Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động dạy học môn ngữ văn tại trường thcs võ thị sáu quận lê chân hải phòng theo tiếp cận phát triển năng lực người học

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học môn ngữ văn tại trường thcs võ thị sáu quận lê chân hải phòng theo tiếp, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phạm Thị Mai Loan
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Văn Thuần
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Ngữ Văn Tại Trường THCS Võ Thị Sáu
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cảm ơn
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục biểu đồ, sơ đồ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Những nghiên cứu ngoài nước
• 1.1.2. Những nghiên cứu trong nước
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục
• 1.2.2. Hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học
• 1.2.3. Dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực
• 1.2.4. Quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 1.3. Đặc điểm hoạt động dạy học môn Ngữ văn ở trường THCS theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 1.3.1. Những năng lực chung được hình thành và phát triển trong môn Ngữ văn
• 1.3.2. Năng lực chuyên biệt của môn Ngữ văn
• 1.3.3. Mối quan hệ giữa hoạt động dạy học và hình thành năng lực
• 1.3.4. Hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển năng lực
• 1.4. Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học ở trường THCS
• 1.4.1. Những nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 1.4.2. Những yếu tố tác động tới quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học ở trường THCS
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN TẠI TRƯỜNG THCS VÕ THỊ SÁU, QUẬN LÊ CHÂN, HẢI PHÒNG THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC
• 2.1. Khái quát về trường THCS Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng
• 2.1.1. Quy mô phát triển GD từ năm học 2011 - 2012 đến năm học 2014 – 2015
• 2.1.2. Chất lượng giáo dục
• 2.1.3. Đội ngũ giáo viên, đội ngũ cán bộ quản lý
• 2.1.4. Hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật của nhà trường
• 2.1.5. Hệ thống trang thiết bị, phương tiện dạy học
• 2.2. Khái quát về khảo sát thực trạng
• 2.2.1. Mục đích của khảo sát
• 2.2.2. Đối tượng khảo sát
• 2.2.3. Nội dung khảo sát
• 2.2.4. Phương pháp khảo sát
• 2.3. Thực trạng về hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học ở trường THCS Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, Hải Phòng
• 2.3.1. Nhận thức về hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 2.3.2. Thực trạng hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 2.4. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học ở trường THCS Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, Hải Phòng
• 2.4.1. Thực trạng quản lý mục tiêu và kế hoạch dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.4.2. Thực trạng quản lý chương trình, nội dung dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.4.3. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học của giáo viên theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.4.4. Thực trạng quản lý hoạt động học của học sinh theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.4.5. Thực trạng quản lý chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.4.6. Thực trạng xây dựng môi trường học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.4.7. Thực trạng quản lý các phương tiện phục vụ hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.4.8. Thực trạng quản lý việc kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.5. Đánh giá chung về thực trạng quản lí hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN TẠI TRƯỜNG THCS VÕ THỊ SÁU, QUẬN LÊ CHÂN, HẢI PHÒNG THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các giải pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.2. Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại trường THCS Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, Hải Phòng theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 3.2.1. Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 3.2.2. Quản lý mục tiêu và chương trình dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 3.2.3. Quản lý hoạt động dạy của giáo viên, tổ chức bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Ngữ văn theo quan điểm tiếp cận năng lực
• 3.2.4. Quản lý các hoạt động học của học sinh và nâng cao khả năng tự học của học sinh theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 3.2.5. Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học đối với giáo viên theo quan điểm tiếp cận năng lực
• 3.2.6. Xây dựng môi trường học tập theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 3.2.7. Đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 3.2.8. Tăng cường kiểm tra và đánh giá hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại trường THCS Võ Thị Sáu

Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại trường THCS Võ Thị Sáu là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện nay. Môn Ngữ văn không chỉ cung cấp kiến thức mà còn hình thành nhân cách và tư duy cho học sinh. Việc quản lý hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực của học sinh.

1.1. Khái niệm về quản lý hoạt động dạy học

Quản lý hoạt động dạy học là quá trình tổ chức, điều hành và kiểm tra các hoạt động giáo dục nhằm đạt được mục tiêu giáo dục. Điều này bao gồm việc xây dựng chương trình, phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập.

1.2. Vai trò của môn Ngữ văn trong giáo dục

Môn Ngữ văn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy, cảm xúc và nhân cách của học sinh. Nó giúp học sinh hiểu biết về văn hóa, lịch sử và xã hội, từ đó hình thành những giá trị nhân văn.

II. Những thách thức trong quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn

Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại trường THCS Võ Thị Sáu gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao chất lượng giáo dục.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và cơ sở vật chất

Nhiều trường học hiện nay vẫn còn thiếu thốn về cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và học tập của học sinh.

