CHƯƠNG 1 TONG QUAN TÀI LIEU THAM KHẢO - CƠ SỞ LÝ LUẬN VE ĐÀO TẠO CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ TẠI DOANH NGHIỆP 1. TONG QUAN TÀI LIEU THAM KHẢO Đề thực hiện luận văn, tac gia đã tham khảo, nghiên cứu nhiều nguồn tai liệu khác nhau về nguồn nhân lực, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực và cán bộ lãnh đạo, quản lý. Trong nước và trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan tới nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực nói chung và phát triển nguồn nhân lực trong một tổ chức, doanh nghiệp nói riêng: - Tran Văn Tùng, Lê Ai Lâm làm chủ biên (1996): “Phát triển nguôn nhân lực - kinh nghiệm thé giới và thực tiễn nước ta Cuốn sachgioi thiệu về kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực ở phạm vi quốc gia, trong đó có chính sách phát triển nguồn nhân lực của một số nước trên thế giới. - Viện Kinh tế thế giới (2003): “Phát triển nguôn nhân lực thông qua giáo dục và đào tạo - Kinh nghiệm Đông Á” Cuốn sách đã giới thiệu các thành tựu đạt được của nhóm nước trong khu vực trong phát triển nguồn nhân lực thông qua giáo dục và dao tạo.
Cac chính sách thành công về giáo dục và đào tạo của các nước Đông Á là giải pháp quan trọng trong cung cấp nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của công nghiệp hóa. Đó cũng là bài học cho Việt Nam trong sự nghiệp phát triển nguồn nhân lực. - Phát triển nguồn nhân lực trong các công ty Nhật Bản hiện nay do TS.Tran Thị Nhung và PGS. Nguyễn Duy Dũng đông chủ biên (2005).
Các tác giả đã phân tích hiện trạng phát triển nguồn nhân lực, các phương thức đảo tạo lao động chủ yếu trong các công ty Nhật Bản từ những năm 1990 đến nay. Tác giả đã nêu ra một số gợi ý và kiến nghị về sự phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam nói chung và trong các công ty nói riêng trong thời gian tới. - Nguyễn Thị Thịnh, “Thực trạng công tác dao tạo & phat triển nhân lực trong công ty thiết bị phụ tùng Machinco” - Luận án thạc sỹ quản trị nhân lực, 2009 - Đại học Kinh tế Quốc dân Luận văn đã đánh giá tình hình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tại Công ty thiết bị phụ tùng Machinco từ năm 2005 — 2008. Trên cơ sở đó, dé xuất những ý kiến, giải pháp phát trién nguồn nhân lực, phục vụ cho công tác phát triển hoạt động kinh doanh của Công ty trong thời gian tới.
- Lê Thị Mỹ Linh, “Phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh té” - Luận án tiễn sỹ kinh tế lao động, 2009 - Đại học Kinh tế Quốc dân Luận án đã tập trung làm rõ cơ sở lý luận về doanh nghiệp nhỏ và vừa, nguồn nhân lực nội dung phát triển nguồn nhân lực trong quá trình hội nhập kinh tế. Trên cơ sở này, tác giả luận án đã phân tích, đánh giá thực trạng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong giai đoạn từ 2004 — 2008 va đề xuất những giải pháp dé phát triển nguồn nhân lực cho các DN Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế. - Dinh Văn Toàn “Phát triển nguồn nhân lực tại tập đoàn điện lực Việt Nam”, Luận án tiễn sỹ trường Đại học Kinh tế Quốc Dân, 2010. Nội dung: Đánh giá tình hình phát triển nguồn nhân lực tại Tập đoàn điện lực Việt Nam.
Đồng thời đề xuất những giải pháp phát triển nguồn nhân lực tại Tập đoàn trong thời gian tới. Nguyễn Trung: “ Suy nghĩ về phát triển nguồn nhân lực ở nước ta”- Kỷ yếu khoa học trường Lao động xã hội, 2007. Nghiên cứu phản ánh tình hình phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam trên phương diện đảo tạo và giáo dục. Nguyễn Hữu Lam - Trung tâm Nghiên cứu & Phát triển Quản trị (CEMD) - Đại học Kinh tế TPHCM: “Phát triển nguôn nhân lực trong các doanh nghiệp Việt Nam”- Bài trình bày trong hội thao “Future of Vietnamese Japanese Bilateral Economic and Human Resources Exchange ” được tổ chức bởi Dai hoc Kinh tế TP.HCM va Kansai Keizai Doyukai - Nhật bản; Ngày 10/03/2010.
Bài nghiên cứu đã trình bày thực trạng và những vấn đề đặt ra đối với chất lượng nguồn nhân lực tại các doanh nghiệp cũng như quá trình đào tạo, cung ứng nguồn nhân lực cho doanh nghiệp hiện nay. Đồng thời, tác giả cũng đề xuất một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới. - Tran Dục Dân, Giám đốc Công ty Cổ Phan Giày Dép Cao Su Mau: “Doanh nghiệp phải phối hợp với Nhà trường dé có nguồn nhân lực tốt phục vụ cho chính mình và giúp cơ sở đào tạo nâng cao chất lượng”, Hội thảo doanh nghiệp — Trường Đại học Lạc Hông năm 2012. Bài tham luận đề cập đến tầm quan trọng về gia tri nguồn nhân lực, chất lượng đào tạo cần phải có thời gian.
