phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung chính của luận văn đƣợc trình bày theo 3 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lý công tác kiểm tra nội bộ trƣờng tiểu học trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định Chƣơng 2. Thực trạng quản lý công tác kiểm tra nội bộ tại các trƣờng tiểu học trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định Chƣơng 3. Biện pháp quản lý công tác kiểm tra nội bộ tại các trƣờng tiểu học trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định 5 e Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC KIỂM TRA NỘI BỘ TẠI CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu ngoài nước Ở nƣớc ngoài, công tác KTNB trƣờng học với nhiều cách gọi khác nhau cũng đã đƣợc nghiên cứu theo các cách tiếp cận khác nhau. Điểm chung trong các nghiên cứu có thể thấy là quy trình KTNB trƣờng học đƣợc thực hiện bởi một nhóm đánh giá chuyên biệt thƣờng bao gồm các GV và các thành viên thuộc ban quản lý của nhà trƣờng. Các thành viên chuyên trách trong nhóm kiểm tra, đánh giá nội bộ của nhà trƣờng chịu trách nhiệm hoàn toàn về kết quá trình KTNB trƣờng học.
Các nghiên cứu đều thống nhất cho rằng, việc kiểm tra, đánh giá nội bộ trƣờng học có tác động tích cực đến hoạt động của nhà trƣờng, nâng cao chất lƣợng giảng dạy của GV và gia tăng thành tích học tập của HS, mặc dù những ảnh hƣởng tích cực này phụ thuộc nhiều vào điều kiện, cơ chế quản trị nhà trƣờng. Chẳng hạn, các nghiên cứu về vấn đề này ở Anh, Phần Lan, Đan Mạch và Thụy Điển đã cho thấy rằng, GV tin là đánh giá, KTNB có tầm ảnh hƣởng sâu rộng đến quá trình giảng dạy của họ cũng nhƣ chất lƣợng học tập của HS. Đặc biệt, các nghiên cứu cho rằng KTNB đem lại nhiều lợi ích hơn các biện pháp đánh giá từ bên ngoài. Có thể kể ra một số công trình nghiên cứu có liên quan đến vấn đề KTNB trƣờng học ở một số nƣớc nhƣ sau: Hai tác giả Davies, D.
(2001), trong một nghiên cứu đƣợc thực hiện trên một số trƣờng tại Mỹ: “Đánh giá KTNB” (Local Education Authority), đã đề cập các yếu tố tác động đến quá trình ra quyết định thực 6 e hiện KTNB trƣờng học của các nhà trƣờng. Trong đó lãnh đạo nhà trƣờng có vai trò quan trọng trong việc đƣa ra quyết định thực hiện KTNB; lãnh đạo quản lý tốt sẽ duy trì hoạt động KTNB và hƣớng tới tầm nhìn rõ ràng về sự phát triển giáo dục của nhà trƣờng. Trong nghiên cứu “Ảnh hưởng của KTNB trường học đến quan điểm của GV tại Anh về công tác giảng dạy của bản thân” đƣợc thực hiện khi Chính phủ Anh đƣa ra chính sách yêu cầu các trƣờng học thực hiện công tác tự đánh giá chất lƣợng, hai tác giả ngƣời Anh là Hall, C. (2007) đã phân tích về nhận thức và hiểu biết của GV về quy trình KTNB trƣờng học; đồng thời xem xét mối liên hệ giữa thanh tra viên và GV thuộc nhóm KTNB trƣờng học thay đổi thế nào kể từ khi chính sách có hiệu lực.
Kết quả nghiên cứu cho thấy GV và ban lãnh đạo trƣờng học đã hƣởng ứng, thực hiện tốt công tác KTNB trƣờng học; đặc biệt GV sử dụng KTNB trƣờng học nhƣ một công cụ, biện pháp nhằm nâng cao chất lƣợng giảng dạy của bản thân. Nghiên cứu “Kiểm tra tính hiệu quả của mô hình KTNB trường học” (School Effectiveness and School Improvement) đƣợc thực hiện trên 07 trƣờng đa văn hóa, đa sắc tộc của các tác giả ngƣời Mỹ là McNaughton, S. (2012) đã xem xét tính hiệu quả của mô hình KTNB trƣờng học phục vụ việc dạy và học của các nhà trƣờng thuộc cộng đồng bản địa. Theo đó hiệu quả của việc quản lý nhà trƣờng sẽ đƣợc nâng cao khi vai trò của Hiệu trƣởng đƣợc nâng cao cũng nhƣ hoạt động quản lý đối với mô hình KTNB trƣờng học đƣợc quan tâm chú trọng.
