phần mở đầu, kết luận, mục lục, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, bố cục nội dung luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về năng lực lãnh đạo Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng năng lực lãnh đạo tại Công ty TNHH Phát triển Công nghệ Hệ thống Chƣơng 4: Kết luận và những ý kiến đề xuất. CƠ SƠ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO Không ít ngƣời có ngộ nhận về lãnh đạo, họ nghĩ rằng khi họ có một chức vụ nào đó là hiễn nhiên họ trở thành lãnh đạo, thậm chí họ nghĩ rằng cấp độ chức vụ của họ là thƣớc đo cấp độ lãnh đạo, nhƣng không, bạn có thể ban cho ai đó một chức vụ nhƣng bạn không thể biến họ thành lãnh đạo, năng lực lãnh đạo phải đƣợc xây dựng qua quá trình lâu dài. Để thấy đƣợc bức tranh đầy đủ về lãnh đạo và năng lực lãnh đạo, chƣơng này sẽ giới thiệu vấn đề cơ bản cốt lõi về bản chất lãnh đạo, năng lực lãnh đạo, tầm quan trọng của lãnh đạo và đi sâu vào hai nội dung đó là năng lực động viên khuyến khích và năng lực gây ảnh hƣởng. Lãnh đạo Lãnh đạo là một chủ đề đƣợc xuất hiện từ lâu và đƣợc rất nhiều ngƣời quan tâm, thông thƣờng khi nói đến lãnh đạo ngƣời ta thƣờng nghĩ đến những con ngƣời oai phong, đứng đầu đất nƣớc, bộ tộc, tôn giáo.
Tuy nhiên khi xã hội phát triển lãnh đạo đƣợc hiểu theo một giác độ cao hơn đấy là những ngƣời có tầm nhìn chiến lƣợc, năng động sáng tạo, gây ảnh hƣởng đến mọi ngƣời có khả năng tập hợp lực lƣợng đông đảo. Mặc dù thuật ngữ lãnh đạo đƣợc sử dụng từ rất lâu nhƣng đến thế kỷ XX khái niệm và bản chất của lãnh đạo mới đƣợc các nhà khoa học mang ra bàn luận. Theo Hamphill &Coons (1957) lãnh đạo là hành vi của cá nhân nào đó nhằm chỉ đạo các hoạt động của nhóm để thực hiện mục tiêu chung. Theo Richard và Engles (1986) lãnh đạo là sự khớp nối, truyền đạt tầm nhìn, cũng nhƣ tạo ra môi trƣờng phù hợp.
Maxwell qua tác phẩm, Nhà lãnh đạo 3600 (2009), (Đặng Oanh và Hà Phƣơng dịch), Nhà xuất bản Lao động - Xã hội, Ông đã làm sáng 6 tỏ các ngộ nhận trong lãnh đạo nhƣ “Tôi không thể lãnh đạo nếu nhƣ tôi không đứng đầu” đó là ngộ nhận về chức vụ hay “Nếu tôi đứng đầu mọi ngƣời sẽ đi theo tôi” đó là ngộ nhận về tầm ảnh hƣởng, Ông khẳng định “Lãnh đạo là ảnh hƣởng không hơn không kém”.Shein (2010) trong cuốn văn hoá doanh nghiệp và sự lãnh đạo (Nguyễn Phúc Hoàng dịch) lại nhận định rằng khi chúng ta có ảnh hƣởng trong việc xây dựng nên cách hành xử và giá trị cho ngƣời khác chúng ta nghĩ đó là sự lãnh đạo. Khái niệm lãnh đạo có thể đƣợc tiếp cận dƣới giác độ tố chất, có thể đƣợc tiếp cận dƣới giác độ hành vi, có thể đƣợc tiếp cận dƣới góc độ gây ảnh hƣởng, có thể đƣợc tiếp cận dƣới góc độ tƣơng tác qua lại. Nhƣng tôi tâm đắc nhất định nghĩa về lãnh đạo của House và các cộng sự (1999), lãnh đạo là khả năng gây ảnh hưởng, động viên khuyến khích của một cá nhân nào đó nhằm làm cho cấp dưới đóng góp nhiều nhất vào thành công của tổ chức và định nghĩa của Bennis (2002), lãnh đạo là quá trình gây ảnh hưởng mang tính xã hội nhằm tìm kiếm sự tham gia tự nguyện của cấp dưới để thực hiện một cách tốt nhất các mục tiêu của tổ chức. Hơn nữa, theo Đinh Việt Hoà (2012), cũng cần lƣu ý rằng quá trình gây ảnh hƣởng, động viên đó phải có chủ đích của nhà lãnh đạo mới thực sự toàn vẹn, bởi vì ai cũng có khả năng gây ra ảnh hƣởng, song chỉ có lãnh đạo mới là ngƣời gây ra những ảnh hƣởng có chủ đích thành lãnh đạo.
