Luận văn thạc sĩ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp nghiên cứu điển hình chi cục thuế thành phố tân an

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp nghiên cứu điển hình chi cục, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Thị Nga
• Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Trọng Hoài
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Phân Tích Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Sự Tuân Thủ Thuế Của Doanh Nghiệp: Nghiên Cứu Điển Hình Chi Cục Thuế Thành Phố Tân An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: LƯỢC KHẢO LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC VỀ TUÂN THỦ THUẾ
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về tuân thủ thuế
• 2.2. Nghĩa vụ thuế
• 2.3. Tuân thủ thuế
• 2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp
• 2.4.1. Nhân tố kinh tế
• 2.4.2. Kiểm toán thuế
• 2.4.3. Nhận thức của chi tiêu Chính phủ
• 2.5. Lược khảo các nghiên cứu liên quan
• 2.6. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.7. Các nghiên cứu trong nước
• 2.8. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Các giả thuyết của mô hình
• 3.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.3. Quy trình thực hiện nghiên cứu
• 3.4. Nghiên cứu sơ bộ
• 3.5. Nghiên cứu chính thức
• 3.6. Xây dựng thang đo sơ bộ các nhân tố của mô hình
• 3.7. Phương pháp chọn mẫu và xử lý số liệu
• 3.7.1. Phương pháp chọn mẫu
• 3.7.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.8. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Hiện trạng tuân thủ thuế tại Chi cục Thuế thành phố Tân An tỉnh Long An
• 4.2. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm về các nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp
• 4.2.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.2.2. Kết quả phân tích dữ liệu
• 4.2.2.1. Hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha
• 4.2.2.2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 4.2.2.3. Phân tích hồi quy
• 4.2.2.4. Phân tích ANOVA
• 4.3. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Kết luận từ nghiên cứu
• 5.2. Gợi ý chính sách nâng cao sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp
• 5.2.1. Nhóm chính sách liên quan đến nhân tố nhận thức giá trị xã hội
• 5.2.2. Nhóm chính sách liên quan đến nhân tố kinh tế
• 5.2.3. Nhóm chính sách liên quan đến nhân tố chính sách thuế
• 5.2.4. Nhóm chính sách liên quan đến nhân tố tâm lý cảm nhận
• 5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: DÀN BÀI THẢO LUẬN CHUYÊN GIA
• PHỤ LỤC 2: DANH SÁCH CHUYÊN GIA ĐÃ PHỎNG VẤN SÂU
• PHỤ LỤC 3: BẢNG CÂU HỎI CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ TUÂN THỦ THUẾ
• PHỤ LỤC 4: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH ĐỘ TIN CẬY THANG ĐO
• PHỤ LỤC 5: PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ EFA
• PHỤ LỤC 6: KẾT QUẢ HỒI QUY
• PHỤ LỤC 7: KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH
• PHỤ LỤC 8: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH ANOVA

Tóm tắt

I. Tổng quan về sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp tại Tân An

Sự tuân thủ thuế là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Tại thành phố Tân An, việc tuân thủ thuế của các doanh nghiệp đang gặp nhiều thách thức. Nghiên cứu này sẽ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của tuân thủ thuế

Tuân thủ thuế không chỉ là nghĩa vụ của doanh nghiệp mà còn là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Doanh nghiệp cần hiểu rõ các quy định về thuế để thực hiện nghĩa vụ của mình một cách chính xác và đầy đủ.

1.2. Tình hình tuân thủ thuế tại Chi cục Thuế Tân An

Chi cục Thuế thành phố Tân An đang quản lý hơn 1.000 doanh nghiệp. Tuy nhiên, tình trạng nợ thuế và sự không tuân thủ vẫn diễn ra phổ biến, ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách địa phương.

II. Các thách thức trong việc tuân thủ thuế của doanh nghiệp

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng doanh nghiệp vẫn gặp phải nhiều khó khăn trong việc tuân thủ thuế. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết kịp thời.