2.2. Khó khăn trong việc đổi mới phương pháp dạy học

Việc áp dụng các phương pháp dạy học mới theo tiếp cận phát triển năng lực người học còn gặp nhiều khó khăn. Giáo viên cần được bồi dưỡng và hỗ trợ để thực hiện tốt hơn.

III. Phương pháp quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn, cần áp dụng các phương pháp quản lý khoa học và thực tiễn. Những phương pháp này sẽ giúp cải thiện chất lượng dạy học.

3.1. Xây dựng kế hoạch dạy học chi tiết

Kế hoạch dạy học cần được xây dựng chi tiết, rõ ràng và phù hợp với năng lực của học sinh. Điều này giúp giáo viên có định hướng rõ ràng trong quá trình giảng dạy.

3.2. Tăng cường bồi dưỡng giáo viên

Bồi dưỡng giáo viên là một yếu tố quan trọng trong quản lý hoạt động dạy học. Cần tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo để giáo viên cập nhật kiến thức và phương pháp dạy học mới.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn

Việc áp dụng các giải pháp quản lý vào thực tiễn sẽ giúp nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn tại trường THCS Võ Thị Sáu. Các kết quả đạt được sẽ là minh chứng cho sự thành công của các biện pháp này.

4.1. Kết quả khảo sát thực trạng

Khảo sát thực trạng hoạt động dạy học cho thấy nhiều học sinh có sự tiến bộ rõ rệt trong việc tiếp thu kiến thức và phát triển năng lực ngôn ngữ.

4.2. Đánh giá hiệu quả quản lý

Đánh giá hiệu quả quản lý hoạt động dạy học là cần thiết để điều chỉnh các phương pháp và biện pháp quản lý cho phù hợp với thực tiễn.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho môn Ngữ văn

Kết luận về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại trường THCS Võ Thị Sáu cho thấy cần có những cải tiến và đổi mới liên tục. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực học sinh.

5.1. Định hướng phát triển giáo dục

Định hướng phát triển giáo dục cần chú trọng đến việc nâng cao chất lượng dạy học và phát triển toàn diện cho học sinh.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa nhà trường và gia đình

Hợp tác giữa nhà trường và gia đình là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Cần có sự phối hợp chặt chẽ để hỗ trợ học sinh tốt nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chuyển dịch từ phương thức giáo dục truyền thụ kiến thức hàn lâm sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học. Trong chương trình giáo dục phổ thông, môn Ngữ văn giữ vai trò là môn học công cụ trọng yếu, không chỉ rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ mà còn bồi dưỡng tư tưởng, cảm xúc và nhân cách cho học sinh. Tuy nhiên, trong thực tế giảng dạy cấp trung học cơ sở, phương pháp dạy học bộ môn này vẫn còn mang nặng tính thuyết giảng một chiều, dẫn đến tình trạng học sinh tiếp thu thụ động và hạn chế năng lực tạo lập văn bản thực tế.

Nghiên cứu được triển khai nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận và khảo sát toàn diện thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực tại trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chuỗi dữ liệu phát triển giáo dục từ năm học 2011 - 2012 đến năm học 2014 - 2015, cùng quá trình điều tra thực chứng giai đoạn 2014 - 2016. Mục tiêu cụ thể là phân tích các chiều cạnh quản lý từ mục tiêu, nội dung, phương pháp, kiểm tra đánh giá đến các điều kiện cơ sở vật chất kỹ thuật. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc thiết lập hệ thống giải pháp quản lý đồng bộ, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi môn Ngữ văn đạt trên 76% và bảo đảm 100% cán bộ quản lý, giáo viên thực thi hiệu quả chương trình đổi mới sư phạm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Cơ sở lý luận của đề tài được xây dựng dựa trên nguyên lý giáo dục phát triển của J. Comenius về tính trực quan, tính tích cực và tư tưởng giáo dục thực nghiệm của John Dewey năm 1916 về việc lấy người học làm trung tâm, thúc đẩy tiềm năng cá nhân thông qua kinh nghiệm thực tiễn. Nghiên cứu tích hợp mô hình 4 trụ cột giáo dục của UNESCO bao gồm: học để biết, học để làm, học để cùng chung sống và học để tự khẳng định.

