Luận Văn Thạc Sĩ Luật Tố Tụng Dân Sự 3: Hướng Dẫn Chi Tiết Và Mẫu Tham Khảo

Luận văn thạc sĩ luật tố tụng dân sự 3 cung cấp hướng dẫn chi tiết và mẫu tham khảo chất lượng, hỗ trợ hiệu quả cho nghiên cứu chuyên sâu.

• Tác giả: Lê Xuân Tùng
• Người hướng dẫn: PSG.TS Nguyễn Đức Minh
• Chuyên ngành: Luật Tố Tụng Dân Sự
• Đề tài: Các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự theo pháp luật Việt Nam hiện nay từ thực tiễn thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÁC BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
• 1.1. Khái niệm cưỡng chế thi hành án dân sự
• 1.2. Đặc điểm các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự
• 1.3. Phân loại các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự
• 1.4. Điều kiện áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự
• 1.5. Căn cứ của việc quy định các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ CÁC BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ QUA THỰC TIỄN THỰC HIỆN Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Thực trạng pháp luật về các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự
• 2.2. Thực trạng áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự từ thực tiễn thành phố Hà Nội
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
• 3.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật về cưỡng chế thi hành án dân sự
• 3.2. Yêu cầu đối với việc áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự
• 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả cưỡng chế thi hành án dân sự trên địa bàn thành phố Hà Nội
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận của các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự

Luận văn thạc sĩ luật tố tụng dân sự tập trung vào việc phân tích các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự. Luận văn thạc sĩ này không chỉ làm rõ khái niệm cưỡng chế thi hành án mà còn chỉ ra các đặc điểm và phân loại của các biện pháp này. Cưỡng chế thi hành án dân sự được hiểu là việc áp dụng quyền lực của Nhà nước để buộc người phải thi hành án thực hiện nghĩa vụ theo bản án, quyết định của Tòa án. Điều này thể hiện rõ ràng trong quy định của Luật tố tụng dân sự. Việc áp dụng biện pháp cưỡng chế không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của Nhà nước mà còn đảm bảo trật tự xã hội. Đặc điểm nổi bật của cưỡng chế thi hành án là tính chất bắt buộc và sự tham gia của cơ quan có thẩm quyền. Điều này cho thấy sự nghiêm minh của pháp luật trong việc thực thi các bản án, quyết định của Tòa án.

1.1. Khái niệm cưỡng chế thi hành án dân sự

Cưỡng chế thi hành án dân sự là một biện pháp pháp lý nhằm buộc người phải thi hành án thực hiện nghĩa vụ của mình. Theo quy định tại Luật thi hành án dân sự, cưỡng chế chỉ được áp dụng khi người phải thi hành án không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ. Điều này cho thấy rằng, cưỡng chế không chỉ là một biện pháp cuối cùng mà còn là một phần quan trọng trong quy trình thi hành án. Việc áp dụng cưỡng chế cần phải tuân thủ các quy định pháp luật, đảm bảo tính hợp pháp và công bằng trong quá trình thực hiện. Cưỡng chế thi hành án dân sự không chỉ bảo vệ quyền lợi của Nhà nước mà còn bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan trong vụ án.

1.2. Đặc điểm các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự

Các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự có những đặc điểm riêng biệt. Đầu tiên, chúng thể hiện quyền lực của Nhà nước và được thực hiện bởi các cơ quan có thẩm quyền. Thứ hai, việc áp dụng các biện pháp này phải tuân thủ quy định của pháp luật, đảm bảo tính hợp pháp và công bằng. Thứ ba, cưỡng chế chỉ được thực hiện sau khi hết thời gian tự nguyện thi hành án, trừ những trường hợp cần ngăn chặn hành vi tẩu tán tài sản. Cuối cùng, các biện pháp cưỡng chế không chỉ có hiệu lực với người phải thi hành án mà còn ảnh hưởng đến các cá nhân, tổ chức có liên quan.

1.3. Phân loại các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự

Theo quy định tại Luật thi hành án dân sự, các biện pháp cưỡng chế được phân loại thành nhiều hình thức khác nhau. Các biện pháp này bao gồm khấu trừ tiền trong tài khoản, kê biên tài sản, và buộc chuyển giao tài sản. Mỗi biện pháp có những quy định cụ thể về cách thức thực hiện và điều kiện áp dụng. Việc phân loại này giúp cho việc áp dụng cưỡng chế được thực hiện một cách hiệu quả và hợp lý, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

II. Thực trạng pháp luật về các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự qua thực tiễn thực hiện ở thành phố Hà Nội

Thực trạng pháp luật về cưỡng chế thi hành án dân sự tại thành phố Hà Nội cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù có những quy định rõ ràng trong Luật tố tụng dân sự, việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế vẫn gặp nhiều khó khăn. Một trong những nguyên nhân chính là sự thiếu đồng bộ trong hệ thống văn bản pháp lý, dẫn đến việc thực thi không hiệu quả. Ngoài ra, trình độ chuyên môn của các cán bộ thi hành án cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác cưỡng chế. Việc thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan bảo vệ pháp luật cũng làm giảm hiệu quả của các biện pháp cưỡng chế. Do đó, cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự.

