Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển thị trường điện của doanh nghiệp. - Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. - Chương 3: Thực trạng phát triển thị trường điện của Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam. - Chương 4: Định hướng và giải pháp thúc đây phát triên thị trường điện của Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam trong thời gian tới.
CHUONG 1 - TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE PHÁT TRIEN THỊ TRƯỜNG ĐIỆN CUA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 1. Công trình nghiên cứu đã công bỗ Việc nghiên cứu phát triển thị trường điện tại Việt Nam đã được các cấp Chính phủ và một số tác giả nghiên cứu tại các luận án, luận văn khoa học trong giai đoạn trước đây. Trong quá trình nghiên cứu và tham khảo, tác giả luận văn này đã tìm kiếm và tiếp xúc được một số nội dung nghiên cứu ở cấp quốc gia và đề tài khoa học luận án tiến sỹ, luận văn thạc sỹ, với các nội dung sơ bộ như sau: - Nghiên cứu về phát triển tong thể ngành điện Quốc gia đã được Bộ Công Thương lập, Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 500/QĐ-TTg ngày 15/5/2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII).
Trong đó đã nghiên cứu và quy định về chiến lược phát triển ngành điện của Việt Nam với định hướng và phương phát triển về: quy mô tổng công suất các nhà máy điện, loại hình nhà máy điện, phát triển lưới điện và đường truyền tải,. đảm bảo cung cấp đủ điện cho nhu cau sinh hoạt va sản xuất, với tổng phụ tải hang năm tăng khoảng 8,6 ~ 9,1% trong giai đoạn hiện nay. - Đối với việc nghiên cứu về phát triển thị trường điện nói chung của Việt Nam: + Tác giả Nguyễn Hoài Nam, trong Luận án Tiến sỹ Kinh tế phát triển về đề tài Phát triển thị trường điện lực tại Việt Nam (năm 2018) đã hệ thông lại các cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển thị trường điện, khảo cứu kinh nghiệm quốc tế về phát triển thị trường điện; phân tích và đánh giá thực trạng phát triển thị trường điện tại Việt Nam, chỉ ra các kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế này. Các hạn chế được chỉ ra bao gồm: việc tăng trưởng nhu cầu phụ tải chưa mang tính bền vững: việc sản xuất và cung ứng nguồn điện chưa 6n định và có mức dự phòng hợp lý; sự tham gia của các doanh nghiệp vảo thị trường phát điện còn hạn chế; các nguồn năng lượng tái tạo có tỷ trọng thấp và chưa phát triển đúng tiềm năng; và việc quản lý vận hành thị trường điện cạnh tranh còn bộc lộ một số hạn chế.
Nguyên nhân của các hạn chế bao gồm: Việc dự phòng công suất phát điện của hệ thống điện Việt Nam còn ở mức thấp; còn tồn tại nhiều khó khăn, chưa khuyến khích việc đầu tư vào sản xuất điện; cơ chế quản lý của các cấp thâm quyền còn chưa chặt chẽ, đầy đủ, cơ chế quản lý giá điện chưa hợp lý. Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất phương hướng và giải pháp dé phát triển thị trường điện tại Việt Nam đến năm 2030. Các giải pháp phát triển thị trường điện tại Việt Nam được đưa ra xét đến các dự báo liên quan tới tăng trưởng kinh tế, xu hướng phát triển thị trường điện, và hướng đến việc khắc phục các nguyên nhân gây ra những hạn chế đối với sự phát triển thị trường điện tại Việt Nam, bao gồm: đảm bảo nguồn cung điện năng thông qua thu hút dau tư phát triển sản xuất điện; gia tăng nguồn cung điện năng từ năng lượng tái tạo; tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ giao dịch thị trường; và việc điều chỉnh, hoàn thiện các cơ chế chính sách trong công tác quản lý thị trường, khuyến khích đầu tư. + Tác giả Nguyễn Thành Sơn, trong Luận án Tiến sĩ Kinh tế về đề tài Xây dựng và phát triển thị trường Ban buôn điện cạnh tranh Việt Nam (năm 2014) đã nghiên cứu về việc phát triển thị trường bán buôn điện cạnh tranh của Việt Nam.
Trong đó tác giả đã phân tích tổng quan về thị trường điện, điều tiết của Nhà nước đối với thị trường điện; nghiên cứu các mô hình tô chức thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam, cau trúc và cơ chế vận hành thị trường bán buôn điện cạnh tranh, kinh nghiệm xây dựng phát triển thị trường điện cạnh tranh của các nước trên thé giới. Đồng thời tập trung nghiên cứu thực trang thị trường điện hiện nay va sự cần thiết phải xây dựng, phát triển thị trường bán buôn điện cạnh tranh tại Việt Nam. Trong đó, tác giả đã chỉ ra các ton tai của thị trường điện trong giai đoạn nghiên cứu theo các khía cạnh: i) Mối quan hệ giữa các chủ thé tham gia thị trường điện: cá chủ thể có mối quan hệ chưa thực sự minh bach; và 11) Việc đầu tư phát triển lưới điện truyền tải chưa đồng bộ so với nhu cầu phụ tải ngày càng tăng của quốc gia. Các nguyên nhân tồn tại được chỉ ra bởi việc tổ chức thị trường dang trong giai đoạn phát triển ban đầu, chưa hoàn toàn đảm bảo tính cạnh tranh bởi các đơn vi quản ly thị trường và các don vi vận hành mua bán điện, truyén tai,.