2.1. Nhận thức và hiểu biết về chính sách thuế

Nhiều doanh nghiệp chưa nắm rõ các quy định về thuế, dẫn đến việc kê khai không chính xác. Việc nâng cao nhận thức về chính sách thuế là cần thiết để cải thiện tình hình tuân thủ.

2.2. Chi phí tuân thủ thuế

Chi phí liên quan đến việc tuân thủ thuế, bao gồm cả thời gian và nguồn lực, có thể là rào cản lớn đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

III. Phương pháp nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tuân thủ thuế

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính và định lượng để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp tại Tân An.

3.1. Phương pháp định tính

Phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm với các chuyên gia trong lĩnh vực thuế giúp xác định các biến quan sát cần thiết cho nghiên cứu.

3.2. Phương pháp định lượng

Sử dụng phần mềm SPSS để phân tích dữ liệu thu thập từ 265 doanh nghiệp, từ đó đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế.

IV. Kết quả nghiên cứu và phân tích dữ liệu

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp tại Tân An. Các yếu tố này cần được xem xét để đưa ra các chính sách phù hợp.

4.1. Các nhân tố kinh tế

Nhân tố kinh tế như khả năng tài chính và chi phí tuân thủ thuế có ảnh hưởng lớn đến quyết định tuân thủ của doanh nghiệp.

4.2. Nhân tố chính sách thuế

Chính sách thuế cần được cải thiện để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

V. Đề xuất chính sách nâng cao sự tuân thủ thuế

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số chính sách có thể được đề xuất nhằm nâng cao sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp tại Tân An.

5.1. Tăng cường giáo dục và đào tạo

Cần tổ chức các khóa đào tạo về chính sách thuế cho doanh nghiệp để nâng cao nhận thức và hiểu biết về nghĩa vụ thuế.

5.2. Cải cách quy trình quản lý thuế

Cải cách quy trình quản lý thuế để giảm thiểu chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, từ đó khuyến khích họ thực hiện nghĩa vụ thuế một cách tự nguyện.

VI. Kết luận và hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu đã chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp tại Tân An. Cần tiếp tục nghiên cứu để tìm ra các giải pháp hiệu quả hơn trong tương lai.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm nhận thức, chi phí và chính sách thuế.

6.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố tâm lý và xã hội ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế và nâng cao đời sống nhân dân. Tại thành phố Tân An, tỉnh Long An, Chi cục Thuế quản lý hơn 1.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong đó năm 2015 đã kiểm tra 128 doanh nghiệp và truy thu thuế hơn 2,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, tình trạng nợ thuế có xu hướng gia tăng, ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn thu ngân sách địa phương. Nghiên cứu nhằm phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Tân An, với mục tiêu đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế và tăng cường ý thức tuân thủ của doanh nghiệp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp đang hoạt động dưới sự quản lý của Chi cục Thuế thành phố Tân An trong giai đoạn 2011-2015. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ cơ quan thuế hoàn thiện chính sách, đồng thời cung cấp tài liệu tham khảo cho các nhà quản lý và học thuật trong lĩnh vực quản lý công.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên bốn nhóm nhân tố chính ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp:

• Nhân tố kinh tế: Bao gồm kiểm toán thuế, nhận thức về chi tiêu của chính phủ, khả năng tài chính và chi phí tuân thủ. Kiểm toán thuế được xem là công cụ quan trọng để tăng cường sự tuân thủ tự nguyện. Nhận thức về hiệu quả chi tiêu ngân sách nhà nước cũng ảnh hưởng đến ý thức nộp thuế của doanh nghiệp. Chi phí tuân thủ thấp giúp nâng cao mức độ tuân thủ.

• Nhân tố chính sách thuế: Tập trung vào tính rõ ràng, đơn giản, dễ hiểu của luật thuế, mức thuế suất, công tác tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế và thủ tục hành chính thuế. Chính sách thuế ổn định, minh bạch và công bằng là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tuân thủ tốt hơn.