Trong nghiên cứu “Quản lý chất lượng giáo dục tại Mauritius và các quyết định của hiệu trưởng đến cải thiện môi trường giáo dục” (Tạp chí Journal of Educational Administration, 52(6), 2014), các tác giả Ah-Teck, J. đã tập trung nghiên cứu việc hiệu trƣởng các trƣờng thuộc Mauritius (Hà Lan) sử dụng hệ thống dữ liệu quản lý chất lƣợng nội bộ trong việc đƣa ra quyết định cải thiện môi trƣờng giáo dục. Kết quả nghiên cứu cho 7 e thấy tầm quan trọng của quản lý chất lƣợng KTNB trƣờng học; đặc biệt KTNB trƣờng học càng quan trọng hơn khi các hiệu trƣởng sử dụng kết quả của nó để đƣa các quyết định trong quá trình quản lý nhà trƣờng. Điểm qua một số nghiên cứu trên đây để thấy rằng, vấn đề KTNB trƣờng học cũng đã đƣợc các nhà nhà nghiên cứu, nhà quản lý giáo dục ở nƣớc ngoài quan tâm, chú trọng.
Công tác KTNB trƣờng học đƣợc đánh giá là quan trọng hơn và có tác động nhiều hơn đến hoạt động của trƣờng học so với kiểm tra, đánh giá từ bên ngoài. Đặc biệt, KTNB trƣờng học đƣợc đánh giá cao trong việc nâng cao chất lƣợng giảng dạy của GV, cũng nhƣ nâng cao chất lƣợng học tập của HS. Cũng theo các nghiên cứu trên đây, để thúc đẩy và đạt đƣợc hiệu quả trong công tác KTNB trƣờng học thì vai trò của hiệu trƣởng nhà trƣờng là rất quan trọng. Nghiên cứu trong nước Thanh tra, kiểm tra là một trong những nội dung quản lý nhà nƣớc về giáo dục đƣợc quy định trong Luật Giáo dục [27], Luật Thanh tra [26].
Chính phủ ban hành Nghị định số 42/2013/NĐ-CP ngày 09/5/2013, “Về tổ chức và hoạt động thanh tra giáo dục” [11]. Bộ GD&ĐT ban hành Thông tƣ số 39/2013/TT-BGDĐT ngày 04/12/2013 “Hƣớng dẫn về thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực giáo dục”. Trong đó quy định rõ trách nhiệm của cơ sở giáo dục phổ thông là “xây dựng kế hoạch và tổ chức KTNB; thực hiện chế độ báo cáo về công tác KTNB theo quy định. Dựa trên các cơ sở pháp lý, một số tác giả trong nƣớc cũng đã quan tâm nghiên cứu vấn đề KTNB trƣờng học.
Những vấn đề về vị trí, vai trò, mục tiêu, chức năng, nhiệm vụ cũng nhƣ nội dung, phƣơng pháp, hình thức của KTNB trƣờng học hầu hết đều đã đƣợc chỉ ra trong các văn bản pháp quy và đƣợc nghiên cứu chuyên sâu bởi các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục. Các nghiên cứu đều khẳng định rằng, KTNB trƣờng học là một trong những biện pháp hữu hiệu để duy trì, điều chỉnh hoạt động của hệ thống quản lý đi đúng 8 e hƣớng, góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục. Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã từng nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác kiểm tra. Ngƣời viết: “Nếu tổ chức việc kiểm tra cho chu đáo thì cũng nhƣ có ngọn đền “pha”.
