chương 1, trong chương này, luận văn đề cập đến lý thuyết nền về tín dụng, tăng trưởng tín dụng, từ đó có cái nhìn khái quát về vấn đề đang được nghiên cứu. Chương 2 lần lượt đề cập đến những điểm cơ bản về tín dụng, tăng trưởng tín dụng, ý nghĩa của tăng trưởng tín dụng. Bên cạnh đó, chương này cũng liệt kê một số nghiên cứu trước đây về tăng trưởng tín dụng, làm cơ sở tham khảo để tác giả tiến hành nghiên cứu của mình.1 Khái niệm: Theo Sử Đình Thành và Vũ Thị Minh Hằng (2006, trang 67) trình bày khái niệm về tín dụng là “Tín dụng là một khái niệm đã tồn tại rất lâu đời, theo nghĩa Latin, tín dụng là Creditim, tức là sự tín nhiệm, tin tưởng. Tên gọi này xuất phát từ bản chất của mối quan hệ tín dụng, người cho vay tin tưởng rằng người đi vay sẽ sử dụng vốn đúng mục đích, đúng thỏa thuận và có khả năng hoàn trả tiền vay”.
Như vậy, tín dụng là sự chuyển nhượng tạm thời quyền sử dụng một lượng giá trị dưới hình thức hiện vật hay tiền tệ, từ người sở hữu sang người sử dụng sau đó hoàn trả lại với một lượng giá trị lớn hơn. Tín dụng là quan hệ vay mượn dựa trên nguyên tắc hoàn trả có kèm theo lợi tức, nó thỏa mãn nhu cầu của hai bên, bên đi vay có được số vốn mình cần, bên cho vay có được lợi tức, do đó nó là mối quan hệ bình đảng, cả hai cùng có lợi và mang tính thỏa thuận cao. Có thể thấy rằng, một quan hệ được gọi là tín dụng phải có đầy đủ ba mặt cơ bản, đó là: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 -Có sự chuyển giao quyền sử dụng một lượng giá trị từ người cho vay sang người đi vay. -Sự chuyển giao mang tính chất tạm thời -Khi hoàn lại lượng giá trị đã chuyển giao phải kèm theo một lượng giá trị tăng thêm gọi là lợi tức.
Xét ở góc độ ngân hàng thì tín dụng được hiểu là : “Tín dụng là một phạm trù kinh tế chỉ mới quan hệ vay mượn dựa trên nguyên tắc có hoàn trả cả vốn gốc và lãi sau một thời gian nhất định”( Sử Đình Thành và Vũ Thị Minh Hằng, 2006). Tóm lại, tín dụng ngân hàng được hiểu là một thỏa thuận giữa người cho vay là ngân hàng, người đi vay có thể là cá nhân, doanh nghiệp, chủ thể kinh tế khác hay thậm chí là một ngân hàng. Tín dụng ngân hàng là một hình thức tín dụng vô cùng quan trọng và chủ yếu trong nền kinh tế hiện nay. Đất nước càng đổi mới, càng phát triển thì tín dụng ngân hàng càng thể hiện được vai trò chủ đạo trong mối quan hệ tín dụng, ngân hàng là kênh cung cấp vốn chủ yếu và hiệu quả nhất trong nền kinh tế nói chung.2 Phân loại: Tùy vào mỗi tiêu thức theo mục đích nghiên cứu khác nhau mà người ta có thể phân loại tín dụng, sau đây là một số tiêu thức phân loại điển hình (Sử Đình Thành và Vũ Thị Minh Hằng, 2006).
-Phân loại theo thời hạn tín dụng: Thời hạn tín dụng được hiểu là thời hạn tính từ lúc đồng vốn đầu tiên của ngân hàng được phát ra cho đến lúc đồng vốn và lại cuối cùng phải thu về. Nếu căn cứ theo thời hạn, tín dụng được chia thành các loại sau: + Tín dụng ngắn hạn: là tín dụng có thời hạn dưới 12 tháng. Tín dụng ngắn hạn thường gắn liền với các khoản vay cá nhân hay các doanh nghiệp nhằm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 bổ sung vào tài sản lưu động, tài trợ mang tính thời vụ về vốn luân chuyển và tài trợ tạm thời cho các khoản chi phí sản xuất. + Tín dụng trung hạn: là tín dụng có thời hạn từ 12 tháng đến 60 tháng.