Nhƣ vậy, có thể khẳng định, lãnh đạo là quá trình chuyển tải tầm nhìn thông qua khả năng gây ra ảnh hưởng có chủ đích nhằm tập hợp và khích lệ mọi người thực hiện mục tiêu đặt ra. Năng lực lãnh đạo Để trả lời câu hỏi “năng lực lãnh đạo là gì?”, trƣớc hết chúng ta phải hiểu rõ năng lực là gì. Theo Kathryn Barto & Graham Matthews (2001), Năng lực là tập hợp các khả năng, nguồn lực của một con ngƣời hay một tổ chức 7 nhằm thực thi một công việc nào đó. Nhƣ vậy, năng lực lãnh đạo là tổng hợp các kiến thức, kỹ năng, và hành vi thái độ mà một nhà lãnh đạo cần có, nhằm biến tổ chức, doanh nghiệp thành một khối kết dính, thống nhất, đảm bảo cạnh tranh thành công trên thị trường.
Có thể nói, hành vi thái độ chính là sự phản ánh của đạo đức nghề nghiệp, bởi vậy hành vi thái độ tích cực là nhân tố để hình thành nên năng lực lãnh đạo trọn vẹn cho mỗi con ngƣời, là điều kiện để có thành công bền vững. Để trở thành một nhà lãnh đạo, ngƣời lãnh đạo cần phải có những kiến thức nền tảng cũng nhƣ chuyên sâu để điều hành một tổ chức hay doanh nghiệp. Kiến thức mà một lãnh đạo cần có có thể trải dài từ kiến thức cơ bản (toán, lý, hóa…), kiến thức cơ sở (kinh tế học, luật, quản trị học…) cho đến các kiến thức thuộc về chuyên môn nhƣ hoạch định chính sách, hoạch định chiến lƣợc, thuật lãnh đạo, thuật quản lý, giải quyết vấn đề và ra quyết định, động viên khuyến khích v. Để đảm bảo quá trình làm việc với ngƣời khác một cách hiệu quả ngƣời lãnh đạo bên cạnh những kiến thức về chuyên môn ngƣời lãnh đạo cần trang bị cho mình những kiến thức về văn hóa, hội họa, âm nhạc, thể thao, tâm lý, triết học, vv… đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay vấn đề văn hóa đặc biệt quan trọng, càng hiểu biết về văn hóa của ngƣời khác bao nhiêu thì ấn tƣợng để lại trong lòng họ lại càng sâu sắc bấy nhiêu và trong nhiều trƣờng hợp những kiến thức tƣởng nhƣ không liên quan gì đến công việc lại đem đến thành công ngoài mong đợi.
Để hiện thực hóa các kiến thức chuyên môn ngƣời lãnh đạo thì những kỹ năng, kinh nghiệm, những trải nghiệm trong thực tế của ngƣời lãnh đạo là vô cùng cần thiết, khi những cơ sở lý luận, những kiến thức thấm sâu vào trong tâm khảm của mình, nhà lãnh đạo phải thƣờng xuyên thực hành, thƣờng xuyên luyện tập, để có thể sử dụng thành thục kiến thức của mình. Thái độ là một phần rất quan trọng trong công tác lãnh đạo, thái độ tạo nên sự khác biệt trong việc lãnh đạo 8 ngƣời khác, tâm tính của nhà quản lý ảnh hƣởng đến cảm xúc, suy nghĩ của những ngƣời đi theo họ, thái độ đúng đắn sẽ tạo nên một môi trƣờng làm việc chuẩn mực, đúng đắn, khuyến khích những ngƣời đi theo có phản ứng tích cực, và những ngƣời đi theo thƣờng bắt chƣớc thái độ của nhà quản lý nhanh hơn là hành động của họ. Trong công tác lãnh đạo hành vi thái độ chính là cách ứng xử của cấp trên đối với công việc, đối với sức ép, với thuận lợi, khó khăn, thành công và thất bại … đối với cấp dƣới cách ứng xử ấy đƣợc hình thành dựa trên quan niệm sống, tính cách, văn hóa, đạo đức của ngƣời lãnh đạo, nếu hành vi thái độ không tốt sẽ không bao giờ thu phục đƣợc lòng ngƣời. Ngƣời lãnh đạo phải là ngƣời có những phẩm chất, tích cực, thông minh, chính trực, công tâm, mới có thể trở thành trung tâm, trở thành linh hồn của mọi ngƣời.
