Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý một số di sản thế giới tại việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý hiệu quả một số di sản thế giới tại Việt Nam nhằm bảo tồn bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Hải Yến
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đặng Văn Bào
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên và Môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Thực Trạng Và Đề Xuất Giải Pháp Quản Lý Một Số Di Sản Thế Giới Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Khái quát về bảo tồn giá trị di sản
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.4. Tình hình nghiên cứu về đánh giá mô hình quản lý di sản trên Thế giới
• 1.5. Tình hình nghiên cứu về đánh giá mô hình quản lý di sản ở Việt Nam
• 1.6. Cơ sở tài liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.6.1. Cơ sở tài liệu
• 1.6.2. Phương pháp điều tra phỏng vấn
• 1.6.3. Phương pháp so sánh
• 1.6.4. Phương pháp phân tích SWOT
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Hiện trạng tài nguyên và môi trường khu vực di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.1.3. Giá trị di sản nổi bật
• 2.1.4. Hiện trạng môi trường và khai thác du lịch
• 2.2. Hiện trạng tài nguyên và môi trường khu vực di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, Quảng Bình
• 2.2.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.2.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.2.3. Giá trị di sản nổi bật
• 2.2.4. Hiện trạng môi trường và khai thác du lịch
• 2.3. Hiện trạng tài nguyên và môi trường khu vực di sản thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An, Ninh Bình
• 2.3.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.3.2. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 2.3.3. Giá trị di sản nổi bật
• 2.3.4. Hiện trạng môi trường và khai thác du lịch
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ CÁC MÔ HÌNH QUẢN LÝ TẠI KHU VỰC NGHIÊN CỨU VÀ ĐỀ XUẤT PHƯƠNG ÁN QUẢN LÝ
• 3.1. Thực trạng quản lý di sản tại khu vực nghiên cứu
• 3.2. Thực trạng quản lý tại Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh
• 3.3. Thực trạng quản lý tại Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, Quảng Bình
• 3.4. Thực trạng quản lý tại Quần thể Danh thắng Tràng An, Ninh Bình
• 3.5. Đánh giá các mô hình quản lý tại khu vực nghiên cứu
• 3.6. Đề xuất mô hình và giải pháp quản lý di sản
• 3.6.1. Đề xuất mô hình quản lý di sản
• 3.6.2. Đề xuất giải pháp quản lý tại 3 Di sản thiên nhiên thế giới tại Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 3: THỐNG KÊ CÁC VĂN BẢN TẠI KHU VỰC NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng quan về di sản thế giới tại Việt Nam và quản lý

Việt Nam là một trong những quốc gia có nhiều di sản thế giới được UNESCO công nhận. Các di sản này không chỉ mang giá trị văn hóa, lịch sử mà còn có giá trị kinh tế to lớn. Tuy nhiên, việc quản lý các di sản này đang gặp nhiều thách thức. Cần có những giải pháp hiệu quả để bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản này.

1.1. Di sản thế giới tại Việt Nam Đặc điểm và giá trị

Việt Nam hiện có 8 di sản thế giới, bao gồm cả di sản văn hóa và di sản thiên nhiên. Mỗi di sản đều có những giá trị đặc sắc riêng, từ cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ đến các công trình kiến trúc độc đáo.

1.2. Tình hình quản lý di sản thế giới tại Việt Nam

Quản lý di sản thế giới tại Việt Nam hiện nay còn nhiều bất cập. Các mô hình quản lý chưa đồng bộ, dẫn đến việc bảo tồn chưa hiệu quả. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý di sản thế giới tại Việt Nam

Việc quản lý di sản thế giới tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức. Tình trạng khai thác du lịch không bền vững, ô nhiễm môi trường và thiếu nguồn lực là những vấn đề chính. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục tình trạng này.

2.1. Tác động của du lịch đến di sản thế giới

Du lịch là nguồn thu lớn cho nền kinh tế, nhưng cũng gây áp lực lên các di sản. Việc quản lý du lịch cần phải được thực hiện một cách bền vững để bảo vệ các giá trị di sản.