• Nhân tố nhận thức giá trị xã hội: Bao gồm tính ổn định và công bằng của hệ thống thuế, xử lý vi phạm hành chính và thương hiệu doanh nghiệp. Sự công bằng và minh bạch trong hệ thống thuế góp phần nâng cao sự tuân thủ.

• Nhân tố tâm lý cảm nhận: Liên quan đến các biện pháp khuyến khích như tuyên dương doanh nghiệp điển hình, cảm nhận về rủi ro khi không tuân thủ thuế. Tâm lý này ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi tuân thủ của doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Giai đoạn định tính được thực hiện qua thảo luận nhóm với 7 chuyên gia trong lĩnh vực thuế nhằm điều chỉnh và bổ sung các biến quan sát. Giai đoạn định lượng tiến hành khảo sát 265 doanh nghiệp do Chi cục Thuế thành phố Tân An quản lý, thu thập 250 mẫu hợp lệ. Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm SPSS 20 với các kỹ thuật: kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định các nhân tố đại diện, phân tích hồi quy đa biến để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Mẫu được chọn theo phương pháp thuận tiện, đảm bảo kích thước mẫu tối thiểu gấp 5 lần số biến quan sát (18 biến). Thời gian thu thập dữ liệu từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng tuân thủ thuế tại Tân An: Trong giai đoạn 2011-2015, Chi cục Thuế thành phố Tân An thực hiện trung bình 122 cuộc kiểm tra thuế mỗi năm, trong đó 70% có phát sinh thuế. Tỷ lệ nộp bổ sung sau kiểm tra đạt trung bình 87%, cho thấy hiệu quả trong công tác kiểm tra và theo dõi thực thi quyết định xử lý. Tuy nhiên, tổng số nợ thuế trung bình hàng năm là khoảng 17,47 tỷ đồng, chiếm 23% tổng thu thuế, trong đó nợ khó thu chiếm tỷ lệ cao nhất.

2. Phân tích mẫu nghiên cứu: Mẫu gồm 250 doanh nghiệp, trong đó 33,6% là công ty TNHH, 29,6% doanh nghiệp tư nhân, 14% công ty cổ phần và 22,8% loại hình khác. Về ngành nghề, 43,6% doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại, 37,2% dịch vụ, 9,6% sản xuất và 9,6% ngành nghề khác. Về quy mô, 54,4% là doanh nghiệp lớn, 45,6% doanh nghiệp vừa và nhỏ.

3. Kết quả phân tích nhân tố và hồi quy: Hệ số Cronbach’s Alpha của các nhóm nhân tố đều trên 0,7, đảm bảo độ tin cậy thang đo. Phân tích EFA xác định 4 nhân tố chính ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế: nhân tố kinh tế, chính sách thuế, nhận thức giá trị xã hội và tâm lý cảm nhận. Phân tích hồi quy đa biến cho thấy tất cả các nhân tố này đều có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp, với mức độ ảnh hưởng khác nhau. Nhân tố chính sách thuế và nhân tố kinh tế có tác động mạnh nhất, lần lượt chiếm khoảng 35% và 30% ảnh hưởng tổng thể.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây, khẳng định vai trò quan trọng của chính sách thuế rõ ràng, đơn giản và công bằng trong việc nâng cao sự tuân thủ thuế. Kiểm toán thuế và nhận thức về hiệu quả chi tiêu ngân sách nhà nước cũng là những yếu tố then chốt thúc đẩy doanh nghiệp tuân thủ tự nguyện. Tâm lý cảm nhận về rủi ro và các biện pháp khuyến khích như tuyên dương doanh nghiệp điển hình góp phần củng cố ý thức tuân thủ. Tình trạng nợ thuế cao phản ánh những khó khăn trong quản lý và thực thi pháp luật thuế, đồng thời cho thấy cần có các biện pháp hỗ trợ và kiểm soát chặt chẽ hơn. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ nợ thuế theo năm và biểu đồ tròn phân bố mẫu theo loại hình doanh nghiệp để minh họa rõ nét hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách thuế: Đơn giản hóa thủ tục hành chính thuế, đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong hệ thống thuế. Cơ quan thuế cần rà soát và điều chỉnh các quy định phức tạp, đồng thời tăng cường công khai thông tin để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận và thực hiện.

