phần mở đầu, kết luận và phụ lục, luận văn gồm 3 chơjơng chính: choJơng 1. cơ sở lý luận chơiơng 2. Tình cảm gia đình thê hiện lr0ng ca da0 và lục ngữ Việt Tam chgong 3. Tinh cam, tinh yéu nam nữ lr0ng ca da0 và lục ngữ Việt Ilam chG]ONG 1 cƠ SỞ LÝ LUẬN 1.
Khái niệm về ca da0, lục ngữ của Việt am ca da0 và lục ngữ đều là một bộ phận rat quan trong cua nền văn học dân gian Viét Tam. Đó là những sản phẩm d0 nhân dân la0 động Việt Ilam sáng la0, truyền miệng qua thời gian lâu đài mà đojợc sả0 tồn qua nhiều thế hệ ngojời dân Việt Ilam. ca da0 ca da0, the0 “ Từ điển liêng ViệP', đojợc giải tích nhọ sau: thứ nhất, thơ ca dân gian truyền miệng dojới hình thức những câu hái, không the0 một điệu nhất định; thứ hai, thé 10ai van van, thojong 1am the0 thé lục sát, có hình thức giỗng nhọ ca da0 cô truyền”. IIhoIng tr0ng Văn học dân gian, ip II (Lich st van hoc Việt Ilam), có chú thích nhơi sau: “Tr0ng Kinh thi, phần IIgụy phŨng bài Viên hữu đả0 co cau: “Tam chi oyu hi, ngã ca thả da0”(lòng fa uồn, ta ca và da0).
Sách Ma0 truyện viết: “Khúc hợp nhạc viết ca, đô ca viết da0” (khúc hái có nhạc đệm the0 lời gọi là ca, còn hát trơn thì gọi là da0). Tr0ng sách cô da0 ngạn, sài Phàm lệ lại phân siệt thêm: “ca và da0 khác nhau ở chỗ đa0 có thể là lời của nhiều sài ca.” The0 ý kiến của Vũ IIgọc Phan, ca0 da0 Việt Iam có những câu sốn chữ năm chữ, sáu lám hay hai sảy sáu tám, đều có thể ngâm đơiợc nguyên câu, không cần liếng đệm nhơt ngojời la ngâm tho vay.! ca da0 là những sài í† có lính địa phojơng, dò nội dung ca da0 có nói về một địa phoJơng nà0 thi cing van doge phô siễn rộng rãi. lội dung ca da0 chủ yếu là trữ tình, tức siểu hiện nội lâm của tac gia, cảm xúc của lác giả lrolớc ngại cảnh. IIhiều sài ca da0 vẫn giữ nguyên nội dung.
Hói chung, ca da0 là d0 nhân dân la0 động sáng ‡a0 lập thê và truyền miệng, có lác dụng trực liếp phục vụ ch0 các sinh h0ại cộng đồng. Đây là những sài văn vần d0 nhân dân sáng lác lập thé, đojợc loiu truyền bằng miệng và đơjợc phô siến rộng rãi lr0ng nhân dân, có khi lừ dia phojong nay sang dia phojong khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác, đồng thoi co thé chap nhận một số dị sản giữa các vong, dia phojong, thoi ky. Tục ngữ Hói đến lục ngữ, từ xoJa đến nay có rất nhiều định nghĩa về tục ngữ Việt Ilam. "112, 4-410] Trơiớc cách mạng Tháng Tám, những sách sou lập lục ngữ, ca da0 đều xếp lẫn lộn lục ngữ và thành ngữ.