2.2. Ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến di sản

Ô nhiễm môi trường đang là một trong những vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến các di sản thế giới. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường để đảm bảo sự tồn tại của các di sản này.

III. Phương pháp quản lý di sản thế giới hiệu quả tại Việt Nam

Để quản lý hiệu quả các di sản thế giới, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và bền vững. Việc kết hợp giữa quản lý nhà nước và sự tham gia của cộng đồng là rất quan trọng.

3.1. Mô hình quản lý công tư trong bảo tồn di sản

Mô hình quản lý công - tư đã được áp dụng tại một số di sản như Tràng An. Mô hình này giúp tăng cường hiệu quả quản lý và bảo tồn các giá trị di sản.

3.2. Sử dụng công nghệ trong quản lý di sản

Công nghệ hiện đại có thể hỗ trợ trong việc giám sát và quản lý các hoạt động tại các di sản. Việc áp dụng công nghệ thông tin sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về di sản thế giới

Nghiên cứu thực trạng quản lý di sản thế giới tại Việt Nam đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các giải pháp đề xuất sẽ giúp cải thiện tình hình quản lý và bảo tồn các di sản này.

4.1. Kết quả nghiên cứu tại Vịnh Hạ Long

Nghiên cứu cho thấy Vịnh Hạ Long cần cải thiện công tác quản lý để bảo tồn các giá trị di sản. Các biện pháp bảo vệ môi trường cần được thực hiện nghiêm túc.

4.2. Đề xuất giải pháp cho Vườn Quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng

Cần có các giải pháp cụ thể để bảo tồn và phát huy giá trị của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Việc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển du lịch là rất quan trọng.

V. Kết luận và tương lai của quản lý di sản thế giới tại Việt Nam

Quản lý di sản thế giới tại Việt Nam cần được cải thiện để bảo tồn các giá trị văn hóa và thiên nhiên. Tương lai của các di sản này phụ thuộc vào sự nỗ lực của cả cộng đồng và các cơ quan chức năng.

5.1. Tương lai của di sản thế giới tại Việt Nam

Tương lai của các di sản thế giới tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào các chính sách bảo tồn và phát triển bền vững. Cần có sự tham gia của cộng đồng trong việc bảo vệ di sản.

5.2. Định hướng phát triển bền vững cho di sản

Định hướng phát triển bền vững cho các di sản thế giới là cần thiết. Cần có các chiến lược dài hạn để bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam sở hữu nhiều di sản thế giới có giá trị văn hóa và thiên nhiên đặc sắc, trong đó nổi bật là Vịnh Hạ Long, Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng và Quần thể Danh thắng Tràng An. Ba di sản này không chỉ là biểu tượng của thiên nhiên kỳ vĩ mà còn là nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển du lịch và kinh tế địa phương. Theo số liệu từ Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, lượng khách quốc tế đến đây đạt trên 2 triệu lượt năm 2017, doanh thu du lịch tại Vịnh cũng tăng gấp đôi trong vòng một năm. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng đi kèm với nhiều thách thức về quản lý và bảo tồn, như ô nhiễm môi trường, khai thác quá mức và xung đột lợi ích giữa phát triển kinh tế và bảo tồn di sản.

Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ thực trạng quản lý tại ba di sản thiên nhiên thế giới tiêu biểu của Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh phát triển du lịch bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các khu vực phân bố của Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (Quảng Bình) và Quần thể Danh thắng Tràng An (Ninh Bình), với dữ liệu thu thập trong giai đoạn 2007-2017. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác quản lý di sản, góp phần nâng cao hiệu quả bảo tồn và phát triển kinh tế - xã hội tại các khu vực này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba mô hình quản lý di sản tiêu biểu: mô hình ANZECC, mô hình AHC và mô hình NWHF. Mô hình ANZECC tập trung vào quản lý chiến lược, xác định và bảo vệ các giá trị di sản, đồng thời phân bổ nguồn lực hợp lý nhằm duy trì tính toàn vẹn của di sản. Mô hình AHC nhấn mạnh quản lý rủi ro, trong đó nhà quản lý di sản đóng vai trò kết nối giữa cộng đồng địa phương và các nhà khai thác du lịch, đảm bảo sự cân bằng giữa bảo tồn và phát triển. Mô hình NWHF hướng tới phát triển du lịch bền vững thông qua chiến lược tài chính, giáo dục và hợp tác, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng địa phương.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: di sản thế giới (bao gồm di sản văn hóa, thiên nhiên và hỗn hợp), bảo tồn giá trị di sản, mô hình quản lý di sản, và phân tích SWOT. Phân tích SWOT được áp dụng để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong công tác quản lý di sản tại ba khu vực nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm tài liệu thứ cấp từ các báo cáo, nghiên cứu khoa học, số liệu thống kê của Ban Quản lý các khu di sản và các văn bản pháp luật liên quan. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực địa, phỏng vấn cán bộ quản lý, người dân địa phương và khách du lịch tại ba khu vực di sản.

Phương pháp phân tích bao gồm: phân tích SWOT để đánh giá tổng thể mô hình quản lý; so sánh các mô hình quản lý hiện hành tại từng khu vực; phân tích số liệu môi trường và du lịch để đánh giá tác động và hiệu quả quản lý. Cỡ mẫu khảo sát gồm khoảng 150 phiếu phỏng vấn và khảo sát thực địa được thực hiện trong giai đoạn 2016-2018 nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng quản lý và bảo tồn tại Vịnh Hạ Long: Mặc dù được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới với diện tích 1.553 km² và gần 2.000 đảo đá vôi, Vịnh Hạ Long đang chịu áp lực lớn từ hoạt động du lịch và phát triển kinh tế. Số liệu quan trắc môi trường giai đoạn 2004-2017 cho thấy ô nhiễm amoni và COD vượt ngưỡng cho phép tại khu vực ven bờ, đặc biệt tại các điểm cảng và khu dân cư. Lượng khách quốc tế năm 2017 đạt trên 2 triệu lượt, doanh thu du lịch tăng gần gấp đôi so với năm trước, nhưng công tác xử lý nước thải và rác thải còn hạn chế, gây ảnh hưởng đến chất lượng môi trường.

2. Hiện trạng tại Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng: Khu vực này có địa hình karst đặc trưng, đa dạng sinh học phong phú và giá trị địa chất nổi bật. Tuy nhiên, các dự án phát triển như cáp treo đến hang Sơn Đoòng gây tranh cãi do nguy cơ ảnh hưởng đến hệ sinh thái. Lượng khách du lịch tăng đều từ 2007 đến 2016, doanh thu du lịch cũng tăng tương ứng, nhưng công tác quản lý chưa đồng bộ, thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan.

3. Mô hình quản lý tại Quần thể Danh thắng Tràng An: Áp dụng mô hình quản lý công - tư, trong đó Nhà nước giữ vai trò quản lý chính, doanh nghiệp tư nhân chịu trách nhiệm khai thác. Mô hình này đã giúp tăng lượng khách và doanh thu, đồng thời cải thiện công tác bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, vẫn tồn tại các vi phạm như xây dựng công trình trái phép làm ảnh hưởng đến cấu trúc nguyên trạng di sản.

