CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIÊN DỊCH VỤ MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN CỦA CÔNG TY CHỨNG KHOÁN 1. CÔNG TY CHỨNG KHOÁN VÀ DỊCH VỤ MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN 1. Công ty chứng khoán và các hoạt động của công ty chứng khoán a. Vị trí của công ty chứng khoán trong thị trường chứng khoán Cùng với xu thế phát triển nhanh chóng của nền kinh tế toàn cầu trong thời gian qua, thị trường chứng khoán ra đời từ thế ki thứ 15 đã thẻ hiện vai trò to lớn của nó trong việc huy động hiệu quả các nguồn lực của xã hội, phục vụ đắc lực cho sự phát triển kinh tế của mọi quốc gia trên thế giới và TTCK là một trong những yếu tố cơ bản nhất của nền kinh tế thị trường hiện đại TTCK đã và đang trở thành một định chế tài chính không thể thiếu của những nước theo cơ chế thị trường.
Từ trước đến nay, đã có rất nhiều các định nghĩa khác nhau về TTCK như: “TTCK là một thị trường có tổ chức, nơi các CK được mua ban theo những nguyên tắc nhất định” Hay "TTCK là thị trường mà ở đó người ta phát hành các loại chứng khoán để huy động vốn và tiến hành các hoạt động mua bán, chuyển nhượng. chứng khoán để kiếm lời". [7] s# Nguyên tắc hoạt động của TTCK: Thị trường chứng khoán hoạt động theo 3 nguyên tắc cơ bản: nguyên tắc trung gian, nguyên tắc đấu giá và nguyên tắc công khai. - Nguyên tắc trung gian: Mọi hoạt động giao dịch, mua bán chứng khoán trên thị trường chứng khoán đều được thực hiện thông qua các trung gian, hay còn gọi là các nhà môi giới.
Các nhà môi giới thực hiện giao dịch theo lệnh của khách hàng và hưởng hoa hồng. Ngoài ra, nhà môi giới còn có thể cung cấp các dịch vụ khác như cung cấp thông tin và tư vấn cho khách hang trong việc đầu tư. Theo nguyên tắc trung gian, các nhà đầu tư không thể trực tiếp thoả thuận với nhau để mua bán chứng khoán. Họ đều phải thông qua các nhà môi giới của mình để đặt lệnh.
Các nhà môi giới sẽ nhập lệnh vào hệ thống dé khớp lệnh. - Nguyên tắc đấu giá: Giá chứng khoán được xác định thông qua việc đấu giá giữa các lệnh mua và các lệnh bán. Tắt cả các thành viên tham gia thị trường đều không thẻ can thiệp vào việc xác định giá này. Có hai hình thức đấu giá là đấu giá trực tiếp và đấu giá tự động.
+ Đấu giá trực tiếp là việc các nhà môi giới gặp nhau trên sàn giao dịch và trực tiếp đấu giá + Đấu giá tự động là việc các lệnh giao dịch từ các nhà môi giới được nhập vào hệ thống máy chủ của Sở giao dịch chứng khoán. Hệ thống máy chủ này sẽ xác định mức giá sao cho tại mức giá này, chứng khoán giao dịch với khối lượng cao nhất. - Nguyên tắc công khai: Tắt cả các hoạt động trên thị trường chứng khoán đều phải đảm bảo tính công khai. Sở giao địch chứng khoán công bố các thông tin về giao dịch chứng khoán trên thị trường.
Các tô chức niêm yết công bố công khai các thông tin tai chính định kỳ hàng năm của công ty, các sự kiện bắt thường xảy ra đối với công ty, số lượng nắm giữ cô phiếu của ban Giám đốc, ban kiểm soát, cô đông lớn. Các thông tin càng được công bố công, khai minh bạch, thì càng thu hút được nhà đầu tư tham gia vào thị trường chứng khoán Các nguyên tắc trên đây nhằm đảm bảo cho giá cả chứng khoán được hình thành một cách thống nhát, công bằng cho tắt cả các bên giao dịch. $* Chức năng của thị trường chứng khoán Thị trường chứng khoán có các chức năng chủ yếu sau đây: - Thứ nhất, TTCK tạo ra một kênh huy động vốn hữu hiệu cho nền kinh tế. Khi các nhà đầu tư tham gia vào TTCK, họ mua chứng khoán của các tổ chức phát hành có nghĩa là số tiền nhàn rỗi của họ đã được sử dụng để đầu tư cho các hoạt động sản xuất kinh doanh và qua đó góp phần mở rộng sản xuất.
Thông qua TTCK chính phủ cũng huy động được các nguồn vn trung và dài hạn cho mục đích đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ các nhu cầu chung. - Thứ hai, TTCK cung cấp môi trường đầu tư cho công chúng. Thông qua TTCK, các nhà đầu tư có thể lựa chọn cho mình một loại chứng khoán phù hợp đề đầu tư nhằm nâng cao hiệu quả và hạn chế rủi ro. - Thứ ba, TTCK tạo tính thanh khoản cho các loại CK.
Nhờ có TTCK, nhà đầu tư có thể chuyểi ôi cô phiếu họ đang sở hữu thành tiền mặt hoặc các loại CK khác một cách dễ dàng. Tính thanh khoản là một yếu tố làm tăng sự hap dẫn của TTCK với công chúng đầu tư. TTCK hoạt động càng năng động, càng hiệu quả thì càng có khả năng nâng cao tính thanh khoản của các CK va càng thu hút được nhiều nhà đầu tư tham gia thị trường. - Thứ tư, TTCK là thước đo đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.