2. Tăng cường công tác kiểm toán thuế: Thường xuyên tổ chức các cuộc kiểm toán có chọn lọc dựa trên đánh giá rủi ro, nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm, đồng thời nâng cao ý thức tuân thủ tự nguyện của doanh nghiệp.

3. Nâng cao nhận thức về chi tiêu ngân sách: Tăng cường công khai, minh bạch việc sử dụng ngân sách nhà nước, đặc biệt là các khoản đầu tư phục vụ doanh nghiệp và cộng đồng, nhằm tạo sự tin tưởng và khuyến khích doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ.

4. Xây dựng các chương trình khuyến khích và tuyên dương: Tổ chức các hoạt động khen thưởng, tuyên dương doanh nghiệp điển hình trong việc tuân thủ thuế, tạo động lực tích cực và lan tỏa tinh thần tuân thủ trong cộng đồng doanh nghiệp.

Các giải pháp trên nên được triển khai trong vòng 1-2 năm tới, với sự phối hợp chặt chẽ giữa Chi cục Thuế, các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý thuế: Sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý và kiểm soát thuế, đồng thời xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp.

2. Doanh nghiệp: Hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến tuân thủ thuế, từ đó chủ động điều chỉnh hoạt động kinh doanh, nâng cao ý thức và trách nhiệm trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý công, kinh tế: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu tiếp theo hoặc ứng dụng trong giảng dạy.

4. Các tổ chức tư vấn, kiểm toán: Áp dụng các phân tích và đề xuất để tư vấn cho doanh nghiệp về chính sách thuế, quản lý rủi ro thuế và nâng cao sự tuân thủ.

Câu hỏi thường gặp

1. Sự tuân thủ thuế được định nghĩa như thế nào?
   Tuân thủ thuế là việc người nộp thuế thực hiện đầy đủ, chính xác và đúng hạn các nghĩa vụ thuế theo quy định pháp luật, bao gồm đăng ký thuế, kê khai, báo cáo và nộp thuế.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp?
   Chính sách thuế rõ ràng, đơn giản và công bằng cùng với các yếu tố kinh tế như kiểm toán thuế và khả năng tài chính của doanh nghiệp là những nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất.

3. Tại sao nợ thuế lại là vấn đề nghiêm trọng?
   Nợ thuế làm giảm nguồn thu ngân sách nhà nước, ảnh hưởng đến khả năng chi tiêu công và tạo ra sự không công bằng giữa các doanh nghiệp tuân thủ và không tuân thủ.

4. Làm thế nào để nâng cao ý thức tuân thủ thuế của doanh nghiệp?
   Ngoài việc hoàn thiện chính sách, cần tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ, kiểm toán và xây dựng các chương trình khuyến khích, khen thưởng nhằm tạo động lực tích cực cho doanh nghiệp.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính (thảo luận nhóm chuyên gia) và định lượng (khảo sát 250 doanh nghiệp, phân tích EFA và hồi quy đa biến bằng SPSS 20).