4. Phân tích SWOT chung: Các điểm mạnh gồm giá trị di sản nổi bật, tiềm năng phát triển du lịch lớn và sự quan tâm của chính quyền địa phương. Điểm yếu là công tác quản lý còn phân tán, thiếu đồng bộ, nguồn lực hạn chế và ô nhiễm môi trường. Cơ hội đến từ sự phát triển du lịch bền vững và hỗ trợ từ UNESCO, trong khi thách thức là áp lực phát triển kinh tế, biến đổi khí hậu và xung đột lợi ích giữa các bên.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu môi trường và du lịch được trình bày qua biểu đồ lượng khách, doanh thu và bảng số liệu quan trắc môi trường cho thấy sự gia tăng nhanh chóng của hoạt động du lịch đi kèm với những tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mô hình quản lý di sản tại Việt Nam còn thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan và chưa phát huy hết vai trò của cộng đồng địa phương. Việc áp dụng mô hình quản lý công - tư tại Tràng An cho thấy hiệu quả tích cực nhưng cần kiểm soát chặt chẽ hơn để tránh các vi phạm làm suy giảm giá trị di sản.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng kế hoạch quản lý chiến lược, tăng cường giám sát môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng. Việc áp dụng các mô hình quản lý phù hợp với điều kiện thực tế, kết hợp với công nghệ hiện đại như giám sát qua camera và hệ thống thông tin địa lý sẽ giúp nâng cao hiệu quả bảo tồn và phát triển bền vững các di sản.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và hoàn thiện kế hoạch quản lý chiến lược cho từng di sản với tầm nhìn 5-10 năm, tập trung vào bảo tồn giá trị di sản và phát triển du lịch bền vững. Chủ thể thực hiện là Ban Quản lý các khu di sản phối hợp với các cơ quan chức năng, hoàn thành trong vòng 1 năm.

2. Tăng cường giám sát và xử lý ô nhiễm môi trường bằng việc áp dụng công nghệ hiện đại như camera giám sát, hệ thống quan trắc tự động và nâng cao năng lực xử lý nước thải, rác thải. Chủ thể thực hiện là Ban Quản lý di sản và Sở Tài nguyên Môi trường, triển khai liên tục và đánh giá định kỳ.

3. Phát huy vai trò cộng đồng địa phương thông qua các chương trình giáo dục, đào tạo và khuyến khích tham gia quản lý, bảo vệ di sản. Chủ thể thực hiện là các tổ chức xã hội, chính quyền địa phương, với các hoạt động định kỳ hàng năm.

4. Kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác du lịch và xây dựng nhằm tránh các vi phạm làm ảnh hưởng đến cấu trúc và giá trị di sản. Cần có quy định rõ ràng và chế tài nghiêm minh, chủ thể thực hiện là UBND tỉnh và Ban Quản lý di sản, áp dụng ngay và duy trì liên tục.

5. Phát triển các loại hình du lịch sinh thái và cộng đồng nhằm đa dạng hóa sản phẩm du lịch, giảm áp lực lên các điểm tham quan chính và tăng giá trị kinh tế cho người dân địa phương. Chủ thể thực hiện là Ban Quản lý di sản, doanh nghiệp du lịch và cộng đồng, triển khai trong 2-3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý di sản và cơ quan chức năng: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng chính sách, kế hoạch quản lý và bảo tồn di sản hiệu quả, giúp nâng cao năng lực quản lý và giám sát.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành Quản lý Tài nguyên và Môi trường, Du lịch: Tài liệu tham khảo hữu ích về mô hình quản lý di sản, phương pháp nghiên cứu và phân tích thực trạng tại các di sản thiên nhiên thế giới ở Việt Nam.

3. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch và phát triển bền vững: Hiểu rõ các thách thức và cơ hội trong khai thác du lịch tại các khu di sản, từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và giá trị di sản.

4. Cộng đồng địa phương và tổ chức xã hội: Nâng cao nhận thức về vai trò của cộng đồng trong bảo tồn di sản, khuyến khích sự tham gia tích cực vào các hoạt động quản lý và phát triển du lịch bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc quản lý di sản thế giới tại Việt Nam còn nhiều bất cập?
   Do sự phát triển nhanh chóng của du lịch và kinh tế, trong khi nguồn lực quản lý hạn chế, thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các bên liên quan và chưa có kế hoạch quản lý chiến lược rõ ràng.

2. Mô hình quản lý công - tư tại Tràng An có ưu điểm gì?
   Mô hình này kết hợp vai trò quản lý của Nhà nước với năng lực khai thác của doanh nghiệp tư nhân, giúp tăng lượng khách và doanh thu, đồng thời cải thiện công tác bảo vệ môi trường.

3. Ô nhiễm môi trường tại Vịnh Hạ Long ảnh hưởng như thế nào đến di sản?
   Ô nhiễm amoni, COD và rác thải làm suy giảm chất lượng nước, ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển và cảnh quan, có thể làm mất giá trị thẩm mỹ và khoa học của di sản.

