CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KHU CÔNG NGHIỆP 1.1 Cơ bản chung về khu công nghiệp: 1.1 Khái niệm về khu công nghiệp: Khu công nghiệp là một khái niệm chung bao gồm nhiều hình thức từ các hình thức truyền thống như: khu mậu dịch tự do, cảng tự do… xuất hiện từ thế kỷ XIX đến các hình thức mới xuất hiện cuối thế kỷ XX như khu công nghệ cao, khu chế xuất, khu công nghiệp tập trung. Tại Việt Nam thì khái niệm Khu công nghiệp được giải thích bởi các văn bản pháp quy như sau: - Theo Quy chế Khu công nghiệp, Khu chế xuất, Khu công nghệ cao ban hành kèm theo Nghị định số 36/CP ngày 24/4/1997 của Chính phủ: Khu công nghiệp là khu tập trung các doanh nghiệp KCN chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, không có dân cư sinh sống; do Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập. Trong khu công nghiệp có thể có doanh nghiệp chế xuất. - Theo Luật Đầu tư năm 2005: Khu công nghiệp là khu chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, được thành lập theo quy định của Chính phủ.
- Theo Nghị định số 29/2008/NĐ-CP ngày 14/3/2008 của Chính phủ quy định về khu công nghiệp, khu chế xuất và khu kinh tế: Khu công nghiệp là khu chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, được thành lập theo điều kiện, trình tự và thủ tục quy định tại Nghị định này. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Các loại hình khu công nghiệp: Có thể phân các khu công nghiệp trên thế giới thành các loại hình sau đây: a) Khu công nghiệp tập trung (Industrial Park): KCN được cấp phép hoạt động bởi cơ quan quản lý nhà nước Trung ương hoặc địa phương. Cơ sở hạ tầng được đầu tư bằng nguồn vốn tư nhân hoặc nhà nước. Được quy hoạch để thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước vào hoạt động sản xuất chế biến sản phẩm công nghiệp.
Hàng hóa vừa có thể tiêu thụ nội địa vửa có thể xuất khẩu. b) Khu chế xuất (Export Processing Zones): Việc cấp phép hoạt động và đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng tương tự như KCN. Được quy hoạch tách khỏi phần nội địa bởi tường rào, không có dân cư sinh sống. Việc ra vào KCX phải qua các cổng quy định được sự kiểm soát của hải quan và đơn vị chức năng.
Quan hệ thương mại giữa các doanh nghiệp trong KCX và nội địa được điều chỉnh bằng hợp đồng ngoại thương, phải làm thủ tục xuất nhập khẩu. Thông thường các doanh nghiệp trong KCX chỉ được xuất khẩu tối đa 20% giá trị sản phẩm của mình vào nội địa. c) Khu thương mại tự do (Free Trade Zones): Khu thương mại tự do thường được chọn ở vị trí đặc biệt thuận lợi cho hoạt động giao thông thương mại: gần cảng, sân bay, có vị trí tương đối tách biệt với phần nội địa để dễ kiểm soát việc buôn lậu. Các hoạt động trong khu thương mại tự do phong phú đa dạng trên nhiều lĩnh vực: thương mại, xuất nhập khẩu, dịch vụ, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm… Các hoạt động thương mại, XNK của các doanh nghiệp trong khu với nước ngoài không phải chịu thuế XNKvà các rào cản phi thuế quan.
