Tính cấp thiết của Đề tài Trong những năm qua, cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc, tốc độ phát triển đô thị diễn ra khá nhanh. Đô thị hoá nhanh đồng nghĩa với việc các hạng mục công trình nhanh chóng đƣợc xây dựng nhằm đáp ứng kịp thời các nhu cầu về nhà ở, thƣơng mại dịch vụ, sản xuất phát triển của cộng đồng dân cƣ đô thị. Việc xây dựng các công trình này ở các đô thị đòi hỏi phải đƣợc xây dựng theo đúng quy hoạch đã đƣợc phê duyệt và đúng với quy chuẩn, tiêu chuẩn cho phép đối với từng khu vực. Điều này đòi hỏi công tác quản lý xây dựng phải đƣợc quan tâm một cách thực sự đúng mức.
Trong thời gian gần đây, tuy công tác quản lý trật tự xây dựng đã có những tiến bộ nhất định nhƣng chúng ta vẫn phải thẳng thắn nhìn nhận rằng: nhìn chung công tác quản lý hoạt động xây dựng của chính quyền địa phƣơng còn nhiều yếu kém. Các cơ quan quản lý Nhà nƣớc về hoạt động xây dựng vẫn chƣa chú ý và tập trung nhiều nguồn lực cho công tác quy hoạch xây dựng; việc công bố công khai các đồ án quy hoạch xây dựng theo quy định chƣa đƣợc thực hiện nghiêm túc; đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện công tác quản lý trật tự xây dựng chƣa đáp ứng đƣợc nhiệm vụ đƣợc phân công; việc thanh tra, kiểm tra, xử lý các công trình vi phạm còn chƣa kịp thời và triệt để; hiện tƣợng xây dựng nhà không phép, sai phép còn nhiều ảnh hƣởng xấu và gây bức xúc trong dƣ luận, trong công tác quản lý Nhà nƣớc về xây dựng hiện nay. Tình hình vi phạm trật tự xây dựng đô thị đã và đang là một vấn đề nóng bỏng trong thực tế các đô thị nƣớc ta hiện nay. Hiện tƣợng xây dựng không phép, trái phép xẩy ra ở khắp mọi nơi trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh nói chung và quận Bình Tân nói riêng, có thể nhận thấy các công trình vi phạm trật tự xây dựng và phát triển đô thị ngày càng nhiều và đa dạng hơn.
Yêu cầu quản lý trật tự xây dựng theo đúng quy hoạch và pháp luật, loại trừ hiện tƣợng phát triển tự phát, tùy tiện không thể kiểm soát nổi là một vấn đề quan trọng hiện nay ở thành phố Hồ Chí Minh. 1 Quận Bình Tân là quận nội thành của Thành phố Hồ Chí Minh, đƣợc hình thành trên cơ sở tách 3 xã: Bình Hƣng Hòa, Bình Trị Đông, Tân Tạo và thị trấn An Lạc thuộc huyện Bình Chánh theo Nghị định 130/2003/NĐ-CP đƣợc Chính phủ Việt Nam ban hành vào ngày 05 tháng 11 năm 2003. Cho tới nay, sau hơn 10 năm hình thành và phát triển, quận Bình Tân đã đi lên và phát triển về nhiều mặt. Không nằm ngoài xu thế chung của Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cả nƣớc nói chung, quá trình đô thị hoá cũng đang diễn ra khá mạnh mẽ trên địa bàn Quận.
Tốc độ đô thị hoá nhanh, các công trình xây dựng, nhà cửa của những ngƣời dân ngày một khang trang, các cơ sở thƣơng mại dịch vụ, sản xuất công nghiệp, các công trình hạ tầng…. đang ngày ngày đổi thay. Việc quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn quận Bình Tân vì thế mà đƣợc đặt ra một cách cấp thiết hơn bao giờ hết. Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của công tác quản lý trật tự xây dựng nói chung và trên địa bàn quận Bình Tân nói riêng, đồng thời qua thời gian công tác quản lý Nhà nƣớc về quản lý trật tự xây dựng của quận Bình Tân, nên tác giả chọn đề tài: “Tăng cường công tác quản lý Nhà nước về quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh” cho luận văn tốt nghiệp khóa học của mình.
Mục tiêu nghiên cứu Luận văn góp phần làm rõ cơ sở khoa học quản lý Nhà nƣớc về quản lý trật tự xây dựng. Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng quản lý Nhà nƣớc về quản lý trật tự xây dựng, từ đó đề xuất giải pháp cần thiết nhằm hoàn thiện công tác quản lý Nhà nƣớc về quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn quận Bình Tân. Để thực hiện mục tiêu đề ra, luận văn có những nhiệm vụ sau: - Làm rõ cơ sở lý luận quản lý Nhà nƣớc về quản lý trật tự xây dựng. - Đánh giá khái quát sự hình thành và phát triển của công tác quản lý Nhà nƣớc về quản lý trật tự xây dựng, thực trạng pháp luật về quản lý trật tự xây dựng, thực tiễn tổ chức thực hiện pháp luật về quản lý trật tự xây dựng, làm rõ những vƣớng mắc, bất cập trong pháp luật về quản lý trật tự xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn quận Bình Tân.
2 - Đề xuất một số nhóm giải pháp, kiến nghị cụ thể để nhằm hoàn thiện quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn quận Bình Tân 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận quản lý Nhà nƣớc về quản lý trật tự xây dựng, pháp luật về quản lý trật tự xây dựng, quá trình phát triển và thực trạng quản lý Nhà nƣớc về trật tự xây dựng ở quận Bình Tân và thực trạng quản lý Nhà nƣớc về trật tự xây dựng ở quận Bình Tân. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi về nội dung nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu đối với quản lý nhà nƣớc về trật tự xây dựng đô thị tại địa bàn quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh. - Phạm vi về không gian: chủ yếu tại địa bàn quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh.