Bao nhiêu tình hình, bao nhiêu ƣu điểm và khuyết điểm, bao nhiêu cán bộ chúng ta đều thấy rõ. Cóa thể nói rằng, chín phần mƣời khuyết điểm trong công việc của chúng ta là vì thiếu sự kiểm tra. Nếu tổ chức sự kiểm tra đƣợc chu đáo, thì công việc của chúng ta nhất định tiến bộ gấp mƣời gấp trăm. Về vai trò của cán bộ đƣợc giao nhiệm vụ kiểm tra, Ngƣời nói: “Không thể gặp ai cũng phải đi kiểm tra.
Ngƣời lãnh đạo phải tự mình làm việc kiểm tra, mới đủ kinh nghiệp và oan tín. Những ngƣời lãnh đạo cần phải có một nhóm cán bộ nhiều kinh nghiệm và giàu năng lực để giúp mình đi kiểm tra. Ai đi kiểm tra việc gì, nơi nào nếu có sơ suất thì ngƣời ấy phải chịu trách nhiệm. Trong cuốn “Những bài giảng về quản lý trường học”, tác giả Hà Sỹ Hồ cho rằng: “Chức năng kiểm tra đặc biệt quan trọng vì quá trình quản lý đòi hỏi những thông tin chính xác, kịp thời về thực trạng của đối tƣợng quản lý, về việc thực hiện các quyết định đã đề ra, tức là đòi hỏi những liên hệ ngƣợc chính xác, vững chắc giữa các phân hệ quản lý”; đồng thời khẳng định: “Quản lý mà không kiểm tra thì quản lý sẽ ít hiệu quả và trở thành quản lý quan liêu” [15, tr.
Tác giả Nguyễn Ngọc Quang trong “Những khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục” cũng đồng quan điểm khi cho rằng: “kiểm tra giữ vai trò liên hệ nghịch trong quá trình quản lý. Nó giúp cho chủ thể quản lý điều khiển một cách tối ƣu hệ quản lý. Không có kiểm tra, không có quản lý” [25, tr. Bên cạnh các công trình nghiên cứu, có nhiều sở GD&ĐT, phòng GD&ĐT cũng đã biên soạn các tài liệu tập huấn, tài liệu nghiệp vụ hƣớng dẫn công tác KTNB trƣờng học.
Trong các tài liệu này cũng đã đề cập tới một số 9 e vấn đề chung về công tác thanh, kiểm tra. Ngoài ra, còn có một số đề tài luận văn thạc sĩ của các học viên cao học ngành Quản lý giáo dục cũng tìm hiểu, nghiên cứu các giải pháp, biện pháp quản lý hoạt động KTNB trƣờng học nhằm nâng cao hiệu quả, hiệu lực của công tác này, góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục của các nhà trƣờng. Có thể kể đến các đề tài nhƣ: “Quản lý hoạt động KTNB ở các trường tiểu học, thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc” của Lại Thị Thanh Huyền (2014) [17]; “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ ở các trường trung học cơ sở huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình” của Trần Hiếu Nghĩa (2015) [24]; “Quản lý hoạt động KTNB ở các trường trung học cơ sở của huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình” của Lại Văn Thƣ (2016) [29]; “Biện pháp quản lý công tác kiểm tra nội bộ tại các trường Tiểu học trên địa bàn quận Liên Chiểu thành phố Đà Nẵng” của Phạm Viết Hùng (2016) [16]; “Quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ ở các trường Tiểu học huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang” của Nông Quốc Duy (2017) [13]… Những đề tài nghiên cứu trên đây thƣờng gắn với thực tế công tác quản lý công tác KTNB trƣờng học ở các cấp học phổ thông trong phạm vi các huyện, thành phố cụ thể. Những đề tài này cũng đã nghiên cứu những vấn đề lý luận về KTNB trƣờng học.
Đặc biệt, đã đề xuất các biện pháp quản lý công tác KTNB trƣờng học nhƣ: Nâng cao nhận thức của đội ngũ CBQL giáo dục; Xây dựng kế hoạch và nội dung kiểm tra phù hợp; Xây dựng lực lƣợng KTNB; Đào tạo, bồi dƣỡng đội ngũ GV về chuyên môn nghiệp vụ KTNB trƣờng học; Đầu tƣ cơ sở vật chất, trang thiết bị cho công tác KTNB trƣờng học.