CHƯƠNG 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU VA CƠ SỞ LÝ LUẬN VE HE THONG KENH PHAN PHÓI 1. Tổng quan tinh hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu trong nước Hệ thống kênh phân phối của các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh tính đến nay đã được đề cập ở một số tài liệu, công trình nghiên cứu trên các góc độ khác nhau. Qua tìm hiểu tác giả đã thấy một số công trình tiêu biểu liên quan đến đề tài luận văn này, bao gồm: - Đề tài: “ Nghiên cứu diện mạo hệ thống kênh phân phối hàng hóa nội địa cua Việt Nam” do các chuyên gia của tô chức hợp tác quôc tế kĩ thuật Đức tiến hành năm 2006.
Theo kết quả của dé tài, lĩnh vực dịch vụ phân phối đang ngày càng có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển chung của nền kinh tế Việt Nam những năm gan đây. Không chỉ có vậy kết quả nghiên cứu của đề tài còn cho thấy, dịch vụ phân phối đã bước đầu đảm nhiệm được vai trò tiêu thụ sản phẩm, qua đó thúc đây các ngành sản xuất phát triển, góp phan tăng trưởng kinh tế liên tục trong nhiều năm qua. Hệ thống phân phối ngày một phát triển đã thúc day sự xuất hiện nhiều mô hình phân phối hiện đại, nhất là ở một số thành phố lớn của Việt Nam. Tuy nhiên, có một điều đáng lo ngại mà quá trình nghiên cứu đã phát hiện là tỷ trọng GDP của dịch vụ phân phối ở Việt Nam đang có xu hướng giảm sút so với trước đây.
Day là một xu thế hoàn toàn ngược với xu hướng chung của thé giới cũng như của các nước trong khu vực. Thêm vào đó cơ cấu phát triển vẫn lạc hậu, chưa đủ sức đáp ứng sự gia tăng nhu cầu lưu thông hàng hóa nội địa. Theo các chuyên gia nghiên cứu của đề tài với tình trạng cơ sở hạ tầng yêu kém, cơ cấu lạc hậu như hiện nay, nếu không có sự cải thiện thì chỉ trong một vài năm tới dịch vụ phân phối ở Việt Nam khó có thé vươn lên trở thành lĩnh vực chủ chốt trong nền kinh tế, cũng như không thể cạnh tranh được với sự xâm thực của các nhà phân phối nước ngoài vào thị trường béo bở này. (Nguồn: http://www.vn) - Đề tài cấp Bộ “Đánh giá thực trạng và định hướng tổ chức các kênh phân phối một số mặt hàng chủ yếu ở nước ta” do Viện nghiên cứu Thương mại chủ trì thực hiện năm 2006, PGS.
Dinh Văn Thanh làm chủ nhiệm. Trong đó di sâu nghiên cứu về kênh phân phối một số mặt hàng chủ yếu (rau quả, thịt, hàng may mặc, sắt thép, phân bón, xi măng.), chưa nghiên cứu hệ thống phân phối và dịch vụ phân phối đối với tat cả các nhóm hang dé đề xuất chính sách phát triển các kênh phân phối hàng hóa. Do tính chất phức tạp và rộng lớn của vấn đề nghiên cứu, nên đề tài này giới hạn đối tượng nghiên cứu là những nội dung ở tầm vĩ mô, thực trạng và định hướng, giải pháp vĩ mô về tổ chức các kênh phân phối, đề xuất các chính sách và giải pháp dé tô chức và điều tiết các kênh phân phối nhằm đáp ứng tốt các mục tiêu phát triển kinh tế và xã hội ở nước ta. - Dự án “Nghiên cứu xây dựng khung khổ pháp lý cho hệ thống phân phối ” do Bộ thương mại và GTZ phối hợp chủ trì thực hiện năm 2005.
