Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VÈ ĐÀO TẠO VA PHAT TRIEN NGUON NHAN LUC TRONG CAC TO CHUC, DON VỊ 1. Một số khái niệm liên quan đến đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong các tổ chức, đơn vị 1.1 Nguồn nhân lực Nguồn nhân lực là nguồn lực về con người và được nghiên cứu dưới nhiều khía cạnh, do đó có nhiều khái niệm khác nhau về nguồn nhân lực. Nguồn nhân lực được hiểu như là nguồn lực con người của một quốc gia, một vùng lãnh thô (vùng, tỉnh,.), là một bộ phận của các nguồn lực có khả năng huy động, quản lý để tham gia vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội như nguồn lực vật chất, nguồn lực tài chính. Với tư cách là một yếu tố của sự phát triển kinh tế - xã hội, nguồn nhân lực được hiểu theo nghĩa hẹp hơn, đó là khả năng lao động của xã hội.
Với cách hiểu này nguồn nhân lực tương đương với nguồn lao động hay nguồn lực xã hội. Có hai loại nguồn nhân lực: * Nguồn nhân lực xã hội (còn gọi là nguồn lao động xã hội): Có nhiều khái niệm khác nhau về nguồn nhân lực xã hội. Tuy nhiên, có thể xác định: - Nguồn nhân lực xã hội là một bộ phận dân số trong độ tuổi lao động có khả năng lao động. Trong qúa trình lao động, chất lượng nguồn nhân lực xã hội phụ thuộc vào số lượng, chất lượng công cụ, máy móc trang bị cho.
người lao động. Chính trình độ công nghệ đặt ra yêu cầu và đồng thời làm thay đổi trình độ của người lao động. Khoa học công nghệ ngày càng phát triển, tính chất xã hội hóa của lực lượng sản xuất càng cao thì mặt chất lượng, đặc biệt là trình độ trí tuệ của nguồn nhân lực ngày càng giữ vai trò quan trọng. Nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế gồm: các nhà hoạch định chiến lược chính sách; các nhà nghiên cứu; các nhà quản lý; nhà công nghệ; kỹ sư; kỹ thuật viên và công nhân kỹ thuật lành nghề.
Trong đó, tiến bộ khoa học- công nghệ đã làm thay đổi chính đội ngũ công nhân, hình thành tầng lớp công nhân áo trắng hay công nhân trí thức mà đội ngũ này đang lớn dần lên chuyền thành tầng lớp trung lưu. * Nguồn nhân lực trong một tô chức. Nguồn nhân lực trong một tổ chức là lực lượng lao động của từng đơn vị, tổ chức, cơ quan. Hay nói khác, nguồn nhân lực trong một tổ chức là tổng số người (cán bộ, công chức, người lao động.
) có trong danh sách của một tổ chức, hoạt động theo các nhiệm vụ của tổ chức và được tô chức trả lương. Nguồn nhân lực của tổ chức là những người tạo thành đội ngũ lao động trong một tổ chức và thực hiện các hoạt động của tổ chức, họ được ký kết hợp đồng với sự tham gia của các nguồn lực tài chính và vật chất của tổ chức đó. Chức năng của tổ chức là phải sử dụng tông thể các hình. thức, phương pháp, chính sách và biện pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng cho nguồn nhân lực nhằm đáp ứng đòi hỏi về nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế xã hội trong từng giai đoạn phát triển.
Để quản y có hiệu qủa nguồn nhân lực thì bên cạnh quy mô nguồn nhân lực, vắt quan trọng hơn là xác định đúng cơ cấu nguồn nhân lực. Theo Các Mác con người là một thực thể xã hội, đồng thời là một thực thể tự nhiên, một cấu trúc sinh học. Vì vậy, con người chịu sự chỉ phối của các quy luật tự nhiên và xã hội Nguôn nhân lực là tổng thể những tiềm năng của con người (trước hết và cơ bản nhất là tiềm năng lao động), gôm: thể lực, trí lực và nhân cách của con người nhằm đáp ứng một cơ cấu kinh tế - xã hội đòi hỏi 1. Đào tạo và phát triễn nguồn nhân lực 1.
Đào tạo nguôn nhân lực: Các khái niệm giáo dục, đào tạo và phát triển đều đề cập đến quá trình cho phép người lao động tiếp thu các kiến thức, học các kỹ năng mới và thay đổi các quan điểm hay hành vi và nâng cao khả năng thực hiện công việc của các cá nhân. Giáo dục mang tính chất chung, cung cấp cho học viên các kiến thức chung có thễ sử dụng vào trong các lĩnh vực khác nhau, đào tạo là quá trình cung cấp các kỹ năng cụ thể cho các mục tiêu cụ thể, còn phát triển liên quan đến việc nâng cao khả năng trí tuệ, cảm xúc và cung cấp những năng lực cần thiết cho tương lai để thực hiện các công việc tốt hơn. Như vậy, đào tạo nguồn nhân lực là một loại hoạt động có tổ chức. được thực hiện trong một thời gian nhất định và nhằm đem đến sự thay đồi nhân cách.
Dao tao nguồn nhân lực bao gồm: Trang bị kiến thức phổ thông, kiến thức chuyên nghiệp và kiến thức quản lý. Đào tạo nguồn nhân lực rất cần thiết cho sự thành công của tổ chức và sự phát triển chức năng của con người. Đào tạo nguồn nhân lực là quá trình trang bị kiến thức, kỹ năng, khả năng thuộc một nghề, một chuyên môn nhất định để người lao động thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ của mình. Có hai dạng đảo tạo: - Dao tao định hướng cho hiện tại, chủ yếu tập trung vào công việc hiện tại của mỗi cá nhân, tăng cường các kỹ năng và khả năng đặc biệt để cá nhân thực hiện và hoàn thành công việc tốt hơn.