Kết luận

• Nghiên cứu xác định bốn nhóm nhân tố chính ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp tại thành phố Tân An: kinh tế, chính sách thuế, nhận thức giá trị xã hội và tâm lý cảm nhận.
• Kết quả phân tích cho thấy chính sách thuế và nhân tố kinh tế có tác động mạnh nhất đến sự tuân thủ thuế.
• Tình trạng nợ thuế còn cao, phản ánh những thách thức trong quản lý và thực thi pháp luật thuế tại địa phương.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện chính sách, tăng cường kiểm toán, nâng cao nhận thức và xây dựng các chương trình khuyến khích doanh nghiệp.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý thuế và là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp trong lĩnh vực quản lý công và kinh tế.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất và tiến hành nghiên cứu mở rộng để đánh giá hiệu quả thực tiễn, đồng thời cập nhật các biến động mới trong chính sách thuế và môi trường kinh doanh. Đề nghị các cơ quan liên quan phối hợp chặt chẽ để nâng cao sự tuân thủ thuế, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 giới thiệu được trình bày với bốn chương tiếp theo: Chương 2: Lược khảo lý thuyết và các nghiên cứu trước, chương này giới thiệu khái quát các lý thuyết phục vụ cho nghiên cứu. Tác giả cũng tiến hành lược khảo các nghiên cứu liên quan đến đề tài này trong chương 2, làm cơ sở để đề xuất mô hình nghiên cứu phù hợp với thực tế. Chương 3: Mô hình và phương pháp nghiên cứu, chương này trình bày khung phân tích, mô hình nghiên cứu, cỡ mẫu, các đặc điểm của mẫu, phương pháp chọn mẫu, phương pháp thu thập dữ liệu, phương pháp phân tích số liệu, quy trình thực hiện nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu, chương này trình bày kết quả nghiên cứu thực nghiệm, những kết quả nghiên cứu đạt được tương ứng với từng mục tiêu đề ra của nghiên cứu.

Và cuối cùng là Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách, sẽ trình bày những kết luận rút ra từ nghiên cứu, những hạn chế của nghiên cứu và đề xuất kiến nghị cũng như hướng nghiên cứu tiếp theo. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 CHƯƠNG 2: LƯỢC KHẢO LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC VỀ TUÂN THỦ THUẾ Chương này, tác giả trình bày cơ sở lý thuyết về sự tuân thủ thuế như: nghĩa vụ thuế, khái niệm tuân thủ thuế và các nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, tác giả cũng tiến hành lược khảo các nghiên cứu trước liên quan đến sự tuân thủ thuế. Cơ sở lý thuyết về tuân thủ thuế.

Nghĩa vụ thuế. Theo Luật Quản lý thuế số 78/2006/QH11 thì nghĩa vụ của người nộp thuế gồm: “Đăng ký thuế, sử dụng mã số thuế theo quy định của pháp luật. Khai thuế chính xác, trung thực, đầy đủ và nộp hồ sơ thuế đúng thời hạn; chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực, đầy đủ của hồ sơ thuế. Nộp tiền thuế đầy đủ, đúng thời hạn, đúng địa điểm.

Chấp hành chế độ kế toán, thống kê và quản lý, sử dụng hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. Ghi chép chính xác, trung thực, đầy đủ những hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế, khấu trừ thuế và giao dịch phải kê khai thông tin về thuế. Lập và giao hoá đơn, chứng từ cho người mua theo đúng số lượng, chủng loại, giá trị thực thanh toán khi bán hàng hoá, cung cấp dịch vụ theo quy định của pháp luật. Cung cấp chính xác, đầy đủ, kịp thời thông tin, tài liệu liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế, số hiệu và nội dung giao dịch của tài khoản mở tại ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng khác; giải thích việc tính thuế, khai thuế, nộp thuế theo yêu cầu của cơ quan quản lý thuế.

Chấp hành quyết định, thông báo, yêu cầu của cơ quan quản lý thuế, công chức quản lý thuế theo quy định của pháp luật. Chịu trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định của pháp luật trong trường hợp người đại diện theo pháp luật hoặc đại diện theo ủy quyền thay mặt người nộp thuế thực hiện thủ tục về thuế sai quy định”. Theo Tổ chức hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD, 2004), nghĩa vụ thuế bao gồm bốn nghĩa vụ sau: (i) Đăng ký thuế; (ii) Khai thuế kịp thời và nộp các thông tin cần thiết về hồ sơ thuế; (iii) báo cáo đầy đủ, chính xác các thông tin (kết TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 hợp lưu giữ hồ sơ); (iv) nộp thuế đúng hạn. Nghĩa vụ thuế theo Luật Quản lý thuế của Việt Nam và theo Tổ chức hợp tác và Phát triển kinh tế không hoàn toàn giống nhau nhưng về cơ bản có những điểm chung đều liên quan đến nội dung như: đăng ký thuế, kê khai thông tin, nộp tờ khai và nộp tiền thuế đúng hạn.