Mô hình nghiên cứu vận hành dựa trên 3 khái niệm trọng tâm:

• Quản lý giáo dục: Sự tác động có định hướng của chủ thể quản lý thông qua 4 chức năng cốt lõi là kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu giáo dục.
• Dạy học theo tiếp cận năng lực: Quá trình tổ chức hoạt động nhằm hình thành 4 thành phần năng lực hành động gồm năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội và năng lực cá thể.
• Năng lực Ngữ văn đặc thù: Cấu trúc tích hợp gồm năng lực tiếp nhận văn bản qua kỹ năng nghe - đọc và năng lực tạo lập văn bản qua kỹ năng nói - viết, kết hợp chặt chẽ với 8 năng lực chung cốt lõi.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập thông qua phiếu trưng cầu ý kiến từ toàn bộ 100% cán bộ quản lý gồm 3 thành viên Ban giám hiệu cùng 18 giáo viên thuộc tổ chuyên môn Ngữ văn tại trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ học bạ, hồ sơ chuyên môn và kết quả thi vào lớp 10 Trung học phổ thông của hơn 1.200 học sinh trong 4 năm học liên tục từ 2011 đến 2015.

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện tối đa cho môi trường sư phạm của nhà trường. Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp giữa thống kê toán học mô tả để lượng hóa tần số, tỷ lệ phần trăm và phương pháp phân tích định tính chuyên gia nhằm giải thích thấu đáo các nguyên nhân nội tại. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm bảo đảm tính khách quan khoa học, lượng hóa chính xác khoảng cách giữa nhận thức lý luận và hành vi thực tiễn. Toàn bộ quy trình khảo sát thực địa được hoàn thành trong khung thời gian từ tháng 9 năm 2014 đến tháng 5 năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực tại trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

• Nhận thức và thực thi: Tỷ lệ cán bộ quản lý và giáo viên nhận thức rõ về sự cần thiết của việc đổi mới dạy học theo định hướng năng lực đạt mức cao 88,9%. Tuy nhiên, mức độ triển khai thường xuyên trong các giờ dạy thực tế chỉ đạt 55,6%, cho thấy sự chênh lệch đáng kể giữa nhận thức lý thuyết và năng lực ứng dụng.
• Phương pháp dạy học: Tình trạng dạy học truyền thụ một chiều vẫn chiếm khoảng 38,9% tổng số tiết kiểm tra dự giờ. Các phương pháp dạy học tích cực như dạy học dự án, giải quyết vấn đề chỉ mới được áp dụng ở mức 22,2% do giáo viên còn e ngại về áp lực thời gian của tiết học.
• Đổi mới kiểm tra đánh giá: Có 72,2% giáo viên đã chủ động xây dựng ma trận đề kiểm tra định kỳ. Dù vậy, tỷ lệ câu hỏi ở mức độ vận dụng cao và tư duy sáng tạo mới đạt khoảng 30,5%, trong khi 69,5% câu hỏi vẫn dừng lại ở mức độ nhận biết và thông hiểu tái hiện kiến thức.
• Chất lượng đầu ra: Tỷ lệ học sinh đạt học lực khá và giỏi môn Ngữ văn có sự cải thiện rõ rệt, tăng từ 68,5% ở năm học 2011 - 2012 lên 76,2% ở năm học 2014 - 2015. Tỷ lệ học sinh thi đỗ vào lớp 10 Trung học phổ thông công lập môn Ngữ văn luôn duy trì ở mức trên 82,4%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của khoảng cách giữa nhận thức và hành động bắt nguồn từ thói quen giảng dạy kinh viện, áp lực bao quát dung lượng kiến thức sách giáo khoa hiện hành và sự thiếu hụt các công cụ đo lường năng lực chuẩn hóa. Giáo viên gặp khó khăn khi chuyển giao vai trò từ người truyền đạt sang người tổ chức, hỗ trợ học sinh tự khám phá kiến thức.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua bảng so sánh đặc trưng dạy học truyền thống và dạy học tiếp cận năng lực, kết hợp với các biểu đồ phân bố nhận thức về mục tiêu môn học. So sánh với các khảo sát chung trong ngành giáo dục cùng giai đoạn, kết quả tại trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu cho thấy những bước tiến tích cực về mặt chỉ đạo chuyên môn, nhưng vẫn chịu chung nút thắt về cơ sở vật chất và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế bài giảng mở. Điều này khẳng định đổi mới quản lý là đòn bẩy quyết định để chuyển hóa phương pháp giảng dạy từ hình thức bên ngoài thành năng lực thực chất bên trong người học.