Tín dụng trung hạn thường sử dụng cho mục đích mua các loại tài sản cố định như phương tiện sản xuất, phương tiện vận tải, các trang thiết bị… có nhu cầu vốn từ 1 đến 5 năm. + Tín dụng dài hạn: là tín dụng có thời hạn trên 60 tháng. Tín dụng dài hạn thường sử dụng để cung cấp vốn cho xây dựng cơ bản, cải tiến và mở rộng sản xuất có quy mô lớn, thường cho vay theo dự án đầu tư. - Căn cứ theo mục đích sử dụng vốn vay, tín dụng ngân hàng đƣợc chia thành ba loại: + Tín dụng tiêu dùng: là tín dụng cung cấp cho cá nhân với mục đích tiêu dùng, thường là để mua sắm nhà cửa, xe cộ, thiết bị gia đình… Các ngân hàng hiện nay đều có xu hướng chuyển dịch sang bán lẻ nên loại hình tín dụng này ngày càng tăng lên.
+ Tín dụng sản xuất kinh doanh: là loại tín dụng cung cấp cho các doanh nghiệp để họ tiến hành sản xuất kinh doanh. Loại hình này chiếm tỷ trọng khá cao ở các ngân hàng. + Tín dụng xuất nhập khẩu: là hình thức cung cấp tín dụng cho hoạt động thu mua hoặc sản xuất hàng hóa để xuất nhập khẩu. - Phân loại theo hình thức cho vay: tín dụng đƣợc chia thành ba loại.
+ Chiết khấu: là việc NHTM ứng trước tiền cho khách hàng tương ứng với giá trị thương phiếu sau khi đã trừ đi phần thu nhập của ngân hàng để sở hữu một thương phiếu chưa đến hạn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 + Cho vay: được hiểu là việc NHTM cấp tín dụng cho khách hàng của mình với sự cam kết là khách hàng phải trả cả gốc và lãi cho ngân hàng trong một khoảng thời gian xác định với mức lãi suất cam kết. Cho vay là nghiệp vụ truyền thống và chủ yếu trong hoạt động tín dụng của ngân hàng. + Bảo lãnh: là việc NHTM cam kết thực hiện nghĩa vụ tài chính thay khách hàng khi khách hàng của mình không có khả năng trả các khoản nợ với bên thứ ba.
Nghiệp vụ này được đưa vào tài khoản ngoại bảng của ngân hàng. - Phân loại theo tải sản đảm bảo: tín dụng đƣợc chia thành hai loại. + Tín dụng có đảm bảo: là khoản tín dụng có sự cam kết của khách hàng về việc dùng tài sản đảm bảo thuộc sở hữu của mình để thực hiện nghĩa vụ tài chính trong trường hợp không trả được nợ, như vậy trong loại hình tín dụng này, các khoản vay giải ngân ra đều có tài sản tương đương thế chấp. + Tín dụng không có bảo đảm: là khoản tín dụng mà khách hàng có nhu cầu vay vốn với hạn mức nhất định mà không cần tài sản đảm bảo, chỉ dựa vào tín chấp.