Đồng thời cần sự phối hợp phải đồng bộ ở nhiều phương diện như đơn vi dao tạo, người lao động, đơn vi sử dụng lao động. và còn cần tới một cơ chế, một sự hỗ trợ lớn từ nhà nuớc và tầm nhìn một số doanh nghiệp trong chiến lược dự báo và đảo tạo nguồn nhân lực cho doanh nghiệp. Phạm Đăng Phú, TS Vũ Hùng Phương, NCS. Trần Thị Thùy Linh, “Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực quản ly trong xu thé hội nhập kinh tế quốc tế - Tập đoàn công nghiệp Than — Khoáng sản Việt Nam”, Trong các nguồn lực, nguồn nhân lực được coi là nguồn lực “nội sinh’ chi phối quá trình phát triển kinh tế - xã hội, và có ưu thé nồi bật là không có “giới hạn” hay “vô tận” nếu biết bồi dưỡng, khai thác, sử dung hợp lý.
Trong xu thé hội nhập An” kinh tế quốc tế và bối cảnh thế giới có nhiều biến động thì phần thắng sẽ thuộc về những quốc gia, những doanh nghiệp có nguồn nhân lực chất lượng cao. Phát triển nguồn nhân lực nói chung và đặc biệt là đội ngũ cán bộ quan lý là một trong các công cụ quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất- kinh doanh tại các doanh nghiệp Việt Nam cũng như tại các doanh nghiệp của Tập đoàn Than & Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin). Do vậy việc tim hiểu các mô hình đào tạo và xu thế phát triển nguồn nhân lực quản lý của các tập đoàn nước ngoài cũng như thực trạng công tác cán bộ, công tác đào tạo tại Vinacomin nhằm rút ra các bài học và kinh nghiệm cho việc đảo tạo và phát triển nguồn nhân lực quản lý tại các doanh nghiệp Việt Nam nói chung cũng như Tập đoàn Than và Khoáng sản Việt Nam nói riêng là rất quan trọng và cần thiết. Nghiên cứu đã đánh giá thực trạng công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực quản lý tại Vinacomin.
Đồng thời, bài nghiên cứu cũng đưa ra một số gợi ý công tác đào tạo & phát triển nguồn nhân lực quản lý tại Vinacomin trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế. - Nghiên cứu cua đại hoc Cambridge: “Human resources and sustainable development” — Nguồn nhân lực và phát triển bên vững. Bài nghiên cứu đã đề cập tới khái niệm, vai trò của nguồn nhân lực đối với doanh nghiệp, cũng như các giải pháp phát triển nguồn nhân lực, tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. - Tara Duggan, Demand Media: “Developing & Training Human Resources in Organizations” - Phát triển va đào tao nguon nhân lực trong các tố chức Bài viết chủ yếu dé cập tới việc đào tạo nguồn nhân lực trong tổ chức nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng thực hiện các mục tiêu của tổ chức đó.
Cụ thể, nghiên cứu đã chỉ rõ các bước trong công tác phát triển và đào tạo nguồn nhân lực trong tô chức, từ khâu lập kế hoạch đào tạo, tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả đảo tạo. - Phát triển nguồn nhân lực trong các tốchức quy mô nhỏ - nghiên cứu và thực tiéndo Jim Stewart và Graham Beaver chủbiên (2004) Cuốn sách gồm có 3 phan: Phan I gồm các nghiên cứu về đặc điểm của các tổ chức quy mô nhỏ và những gợi ý trong việc thiết kế và thực hiện nghiên cứu về PTNNL. Phần 2 gồm những bai trình bay kết quả nghiên cứu về các cách tiếp cận dé phát triển nguồn nhân lực trong các tổ chức quy mô nhỏ. Phần 3 đề cập đến các phương pháp PTNNL mà các tô chức quy mô nhỏ thường áp dụng và thực hành.
Ngoài các tài liệu trên, tác giả còn thu thập và nghiên cứu các tài liệu của Công ty: báo cáo tài chính, báo cáo tình hình nhân sự. KHÁI NIỆM VA VAI TRO CUA CÔNG TÁC ĐÀO TẠO CÁN BO LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm - Khai niệm nhân lực : Nhân lực là sức lực con người, năm trong mỗi con người và làm cho con người hoạt động. Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người và đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động — con người có sức lao động.
Nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này gồm có thê lực và trí lực. Thể lực chỉ là sức khỏe của thân thể, nó phụ thuộc vào sức vóc, tình trạng sức khỏe của từng con người,mức sống, thu nhập, chế độ ăn uống, chế độ làm việc và nghỉ ngơi, chế độ y tế. Thể lực của con người còn tùy thuộc vào tuổi tác, thời gian công tác và giới tính. Trí lực chỉ sức suy nghĩ, sự hiểu biết, sự tiếp thu kiến thức, tài năng, năng khiêu cũng như quan điêm, lòng tin, nhân cách.
của từng con người. ! Mai Quốc Chánh, Trần Xuân Cầu, 2008, Giáo trình kinh tế Nguồn nhân lực, NXB Đại học kinh tế Quốc dân. Trong sản xuất kinh doanh truyền thống, việc tận dụng các tiềm năng về thê lực của con người là không bao giờ thiếu hoặc lãng quên và có thé nói như đã khai thác gần đến mức cạn kiệt. Sự khai thác các tiềm năng về trí lực của con người còn ở mức mới mẻ, chưa bao giờ cạn kiệt, vì đây là kho tảng còn nhiều bí ân của mỗi con người.” Theo đó có thể hiểu: Nhân lực bao gồm tất cả các tiềm năng của con người trong một tô chức hay xã hội (kể cả những thành viên trong ban lãnh đạo doanh nghiệp) tức là tất cả các thành viên trong doanh nghiệp sử dụng kiến thức, khả năng, hành vi ứng xử và giá trị đạo đức dé thành lập, duy trì và phát triển doanh nghiệp.