ĐẶT VẤN ĐỀ Cùng với sự phát triển của nền kinh tế đất nước, đời sống nhân dân được nâng cao, nhận thức về tầm quan trọng của sức khỏe và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng lớn, ngành Dược Việt Nam đã có sự phát triển vượt bậc trong việc đảm bảo thuốc phục vụ nhu cầu điều trị, phòng, chữa bệnh cho nhân dân rõ nét là từ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới [6]. Việc người dân tiếp cận với các nhà thuốc là thuận tiện và đơn giản hơn nhiều so với việc họ đến các cơ sở khám chữa bệnh. Vì vậy nhà thuốc thường là nơi đầu tiên người dân tiếp cận khi có nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Hiển nhiên nhà thuốc trở thành “đơn vị y tế cơ sở” trong hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Nhằm thực hiện chính sách quốc gia về thuốc, trên cơ sở các nguyên tắc chung về “Thực hành tốt nhà thuốc” do Liên đoàn Dược phẩm quốc tế xây dựng, căn cứ vào tình hình thực tế của Việt Nam ( Mạng lưới bán lẻ thuốc ở nước ta đã và đang phát triển mạnh về số lượng, nhưng còn tồn tại không ít bất cập làm ảnh hưởng đến chất lượng cung ứng thuốc). Để lập lại trật tự, công bằng, kiện toàn lại hệ thống phân phối lẻ và nâng cao chất lượng chăm sóc dược, ngày 24/01/2007, Bộ trưởng Bộ Y tế đã Ban hành quyết định số 11/2007/QĐ-BYT về việc ban hành nguyên tắc, tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc” (Good Pharmacy Practice - gọi tắt là GPP). GPP ra đời là một tất yếu nhằm hoàn thiện chuỗi 5 tiêu chuẩn thực hành tốt trong quản lý chất lượng toàn diện - từ khâu sản xuất (GMP - Good Manufacturing Practice), kiểm tra chất lượng (GLP - Good Laboratory Practice), tồn trữ bảo quản (GSP - Good Store Practice), lưu thông phân phối (GDP - Good Distribution Practice) và GPP là khâu cuối cùng của quá trình cung ứng phân phối đến người bệnh (GPP)[2],[9]. Do vậy việc thực hiện thành công nguyên tắc, tiêu chuẩn GPP góp phần Luan van thac 1 si không nhỏ cho mục đích mà ngành Dược Việt Nam hướng đến là đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, có hiệu quả cho người dân.
Bà Rịa - Vũng Tàu sau hơn 5 năm triển khai quyết định của Bộ Y tế, đến nay tất cả các nhà thuốc trên địa bàn tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu đều đạt tiêu chuẩn GPP. Tuy nhiên, hoạt động của các nhà thuốc GPP tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thế nào, việc duy trì GPP có đảm bảo theo đúng quy định của Bộ Y tế hay không ? Để trả lời cho câu hỏi trên, Luận văn tiến hành nghiên cứu đề tài: “Phân tích v c t c hi n t u c u n “T c hành tốt nhà thuốc – GPP” của các nhà thuốc tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước và sau th m định GPP, g a đoạn năm 2014- 2015” Mục tiêu của đề tài: 1. Phân tích việc thực hiện tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc - GPP” của các nhà thuốc tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trong quá trình thẩm định năm 2014- 2015. Phân tích việc duy trì thực hiện một số tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc-GPP” của các nhà thuốc tại tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu qua các kết quả thanh, kiểm tra năm 2014- 2015.