Loại hình này thường được áp dụng cho các khách hàng có quan hệ lâu dài và tốt đẹp với ngân hàng, khách hàng phải có tình hình tài chính vững mạnh, ổn định, lịch sử tín dụng tốt, dự án sản xuất kinh doanh khả thi, có khả năng hoàn trả nợ… - Phân loại theo đối tƣợng khách hàng: + Tín dụng cá nhân: là hình thức cấp tín dụng nhằm đáp ứng các nhu cầu tiêu dùng như mua sắm nhà cửa, ô tô, vay chứng minh tài chính du học…. Nhóm đối tượng này có số lượng rất lớn và thường có nhu cầu vay các khoản nhỏ lẻ, tuy nhiên khá nhạy cảm nên ngân hàng cần chú trọng phương thức tiếp cận và khai thác tốt. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 + Tín dụng doanh nghiệp: là hình thức cấp tín dụng cho các đối tượng là doanh nghiệp hay tổ chức kinh tế, nhằm mục đích hỗ trợ việc đầu tư sản xuất, kinh doanh cũng như đầu tư của các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế.2 Tăng trƣởng tín dụng: 2.1 Khái niệm: Trong nghiên cứu của Phạm Thị Hồng Ly (2013) đã đề cập tăng trưởng là khái niệm đo lường sự tăng thêm về giá trị trong một khoảng thời gian nhất định. Nói cách khác, tăng trưởng tín dụng là tỷ lệ phần trăm (%) gia tăng lượng tiền cho các cá nhân, tổ chức vay của năm này so với năm trước.
Chẳng hạn, tổng dư nợ cho vay của năm ngoái là 100 tỷ đồng, năm nay là 130 tỷ đồng thì tăng trưởng tín dụng năm nay là 30%. Tăng trưởng tín dụng tăng lên nghĩa là lượng cung tiền ra nền kinh tế tăng lên, dẫn đến các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế có nhiều nguồn vốn hơn để đầu tư, mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế đất nước. Và ngược lại, khi tăng trưởng tín dụng giảm sẽ khiến dòng tiền cung ứng cho nền kinh tế bị thu hẹp lại, khiến cho tổng cung giảm, nếu không đáp ứng được lượng cầu vốn sẽ gây khó khăn cho các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế. Tăng trưởng tín dụng là một hình thức mở rộng lượng tiền trong lưu thông, mà ở đây là các bút tệ do các NHTM tạo ra.
Với đặc điểm liên hệ mật thiết với mức cung tiền trong nền kinh tế như vậy, tăng trưởng tín dụng có những tác động hoặc là trực tiếp, hoặc là gián tiếp đến sự phát triển kinh tế đất nước.2 Tác động của tăng trƣởng tín dụng: Ngày nay ngân hàng đã trở thành mắc xích quan trọng trong khối vận hành của nền kinh tế, có những tác động nhất định đến hoạt động kinh tế, được biểu hiện qua tốc độ tăng trưởng tín dụng, nó có ý nghĩa khá quan trọng (Phạm Thị Hồng Ly, 2013). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Tốc độ tăng trưởng tín dụng là biểu hiện của lực lượng sản xuất và xã hội phát triển. Nguồn vốn tín dụng của ngân hàng góp phần tài trợ cho các doanh nghiệp, tố chức kinh tế bổ sung vốn thiếu hụt trong sản xuất kinh doanh, hay mở rộng sản xuất, cải tiến kỹ thuật, máy móc, trang thiết bị, áp dụng công nghệ mới tăng tính cạnh tranh. Tín dụng đã giúp các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế đẩy nhanh quá trình sản xuất và tiêu thụ.
Trong bối cảnh quan hệ kinh tế được toàn cầu hóa hiện nay, một quốc gia trở thành một bộ phận của kinh tế thế giới, do đó tín dụng ngân hàng trên lĩnh vực tín dụng quốc tế cũng trở nên quan trọng, giúp cho việc liên kết chuyển giao công nghệ, trao đổi giữa các nước trên thế giới được nhanh chóng hơn, rút ngắn thời gian phát triển. Như vậy tốc độ tăng trưởng tín dụng gia tăng làm lượng tiền trong nền kinh tế tăng lên, nếu như nguồn vốn này được vận hành theo chiều hướng tích cực thì nó sẽ tạo ra lực lượng sản xuất. Tăng trưởng tín dụng là biểu hiện của quá trình tích tụ và tập trung. Tín dụng ngân hàng tập trung các nguồn vốn nhỏ lẻ thành các nguồn vốn lớn, đầu tư vào các công trình, dự án lớn, hiệu quả cao.