Chương 1. Giới thiệu về đề tài nghiên cứu Chương 2. Lý luận chung về tổ chức kế toán trong các đơn vị sự nghiệp công lập Chương 3. Thực trạng tổ chức kế toán tại Bệnh viện đa khoa huyện Thạch Thất.
Các giải pháp hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện đa khoa huyện Thạch Thất. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 2.1 Tổng quan về đơn vị sự nghiệp công lập Khái niệm về đơn vị sự nghiệp công lập Theo giáo trình “ Quản trị tài chính đơn vị hành chính sự nghiệp”, đơn vị sự nghiệp công lập là “ đơn vị được Nhà nước thành lập để thực hiện các nhiệm vụ quản lý hành chính, đảm bảo an ninh, quốc phòng, phát triển kinh tế xã hội, các đơn vị này được Nhà nước cấp kinh phí và hoạt động theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp” [15,tr29] Theo giáo trình “Tài chính hành chính sự nghiệp”: đơn vị sự nghiệp Nhà nước (Đơn vị sự nghiệp công lập) là “ các đơn vị có hoạt động cung ứng các hàng hóa, dịch vụ công cho xã hội và các hàng hóa, dịch vụ khác trong các lĩnh vực giáo dục, y tế văn hóa thông tin, thể dục thể thao, nông- lâm ngư nghiệp, kinh tế ., nhằm duy trì hoạt động bình thường của các ngành kinh tế quốc dân. Đặc tính chủ yếu của các đơn vị sự nghiệp là hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, mang tính chất phục vụ cộng đồng là chính”[13,tr13] Các khái niệm về đơn vị hành chính sự nghiệp công lập được đưa ra đều có sự tương đồng. Tuy nhiên, theo quan điểm của tác giả, khái niệm “ đơn vị sự nghiệp công lập là đơn vị được Nhà nước thành lập để thực hiện các nhiệm vụ quản lý hành chính, đảm bảo an ninh, quốc phòng, phát triển kinh tế xã hội, các đơn vị này được Nhà nước cấp kinh phí và hoạt động theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp” đã chỉ ra khái quát về đặc điểm hoạt động và đặc điểm tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập.1 Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập Các đơn vị sự nghiệp công lập được phân loại theo các tiêu chí sau: Căn cứ vào mức độ tự đảm bảo chi hoạt động từ nguồn thu sự nghiệp, các đơn vị sự nghiệp được chia thành: 7 - Đơn vị sự nghiệp công tự bảo đảm kinh phí cho hoạt động thường xuyên: là các đơn vị có nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp luôn ổn định nên bảo đảm được toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên, NSNN không phải cấp kinh phí cho hoạt động thường xuyên của đơn vị.
- Đơn vị sự nghiệp công tự đảm bảo một phần kinh phí cho hoạt động thường xuyên:là những đơn vị có nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp nhưng chưa tự trang trải toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên, NSNN phải cấp một phần cho hoạt động thường xuyên của đơn vị. - Đơn vị sự nghiệp công do Nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động: Là những đơn vị sự nghiệp có nguồn thu sự nghiệp thấp hoặc không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do NSNN bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động. Căn cứ theo lĩnh vực hoạt động, các đơn vị sự nghiệp được phân thành: - Các đơn vị sự nghiệp giáo dục gồm: các trường học từ mầm non đến đại học (không bao gồm các trường tư). - Các đơn vị sự nghiệp y tế bao gồm: các bệnh viện, các cơ sở khám chữa bệnh, các trung tâm y tế dự phòng (không bao gồm các bệnh viện tư).
- Các đơn vị sự nghiệp văn hóa, thể thao: bao gồm các viện nghiên cứu về văn hóa, trung tâm chiếu phim, thư viện, đài phát thanh truyền hình, báo chí xuất bản, các trung tâm huấn luyện thể dục thể thao, các viện bảo tàng. - Các đơn vị sự nghiệp kinh tế: bao gồm các viện nghiên cứu kinh tế, các trung tâm nghiên cứu giống cây trồng, vật nuôi. Căn cứ theo phân cấp quản lý ngân sách, theo giáo trình kế toán hành chính sự nghiệp trường Đại học Lao động Xã hội [16, tr13], các đơn vị sự nghiệp công lập được chia thành: 8 - Đơn vị dự toán cấp I: Là đơn vị trực tiếp nhận và quyết toán kinh phí với cơ quan quản lý ngân sách trung ương như các Bộ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Các đơn vị dự toán cấp I được giao nhiệm vụ trực tiếp quản lý và cấp phát ngân sách cho các đơn vị dự toán cấp II.
- Đơn vị dự toán cấp II: Là đơn vị nhận và quyết toán kinh phí được ngân sách cấp với các đơn vị dự toán cấp I và trực tiếp quản lý ngân sách của các đơn vị dự toán cấp III. - Đơn vị dự toán cấp III: Là đơn vị trực tiếp chi tiêu kinh phí cho hoạt động của đơn vị và chịu trách nhiệm quyết toán kinh phí với đơn vị dự toán cấp trên theo quy định.2 Đặc điểm hoạt động và đặc điểm quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công lập 2. Đặc điểm hoạt động Các đơn vị sự nghiệp công lập gồm nhiều hoạt động trong nhiều lĩnh vực, nhiều cấp và phân tán khác nhau. Tuy nhiên, các đơn vị sự nghiệp công lập có đặc điểm hoạt động chung là: Thứ nhất: Mục đích hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập là không vì lợi nhuận, chủ yếu phục vụ lợi ích cộng đồng.