Tr0ng quyên Việt Ilam văn học sử yếu của Dojơng Quảng hàm, lục ngữ đojợc định nghĩa nhọ sau: “ Mot cau lục ngữ lự nó phải có mội ý nghĩa đầy đủ, hOặc khuyên răn, h0ặc chỉ sả0 điều gì.” Tr0ng bai “ Da0 ly Ir0ng lục ngữ ”, Iguyễn Đức Dân đã nói: “ Tục ngữ là những câu nói ôn định về cấu trúc, phản ánh những tri thức, kinh nghiệm và quan niệm (dân gian) của một dân lộc về thề giới khách quan, ty nhiên cũng nhọ| xã hội.” h0àng Tiến Tựu tr0ng công trình “ Văn học dân gian Việt Tlam ” lập 2 năm 1999 đã định nghĩa: “ Tục ngữ là thể l0ại văn học dân gian nhằm đúc kết kinh nghiệm, 1ri thức, nêu lên những nhận xét, phán đ0án, lời khuyên răn của nhân dân dojới hình thức những câu nói ngắn gọn, giản dị, súc tích, có nhịp điệu, dễ truyền ” Tr0ng sách “ Văn học dân gian Việt lam ” d0 Đình Gia Khánh, chu Xuân Diên, Võ Quang IIhơn biên s0ạn, Ilxe GiáO0 dục phát hành năm 1998 đã định nghĩa nhơ| sau: “ Tục ngữ là những câu nói ngắn, gọn, có ý nghĩa hàm súc, d0 nhân dân la0 động sáng †a0 nên và lơiu truyền qua nhiều thế kỷ”? Qua các ý kiến lrên, có thể thấy lục ngữ là một câu tự nó diễn trọn vẹn mội ý, mội nhận xéi, một kinh nghiệm, mội luân lý, một công lý, có khi là mội sự phê phán. Về hình thức ngữ pháp, lục ngữ dù ngắn đến đâu cũng là một câu h0àn chỉnh. có ngơjời gọi lục ngữ là ngạn ngữ, nghĩa là lời nói đã loiu thành lừ xoIa (chữ ngạn có nghĩa là lời nói của ngojời xoja). IIho\ vậy, lục ngữ đã đojợc cấu †ạO lrên cơ sở những kinh nghiệm về sinh h0ạt, về sản xuất tr0ng lâu đời, là những câu đúc kết những nhận xét đã đojợc nhiều ngojời thừa nhận dựa †he0 kinh nghiệm, dựa the0 luân lý và công lý để nhận xét về c0n ngơjời và xã hội, hay dựa †he0 trí thức đê nhận xét về cŨn ngojời và vũ tru.
Tục ngữ cung cấp ch0 ngôn ngữ nói cũng nho ngôn ngữ văn học một hình thức siêu hiện súc tích, giàu hình ảnh và đ0 đó có tc dung truyền cảm và thuyết phục mạnh mẽ, dé nói lên những loi loiởng thâm tram, những khái quái rộng rãi. Hhững câu lục ngữ ngắn gọn có thê thay thế một cách có ý nghĩa những lời thuyết lý dai dong va dé quên. 244] Qúa trình la0 động là quá trình phát triển kh0a học và văn nghệ. Tr0ng la0 động, lý lrí của cn ngojời phát triển cảm quan thâm mỹ đojợc lôi luyện; những sáng lác dân gian truyền miệng sản sinh lrên cơ sở của la0 động sản xuất.
La0 động nhằm siến thiên nhiên phục vụ ch0 mình, nên cŨn ngơjời phải có những hiểu siết lối thiêu về quy luật của thiên nhiên. Thời xola, tuy chơia có kh0a học, nhoỊng bằng kinh nghiệm, lô liên chúng fa cũng nắm đojợc ir0ng một chừng mực nhất định quy luật của thiên nhiên. Ihững kinh nghiệm ấy thông qua lập thể, đojợc đúc kết bằng những câu xuôi lai hOặc vần vè và đojợc phổ siến lr0ng dân gian. Đó là những câu tục ngữ về thời tiết, về cày cấy, về trồng trọt, về chăn nuôi.
Tr0ng quan hệ xã hội giữa ngojời với ngojời, xuất hiện những câu lục ngữ đúc rú! lr0ng sinh h0ại, có lính chất nhận xét, giải thích, khuyên răn, the0 một luận lý và mội thế giới quan nhất định. Xét về cả hai mặt nội dung, và hình thức, the0 các nhà nghiên cứu, lục ngữ là một l0ại văn học dân gian đã phát triển lrojớc ca da0, vì những lý d0 sau đây: tục ngữ là những câu ngắn, có câu chỉ là một lời nói xuôi lai, không vần vè, nhiều câu có thể xuất hiện và0 thời liếng nói cia ta choja phái triển mấy. còn ca da0, ngay ở những sài học hiện những hình ảnh diễn siễn, liến lên từng cung sậc một, the0 cử chỉ, hành động của ngojời hái củi, đủ lá hết tình ý của anh ta tr0ng lúc “một mình lhui thủi” ở rừng sâu. Về mặt khác, ca da0 thiên về tình cảm, siêu lộ lính tình của c0n ngojời về muôn mặt, nên chỉ có thê phát triển và0 thời mà đời sông xã hội đã phức lạp.
