của Blockchain đó chính là nó có thể gia tăng công suất hoạt động của toàn bộ hệ thống.
Nhờ vào việc sẽ có nhiều máy tính hoạt động cùng một lúc trong cùng một mạng lưới, giúp giải quyết công việc hiệu quả hơn – tối ưu hơn so với việc chỉ tập trung quyền kiểm soát vào một máy tính cụ thể. Tính năng bảo mật tốt hơn Công nghệ Blockchain sẽ có tính năng bảo mật tốt hơn bởi vì sẽ không có bất kỳ một khe hở nào có thể được tận dụng để đánh sập hệ thống – thậm chí là đối với các hệ thống tài chính có nguy cơ tiềm ẩn cao nhất. Ví dụ như phần mềm Bitcoin chưa từng bị hack một lần nào, bởi vì hệ thống Blockchain của Bitcoin được bảo mật bởi rất nhiều máy tính khác nhau được gọi là các nút mạng (nodes) và chúng sẽ đảm bảo việc xác nhận cho những giao dịch trong hệ thống. Tính ổn định Tạo dựng một nền tảng số cái (ledgers) ổn định là mục tiêu cốt lõi của Blockchain.
Bất kỳ nền tảng tập trung nào đều cũng có thể dễ dàng bị xâm nhập bởi các hacker và đòi hỏi sự tin tưởng từ bên thứ ba. Tuy nhiên, hệ thống Blockchain như Bitcoin luôn giữ cho dữ liệu sổ cái của mình trong trạng thái luôn được chuyển tiếp ổn định. e 7 Chúng ta sẽ luôn cần đạt được sự đồng thuận giữa các miners (người dùng Bitcoin), exchange (giao dịch) và nodes operator (nút toán tử) trong Bitcoin để có thể thay đổi được dữ liệu của Blockchain. Xử lý nhanh hơn Hệ thống ngân hàng truyền thống sẽ mất rất nhiều ngày để có thể xử lý được các dữ liệu.
Điều này dẫn đến lý do vì sao các ngân hàng luôn cần phải cập nhật lại hệ thống của mình thường xuyên. Tuy nhiên, Blockchain hoàn toàn có thể xử lý được vấn đề này bởi vì chúng xử lý dữ liệu với một tốc độ rất nhanh. Ưu điểm này đã giúp rất nhiều ngân hàng tiết kiệm được rất nhiều thời gian, tiền bạc và mang lại sự tiện lợi cho các khách hàng của mình. Nền tảng phi tập trung Công nghệ phi tập trung cung cấp cho bạn khả năng lưu trữ tài sản (như các hợp đồng, tài liệu,…) vào trong hệ thống thông qua Internet.
Chủ sở hữu sẽ có quyền kiểm soát trực tiếp hệ thống và chuyển giao tài sản của mình sang bất kỳ một người nào khác thông qua một chiếc chìa khóa riêng (chìa khóa ảo). Công nghệ Blockchain đã và đang chứng minh được khả năng của mình trong công cuộc phi tập trung hóa các trang web và sở hữu sức mạnh đem lại thay đổi to lớn cho tất cả các nền công nghiệp. Tính khắc phục Thông qua công nghệ của Blockchain, chúng ta sẽ có thể giải quyết được những vấn đề rắc rối liên quan đến việc gian lận. Đặc biệt, những quốc gia – nơi mà sự tin tưởng của người dùng đối với các tính năng công nghệ vẫn còn thấp – sẽ là “vùng đất hy vọng” cho sự phát triển của phần mềm Blockchain.
Gần đây, có rất nhiều phương pháp mới cũng đã được giới thiệu như là phương tiện chứng minh một người tham dự vào công việc tính toán và vai trò của người miner đó chính là xây dựng các khối thông tin. Một số ứng dụng Blockchain Ứng dụng của công nghệ Blockchain e 8 Với những đặc thù của mình, công nghệ Blockchain sẽ mở ra một xu hướng ứng dụng tiềm năng cho nhiều lĩnh vực như tài chính ngân hàng, bán lẻ, vận chuyển hàng hóa, sản xuất, viễn thông. Việc áp dụng Blockchain vào cuộc sống sẽ đem lại lợi ích thật sự cho cộng đồng và toàn xã hội. Ngành công nghiệp dịch vụ tài chính Hiện nay, ngành công nghiệp dịch vụ tài chính toàn cầu đang gặp nhiều trở ngại như sự lạc hậu, được xây dựng trên công nghệ đã cũ, trái ngược với thế giới số hóa đang phát triển rất nhanh, các hệ thống thông tin được đầu tư lâu sẽ không đảm bảo được tính an toàn của hệ thống.
Sự đặc thù của ngành công nghiệp này còn khiến cho hàng triệu người không được sử dụng công cụ tài chính cơ bản. Đó là sự tập trung quyền lực, dễ gây ra tình trạng xâm phạm dữ liệu người dùng, các cuộc tấn công khác. Nó còn là sự độc quyền, giữ lấy cái cũ và ngăn cán sự đổi mới. Do đó, với công nghệ Blockchain hiện nay sẽ giải quyết được những vấn đề này, cụ thể: - Khả năng xác thực: Hiện nay, trong giao dịch tài chính, lần đầu tiên hai bên không biết nhau và không tin cậy nhau vẫn có thể cùng nhau giao dịch.
Việc xác minh danh tính và thiết lập sự tín nhiệm không còn là quyền và sự đặc quyền của các bên trung gian tài chính (trong giao dịch tiền mã hóa), Blockchain đã làm thay điều này. - Về chi phí: Trên Blockchain, mạng lưới sẽ xác minh và thanh toán những giao dịch ngang hàng, công việc này được thực hiện liên tục nên sổ cái luôn được cập nhật. Ngân hàng Santander, Tây Ban Nha từng đánh giá, nếu hệ thống ngân hàng khai thác được điều này, họ có thể giảm được khoảng 20 tỷ USD hoạt động vận hành mà không cần thay đổi mô hình kinh doanh, mặc dù con số thực tế có thể còn lớn hơn. - Về tốc độ: Ngày nay, giao dịch thanh toán mất nhiều thời gian tùy thuộc vào từng loại giao dịch.
Trong khi đó, các mạng Blockchain giao dịch nhanh hơn rất nhiều, ví dụ: mạng Bitcoin mất trung bình 10 phút để xác minh và giải quyết tất cả các giao dịch được tiến hành trong thời gian đó. - Về quản lý rủi do: Công nghệ Blockchain sẽ giảm thiểu được nhiều dạng rủi ro tài chính. Thứ nhất là rủi ro trong thanh toán, vì nhiều giao dịch của người dùng bị hoàn lại do một số trục trặc trong quá trình thanh toán.