4. Cộng đồng địa phương đóng vai trò gì trong quản lý di sản?
   Cộng đồng là người trực tiếp sinh sống và khai thác tài nguyên tại khu vực di sản, việc nâng cao nhận thức và khuyến khích tham gia giúp bảo vệ di sản bền vững và phát triển kinh tế địa phương.

5. Giải pháp nào hiệu quả để phát triển du lịch bền vững tại các di sản?
   Phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác, áp dụng công nghệ giám sát và xây dựng kế hoạch quản lý chiến lược là những giải pháp thiết thực.

Kết luận

• Ba di sản thế giới Vịnh Hạ Long, Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng và Quần thể Danh thắng Tràng An là tài sản quý giá của Việt Nam với giá trị văn hóa và thiên nhiên nổi bật toàn cầu.
• Thực trạng quản lý hiện nay còn nhiều hạn chế, đặc biệt là ô nhiễm môi trường và thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các bên liên quan.
• Áp dụng các mô hình quản lý phù hợp, kết hợp công nghệ hiện đại và phát huy vai trò cộng đồng là chìa khóa để bảo tồn và phát triển bền vững các di sản.
• Đề xuất các giải pháp quản lý chiến lược, giám sát môi trường, phát triển du lịch sinh thái và cộng đồng nhằm nâng cao hiệu quả bảo tồn và khai thác.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện kế hoạch quản lý, triển khai các giải pháp đề xuất và đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ và phát huy giá trị di sản thế giới tại Việt Nam, góp phần xây dựng nền du lịch bền vững và phát triển kinh tế xã hội lâu dài!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu Chương 2: Hiện trạng tài nguyên và môi trường khu vực nghiên cứu Chương 3: Đánh giá các mô hình quản lý tại khu vực nghiên cứu và đề xuất phương án quản lý 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm  Tổ chức Giáo dục, Khoa học và văn hóa Liên Hiệp Quốc, viết tắt UNESCO (United Nations Educational Scientific and Cultural Organization): là một trong những tổ chức chuyên môn lớn của Liên Hiệp Quốc, hoạt động với mục đích “thắt chặt sự hợp tác giữa các quốc gia về giáo dục, khoa học và văn hóa để đảm bảo sự tôn trọng công lý, luật pháp, nhân quyền và tự do cơ bản cho tất cả mọi người không phân biệt chủng tộc, nam nữ, ngôn ngữ, tôn giáo”.  Khái niệm di sản: Theo Y. Ahmad (2006), hiện nay có không dưới 40 văn bản mang tính quốc tế và quốc gia liên quan đến vấn đề di sản và bảo tồn di sản chủ yếu do UNESCO (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc) và ICOSMOS (Hội đồng di tích và di chỉ Quốc tế) ban hành.

Trong các văn bản này, người ta mới quan tâm đến các di sản văn hóa, ít quan tâm đến các loại hình di sản khác bao gồm di sản tự nhiên. Vì vậy một định nghĩa chung về di sản chưa được thể hiện rõ. Ahmad (2006), UNESCO và ICOSMOS hiểu khái niệm di sản từ Hiến chương Venice khác nhau vào những năm 1960. UNESCO định nghĩa di sản là các tài sản văn hóa trong khi ICOSMOS lại định nghĩa di sản là các di tích và các di chỉ.

Khái niệm này được thống nhất hơn trong Công ước của UNESCO năm 1972 về bảo tồn các di sản văn hóa và tự nhiên. Trong các văn bản trên, người ta có thể hiểu di sản bao gồm những loại hình nào nhưng chưa có một định nghĩa rõ ràng nào về di sản. Hiệp hội Lý luận về Di sản Quốc gia, Hội đồng thuật ngữ Quebec (1980) đã định nghĩa “di sản là các tác phẩm hoặc sản phẩm kết hợp giữa tự nhiên và con người, ở trạng thái nguyên vẹn của nó, tạo nên môi trường mà con người sinh sống theo không gian và thời gian. Di sản là một thực thể, sở hữu của cộng đồng, và có giá trị kế thừa mà chúng ta cần phải thừa nhận và tham gia bảo tồn 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chúng”.

