Phần mở đầu ● Chƣơng 1: Cơ sở l luận về quản trị rủi ro công nghệ ● Chƣơng 2: Thực tr ng Quản trị rủi ro công nghệ để phát triển Công ty TNHH Hoàng Dũng HB ● Chƣơng 3: Một số giải pháp hoàn thiện ho t động Quản trị rủi ro công nghệ để phát triển Công ty TNHH Hoàng Dũng HB ● Kết luận ● Tài liệu tham khảo ● Phụ lục 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO CÔNG NGHỆ 1. Khái niệm rủi ro, bản chất rủi ro và phân loại rủi ro 1. Khái niệm rủi ro Ngày nay, có rất nhiều quan điểm, trƣờng phái khác nhau định nghĩa về “rủi ro”.
Những trƣờng phái khác nhau, các tác giả khác nhau đƣa ra những định nghĩa rủi ro khác nhau. Những định nghĩa này rất phong phú và đa d ng, nhƣng tập trung l i có thể chia thành hai trƣờng phái lớn: Thứ nhất là theo trƣờng phái truyền thống và còn l i là theo trƣờng phái hiện đ i. Theo trƣờng phái truyền thống, rủi ro đƣợc xem là sự không may mắn, sự tổn thất mất mát, nguy hiểm. Nó đƣợc xem là điều không lành, điều không tốt, bất ngờ xảy đến, gây tổn h i.
Đó là sự tổn thất về tài sản hay là sự giảm sút lợi nhuận thực tế so với lợi nhuận dự kiến. Rủi ro còn đƣợc hiểu là những bất trắc ngoài muốn xảy ra trong quá trình kinh doanh, sản xuất của doanh nghiệp, đe dọa, tác động xấu đến sự t n t i và phát triển của một doanh nghiệp. Nhìn chung, theo quan điểm truyền thống này thì rủi ro là những thiệt h i, mất mát, nguy hiểm, khó khăn ho c điều không chắc chắn có thể xảy ra cho con ngƣời. Tuy nhiên, xét theo trƣờng phái hiện đ i, rủi ro (risk là sự bất trắc có thể đo lƣờng đƣợc, rủi ro mang tính 2 m t, vừa mang tính tích cực, vừa mang tính tiêu cực.
Rủi ro có thể mang đến những tổn thất mất mát cho con ngƣời nhƣng đ ng thời, trong chính những tổn thất đó, doanh nghiệp có thể tìm ra những lợi ích, những cơ hội. Khi tập trung chuyên sâu nghiên cứu rủi ro, doanh nghiệp có thể tìm ra những biện pháp phòng ngừa, h n chế những rủi ro tiêu cực, đón nhận những cơ hội, giá trị gia tăng cho chính doanh nghiệp mình. Rủi ro phụ thuộc vào ngữ cảnh, nếu con ngƣời không có khái niệm ho c không liên quan đến thì họ không có rủi ro. Ví dụ trời mƣa sẽ là rủi ro với ngƣời đi đƣờng nhƣng ngƣời ở trong nhà kiên cố, chắc chắn, khi đó ngƣời này không bị ảnh hƣởng thì không có rủi ro.
Rủi ro bao g m 3 yếu tố: xác 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com suất xảy ra (Probability , mức độ ảnh hƣởng đến đối tƣợng (Impacts on objectives và thời lƣợng ảnh hƣởng (Duration. Bản chất rủi ro là sự không chắc chắn (uncertainty , nếu chắc chắc (xác suất bằng 0% ho c 100% thì không gọi là rủi ro. Từ điển tiếng Việt (1995 giải thích: “Rủi ro là điều không lành, không tốt, bất ngờ xảy đến”. Từ điển tiếng Anh Oxford (2011 định nghĩa “Rủi ro là khả năng xảy ra hậu quả xấu trong tƣơng lai”.
Từ các khái niệm trên thấy rằng, rủi ro là khách quan, có thể xuất hiện trong hầu hết mọi ho t động của quá trình sản xuất, kinh doanh. Khi có đầy đủ thông tin về những tổn thất ho c khả năng của những kết quả có thể tính đƣợc xác suất xảy ra và có thể đo lƣờng đƣợc rủi ro. Vì vậy, nếu nghiên cứu về rủi ro, ngƣời ta có thể tìm ra các biện pháp phòng ngừa, h n chế những tác động tiêu cực. Khi nghiên cứu về rủi ro cần phân biệt giữa khái niệm rủi ro (risk và không chắc chắn (uncertainty.
Sau khi tìm hiểu một số quan điểm về rủi ro, tác giả nhận thấy quan điểm của Hoàng Đình Phi (2015 “Rủi ro là một sự không chắc chắn (uncertainty hay một tình tr ng bất ổn. Tuy nhiên, không phải sự không chắc chắn nào cũng là rủi ro. Chỉ có những tình tr ng không chắc chắn nào có thể ƣớc đoán đƣợc xác xuất xảy ra mới đƣợc xem là rủi ro. Những tình tr ng không chắc chắn nào chƣa từng xảy ra và không thể ƣớc đoán đƣợc xác xuất xảy ra đƣợc xem là bất trắc chứ không phải là rủi ro” là quan điểm ph hợp với mục đích nghiên cứu của đề tài này.