Từ đó đưa ra một số kiến nghị nhằm góp phần hạn chế những tồn tại, vi phạm các quy định trong hoạt động của các nhà thuốc đạt tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc - GPP” đang gặp phải, nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của các nhà thuốc đạt tiêu chuẩn GPP đồng thời cũng nhằm nâng cao chất lượng công tác quản lý hành nghề dược tư nhân tại tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu. Luan van thac 2 si Chƣơng 1. Khái quát về “Thực hành tốt nhà thuốc - GPP” và nội dung quy định GPP tại một số nƣớc trên thế giới. Khái niệm về thực hành tốt nhà thuốc Ngày 05/09/1993 tại Tokyo, Đại hội đồng Liên đoàn Dược phẩm Quốc tế đã thông qua văn bản khung quy định về chế độ thực hành tốt nhà thuốc, trong đó đưa ra khái niệm thực hành tốt nhà thuốc như sau: Thực hành tốt nhà thuốc là thực hành dược đáp ứng nhu cầu của người bệnh, qua đó, dược sĩ có thể cung cấp cho người bệnh những dịch vụ và chăm sóc tốt nhất.
Để hỗ trợ thực hành này, điều quan trọng là có một hệ thống tiêu chuẩn chung được đặt ra trên toàn quốc gia[10],[16]. Tháng 4/1997, sau nhiều lần sửa đổi, Tổ chức Y tế Thế giới đã phối hợp với Liên đoàn dược phẩm Quốc tế thông qua và khuyến cáo các nước cần triển khai cụ thể các tiêu chuẩn quốc gia về tăng cường sức khỏe, cung ứng thuốc, các thiết bị y tế, tự chăm sóc của người bệnh, cải thiện kê đơn và sử dụng thuốc. Văn bản đó được gọi là Chế độ thực hành tốt nhà thuốc - văn bản tiêu chuẩn khung trong đó mỗi quốc gia sẽ quyết định một cách hợp lý nguyện vọng và tiến tới thiết lập các tiêu chuẩn riêng của mình theo hướng phù hợp ở quốc gia đó [17]. Chế độ thực hành tốt nhà thuốc GPP - WHO Mục đích của thực hành nhà thuốc là cung cấp thuốc, các sản phẩm y tế cũng như dịch vụ, giúp người dân và xã hội sử dụng tốt các sản phẩm và dịch vụ đó.
Một dịch vụ nhà thuốc toàn diện sẽ bao gồm các hoạt động đảm bảo sức khỏe và phòng ngừa bệnh cho cộng đồng. Khi điều trị, việc cần thiết là phải đảm bảo chất lượng trong quá trình sử dụng thuốc nhằm đạt được hiệu quả tối đa trong điều trị, tránh được những phản ứng có hại không mong muốn với giả Luan van thac 3 si định người dược sĩ chấp nhận chia sẻ trách nhiệm với các nhân viên y tế và người bệnh về kết quả điều trị. Các khái niệm cơ bản về chăm sóc dược và thực hành tốt nhà thuốc là tưong đối giống nhau, qua đó có thể nói, thực hành tốt nhà thuốc là cách thức để thực hành tốt chăm sóc dược [20]. Nội dung của thực hành tốt nhà thuốc GPP – WHO Nội dung thực hành tốt nhà thuốc GPP – WHO, đòi hỏi mỗi nhà thuốc phải đảm bảo được những nội dung sau: Giáo dục sức khoẻ - Cung ứng thuốc - Tự điều trị - Tác động đến việc kê đơn và sử dụng thuốc [9],[20].1 Nội dung của thực hành tốt nhà thuốc GPP – WHO.
Giáo Cung ứng t uốc T đ ều trị Tác động đến v c dục sức k đơn và sử dụng k oẻ t uốc Cung cấp Cung ứng thuốc Tư vấn bệnh Gặp gỡ trao đổi với hiểu biết và các vật tư liên nhân xác định các bác sĩ về việc kê về sức quan đến điều trị một số triệu đơn thuốc, tránh lạm khỏe cho như bông, băng, chứng mà bệnh dụng cũng như sử người cồn, gạc, test thử nhân có thể tự dụng không đúng dân để đơn giản, đảm điều trị được. liêu thuốc; Tham gia người bảo chất lượng Đồng thời, đánh giá các tài liệu dân có của các mặt hàng hướng bệnh giáo dục sức khỏe; thể cung ứng. Các nhân đến cơ sở Công bố các thông phòng mặt hàng phải có cung ứng khác tin đã đánh giá về tránh các nguồn gốc rõ nếu cơ sở mình thuốc cũng như các bệnh có ràng, hợp pháp; không có điều sản phẩm liên quan thể đảm bảo thuốc kiện hoặc đến cơ đến sức khỏe; Tham phòng được bảo quản sở điều trị thích gia thực hiện các tránh tốt; phải có nhãn hợp khi có nghiên cứu thử được rõ ràng. những triệu nghiệm lâm sàng.