là các đơn vi trực thuộc EVN, trong khi EVN cũng sở hữu các nhà máy điện cạnh tranh cùng các đơn vi phát điện độc lập khác. Trên cơ sở phân tích thực trạng thị trường điện, các ton tại của thị trường, tác giả đã đề xuất phương án tái cấu trúc ngành điện Việt Nam với mô hình và giải pháp xây dựng và phát triển thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt Nam, cơ bản bao gồm: i) Mở rộng quy mô thị trường bằng cách đa dang hóa các chủ thé tham gia thị trường, huy động vốn đầu tư, giảm giá thành sản xuất và kinh doanh; ii) Tach biệt hoạt động của các khâu mua bán điện, điều độ thị trường điện, truyền tải điện và phát điện; giữa các khâu do Nhà nước quản lý và doanh nghiệp thực hiện; 111) Tách biệt các khâu cung cấp dịch vụ độc quyền với các khâu sẽ hoạt động cạnh tranh nhằm đảo bảo tính công bằng, minh bạch. + Tác giả Lê Thị Thúy Hằng, trong Luận văn thạc sỹ Kỹ thuật điện về đề tài Nghiên cứu thị trường bản buôn điện cạnh tranh tại Việt Nam (năm 2017) đã nghiên cứu về tong quan thi trường điện tai Việt Nam, lộ trình phat trién thi truong dién, va phat trién thi trường ban buôn điện tại Việt Nam. Trong đó tac giả nêu về các khái niệm, cơ chế chào giá và nguyên tắc vận hành thị trường điện và thị trường bán buôn điện tại Việt Nam; đánh giá các thuận lợi và khó khăn khi bắt đầu vận hành thị trường bán buôn điện cạnh tranh tại Việt Nam.
Trên cơ sở đó, tác giả đã nghiên cứu nguyên tắc vận hành, chiến lược chào giá vận hành của nhà máy điện trên thi trường trong các trường hợp: nhà máy có chi phí sản xuất lớn, nhà máy có chỉ phí sản xuất thấp, trong các trường hợp được giao sản lượng điện hợp đồng Qc. Tác giả cũng nghiên cứu cách tính toán thanh toán trong thị trường điện và thị trường bán buôn điện tại Việt Nam (có áp dụng phương pháp tính toán thanh toán cho NMD cụ thé là Nhà máy nhiệt điện Phú Mỹ 4) dé đảm bảo tối ưu hiệu quả, băng phần mềm Excel. - Đối với việc nghiên cứu về phát triển thị trường điện tại một đơn vị cụ thé: Tác gia Ngô Minh Doan, trong Luận văn Thạc sỹ Kỹ thuật về dé tài Nghiên cứu thị trường điện bán lẻ cạnh tranh — Ap dung cho Công ty Điện lực Thừa Thiên Huế (năm 2019) đã nghiên cứu về tổng quan thị trường điện Việt Nam, sự cần thiết phải xây dựng thị trường điện cạnh tranh, nghiên cứu thị trường điện tại một số quốc gia trên thế giới, và giới thiệu mô hình thị trường điện cạnh tranh phát triển theo các cấp độ theo chiến lược thị trường điện của Việt Nam. Luận văn cũng đề xuất mô hình vận hành thị trường bán lẻ điện va tính toán chi phi vận hành thị trường bán lẻ điện với quy mô giới hạn ở khu vực Điện lực Nam Sông Hương trực thuộc Công ty Điện lực Thừa Thiên Huế.
Kết quả nghiên cứu đạt được đã đưa ra phương pháp vận hành phân phối điện băng phương pháp thống kê và phân tích xu hướng dựa trên những số liệu thực tế tại Công ty Điện lực Thừa Thiên Huế và Điện lực Nam Sông Hương; là cơ sở để định giá giá bán lẻ điện trong thị trường bán lẻ điện giai đoạn thử nghiệm 2021 — 2023 và từ năm 2023. - Nghiên cứu về việc tham gia chào giá vận hành của nhà máy điện trên thị trường điện cạnh tranh: Tác giả Nguyễn Tuấn Dũng, trong Luận án Tiến sỹ Kỹ thuật về đề tài Kỹ thuật dự bao trong vận hành thị trường điện Việt Nam (năm 2020) đã nghiên cứu về các phương pháp dự báo thị trường, các kỹ thuật xử lý chuỗi dit liệu, các yếu tố tác động đến các mô hình dự báo phụ tải ngắn hạn. Trên cơ sở việc nghiên cứu các mô hình dự báo đang được sử dụng trên thế giới, tác giả đã xây dựng phương pháp sử dụng Biểu đồ phụ tải chuẩn hóa don vị (SLP) làm bộ dữ liệu đầu vào; đề xuất phương pháp kết hợp xây dựng đường cong hồi quy bằng giải thuật huấn luyện SVR để ước lượng, xử lý các vấn đề thiếu sót trong quá trình nghiên cứu, dự báo phụ tải điện. Trên cơ sở đó đã xây dựng giải thuật mới là Mô hình kết hợp SLP và SVR làm hàm dự báo; nghiên cứu và thử nghiệm kỹ thuật dự báo bằng các mô hình tiên tiến (SARIMA, Neural Network, Support Vector Regression, Random Forest để xây dựng các giải thuật dé dự báo phụ tai theo từng tháng/ năm, ngày và từng chu kỳ (24/48 chu ky) trong ngày, qua đó phân tích và nghiên cứu dự báo cho vận hành thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam.
Nghiên cứu cũng đã có phân tích sự tác động của các điều kiện hợp đồng CFD và giá thị trường đến các kết quả dự báo sản lượng điện hợp đồng Qc dé hạn chế tới mức thấp nhất các rủi ro và tận dụng các biến động của thị trường để mang về lợi nhuận cao nhất.