Tuy nhiên, trong Bản Hiến chương về Bảo tồn di sản ở Quebec do ICOSMOS Canada ban hành năm 1982 lại cho rằng di sản là một thuật ngữ bao gồm nhiều khái niệm (a comprehensive term) trong đó có 3 thực thể chính: văn hoá vật chất (tài sản văn hoá), môi trường địa lý và môi trường nhân văn. Văn hóa vật chất hay tài sản văn hóa không chỉ bao gồm các kiến trúc thông thường và phổ biến mà còn bao gồm tất cả các bằng chứng vật chất như các hiện vật khảo cổ và dân tộc học, hình tượng, tài liệu lịch sử; đồ trang trí, nghệ thuật hay nói tóm lại là môi trường vật chất xung quanh ta. Môi trường địa lý, như bờ biển tự nhiên, núi non, đồng bằng - cảnh quan thiên nhiên có giá trị độc đáo về thẩm mỹ, đại diện; và môi trường con người bao gồm các nhóm người có phong tục và truyền thống riêng, đặc biệt hoặc cách sống của họ thích nghi với điều kiện môi trường cụ thể nào đó. Trong định nghĩa này, ICOSMOS đã bao hàm cả các môi trường tự nhiên có gắn với các hoạt động của con người hay cảnh quan văn hóa là kết quả tương tác giữa môi trường tự nhiên và con người.

 Khái niệm Di sản thế giới được đề cập chính thức trong Công ước về di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới năm 1972. Theo đó, di sản thế giới là những di sản văn hóa và di sản thiên nhiên có giá trị ngoại hạng và vì vậy cần được bảo tồn [55]. Như vậy, di sản thế giới là di chỉ, di tích hay danh thắng của một quốc gia như rừng, dãy núi, hồ, sa mạc, tòa nhà, quần thể kiến trúc hay thành phố,… do các nước có tham gia Công ước Di sản thế giới đề cử cho Ủy ban Di sản thế giới, được công nhận và quản lý bởi UNESCO. Sau đó UNESCO sẽ lập danh mục, đặt tên và bảo tồn những vị trí nổi bật về văn hóa hay đặc điểm tự nhiên cho di sản nhân loại chung.

Những vị trí được đưa vào danh sách di sản thế giới có thể được nhận tiền từ Quỹ Di sản thế giới theo một số điều kiện nào đó. Ủy ban này được thành lập bởi Công ước về Bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, gọi tắt là Công ước Di sản thế giới, nó được Đại hội đồng UNESCO chấp nhận ngày 16 tháng 11 năm 1972. Trong hệ thống các danh hiệu của UNESCO, di sản thế giới là danh hiệu danh giá nhất và lâu đời nhất. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  Khái niệm Di sản văn hóa: Theo Công ước Di sản thế giới [55] thì di sản văn hóa là: - Các di tích: Các tác phẩm kiến trúc, tác phẩm điêu khắc và hội họa, các yếu tố hay các cấu trúc có tính chất khảo cổ học, ký tự, nhà ở trong hang đá và các công trình sự kết hợp giữa công trình xây dựng tách biệt hay liên kết lại với nhau mà do kiến trúc của chúng, do tính đồng nhất hoặc vị trí trong cảnh quan, có giá trị nổi bật toàn cầu xét theo quan điểm lịch sử, nghệ thuật và khoa học.

- Các di chỉ: Các tác phẩm do con người tạo nên hoặc các tác phẩm có sự kết hợp giữa thiên nhiên và nhân tạo và các khu vực trong đó có các di chỉ khảo cổ có giá trị nổi bật toàn cầu xét theo quan điểm lịch sử, thẩm mỹ, dân tộc học hoặc nhân học.  Khái niệm Di sản thiên nhiên thế giới: Theo Công ước Di sản thế giới [55] thì di sản thiên nhiên là: - Các đặc điểm tự nhiên bao gồm các hoạt động sáng tạo vật lý hoặc sinh học hoặc các nhóm các hoạt động kiến tạo có giá trị nổi bật toàn cầu xét theo quan điểm thẩm mỹ hoặc khoa học. - Các hoạt động kiến tạo địa chất hoặc địa lý tự nhiên và các khu vực có ranh giới được xác định chính xác tạo thành một môi trường sống của các loài động vật, thực vật đang bị đe dọa có giá trị nổi bật toàn cầu xét theo quan điểm khoa học hoặc bảo tồn. - Các địa điểm tự nhiên hoặc các vùng tự nhiên được phân định rõ ràng, có giá trị nổi bật toàn cầu về mặt khoa học, bảo tồn hoặc thẩm mỹ.