chứng nhất định. Luan van thac 4 si 1. Yêu cầu của thƣc hành tốt nhà thuốc Có 04 yêu cầu quan trọng trong thực hành tốt nhà thuốc GPP - Cung cấp thuốc và các sản phẩm y tế có chất lượng, cùng các thông tin và lời khuyên thích hợp với người bệnh, giám sát việc sử dụng các sản phẩm đó. - Đảm bảo mỗi dịch vụ tại NT phải phù hợp với người bệnh, phải được xác định rõ ràng, cách thức giao tiếp với những người liên quan phải được tiến hành có hiệu quả.
- Mối quan tâm trên hết đối với dược sỹ trong mọi hoàn cảnh là lợi ích của người bệnh lên trên. - Tham gia vào việc kê đơn một cách kinh tế và sử dụng thuốc một cách hiệu quả, an toàn [4]. Các tiêu chuẩn chung về thực hành tốt nhà thuốc: Tăng cường sức khỏe và phòng chống bệnh tật; Cần có các tiêu chuẩn quốc gia cần thiết để đảm bảo: - Có nơi tư vân riêng để có những trao đổi với người bệnh mà không bị ảnh hưởng của những người xung quanh. - Cung cấp các tư vấn chung về các vấn đề liên quan đến sức khỏe.
- Đảm bảo chất lượng các thiết bị sử dụng và các tư vấn đưa ra trong quá trình chẩn đoán bệnh. - Cung cấp và sử dụng các loại thuốc kê đơn và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe khác, bao gồm: - Hoạt động nhận đơn thuốc và khẳng định đầy đủ các thông tin. - Hoạt động của người dược sĩ đánh giá đơn thuốc. - Các hoạt động liên quan đến bán thuốc kê đơn.
Hoạt động tư vấn để đảm bảo rằng người bệnh hay người được chăm sóc hiểu đầy đủ thông tin dưới dạng viết và dạng nói, nhận được lợi ích tối đa từ việc Luan van thac 5 si điều trị. - Hoạt động theo dõi, ghi chép hiệu quả của các hoạt động chuyên môn. - Tài liệu về hoạt động chuyên môn. - Tự điều trị [4].
Ản ưởng đến k đơn và sử dụng thuốc: Ảnh hưởng đến chính sách kê đơn hợp lý nói chung [10]. Vai trò của dƣợc sĩ: Dược sĩ là một danh hiệu nghề nghiệp, hành nghề dược được xác định bởi sự tự nguyện của cá nhân người dược sĩ và phải tuân theo các tiêu chuẩn đạo đức, tiêu chuẩn nghề nghiệp cao hơn những yêu cầu pháp lý tối thiểu. Vai trò của dƣợc sĩ đƣợc tóm tắt trong hình dƣới đây: Chyên gia tƣ vấn sử dụng thuốc Giám sát sử Vai trò Truyềnthông dụng thuốc dƣợc sỹ tin cho nhân cộng đồng viên y tế Giáo dục truyền thông cộng đồng Hình 1. Vai trò của dƣợc sĩ Vai trò của người dược sĩ đã thay đổi đáng kể trong hơn 20 năm qua.
Trong khi các nguyên tắc đạo đức cơ bản xã hội không thay đổi, thì tiêu chuẩn đạo đức hành nghề dược luôn được bổ sung để tái khẳng định và đưa ra công Luan van thac 6 si khai các nguyên tắc cơ bản về vai trò và trách nhiệm của người dược sĩ [9],[19].