Thường các nhà nước sở tại áp dụng chính sách ưu đãi tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong khu hoạt động về thủ tục hành chính, hải quan, thuế,… LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 d) Khu kinh tế (Economic Zones): Khu kinh tế là khu vực có không gian kinh tế riêng biệt với môi trường đầu tư và kinh doanh đặc biệt thuận lợi cho các nhà đầu tư, có ranh giới địa lý xác định. Khu kinh tế được tổ chức thành các khu chức năng gồm: khu phi thuế quan, khu bảo thuế, khu chế xuất, khu công nghiệp, khu giải trí, khu du lịch, khu đô thị, khu dân cư, khu hành chính và các khu chức năng khác phù hợp với đặc điểm của từng khu kinh tế. e) Khu công nghệ cao (High-technology Parks): Là nơi tập trung các doanh nghiệp sản xuất hoặc tạo ra các dịch vụ mang hàm lượng cao về công nghệ, chất xám, đầu tư lớn cho nghiên cứu, phát triển, được điều hành quản lý bởi những nhà khoa học và công nhân có trình độ cao. Sản phẩm được tạo ra thường sử dụng ít năng lượng và nguyên liệu.
Công nghệ sử dụng mang tính tiên tiến, hiện đại. Có các hoạt động dịch vụ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, huấn luyện, đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao. Nhiều nước không hạn chế chuyên gia, lao động giỏi nước ngoài làm việc. Nhà nước sở tại có những chính sách ưu đãi đặc biệt về thuế, tín dụng, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ… g) Khu công nghệ sinh học (Bio-technology Parks): Khu công nghệ sinh học tập trung những doanh nghiệp nghiên cứu phát triển trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghệ sinh học, có thể trở thành nơi tham quan du lịch nghỉ mát.
Các lĩnh vực thường được nghiên cứu phát triển bao gồm: kỹ thuật sinh học hiện đại, kỹ thuật vi sinh, kỹ thuật chọn và nhân giống, kỹ thuật chế biến nông sản, kỹ thuật bảo quản, kỹ thuật đóng gói… Khu công nghệ sinh học tập trung những nhà khoa học, chuyên gia giỏi trong và ngoài nước và được nhà nước sở tại áp dụng chính sách ưu đãi. h) Khu công nghiệp sinh thái (Eco-idustrial Park): LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Khu công nghiệp sinh thái là một “cộng đồng” các doanh nghiệp sản xuất và dịch vụ có mối liên hệ mật thiết trên cùng một lợi ích: hướng tới một hoạt động mang tính xã hội, kinh tế và môi trường chất lượng cao, thông qua sự hợp tác trong việc quản lý các vấn đề về môi trường và nguồn tài nguyên. Bằng các hoạt động hợp tác chặt chẽ với nhau, “cộng đồng” khu công nghiệp sinh thái sẽ đạt được một hiệu quả tổng thể lớn hơn nhiều so với tổng các hiệu quả mà từng doanh nghiệp hoạt động riêng lẻ gộp lại. Khu công nghiệp sinh thái được hình thành dựa trên các nghiên cứu và thử nghiệm trong các lĩnh vực cấp thiết hiện nay như: sinh thái học công nghiệp, sản xuất sạch; quy hoạch, kiến trúc và xây dựng bền vững; tiết kiện năng lượng; hợp tác doanh nghiệp.
Các lĩnh vực này đang tạo nên một trào lưu rộng khắp bằng các nghiên cứu, chính sách và dự án cụ thể nhằm chứng tỏ các nguyên tắc của phát triển bền vững.3 Quá trình thành lập và phát triển các khu công nghiệp TP.HCM: Sau khi Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam được ban hành năm 1987, đầu tư nước ngoài vào Việt Nam tăng lên rất nhanh, song hầu hết tập trung vào lĩnh vực dịch vụ như khách sạn, nhà làm việc. tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh. Đầu tư nước ngoài vào công nghiệp, nhất là công nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu gặp 2 khó khăn chính là: cơ sở hạ tầng yếu kém, thủ tục xin giấy phép đầu tư và triển khai dự án đầu tư phức tạp, mất nhiều thời gian. Dựa vào kinh nghiệm của nước ngoài, Chính phủ chủ trương thành lập khu chế xuất để làm thí điểm một mô hình kinh tế nhằm thực hiện chủ trương đổi mới, mở cửa theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986.