- Dao tạo cho phát triển nhân sự là đào tạo định hướng cho tương lai, tập trung vào sự phát triển cho cá nhân và đáp ứng mục tiêu chiến lược con người 1. Phát triển nguôn nhân lực Phát triển nguồn nhân lực được hiểu là tổng thể các hình thức, phương pháp, chính sách, biện pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng của nguồn nhân lực (trí tuệ, thể chất và phẩm chất tâm lý xã hội), nhằm đáp ứng đòi hỏi về nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn phát triển. Phát triển nguồn nhân lực là tạo ra tiềm năng của con người thông qua đào tạo, bồi dưỡng, tự bồi dưỡng và đào tạo lại, chăm sóc sức khỏe về thể lực và tỉnh thần, khai thác tối đa tiềm năng trong đó các hoạt động lao động thông qua việc tuyển, sử dụng, tạo điều kiện về môi trường làm việc (phương tiện lao động có hiệu quả và các chính sách hợp lý, v.), môi trường văn hóa, xã hội kích thích động cơ, thái độ làm việc của con người, để họ mang hết sức mình hoàn thành các nhiệm vụ được giao. Như vậy, phát triển nguồn nhân lực bao gồm các thành té: Dao tao, bồi dưỡng và đào tạo lại nhân lực theo phương châm học suốt đời để phát triển quy mô, điều chỉnh cơ cấu nhân lực cho phù hợp với nhu cầu của xã hội, hình thành và phát triển những kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp, kỹ năng sống của người lao động, Tuyển và sử dựng nhân lực vào làm việc tại vị trí lao động phù hợp với trình độ và ngành, nghề được đào tạo của người lao động, theo nhu cầu tổ chức công việc tại các đơn vị; Chăm sóc sức khỏe và tạo môi trường tốt để người lao động phát triển năng lực, thể lực và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp trong quá trình hành nghề.
Đồng thời, tạo điều kiện cho người lao động có đủ năng lực và điều kiện để di chuyển nghề nghiệp, chuyên đổi nghề và vị trí làm việc, tìm việc làm mới và tự tạo việc làm trong điều kiện môi trường kinh tế - xã hội luôn biến động do ảnh hưởng của cuộc cách mạng khoa học, kỹ thuật và công nghệ. Tóm lại, đào tạo và phát triển được thiết kế để giúp đỡ, hỗ trợ nhân viên tiếp tục có những đóng góp cho đơn vị. Chất lượng của giáo dục, đào tạo. và phát triển có ảnh hưởng to lớn đến chất lượng nguồn nhân lực, thông qua đó nó ảnh hương đến sự phát triển của đơn vị.
Nội dung cơ bản của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong các tổ chức, đơn vị 1. Nội dung công tác đào tạo nguồn nhân lực Để công tác đào tạo có hiệu quả thì công việc đầu tiên là phải xác định mục tiêu dao tao. Xác định mục tiêu đào tạo Xác định mục tiêu đào tạo là xác định những yêu cầu những kết quả cần đạt được của người được đào tạo khi kết thúc quá trình đào tạo. Việc xác định mục tiêu đào tạo là hết sức cần thiết, là công việc đầu tiên và không thể thiếu, nhất là trong giai đoạn hiện nay, khi xã hội còn quá chú trọng đến vấn đề bằng cấp mà quên đi sự phù hợp cần thiết giữa yêu cầu công việc với tiêu chuẩn cần có của người lao động.
Vì vậy, để thực hiện nó, người lao động cần có những tiêu chuẩn nhất định. Quá trình đào tạo là nhằm giúp cho người lao động có được tiêu chuẩn nói trên. Xác định mục tiêu đảo tạo chính là quá trình nghiên cứu, tìm ra sự khác giữa yêu cầu công việc và khả năng của người lao động nhằm hạn chế sai khác đó tối đa. Mỗi một công việc khác nhau thì mục tiêu đào tạo là khác nhau.
Cái quan trọng là sự phù hợp giữa công việc và khả năng, năng lực của người thực hiện công việc đó. Từ đó cho chúng ta thấy rằng, việc xác định mục tiêu đào tạo trước hết phải xuất phát từ yêu cầu công việc, từ mục tiêu và chiến lược phát triển của đơn vị Mục tiêu phải nêu được cả kết quả thực hiện công việc và các tiêu chuẩn thực hiện. Các mục tiêu đào tạo bao gồm những kỹ năng cụ thể cần được dạy, trình độ kỹ năng có được sau đảo tạo, số lượng và cơ cấu học viên theo từng loại, bộ phận lao động và thời gian đảo tạo. Nội dung kiến thức đào tạo Xác định kiến thức đào tạo cho nguồn nhân lực chính là xác định cấp bậc, ngành nghề và kết cấu chương trình đào tạo phù hợp với mục tiêu cần đạt.
Như vậy, ứng với từng mục tiêu nhất định sẽ cần có những loại kiến thức nhất định. Đối với cán bộ, công chức cấp xã, nội dung đào tạo, bồi dưỡng phải sát với thực tiễn, cụ thể với vị trí, chức năng, nhiệm vụ của từng chức danh, chú trọng kết hợp giữa đào tạo lý luận theo mục tiêu chương trình với đào tạo theo. tình huống và phương pháp xử lý giải quyết các tình huống cụ thể trong quản lý điều hành của cán bộ chuyên trách và trong chuyên môn nghiệp vụ của công chức.