Thứ hai: Sản phẩm, dịch vụ hoạt động sự nghiệp công lập tạo ra chủ yếu là những sản phẩm, dịch vụ có giá trị về sức khỏe, tri thức, văn hóa, đạo đức, xã hội. Đây là các sản phẩm, dịch vụ mang lại lợi ích chung có tính bền vững, lâu dài cho xã hội. Thứ ba: Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập luôn gắn liền và bị chi phối bởi các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước, thực thi các chính sách xã hội của Nhà nước. Đặc điểm quản lý tài chính Nhà nước ban hành cơ chế quản lý tài chính đối với đơn vị SNCL nhằm mục đích sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả kinh phí của Nhà nước.
Tùy thuộc quy mô, lĩnh vực hoạt động, chức năng nhiệm vụ mà các đơn vị sự nghiệp công lập có các nội dung thu và nhiệm vụ chi tương ứng. * Nội dung thu, nhiệm vụ chi của đơn vị sự nghiệp công lập - Nội dung thu: Nguồn thu của các đơn vị sự nghiệp gồm các nguồn sau đây: Các khoản kinh phí nằm trong dự toán đã được duyệt của năm ngân sách trước nhưng chưa sử dụng được phép chuyển sang năm nay sử dụng tiếp. Nguồn kinh phí cấp phát từ NSNN để thực hiện nhiệm vụ của đơn vị bao gồm nhiệm vụ thường xuyên và nhiệm vụ đột xuất, kể cả nguồn viện trợ của nước ngoài. Nguồn kinh phí NSNN cấp bao gồm: kinh phí đảm bảo hoạt động thường xuyên thực hiện chức năng, nhiệm vụ đối với đơn vị tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động; kinh phí thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ ….
Phần để lại từ số thu phí, lệ phí cho đơn vị sử dụng theo quy định của Nhà nước. Các khoản thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh Các khoản thu từ viện trợ, biếu tặng, các khoản thu khác không phải nộp ngân sách theo chế độ. Lãi được chia từ các hoạt động liên doanh liên kết, lãi tiền gửi ngân hàng. Các khoản huy động vốn từ các tổ chức tín dụng, vốn huy động từ các cá nhân…phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh mà đơn vị được phép thực hiện.
10 Nguồn vốn liên doanh liên kết của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo quy định. - Nhiệm vụ chi: Nhiệm vụ chi tại các đơn vị sự nghiệp công lập là các khoản chi được quy định cụ thể phù hợp với loại hình, nhiệm vụ của từng đơn vị sự nghiệp công lập để đơn vị đạt được mục tiêu đã đặt ra. Căn cứ vào tính chất các khoản chi trong đơn vị sự nghiệp công lập, các khoản chi có thể được chia thành: Các khoản chi thường xuyên: là các khoản chi phục vụ cho việc duy trì bộ máy, các khoản chi thực hiện chức năng,…. Các khoản chi không thường xuyên: là các khoản chi nhằm tăng cường cơ sở vật chất phục vụ hoạt động của đơn vị, là các khoản chi thực hiện các nhiệm vụ đột xuất được giao, các khoản chi để đảm bảo cho các hoạt động ngoài hoạt động thông thường của đơn vị.
Căn cứ vào cơ chế quản lý, các khoản chi trong sự nghiệp công lập được chia thành: Các khoản chi thực hiện cơ chế tự chủ: bao gồm các khoản chi đơn vị được toàn quyền chủ động bố trí sử dụng sao cho có hiệu quả, tiết kiệm. Thông thường các khoản chi thường xuyên sẽ được quản lý theo cơ chế tự chủ. Các khoản chi không thực hiện cơ chế tự chủ: bao gồm các khoản chi phải thực hiện theo đúng chế độ quy định của Nhà nước và các khoản chi theo thỏa thuận với các nhà tài trợ. Các nội dung chi thường xuyên bao gồm: + Chi thanh toán cá nhân: tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp lương, học bổng học sinh – sinh viên, tiền thưởng… + Chi về hàng hóa, dịch vụ: Thanh toán dịch vụ công cộng, vật tư văn 11 phòng, thông tin tuyên truyền liên lạc, hội nghị, công tác phí, chi phí thuê … + Chi mua hàng hóa, vật tư dành cho chuyên môn của từng ngành; trang thiết bị kỹ thuật chuyên dụng… + Các khoản chi thường xuyên khác.
Các nội dung chi không thường xuyên, bao gồm: + Chi thực hiện chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, viên chức. + Chi thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ. + Chi thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. + Chi thực hiện các nhiệm vụ đột xuất được cấp có thẩm quyền giao.
+ Chi thực hiện các nhiệm vụ do Nhà nước đặt hàng theo khung giá do Nhà nước quy định. + Chi thực hiện tinh giản biên chế theo chế độ do Nhà nước quy định. + Chi đầu tư xây dựng cơ bản theo các dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt. + Chi mua sắm trang thiết bị, sửa chữa lớn tài sản cố định.
+ Các khoản chi khác theo quy định. Quy trình quản lý tài chính Để đạt được những mục tiêu đề ra và đánh giá mức độ thực hiện mục tiêu của các đơn vị SNCL trong thực hiện nhiệm vụ.