Dự án này tập trung nghiên cứu ba nhóm chính sách tác động trực tiếp đến sự phát triển dịch vụ phân phối bán lẻ ở Việt Nam gồm : (i) Các chính sách tác động đến sự gia nhập thị trường và cạnh tranh trên thị trường dịch vụ phân phối bán lẻ của các chủ thể kinh doanh; (ii) Các chính sách tác động đến cơ sở ra quyết định đầu tư, điều kiện thực hiện đầu tư xây dựng và phát triển các loại hình dịch vụ phân phối bán lẻ; (11) Các chính sách tác động đến hoạt động kinh doanh và hiệu quả vận doanh của các cơ sở bán lẻ. Trong đó đã xây dựng một số chuyên đề nghiên cứu đề cập đến khía cạnh pháp lý và môi trường pháp lý cho dịch vụ phân phối bán lẻ ở Việt Nam, chưa đi sâu nghiên cứu về cơ chế, chính sách quản lý sự phát triển dịch vụ phân phối bán lẻ ở Việt Nam. - Luận án tiến sỹ: “Hoàn thiện quản trị kênh phân phối thép xây dựng của các doanh nghiệp sản xuất thép tại Việt Nam”, tác giả Nguyễn Hoài Nam, bảo vệ tai đại học KTQD năm 2009. Luận án đã trình bày một cách toàn diện về hoạt động quản trị kênh phân phối.
Phần cơ sở lý luận về quản trị kênh phân phối, tác giả đã nêu lên những vấn đề chung về kênh phân phối thép xây dựng trong đó làm rõ bản chất và nội dung của quản trị kênh phân phối thép xây dựng, qua đó chỉ ra các công đoạn của hoạt động quản trị kênh phân phối thép xây dựng làm cơ sở cho việc phân tích thực trạng và các giải pháp hoàn thiện ở các chương sau đó, theo đó luận án cho rằng các giai đoạn dé quản tri một kênh phân phối thép xây dựng đó là: Phân tích các yếu tổ chi phối đến kênh phân phối thép của doanh nghiệp va xác định chiến lược kênh: Đó là phân tích cơ hội, phân đoạn và lựa chọn khách hàng mục tiêu, và xác định chiến lược kênh phân phối. Phân tích cơ hội là doanh nghiệp sản xuất thép phải xác định những khách hàng tiềm năng mà doanh nghiệp muốn cung ứng thép sau đó doanh nghiệp phải phân tích các yếu tố môi trường vĩ mô và môi trường ngành ảnh hưởng đến quản trị kênh phân phối của doanh nghiệp. Phân đoạn và lựa chọn khách hàng mục tiêu là dé doanh nghiệp xác định các khách hàng mà doanh nghiệp có thê đáp ứng tốt nhất. Xác định chiến lược phân phối nhằm trả lời cho câu hỏi cần theo đuổi những nguyên tắc và định hướng nào dé đưa san pham đến khách hàng mục tiêu.
Có thể nói rằng, đây là một công trình nghiên cứu khá toàn diện và đầy đủ về hoạt động quản trị kênh phân phối của các doanh nghiệp sản xuất thép tại Việt Nam, một công trình có tính chặt chẽ và logic xuyên suốt ba chương cơ sở lý luận, phân tích thực trạng và giải pháp hoàn thiện. - Luận văn thạc sỹ: “Cai thiện kênh phân phối cho dòng sản phẩm cố định không dây của Công ty Thông tin Viễn thông Điện lực tại các tỉnh Miễn bắc Việt Nam”, tác giả Nguyễn Thị Thanh Tâm, bảo vệ tại Đại học kinh tế - Đại học Quốc gia năm 2012. Luận văn này đề cập một cách khá sơ lược về hệ thống kênh phân phối. Trong phần cơ sở lý luận, luận văn trình bày các khái niệm về kênh phân phối, các loại kênh phân phối, cau trúc của kênh phân phối, các yếu tố ảnh hưởng đến việc xây dựng và lựa chọn kênh phân phối, các quan hệ và hành vi trong kênh phân phối trong đó tập trung vào các quan hệ hợp tác, quan hệ cạnh tranh và các xung đột trong kênh.