Trên TTCK, hoạt động của các doanh nghiệp được phản ánh một cách tổng hợp và khách quan thông qua giá cỗ phiếu của doanh nghiệp đó. Qua đó nó tạo ra môi trường cho sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, giúp các doanh nghiệp tự mình phải đổi mới trang thiết bị, công nghệ và nâng cao chất lượng. hoạt động mới có thể giành thắng lợi trong nên kinh tế thị trường, nơi mà yếu. tố cạnh tranh đang ngày càng trở nên khốc liệt.
- Thứ năm, TTCK giúp cho Chính phủ thực hiện việc quản lý vĩ mô nền kinh tế. Do TTCK rất nhạy cảm nên có thể thấy rằng những động thái trên TTCK phản ánh một cách chính xác các biến động của nền kinh tế, qua đó Chính phủ có thê đưa ra các quyết định một cách nhanh chóng và hợp lý. Mặt khác, Chính phủ cũng có thẻ thông qua thị trường chứng khoán mua bán các. loại trái phiếu để bù đắp thiếu hụt ngân sách, điều tiết lượng tiền cung ứng trên thị trường và quản lý lạm phát.
s*ˆ Các chủ thể tham gia hoạt động trên thị trường chứng khoán ~ Tổ chức phát hành Tổ chức phát hành là những tô chức thực hiện việc huy động vốn thông qua thị trường chứng khoán bằng cách phát hành các loại chứng khoán như cỗ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tư. để niêm yết trên thị trường. Nhờ có thị trường chứng khoán, các hàng hóa này mới có được tính thanh khoản, các khoản vốn tạm thời nhàn rỗi có thé chuyên thành vốn dài hạn để đầu tư cho phát triển kinh tế. - Nhà đâu tư Là những cá nhân hoặc tổ chức có vốn tạm thời nhàn rỗi tham gia mua bán trên TTCK với mục đích tìm kiếm lợi nhuận.
Các nhà đầu tư tô chức thường là các quỹ đầu tư, các công ty bảo , các công ty tài chính, các quỹ lương hưu. Đây là những nhà đầu tư có lực tài chính dồi đào, có kinh nghiệm và có những ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của thị trường chứng khoán - Các công ty chứng khoán Công ty chứng khoán (CTCK) là những công ty hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán bằng cách cung cấp các dịch vụ cho công chúng đầu tư hoặc trực tiếp đứng ra kinh doanh CK để tạo ra lợi nhuận. Các CTCK có vai trò vô cùng quan trọng trên TTCK, nó là cầu nối giữa nhà đầu tư và TTCK. có 10 thể tham gia mua bán trên TTCK, nhà đầu tư phải tìm đến các CTCK như là trung gian môi giới để nhờ họ mua bán hộ và nhà u tư phải tra cho CTCK một khoản phí nhất định.
CTCK còn là nơi phát triển các nghiệp vụ kinh doanh CK làm cho TTCK trở nên đa dạng và phong phú, từ đó hap din va thu hút được nhiều khách hàng quan tâm và tham gia vào TTCK. 'Bên cạnh các tô chức kể trên, để TTCK có thể hoạt động được an toàn và hiệu quả còn phải kể đến các cơ quan quản lý thị trường đó là Ủy ban chứng. khoán và Sở giao dịch chứng khoán. Ủy ban chứng khoán Nhà Nước là cơ quan quản lý Nhà Nước về chứng khoán và thị trường chứng khoán, chịu trách nhiệm trước Nhà nước hoặc Chính phủ, đề ra các quy định pháp quy mang tính chất bắt buộc cho mọi đối tượng tham gia vào hoạt động trên thị trường chứng khoán cũng như giám sát việc thực hiện những quy định đó.
Sở giao dịch chứng khoán là cơ quan trực tiếp triển khai những điều kiện và cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho việc niêm yết và giao dịch các chứng khoán Trung tâm lưu ký chứng khoán (TTLKCK) là nơi hỗ trợ xử lý các hoạt động sau giao dịch chứng khoán. TTLKCK là tổ chức giám sát hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán. Trong đó, đăng ký chứng khoán là việc TTLKCK quản lý và ghi nhận các thông tin về quyền sở hữu chứng khoán và các quyền khác của người sở hữu chứng khoán. "1 | Ủy Ban chứng khoán Nhà Nước Các Côngty Cac Sé giao dich chứngkhoán “ > chứngkhoán — Các tổ chức = ‘Trung tam| Iu ky đầu từ chứng khoán.
Các cánhân + đầu tư Các Ngân hàng có L_, tài khoản tiền gửi "Ngân hàng thanh toán. của các tổ chức và ———* được chỉ định —_T cá nhân đầu tư Trung tâm đảo tạo chứngkhoán “ Hình 1.1: Cơ cấu thị trường chứng khoán Tom lai, thi trường chứng khoán là một thị trường đặc thù mà nguyên tắc hoạt động hàng đầu là nguyên tắc trung gian. Nghĩa là các nhà đầu tư muốn thực hiện giao dịch trên thị trường chứng khoán không thể giao dịch trực tiếp mà phải thông qua các trung gian môi giới chứng khoán. Các trung gian môi giới chứng khoán hiện nay chủ yếu vẫn là các công ty chứng khoán.
Vì vậy, thị trường chứng khoán có hoạt động tốt hay không phụ thuộc rất lớn vào chất lượng hoạt động môi giới của các công ty chứng khoán b. Đặc điểm và vai trò của công ty chứng khoán Khái niệm: Thị trường chứng khoán là một bộ phận của thị trường tài chính và nguyên tắc trung gian là một trong những nguyên tắc hoạt động cơ bản nhất. Thị trường chứng khoán phát triển kéo theo sự ra đời của hàng loạt các công 12 ty chứng khoán. Có nhiều cách nhìn nhận về công ty chứng khoán, tùy theo.