Đề xuất và khuyến nghị

Hệ thống 5 giải pháp quản lý trọng tâm được đề xuất nhằm nâng cao toàn diện hiệu quả dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực:

• Nâng cao nhận thức và năng lực sư phạm: Ban giám hiệu tổ chức các đợt tập huấn chuyên sâu hàng tháng theo mô hình nghiên cứu bài học, phấn đấu đạt mục tiêu 100% giáo viên hiểu rõ và xây dựng thành thạo mục tiêu năng lực bài dạy trong 6 tháng đầu năm học.
• Chuẩn hóa quản lý mục tiêu và chương trình: Tổ chuyên môn tiến hành rà soát, tinh giản nội dung lý thuyết hàn lâm, tích hợp các chủ đề liên môn và thiết kế 100% kế hoạch bài dạy theo khung năng lực tiếp nhận và tạo lập văn bản trước thềm năm học mới.
• Chỉ đạo đổi mới phương pháp và môi trường học tập: Giáo viên chủ động đưa các phương pháp thảo luận nhóm, đóng vai, dự án văn học vào giảng dạy, phấn đấu đạt tỷ lệ trên 60% tiết dạy ứng dụng kỹ thuật dạy học tích cực và thành lập câu lạc bộ văn học thu hút tối thiểu 35% học sinh tham gia trong vòng 1 năm học.
• Đổi mới công tác kiểm tra đánh giá: Ban giám hiệu ban hành quy chế xây dựng ma trận đề kiểm tra với tỷ lệ tối thiểu 40% câu hỏi mở liên hệ thực tiễn đời sống, chuyển đổi mạnh mẽ từ đánh giá ghi nhớ sang đánh giá sản phẩm học tập trong thời gian 9 tháng.
• Hiện đại hóa cơ sở vật chất và công nghệ: Nhà trường đầu tư trang thiết bị trình chiếu, nâng cấp thư viện điện tử, bảo đảm 100% phòng học có thiết bị đa phương tiện và tối thiểu 80% giáo viên sử dụng thành thạo học liệu số trong thời gian 2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở: Nắm bắt quy trình 4 bước chỉ đạo đổi mới chuyên môn, áp dụng bộ tiêu chí đánh giá giờ dạy và ma trận quản lý hoạt động sư phạm theo định hướng năng lực.
• Giáo viên Ngữ văn trung học cơ sở: Khai thác phương pháp thiết kế kế hoạch dạy học tích hợp, kỹ thuật xây dựng câu hỏi mở môn Ngữ văn và cách thức tổ chức các hoạt động trải nghiệm ngôn ngữ cho học sinh.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Sử dụng nguồn tài liệu tham khảo phong phú về khung lý thuyết, công cụ điều tra thực chứng và phương pháp xử lý dữ liệu thống kê quản lý giáo dục.
• Chuyên viên phòng Giáo dục và Đào tạo: Tham khảo các phân tích thực trạng và giải pháp quản lý để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên toàn quận, nâng tỷ lệ giáo viên dạy giỏi cấp quận đạt trên 75%.

Câu hỏi thường gặp

Năng lực Ngữ văn theo tiếp cận mới bao gồm những thành phần cốt lõi nào? Năng lực Ngữ văn gồm 2 thành phần chính là năng lực tiếp nhận văn bản qua kỹ năng nghe, đọc và năng lực tạo lập văn bản qua kỹ năng nói, viết. Hai thành phần này giúp học sinh vận dụng kiến thức ngôn ngữ vào giải quyết tình huống giao tiếp đời sống, nâng cao khả năng cảm thụ thẩm mỹ và phát triển tư duy phản biện.

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu của đề tài có bảo đảm tính đại diện không? Nghiên cứu tiến hành khảo sát toàn diện 100% cán bộ quản lý gồm 3 người và toàn bộ 18 giáo viên Ngữ văn tại trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu. Đồng thời, dữ liệu học tập của hơn 1.200 học sinh qua 4 năm học được phân tích chi tiết, bảo đảm tính xác thực và đại diện cao cho quy mô cấp trường.

Trở ngại lớn nhất khi chuyển đổi sang dạy học phát triển năng lực môn Ngữ văn là gì? Rào cản lớn nhất là thói quen truyền thụ kiến thức một chiều và tình trạng đọc - chép vẫn còn tồn tại ở 38,9% tiết dạy. Nguyên nhân chính do giáo viên chịu áp lực thi cử nặng về tái hiện kiến thức, thiếu tài liệu hướng dẫn kỹ thuật dạy học tích cực và chưa đồng bộ về cơ sở vật chất.

Làm thế nào để đổi mới khâu kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn đạt hiệu quả thực chất? Nhà trường cần chỉ đạo thiết lập ma trận đề thi chuẩn hóa, tăng tỷ lệ câu hỏi mở vận dụng thực tế lên mức tối thiểu 40%. Song song đó, giáo viên cần kết hợp đánh giá định kỳ với đánh giá quá trình thông qua các sản phẩm sáng tạo, bài thuyết trình và dự án văn học của học sinh.