Mội số lĩnh vực nội dung cơ Ban dojge thể hiện Irũng ca da0, lục ngữ 1. Hội dung của ca da0 ca da0 Việt Iam là những bài firth tứ, là khuôn †hojớc ch0 lối thơ trữ tình. Tình yêu của ngojời la0 động Việt Ham siêu hiện ir0ng ca da0 về nhiều mặt: tình yêu giữa đôi sên lrai gái, yêu gia đình, yêu xóm làng, yêu đồng ruộng, yêu đất nojớc, yêu la0 động, yêu giai cấp, yêu thiên nhiên, yêu hòa sình. Không những thế, ca đa0 còn siêu hiện lo lojởng đấu tranh của nhân dân Việt Ilam lr0ng cuộc sống xã hội, lr0ng những khi liếp xúc với thiên nhiên và ca da0 còn siêu hiện sự troiởng thành của lo lojởng ấy qua các thời kỳ lịch sử.
Hhg| vậy, ng0ài sự siêu hiện đời sống tình cảm, đời sống vật chất của cŨn nggjời, ca da0 còn phản ánh ý thức la0 động, sản xuất của nhân dân Việt Iam, những quan hệ xã hội thời xa xoJa. D0 ở cảm xúc mà cấu †ạ0 nên lời ca, nên lính to lolởng của nhân dân Việt am siêu lộ ở ca da0 không những làm ch0 ngoiời ta cảm nhận doc tinh yéu tham thiét mặn nồng của họ, mà còn ch0 thấy phẩm chất của họ lr0ng các cuộc đấu tranh thiên nhiên, đấu tranh xã hội. họ đã vất vả nhoI thé nà0 tr0ng công cuộc cải †ạ0 thiên nhiên, hà0 hứng nhoi thế nà0 lr0ng khi †hu đojợc thắng lợi, họ đã phản kháng những sự ngang trái, sấi công ở cuộc đời, đã vojơn lên không ngừng nhọt thế nà0 để giành lấy hạnh phúc nhơi thế nà0. Tìm hiểu đơjợc những điều đó, chúng †a sẽ thấy đơxợc lính chiến đấu, lính phản ph0ng, lính nhân đạ0 chủ nghĩa của c0n ngojời Việt lam thể hiện †r0ng ca da0.
Tình yêu của ngơiời Việt Ham lr0ng ca da0 Giai cấp phŨng kiến thống trị Việt [am dòng triết lý Không Mạnh, lấy luân lý Không Mạnh làm những sợi dây tinh thần để trói c0n ngơjời ta về tình cảm. Đối với thanh niên, luân lý Không mạnh này càng nghiệt ngã. Tuổi thanh niên là tuổi tha thiết yêu đơlơng, nhong đối với lình yêu nam nữ, kỷ coJơng phÔng kiến rấi độc đ0án. Việc hôn nhân, việc lập gia đình của thanh niên nam nữ thời xoỊa đều h0àn l0àn d0 cha mẹ định đ0ạ!.
Dojới chế độ phÚng kiến, quyền của ngơjời cha, quyền của ngojời chồng làm ch0 phụ nữ rất khổ cực. IIgojời phụ nữ không còn siết gì là tự d0, họ sị khuôn và0 “†ứ đức, lam lòng”, số phận của họ chẳng khac 140 sé phan hat maa sa. Tr0ng giai cap phOng kiến, luân lý Khổng Mạnh rất có lợi ch0 những kẻ làm cha, lam chong, lam anh; mhoyng déi voi mhan dan, quyền lực ác hại của luân lý ấy đã sị đời sóng la0 động †hu hẹp lại rất nhiều. Tr0ng ca da0 Việt Ilam, những sài về lình yêu nam nữ là những sài nhiều hơn cả; những nỗi nhớ nhung khi xa cách, những lúc phải lâm sự với thiên nhiên, những đau thojong khi xảy ra, những cản trở làm ch0 cjớc nguyện không thành, rồi đến khi có chồng cũng xảy ra siết sa0 suồn lủi chỉ vì những kỷ cojong ph0ng kiến.
tất cả những lình cảm vui suồn ấy, nhân dân Việt Ham đã thổ lộ tr0ng ca da0, làm ch0 ca da0 có lính chất trữ fình sâu sắc. Hhân dân Việt Ham rất yêu gia đình, cái lỗ ấm cùng nhau chung sống. họ cũng có lình yêu đặc siệt đối với xóm làng, nơi sinh trojởng, lớn lên.