Bản chất của rủi ro Bản chất của rủi ro còn đƣợc thể hiện ở những đ c điểm vốn có của nó, đó là tính không chắc chắn, tính ng u nhiên và tính bất ổn định của rủi ro. Cụ thể: ● Tính không chắc chắn: Tính không chắc chắn của rủi ro thể hiện ở khả năng có thể xảy ra ho c không xảy ra của rủi ro. Mọi ho t động đều luôn tiềm ẩn những rủi ro nhƣng rủi ro l i có thể xảy ra ho c không xảy 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ra t y thuộc vào những bối cảnh, yếu tố tác động cụ thể. Xác suất g p rủi ro luôn biến động từ 0 đến 1, nếu xác suất rủi ro càng gần 1 thì khả năng xảy ra rủi ro càng lớn, ngƣợc l i càng gần 0 thì khả năng xảy ra rủi ro càng nhỏ.
● Tính chất ng u nhiên: Tính ng u nhiên của rủi ro thể hiện ở sự khó đoán định trƣớc và không phụ thuộc vào muốn chủ quan của con ngƣời của rủi ro. Bản chất của rủi ro là một biến cố ng u nhiên, t n t i trong mọi ho t động của đời sống x hội. M c d trong các ho t động thực tiễn, con ngƣời luôn mong muốn đ t đƣợc những kết quả mong muốn nhƣng do tác động của nhiều yếu tố khách quan d n tới sự sai lệch nhất định và điều này d n tới rủi ro. Con ngƣời chỉ có thể nhận biết đƣợc rủi ro, tìm biện pháp phòng ngừa, né tránh ho c giảm thiểu rủi ro nhƣng không thể lo i trừ hoàn toàn rủi ro.
● Tính bất ổn định của rủi ro: Tính bất ổn định của rủi ro là khả năng xảy ra tổn thất với mức độ và tần suất khác nhau của các sự vật, hiện tƣợng có rủi ro. M c d rủi ro là hiện tƣợng ng u nhiên, khách quan song mức độ rủi ro l i có thể khác nhau trong từng tình huống rủi ro cụ thể. Rủi ro có thể diễn ra ở thời điểm này hay thời điểm khác. Nếu mức độ tổn thất càng lớn, số lần xuất hiện rủi ro càng nhiều thì mức độ rủi ro sẽ càng cao và ngƣợc l i.
Phân loại rủi ro Để nhận biết rủi ro và QTRR có hiệu quả cần tiến hành phân lo i rủi ro theo những tiêu chí nhất định. Có nhiều tiêu chí khác nhau để phân lo i rủi ro nhƣng thông thƣờng có thể phân lo i theo một số tiêu chí cơ bản sau đây: ● Theo ngu n gốc rủi ro: Căn cứ vào ngu n gốc phát sinh rủi ro ngƣời ta chia rủi ro thành rủi ro bên trong và rủi ro bên ngoài: ✔ Rủi ro bên trong là những rủi ro phát sinh do tác động của các yếu tố thuộc bản thân ho t động của DN. Rủi ro bên trong bao g m các lo i 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nhƣ rủi ro về chiến lƣợc kinh doanh, về tổ chức quản l hệ thống sản xuất, về hệ thống thông tin kinh tế, rủi ro về quản trị tài chính, rủi ro về ngu n nhân lực… Phần lớn nguyên nhân của rủi ro bên trong là do năng lực quản trị yếu kém của những ngƣời làm công tác quản trị, điều hành DN. ✔ Rủi ro bên ngoài: Là rủi ro chịu ảnh hƣởng của các yếu tố bên ngoài DN.
Phần lớn rủi ro bên ngoài của DN là những rủi ro từ những nguyên nhân khách quan, thƣờng là bất khả kháng, có tác động bất lợi đến ho t động sản xuất kinh doanh của DN nhƣ rủi ro về pháp l và rủi ro thị trƣờng. Nguyên nhân d n đến rủi ro bên ngoài chủ yếu là do sự biến động bất lợi của các yếu tố thuộc môi trƣờng kinh doanh của DN, nhƣ: sự biến động của tỷ giá, l i suất, khung khổ pháp l ho c suy thoái kinh tế, l m phát. ● Theo ph m vi ảnh hƣởng (tác động của rủi ro: Theo ph m vi ảnh hƣởng hay tác động của rủi ro, rủi ro thƣờng đƣợc chia thành rủi ro hệ thống và rủi ro phi hệ thống: ✔ Rủi ro hệ thống: Rủi ro hệ thống là lo i rủi ro khi xảy ra sẽ ảnh hƣởng đến ho t động của tất cả các DN và toàn bộ nền kinh tế. Vì vậy, DN không thể giảm thiểu đƣợc lo i rủi ro này bằng cách đa d ng hoá các danh mục hay tài sản đầu tƣ.
Nguyên nhân của rủi ro hệ thống thƣờng xuất phát từ các yếu tố bên ngoài DN nhƣ tình tr ng nền kinh tế trong nƣớc ho c thế giới bị khủng hoảng ho c suy thoái, sự thay đổi hay bất ổn của hệ thống chính trị, những biến động về tình hình năng lƣợng thế giới, mức độ hội nhập của nền kinh tế, sự thay đổi của các chính sách kinh tế nhƣ tỷ giá hối đoái, l i suất… có ảnh hƣởng đến ho t động của các DN. ✔ Rủi ro phi hệ thống: Rủi ro phi hệ thống là những rủi ro khi xảy ra chỉ ảnh hƣởng đến ho t động của một DN ho c một ngành kinh doanh nào đó. Vì vậy, DN có thể giảm thiểu hay lo i trừ rủi ro này bằng cách đa 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com d ng hoá các danh mục hay tài sản đầu tƣ.