Hệ thống giải pháp trong luận văn có khả năng nhân rộng sang các trường khác không? Hệ thống 8 giải pháp quản lý trong đề tài có tính kế thừa và khoa học cao, được 94,4% cán bộ và giáo viên đánh giá cần thiết. Mô hình này hoàn toàn có thể áp dụng hiệu quả cho các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Hải Phòng và các địa phương có điều kiện tương đồng.

Kết luận

• Hệ thống hóa chuẩn xác cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn cấp trung học cơ sở theo tiếp cận phát triển năng lực.
• Phân tích thực chứng toàn diện thực trạng dạy học và công tác quản lý tại trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu qua chuỗi dữ liệu 4 năm học liên tục.
• Đề xuất 8 giải pháp quản lý đồng bộ từ nâng cao nhận thức, đổi mới phương pháp đến chuẩn hóa quy trình kiểm tra đánh giá với tỷ lệ đồng thuận trên 90%.
• Xác định lộ trình triển khai chi tiết từ 12 đến 24 tháng nhằm nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi môn Ngữ văn vượt mức 76%.
• Cung cấp tài liệu thực tiễn có giá trị cao cho các nhà quản lý giáo dục và giáo viên phổ thông trong công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu ngoài nước Trên thế giới, hoạt động dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học rất được quan tâm. Đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này.

Từ thế kỷ XV – XVIII, nhà giáo dục Tiệp Khắc J.Comesnky đã khái quát kinh nghiệm dạy học của loài người nâng lên đỉnh cao bằng cách đưa ra một hệ thống các nguyên tắc chỉ đạo công tác dạy học, đó là những nguyên tắc như: Dạy học phát huy tính tích cực của học sinh, dạy học vừa sức, đảm bảo tính trực quan, đảm bảo độ bền vững của tri thức, dạy học phải đảm bảo tính hệ thống, liên tục,. Cho đến nay, nguyên tắc này vẫn còn nguyên giá trị lý luận của nó. Nhiều nhà giáo dục có tư tưởng tiến bộ đã chú ý đến dạy học hướng vào người học, khai thác tiềm năng của mỗi cá nhân HS. Thế kỷ XX, J.Dewey (1916) cho rằng giáo dục và dạy học là sự chỉ dẫn phát triển tiềm năng, năng lực vốn có của HS.

Do vậy, quá trình dạy học là sự chỉ dẫn phát triển tiềm năng, năng lực vốn có của HS. Do vậy, quá trình dạy học phải hướng vào người học, đảm bảo cho họ học bằng sự phân tích kinh nghiệm của mình. Việc học tập là quá trình xử lý kinh nghiệm mà người học tự tiến hành với sự giúp đỡ của nhà giáo dục theo nhu cầu và lợi ích cá nhân. Như vậy, dạy học phải chú ý đến cái riêng của mỗi người, đặc biêt là nhu cầu, hứng thú.

Dạy học dựa trên kinh nghiệm cá nhân và hiệu quả học tập do từng người quyết định. Quốc đảo Singapore là một ví dụ điển hình cho vai trò của giáo dục và dạy học. Với mục tiêu giáo dục là “Phát triển tài năng của từng cá nhân, sao cho mỗi người đều có thể đóng góp vào sự nghiệp kinh tế và vào cuộc đấu tranh liên tục nhằm biến Singapore thành một thị trường quốc tế giàu năng suất và mang tính cạnh tranh” đã tạo nên một Singapore trở thành một nước có cơ sở hạ tầng hiện 7 đại, có một số ngành công nghiệp phát triển cao hàng đầu Châu Á và thế giới. Đặc biệt, Singapore là một quốc gia rất thành công trong việc xây dựng một đất nước có trình độ dân trí cao và là một trong những quốc gia có hệ thống giáo dục phát triển hàng đầu Châu Á Rất nhiều vấn đề và góc độ dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học đã được các tác giả nghiên cứu.

Mỗi công trình đều có những điiểm mạnh, điểm yếu và những mục đích riêng. Nhưng điểm chung nhất của các nghiên cứu là cùng tập trung nhấn mạnh ý nghĩa, tầm quan trọng của dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học để nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng nhu cầu của xã hội. Những nghiên cứu trong nước Kế thừa những thành tựu về dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học của một số nước trên thế giới, ở nước ta cũng đã có một số công trình nghiên cứu và những bài viết của các chuyên gia hàng đầu của Việt Nam. Trong đó phải kể đến: Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Quốc Chí (2010), Đại cương khoa học quản lý, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.

Nguyễn Văn Cường – Bernd Meier (2011) lý luận dạy học hiện đại.