Giáo sƣ Paul Hersey - cũng là một cố vấn, đã định nghĩa về năng lực lãnh đạo như là “khả năng làm việc với người khác và thông qua họ để đạt được các mục tiêu của mình”. Các nhà lãnh đạo thực hiện quá trình này bằng chính các kỹ năng leadership của mình, chẳng hạn nhƣ lòng tin, sự tôn trọng, cách ứng nhân xử thế, tính cách, kiến thức hoặc kỹ năng. Trong con mắt nhân viên của bạn, năng lực lãnh đạo của bạn chính là tất cả những gì bạn làm mà có thể ảnh hƣởng đến mục tiêu của tố chức và đời sống của nhân viên. * Các nguyên tắc của năng lực lãnh đạo.
Để thực hiện năng lực lãnh đạo, cần thực hiện các nguyên tắc sau: Khả năng lãnh đạo phản ánh hiệu quả công việc; năng lực lãnh đạo phát triển từng ngày không phải ngày một ngày hai; mọi ngƣời tuân theo nhà lãnh đạo mạnh mẽ hơn mình; thu phục lòng ngƣời trƣớc khi bắt tay vào công việc; luôn tìm ra con đƣờng chiến thắng cho cả đội; hiểu chính bản thân mình và nỗ lực tự hoàn thiện; có hiểu biết chuyên môn; sẵn sàng gánh vác trách nhiệm; đƣa ra những quyết định hợp lý và kịp thời; gƣơng mẫu; thấu hiểu nhân viên và tìm 9 cách chăm lo cho phúc lợi của họ; truyền tải thông tin đầy đủ cho nhân viên của bạn; phát triển nhân viên; tạo ra một tập thể gắn kết thực thụ; sử dụng một cách toàn diện mọi năng lực của nhân viên. Tầm quan trọng của lãnh đạo và năng lực lãnh đạo Lãnh đạo và năng lực lãnh đạo có ý nghĩa to lớn và đóng một vai trò hết sức quan trọng đối với sự thành công của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp thiếu ngƣời lãnh đạo có năng lực đƣợc ví nhƣ một đơn vị chiến đấu thiếu vị tƣớng tài chỉ huy hoặc một con thuyền vƣợt thác gềnh thiếu đi một ngƣời thuyền trƣởng dũng cảm, mƣu trí. Bởi vậy, để đảm bảo cho sự thành công không chỉ trong ngắn hạn, mà cả trong dài hạn, doanh nghiệp cần phải tìm cho mình nhà lãnh đạo có năng lực thực sự, đủ sức chèo lái con thuyền doanh nghiệp đi đến bến thành công trong điều kiện môi trƣờng kinh doanh ngày càng cạnh tranh gay gắt với nhiều biến động.
Thứ nhất, lãnh đạo là ngƣời dẫn đƣờng, chỉ lối cho doanh nghiệp. Nhà lãnh đạo có năng lực là nhà lãnh đạo có tầm nhìn chiến lƣợc, có khả năng nhìn xa trông rộng, điều này giúp cho doanh nghiệp xác định nên thâm nhập lĩnh vực kinh doanh nào để có thể thu đƣợc hiệu quả cao nhất kể cả trƣớc mắt lẫn lâu dài. Thứ hai, lãnh đạo là ngƣời tập hợp lực lƣợng xung quanh mình để thực thi sứ mệnh của tổ chức/doanh nghiệp. Nhà lãnh đạo có năng lực là nhà lãnh đạo có khả năng tập hợp đƣợc một đội ngũ đông đảo những ngƣời tin yêu xung quanh mình để tạo thành một khối kết dính, thống nhất đủ sức thực hiện mọi nhiệm vụ của tổ chức/doanh nghiệp.