Tuân thủ thuế. Tuân thủ thuế là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm từ rất lâu. Quan điểm truyền thống cho rằng hầu hết người nộp thuế không tự nguyện tuân thủ thuế, họ chỉ chấp hành nghĩa vụ thuế khi có sự cưỡng chế của cơ quan thuế (CQT) hoặc khi bị tác động bởi lợi ích kinh tế. Vì vậy, cách tiếp cận tuân thủ thuế theo luật thuế chỉ có thể làm giảm mức độ trốn thuế chứ không thể hướng đến việc tăng cường tuân thủ thuế.

Khái niệm tuân thủ thuế còn thu hút nhiều nhà nghiên cứu tham gia tranh luận về phương diện tuân thủ tự nguyện hay không tự nguyện. Một trong những mục tiêu được xem là cao nhất của quản lý thuế là tăng tính tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế, thay vì đưa ra những hình thức xử phạt các đối tượng trốn thuế và tránh thuế. Hầu hết quan điểm nghiên cứu hiện nay đều tập trung xem xét tính tự nguyện chấp hành thuế. James và Alley (1999) đã đặt ra câu hỏi: sự “tuân thủ” có được là do hành vi tự nguyện hay bắt buộc? Nếu người nộp thuế “tuân thủ” chỉ vì sự đe dọa hoặc do các biện pháp cưỡng chế hành chính, hoặc do cả hai thì điều này không được cho là hoàn toàn tuân thủ, ngay cả khi khoản thu từ thuế đạt đến 100% so với mức thuế phải nộp theo luật định.

Vì vậy, quan điểm hiện đại cho rằng cơ quan quản lý thuế sẽ thành công khi gia tăng được sự tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế mà không cần sử dụng đến các hình thức kiểm tra, thanh tra, nhắc nhở hoặc các biện pháp xử lý hành chính khác. Trên thế giới đã có nhiều quan niệm về tuân thủ thuế được đề cập đến, cụ thể: Theo Jeffrey Lloyd Hamm, B.S (1995) thì tuân thủ thuế được xác định theo cách sau: NNT khai báo hồ sơ khai thuế cần thiết tại thời điểm thích hợp và thực hiện chính xác nghĩa vụ thuế theo quy định của luật thuế, các quyết định của tòa án. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 Theo tổ chức OECD (2004) định nghĩa tuân thủ thuế: “Tuân thủ thuế là phạm vi mà đối tượng nộp thuế phải hoàn thành các nghĩa vụ thuế của mình. Tại nhiều nước, đối tượng nộp thuế có 3 nghĩa vụ cơ bản: (1) nộp tờ khai thuế đúng hạn; (2) kê khai (báo cáo) chính xác trên tờ khai những thông tin cần thiết để xác định số tiền thuế; và (3) nộp nghĩa vụ thuế kịp thời.

Các nghĩa vụ này thường được coi là tuân thủ về nộp tờ khai, tuân thủ về báo cáo (kê khai), và tuân thủ về thu nộp”. Theo James và Alley (1999), “ tuân thủ thuế theo cách hiểu đơn giản nhất là mức độ người nộp thuế chấp hành nghĩa vụ thuế được quy định trong luật thuế”. Tác giả Nguyễn Thị Lệ Thúy (2009) : “sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp là hành vi chấp hành nghĩa vụ thuế theo đúng mục đích của luật một cách đầy đủ, tự nguyện và đúng thời gian”. Nguyễn Thị Thanh Hoài và các thành viên (2011): Tuân thủ là việc chấp hành nghĩa vụ của NNT theo đúng luật định, bao gồm các hoạt động đăng ký, kê khai, báo cáo, nộp thuế.