Sau đó trong phần thực trạng hệ thống kênh phân phối, luận văn luận giải một cách sơ lược về cấu trúc hệ thống kênh phân phối các dịch vụ viễn thông, internet mà không chỉ ra được các kiểu loại kênh trong hệ thống kênh phân phối này, đồng thời cũng chưa thấy nêu ra các loại quan hệ trong kênh như đã trình bày trong phần cơ sở lý luận. Kết quả là trong phần đưa ra các giải pháp hoàn thiện hệ thống kênh phân phối, luận văn chỉ mới giải quyết vấn đề hoàn thiện cấu trúc hệ thống kênh phân phối. Đánh giá về luận văn này tác giả nhận thấy luận văn mới chỉ đi vào phân tích một khía cạnh rất nhỏ trong hệ thống kênh phân phối đó là cau trúc hệ thống kênh phân phối, chưa đi vào các vấn đề rất quan trọng khác trong một hệ thống kênh phân phối đó là: quản trị các dòng chảy trong hệ thống kênh phân phối, công tác tuyển chọn thành viên kênh, công tác khuyến khích thành viên kênh, công tác đánh giá các thành viên kênh, công tác logistic trong hoạt động kênh, nghiên cứu anh hưởng của các biến số marketing-mix khác như giá, sản phẩm và xúc tiến lên biến số kênh phân phối. - Luận văn thạc sỹ: “Hoàn thiện hệ thống kênh phân phối sản phẩm của Công ty Cổ phan gas Petrolimex”, tác giả Đỗ Ngoc Sáng, bảo vệ tai Dai học kinh tế - Dai học Quốc gia năm 2008.
Trong phan cơ sở lý luận tác giả đã trình bày khá cụ thé về các nội dung có liên quan đến hoạt động phân phối sản phẩm của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường. Trong phần thực trạng tác giả đã phân tích thực trạng hoạt động của hệ thống kênh phân phối sản phẩm của Công ty Cổ phần gas Petrolimex, thể hiện qua công tác quản trị kênh phân phối, hoạt động marketing hỗ trợ trong phân phối sản phâm của Công ty. Từ đó làm rõ những mặt tích cực và hạn chế, cũng như nguyên nhân của những hạn chế đó trong hoạt động phân phối tiêu thụ sản phẩm của Công ty. Đề xuất một số giải pháp trên các phương diện như: xây dựng mục tiêu của kênh phân phối; hoàn thiện chính sách lựa chọn thành viên kênh phân phối; tăng cường các biện pháp kích thích thành viên kênh phân phối; hoàn thiện phương pháp đánh giá các thành viên trong kênh; tập trung vào thế mạnh của từng kênh phân phối.nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống kênh phân phối sản phẩm của Công ty Cổ phan gas Petrolimex.
Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài Dén nay, trên thê giới đã có khá nhiêu công trình nghiên cứu liên quan đên hệ thống kênh phân phối, tuy nhiên chưa có nhiều những công trình nghiên cứu hoàn thiện và phát triển hệ thống kênh phân phối của một doanh nghiệp cụ thé trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Một số công trình tiêu biểu là: - Francis Kwong (2002) A retail — Led distribution Model (Mô hình bán lẻ hang dau), China Resourcer Enterprise Ltd. Nghiên cứu nay chỉ ra rang, các yếu tố như: vi trí, giá cả, cơ cầu hàng hóa, thanh toán nhanh, nhân viên phục vụ lịch sự và thân thiện là những nhân tố dẫn tới sự trung thành của khách hàng đối với các mô hình kênh phân phối bán lẻ. - Fels, Allan “Quản lý bán lẻ - bài học từ các quốc gia đang phát triển”, Asia Pacific Business Review, quyền 15, số 1 năm 2009.