 Di sản hỗn hợp (Di sản kép): Năm 1972, Ủy ban Di sản thế giới [55] đưa ra khái niệm di sản hỗn hợp hay còn gọi là di sản kép, cảnh quan văn hóa thế giới để miêu tả các mối quan hệ tương hỗ nổi bật giữa văn hóa và thiên nhiên của một số khu di sản. Một địa danh được công nhận là di sản thế giới hỗn hợp phải thỏa mãn ít nhất là một tiêu chí về di sản văn hóa và một tiêu chí về di sản thiên nhiên.  Mô hình quản lý di sản: 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Có nhiều cách định nghĩa về mô hình quản lý nhưng cách hiểu chung nhất về một mô hình quản lý là lựa chọn của những người có trách nhiệm quản lý liên quan đến việc xác định mục tiêu quản lý, thúc đẩy các nỗ lực, kết nối các hoạt động và phân bổ tài nguyên nhằm đạt được mục tiêu quản lý. Vậy mô hình quản lý di sản là lựa chọn của các cơ quan quản lý di sản (UBND tỉnh nơi có di sản) liên quan đến việc xác định mục tiêu quản lý di sản, các kế hoạch phân bổ nguồn lực, chính sách, quy định đối với các hoạt động khai thác và sử dụng di sản.

Khái quát về bảo tồn giá trị di sản Bảo tồn di sản là một phần quan trọng trong xu hướng phát triển tất yếu của xã hội văn minh, nó là chức năng chúng ta nhìn thấy được trong xã hội hiện nay. Cách thức bảo tồn được tiếp cận và thực hiện thay đổi từ văn hóa này đến văn hóa khác. Thuật ngữ bảo tồn có ý nghĩa và ý nghĩa khác nhau cho từng lĩnh vực. Việc bảo tồn di sản đóng một vai trò quan trọng trong xã hội hiện đại.

Trong lĩnh vực bảo tồn di sản, các giá trị rất quan trọng để quyết định những gì cần bảo tồn, nó là một yếu tố quyết định quan trọng trong thực tiễn hiện tại và tương lai của lĩnh vực bảo tồn. Bảo tồn không chỉ là một quá trình lưu giữ mà còn là một cách để tạo và tái tạo di sản. Báo cáo nghiên cứu của Viện bảo tồn Getty tại Los Angeles [69] trình bày các kết quả nghiên cứu về chủ đề của các giá trị và lợi ích của việc bảo tồn di sản văn hóa. Theo báo cáo, bảo tồn di sản văn hóa luôn phải đối mặt với những thách thức trên ba phương diện là trạng thái tự nhiên, bối cảnh quản lý, ý nghĩa văn hóa và giá trị xã hội.

Hiện nay, phần lớn các nghiên cứu về bảo tồn vẫn tập trung vào những thách thức của phương diện trạng thái tự nhiên, cụ thể là sự suy giảm của vật chất và sự can thiệp có thể tập trung vào các mục tiêu trái ngược với bối cảnh hiện tại. Bảo tồn là một quá trình lâu dài. Quá trình này là sự sáng tạo và được thúc đẩy, củng cố bởi các giá trị của cá nhân, tổ chức và cộng đồng. Trong báo cáo, các tác giá chỉ ra rằng bảo tồn di sản là vô cùng cần thiết và nó phải được công nhận là quá trình xã hội hóa chính trị cao, gắn liền với các quá trình kinh tế, chính trị và xã hội.

8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.