Ngoài ra, có nghiên cứu và đúc kết kinh nghiệm ở một số địa phƣơng trong nƣớc và ngoài nƣớc. - Phạm vi về thời gian: các thông tin, dữ liệu đƣợc thu thập sử dụng cho phân tích đánh giá thực trạng chủ yếu giai đoạn từ năm 2008 đến nay, định hƣớng tầm nhìn giải pháp đến năm 2025. Cách tiếp cận và phƣơng pháp nghiên cứu Đây là đề tài nghiên cứu ứng dụng lý thuyết và thực tiễn do vậy, đề tài này sử dụng nhiều phƣơng pháp nghiên cứu khác nhau nhằm tận dụng tính hợp lý và ƣu việt của các phƣơng pháp nghiên cứu khoa học nhƣ: Phƣơng pháp phân tích, thống kê, tổng hợp, so sánh: Nghiên cứu sách báo, tạp chí chuyên ngành, các báo cáo về thực trạng quản lý nhân lực; dựa trên các số liệu thống kê về hoạt động sử dụng nhân lực Thanh tra Sở xây dựng thành phố Hồ Chí Minh để đánh giá thực trạng. - Phƣơng pháp thu thập thông tin: + Thông tin thứ cấp: đƣợc thu thập qua các nghiên cứu báo cáo đã đƣợc công bố nhƣ: sách, giáo trình của Học viên Hành chính Quốc gia, kỷ yếu hội thảo khoa học, bài báo khoa học, luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ, các báo cáo, thông tin của phòng Quản lý đô 3 thị quận, Đội thanh tra xây dựng địa bàn quận Bình Tân, số liệu thống kê của Sở Xây dựng và quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh.
+ Thông tin sơ cấp: đƣợc tác giải thu thập qua phỏng vấn, trao đổi và tham khảo ý kiến của các chuyên gia, nhà quản lý và nhà khoa học liên quan đến quản lý nhà nƣớc về trật tự xây dựng đô thị. - Phƣơng pháp xử lý thông tin: Thông qua các phƣơng pháp phân tích, tổng hợp đối chiếu, so sánh, suy luận. một cách có hệ thống và khoa học. Phần mềm phân tích sử dụng chủ yếu: Excel.
Nghiên cứu số liệu từ các tài liệu thống kê, báo cáo năm của Ủy ban nhân dân quận Bình Tân, hồ sơ, công tác quản lý các công trình xây dựng hiện thời của Đội Thanh tra địa bàn quận Bình Tân. Vận dụng các văn bản pháp lý của Chính phủ và Nhà nƣớc về quản lý hoạt động xây dựng theo các văn bản quy phạm ban hành. 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ QUẢN LÝ TRẬT TỰ XÂY DỰNG 1.1 Các khái niệm quản lý Nhà nƣớc về quản lý trật tự xây dựng 1. Quản lý Nhà nước Là sự chỉ huy, điều hành xã hội của các cơ quan nhà nƣớc (lập pháp, hành pháp và tƣ pháp) để thực thi quyền lực Nhà nƣớc, thông qua các văn bản quy phạm pháp luật.
Quản lý hành chính nhà nước Quản lý hành chính nhà nƣớc là một hình thức hoạt động của nhà nƣớc đƣợc thực hiện trƣớc hết và chủ yếu bởi các cơ quan hành chính nhà nƣớc, có nội dung là bảo đảm sự chấp hành luật, pháp lệnh và các nghị quyết của cơ quan quyền lực nhà nƣớc, nhằm tổ chức và chỉ đạo thực hiện một cách trực tiếp và thƣờng xuyên công cuộc xây dựng kinh tế, văn hoá, xã hội và hành chính – chính trị của nƣớc ta. Hay nói một cách khác, quản lý hành chính nhà nƣớc là hoạt động chấp hành, điều hành của nhà nƣớc. Thanh tra xây dựng Thanh tra xuất phát từ gốc La-tinh (in-spectare) có nghĩa là “nhìn vào bên trong” chỉ một sự xem xét từ bên ngoài vào hoạt động của một đối tƣợng nhất định: “là sự kiểm soát đối với đối tƣợng bị thanh tra” trên cơ sở thẩm quyền (quyền hạn và nghĩa vụ) đƣợc giao, nhằm đạt đƣợc mục đích nhất định. Thanh tra, theo Đại từ điển tiếng Việt là điều tra, xem xét để làm rõ sự việc.
Thanh tra cũng có nghĩa là chỉ ngƣời làm nhiệm vụ thanh tra. Ngƣời làm nhiệm vụ thanh tra phải điều tra, xem xét để làm rõ vụ việc. Theo Từ điển tiếng Việt (NXB Khoa học xã hội, 1992), “Thanh tra là kiểm soát xem xét tại chỗ việc làm của địa phƣơng, cơ quan, xí nghiệp”. Theo nghĩa này, Thanh tra bao hàm cả nghĩa kiểm soát: xem xét và phát hiện ngăn chặn những gì trái với quy định.
Thanh tra là một chức năng thiết yếu của quản lý Nhà nƣớc, là phƣơng thức đảm 5 bảo pháp chế, tăng cƣờng kỷ luật trong quan lý nhà nƣớc, thực hiện quyền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Hoạt động thanh tra thƣờng đƣợc tiến hành bởi các cơ quan chuyên trách (điều này khác với kiểm tra do cơ quan tự tiến hành trong nội bộ). Cơ quan thanh tra tiến hành xem xét, đánh giá sự việc một cách khách quan, đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, kế hoạch của nhà nƣớc, tổ chức và cá nhân.