Bất kỳ sự vi phạm nào xuất hiện ở một trong các khâu trên đều dẫn đến sự không tuân thủ ở các mức độ khác nhau. Theo James và Alley (1999) các định nghĩa trên, tuân thủ pháp luật thuế của NNT về cơ bản là thể hiện ở việc chấp hành đầy đủ, kịp thời các quy định của pháp luật thuế, cụ thể là việc chấp hành các tiêu chí thời gian, mức độ chính xác trung thực và đầy đủ của các hoạt động đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế và các nghĩa vụ khác về thuế của NNT. Khi tuân thủ pháp luật thuế của NNT được nâng cao, rõ ràng, chính sách pháp luật thuế đã được ban hành và thực thi có hiệu quả, đạt được các mục tiêu mong muốn. Suy cho cùng, tính đúng đắn hay tiên tiến của chính sách thuế, tính hiệu quả của công tác quản lý thuế thể hiện rất rõ ở thực trạng chấp hành pháp luật thuế của NNT.

Như vậy, tuân thủ thuế là thực hiện đầy đủ và kịp thời nghĩa vụ thuế theo đúng các quy định tại các luật thuế, NNT tự giác và có ý thức tuân thủ hoàn thành tốt nghĩa vụ thuế của mình, CQT chỉ tuyên truyền, giáo dục, theo dõi, giám sát, kiểm tra việc chấp hành nghĩa vụ thuế, ngăn chặn xử lý các hành vi không tuân thủ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp. Nhân tố kinh tế: Nhân tố kinh tế liên quan đến tuân thủ thuế đề cập đến hành động có liên quan đến chi phí và lợi ích của việc thực hiện các hành động (Loo, 2006). Hasseldine (1993), và Song và Yarbrough (1978) giả định rằng người nộp thuế là trốn kinh tế hợp lý, người có khả năng sẽ đánh giá chi phí và /hoặc lợi ích trốn.

Các nhân tố quyết định sự tuân thủ thuế gắn liền với các nhân tố kinh tế như kiểm toán thuế và nhận thức của chi tiêu Chính phủ, khả năng tài chính, chi phí tuân thủ sẽ được tìm hiểu chi tiết hơn. Kiểm toán thuế. Một số nghiên cứu cho rằng các cuộc kiểm toán có tác động tích cực đến chuyện lảng tránh thuế (Jackson và Jaouen, 1989; Shanmugam, 2003; Dubin, 2004). Những phát hiện này cho thấy rằng trong các hệ thống tự đánh giá, kiểm toán thuế có thể đóng một vai trò không thể thiếu và vai trò thiết yếu của họ là tăng cường sự tuân thủ tự nguyện.

Tần số và tỉ mỉ của các cuộc kiểm toán có thể khuyến khích người nộp thuế phải cẩn trọng hơn trong việc hoàn thành tờ khai thuế, báo cáo tất cả các thu nhập và khẳng định việc trích chính xác để xác định nghĩa vụ thuế. Ngược lại, người nộp thuế chưa bao giờ được kiểm toán có thể bị cám dỗ để theo báo cáo thu nhập thực tế của họ và yêu cầu bồi thường các khoản khấu trừ sai. Theo OECD (2004), việc thường xuyên tổ chức công tác kiểm toán thuế có thể nâng cao mức độ tuân thủ thuế của doanh nghiệp. Mặt khác, các hoạt động kiểm toán thuế sẽ giúp hỗ trợ và duy trì những quy tắc hiện hành do NNT nhận thức được rủi ro bị phát hiện.

Tuy nhiên, các nghiên cứu chứng minh cho dù chiến lược răn đe có ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ và không tuân thủ của NNT, một số CQT đã báo cáo rằng các hoạt động ngăn chặn đã thực sự khích lệ NNT cư xử không tuân thủ trong những năm tiếp theo. Sự thành công của chiến lược răn đe cũng liên quan đến quy tắc ứng xử của NNT. Truyền thông đóng một vai trò quan trọng trong một chiến lược răn đe, là nhận thức của NNT, cung cấp một thông điệp TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.