Vì vậy, Quy chế khu chế xuất đã được ban hành kèm theo Nghị định số 322/HĐBT ngày 18/10/1991 và Khu chế xuất Tân Thuận - khu chế xuất đầu tiên của cả nước đã được thành lập theo Quyết định của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng số 394/CT ngày 25/11/1991 nay là Chính phủ. Năm 1992 khu chế xuất Linh Trung, năm 1996 và 1997 liên tiếp 10 KCN của Thành phố có Quyết định thành lập của LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Chính phủ. Đầu năm 2002 và 2004, thêm hai KCN nữa được thành lập theo quyết định của Chính phủ là KCN Phong Phú và KCN Tân Phú Trung. Tính đến 18/3/2011, 3 khu chế xuất và 10 khu công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh có 1.216 dự án đầu tư còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư đăng ký là 6.678,89 triệu USD, trong đó đầu tư nước ngoài 483 dự án, vốn đầu tư là 4.023,21 triệu USD; đầu tư trong nước 733 dự án, vốn đầu tư đăng ký 39.755,37 tỷ VNĐ (tương đương 2.655,68 triệu USD); kim ngạch xuất khẩu tính đến nay trên 23.082,02 triệu USD với các thị trường chủ yếu là Mỹ, Nhật Bản, châu Âu và Đài Loan; sản phẩm xuất đi trên 50 quốc gia và vùng lãnh thổ đồng thời thu hút 256.
Theo quy hoạch phát triển đến năm 2020, thành phố.Hồ Chí Minh sẽ có 22 khu chế xuất, khu công nghiệp (KCX-KCN) với tổng diện tích khoảng 5. Hiện nay, Ban quản lý các KCX-KCN TP.HCM đang quản lý 3 KCX và 12 KCN với tổng diện tích là 3. Hầu hết các khu này đều có tỷ lệ đất cho thuê từ đất 60% - 100% trên tổng diện tích đất cho thuê. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Bảng tổng hợp dự kiến điều chỉnh quy hoạch các KCX-KCN TP.HCM đến năm 2015, và định hướng đến năm 2020 Diện tích Số Tên khu công nghiệp Vị trí đất quy TT hoạch (ha) I.
Các KCX-KCN đã thành lập và đang hoạt động: 2.471,83 1 KCX Tân Thuận Quận 7 300 2 KCX Linh Trung I Q. Thủ Đức 62 3 KCX Linh Trung II Q. Thủ Đức 61,75 4 KCN Tân Tạo (GĐ1&GĐ2) Q. Bình Tân 373,33 5 KCN Vĩnh Lộc (GĐ1) Q.
Bình Tân 203 6 KCN Bình Chiểu Q. Thủ Đức 27,34 7 KCN Hiệp Phước (GĐ1) H. Nhà Bè 311,40 8 KCN Tân Bình (GĐ1&GĐ2) Q. Tân Phú và Q.
Bình Tân 129,96 9 KCN Tân Thới Hiệp Quận 12 28,41 10 KCN Lê Minh Xuân (GĐ1) H. Bình Chánh 100 11 KCN Tây Bắc Củ Chi (GĐ1) H. Củ Chi 208 12 KCN Cát Lái (GĐ1&GĐ2) Quận 2 124 13 KCN Tân Phú Trung H. Củ Chi 542,64 II.
Các KCN đã thành lập và đang xây dựng cơ bản: 1.142,40 14 KCN Phong Phú H. Bình Chánh 148,40 15 KCN Phú Hữu Quận 9 114 16 KCN Đông Nam H. Củ Chi 283 KCN Hiệp Phước (GĐ2) H. Nhà Bè 597 (Nguồn: HEPZA) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Thành lập Ban quản lý: Ngay sau khi Quy chế khu chế xuất được ban hành và khu chế xuất Tân Thuận được thành lập, Ban quản lý khu chế xuất Tân Thuận đã được thành lập theo Quyết định của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng số 62/CT ngày 26/2/1992.