2.1. Thực trạng pháp luật về các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự

Thực trạng pháp luật cho thấy rằng, mặc dù có những quy định rõ ràng về cưỡng chế thi hành án, nhưng việc áp dụng vẫn còn nhiều bất cập. Các cơ quan thi hành án thường gặp khó khăn trong việc thực hiện các biện pháp cưỡng chế do thiếu sự hỗ trợ từ các cơ quan liên quan. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều bản án không được thi hành, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên liên quan. Cần có sự cải cách trong quy trình thi hành án để đảm bảo tính hiệu quả và công bằng trong việc thực hiện các bản án.

2.2. Thực trạng áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự từ thực tiễn thành phố Hà Nội

Tại thành phố Hà Nội, thực trạng áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự cho thấy nhiều vấn đề tồn tại. Số lượng vụ việc tồn đọng lớn, cùng với đó là sự thiếu hụt về nguồn lực và nhân lực trong các cơ quan thi hành án. Điều này dẫn đến việc nhiều bản án không được thi hành kịp thời, ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân. Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, bao gồm việc nâng cao năng lực cho cán bộ thi hành án và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan.

III. Định hướng hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự

Để nâng cao hiệu quả áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự, cần có những định hướng rõ ràng trong việc hoàn thiện pháp luật. Việc sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về cưỡng chế thi hành án là cần thiết để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong thực thi. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ thi hành án để nâng cao trình độ chuyên môn. Sự phối hợp giữa các cơ quan bảo vệ pháp luật cũng cần được cải thiện để đảm bảo tính hiệu quả trong việc thực hiện các bản án. Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự tại thành phố Hà Nội và trên toàn quốc.

3.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật về cưỡng chế thi hành án dân sự

Định hướng hoàn thiện pháp luật về cưỡng chế thi hành án dân sự cần tập trung vào việc sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành. Cần có những quy định cụ thể hơn về quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan trong quá trình thi hành án. Điều này sẽ giúp cho việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế được thực hiện một cách hiệu quả và công bằng hơn. Đồng thời, cần có sự tham gia của các chuyên gia pháp lý trong quá trình xây dựng và hoàn thiện các quy định pháp luật.

3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả cưỡng chế thi hành án dân sự trên địa bàn thành phố Hà Nội

Giải pháp nâng cao hiệu quả cưỡng chế thi hành án dân sự cần bao gồm việc tăng cường đào tạo cho cán bộ thi hành án, cải thiện quy trình phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Cần có những chương trình đào tạo chuyên sâu về pháp luật và kỹ năng thực thi cho cán bộ thi hành án. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng trong việc thực hiện các biện pháp cưỡng chế. Những giải pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự tại thành phố Hà Nội, từ đó bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công tác thi hành án dân sự (THADS) giữ vai trò then chốt trong việc bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và củng cố trật tự xã hội. Theo số liệu giai đoạn 2013-2015 tại thành phố Hà Nội, số lượng việc thi hành án tồn đọng còn lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực của bản án và lòng tin của nhân dân đối với pháp luật. Luật Thi hành án dân sự sửa đổi năm 2014 đã quy định rõ các biện pháp cưỡng chế nhằm xử lý các trường hợp người phải thi hành án không tự nguyện thi hành. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng tại Hà Nội cho thấy còn nhiều khó khăn, vướng mắc trong việc triển khai các biện pháp này, đặc biệt là sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật và hạn chế về trình độ chuyên môn của cán bộ thi hành án.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự tại Hà Nội trong giai đoạn 2013-2015, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác cưỡng chế thi hành án. Nghiên cứu tập trung phân tích các biện pháp cưỡng chế như khấu trừ tiền trong tài khoản, kê biên tài sản, cưỡng chế trả vật, giao nhà, chuyển giao quyền sử dụng đất, đồng thời đánh giá các điều kiện, quy trình áp dụng và chi phí cưỡng chế. Ý nghĩa của luận văn không chỉ góp phần hoàn thiện pháp luật mà còn hỗ trợ nâng cao năng lực thực thi của các cơ quan thi hành án, góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan và giữ vững ổn định xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và lịch sử, kết hợp hệ thống quan điểm Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh để phân tích các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự. Hai lý thuyết trọng tâm gồm:

• Lý thuyết về quyền lực nhà nước và pháp luật: Nhấn mạnh quyền năng đặc biệt của Nhà nước trong việc cưỡng chế thi hành án nhằm bảo đảm trật tự pháp luật và quyền lợi hợp pháp của các bên.
• Lý thuyết về hiệu quả thi hành án: Tập trung vào việc đánh giá các biện pháp cưỡng chế dựa trên tính khả thi, hiệu quả thực tiễn và tác động xã hội.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: cưỡng chế thi hành án dân sự, biện pháp cưỡng chế, điều kiện áp dụng cưỡng chế, quyền và nghĩa vụ của người phải thi hành án, chi phí cưỡng chế, và các loại tài sản bị kê biên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh và đánh giá dựa trên số liệu thực tiễn thu thập từ các cơ quan thi hành án dân sự tại Hà Nội giai đoạn 2013-2015. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hồ sơ thi hành án và các quyết định cưỡng chế được áp dụng trong thời gian này. Phương pháp chọn mẫu theo phương pháp phi xác suất, tập trung vào các vụ việc tiêu biểu có áp dụng biện pháp cưỡng chế.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định tính kết hợp định lượng, sử dụng bảng biểu và biểu đồ để minh họa tỷ lệ áp dụng các biện pháp cưỡng chế, chi phí phát sinh và kết quả thi hành án. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2013 đến 2016, bao gồm thu thập số liệu, phân tích thực trạng, và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên tài sản chiếm khoảng 60% tổng số vụ cưỡng chế tại Hà Nội giai đoạn 2013-2015, là biện pháp phổ biến nhất do tính hiệu quả trong việc thu hồi tài sản để thi hành án. So với các biện pháp khác, kê biên tài sản có tỷ lệ thành công cao hơn 15%.

2. Biện pháp khấu trừ tiền trong tài khoản và trừ vào thu nhập chiếm khoảng 25% các biện pháp cưỡng chế được áp dụng, chủ yếu trong các vụ thi hành án về nghĩa vụ trả tiền. Mức khấu trừ tối đa không vượt quá 30% thu nhập hàng tháng, đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu cho người phải thi hành án.

3. Việc cưỡng chế trả nhà, giao nhà và chuyển giao quyền sử dụng đất chiếm khoảng 10% các vụ cưỡng chế, thường gặp trong các vụ án liên quan đến tài sản bất động sản. Các biện pháp này đòi hỏi quy trình phức tạp và thường gặp sự chống đối quyết liệt từ người phải thi hành án.

4. Chi phí cưỡng chế được phân chia giữa người phải thi hành án, người được thi hành án và ngân sách nhà nước, trong đó người phải thi hành án chịu phần lớn chi phí như chi phí thông báo, định giá tài sản, thuê phương tiện cưỡng chế. Chi phí này chiếm khoảng 5-10% tổng giá trị thi hành án.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến tồn đọng và khó khăn trong cưỡng chế thi hành án là do sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật, quy định chưa đầy đủ và chưa cập nhật kịp thời với thực tiễn. Ngoài ra, trình độ chuyên môn của cán bộ thi hành án còn hạn chế, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan, gây cản trở hiệu quả cưỡng chế.

So sánh với các nghiên cứu trước, kết quả cho thấy Hà Nội có tỷ lệ áp dụng biện pháp kê biên tài sản cao hơn mức trung bình cả nước, phản ánh đặc thù đô thị với nhiều vụ việc liên quan đến tài sản bất động sản. Việc áp dụng biện pháp khấu trừ thu nhập được thực hiện thận trọng nhằm bảo vệ quyền lợi người phải thi hành án, phù hợp với quy định pháp luật và thực tiễn xã hội.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ các biện pháp cưỡng chế, bảng thống kê chi phí cưỡng chế theo từng loại biện pháp, và biểu đồ cột so sánh tỷ lệ thành công của các biện pháp cưỡng chế. Những phân tích này giúp minh bạch hiệu quả và hạn chế của từng biện pháp, từ đó làm cơ sở cho đề xuất giải pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về cưỡng chế thi hành án dân sự: Cần sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật để đảm bảo tính đồng bộ, rõ ràng và phù hợp với thực tiễn, đặc biệt là các quy định về điều kiện, trình tự, thủ tục cưỡng chế. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Tư pháp phối hợp với Quốc hội.

2. Nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ thi hành án: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ về pháp luật thi hành án và kỹ năng áp dụng biện pháp cưỡng chế, cập nhật kiến thức mới. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Cơ quan thi hành án dân sự các cấp.

3. Tăng cường phối hợp liên ngành trong công tác cưỡng chế: Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thi hành án, công an, tòa án và các cơ quan liên quan để xử lý kịp thời các vụ việc cưỡng chế phức tạp. Thời gian: 6-12 tháng. Chủ thể: Sở Tư pháp, Công an thành phố Hà Nội.

4. Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giám sát thi hành án: Phát triển hệ thống phần mềm quản lý hồ sơ thi hành án, theo dõi tiến độ cưỡng chế và chi phí phát sinh nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp Hà Nội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức cơ quan thi hành án dân sự: Nâng cao hiểu biết về các biện pháp cưỡng chế, quy trình áp dụng và xử lý các tình huống thực tiễn, từ đó nâng cao hiệu quả công tác.

2. Luật sư và chuyên gia pháp lý: Tham khảo để tư vấn, hỗ trợ khách hàng trong các vụ việc thi hành án dân sự, đặc biệt là các biện pháp cưỡng chế phức tạp liên quan đến tài sản.

3. Nhà nghiên cứu và giảng viên luật: Sử dụng làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy và nghiên cứu về pháp luật thi hành án dân sự, góp phần phát triển lý luận và thực tiễn.

4. Người phải thi hành án và người được thi hành án: Hiểu rõ quyền và nghĩa vụ, các biện pháp cưỡng chế có thể áp dụng, từ đó chủ động phối hợp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong quá trình thi hành án.

Câu hỏi thường gặp

1. Biện pháp cưỡng chế nào được áp dụng phổ biến nhất tại Hà Nội?
   Biện pháp kê biên, xử lý tài sản chiếm khoảng 60% các vụ cưỡng chế, do tính hiệu quả trong việc thu hồi tài sản để thi hành án.

2. Người phải thi hành án có phải chịu chi phí cưỡng chế không?
   Có, người phải thi hành án chịu các chi phí như thông báo, định giá tài sản, thuê phương tiện cưỡng chế, chiếm khoảng 5-10% tổng giá trị thi hành án.

3. Thời gian tự nguyện thi hành án là bao lâu trước khi áp dụng cưỡng chế?
   Theo quy định, thời gian tự nguyện thi hành án là 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định thi hành án.

4. Có thể áp dụng cưỡng chế trước khi hết thời gian tự nguyện không?
   Có, trong trường hợp cần ngăn chặn người phải thi hành án tẩu tán, hủy hoại tài sản hoặc trốn tránh nghĩa vụ thi hành án.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp cưỡng chế?
   Cần hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường phối hợp liên ngành và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thi hành án.

Kết luận

• Luận văn làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự tại Hà Nội giai đoạn 2013-2015.
• Kê biên tài sản và khấu trừ thu nhập là hai biện pháp cưỡng chế phổ biến và hiệu quả nhất.
• Thực tiễn còn nhiều khó khăn do pháp luật chưa đồng bộ, cán bộ thi hành án hạn chế về chuyên môn và thiếu phối hợp liên ngành.
• Đề xuất hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường phối hợp và ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả cưỡng chế.
• Khuyến nghị các cơ quan chức năng sớm triển khai các giải pháp nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên và giữ vững trật tự xã hội.

Các cơ quan quản lý và thi hành án dân sự cần phối hợp triển khai các đề xuất trong vòng 1-2 năm tới để cải thiện hiệu quả công tác cưỡng chế thi hành án dân sự tại Hà Nội và các địa phương khác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 Thi hành án dân sự có vai trò quan trọng trong hoạt động tư pháp nói chung và quá trình giải quyết vụ án nói riêng. Bản án, quyết định của Tòa án chỉ thực sự có giá trị khi được thi hành trên thực tế. Hoạt động thi hành án là công đoạn cuối cùng, bảo đảm cho bản án, quyết định của Tòa án được chấp hành, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và Nhà nước, góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội, tăng cường hiệu lực, hiệu quả của bộ máy nhà nước. Các quy định về biện pháp cưỡng chế trong thi hành án dân sự đã có nhiều điểm mới hơn, chi tiết và cụ thể hơn so với các quy định trước đây.

Việc nhận thức đúng về biện pháp cưỡng chế trong thi hành án là điều kiện rất cần thiết để các cơ quan nhà nước và nhân dân nắm rõ được quyền và nghĩa vụ của mình trong hoạt động THADS, để từ đó nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật, ý thức pháp luật, hình thành thói quen “sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”, xây một nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân. 19 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ CÁC BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ QUA THỰC TIỄN THỰC HIỆN Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2. Thực trạng pháp luật về các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự 2. Thực trạng các quy định chung của Luật thi hành án dân sự về cưỡng chế thi hành án dân sự Trên cơ sở quy định tại Điều 46 Luật Thi hành án dân sự 2008 và Điều 13 Nghị định 62/2015/NĐ-CP ngày 18/7/2015 của Chính phủ thì hết thời gian tự nguyện thi hành án, người phải thi hành án có điều kiện thi hành án mà không tự nguyện thi hành án thì bị cưỡng chế.

Không tổ chức cưỡng chế thi hành án trong thời gian từ 22 giờ đến 06 giờ sáng ngày hôm sau, các ngày nghỉ, ngày lễ theo quy định của pháp luật, không tổ chức cưỡng chế thi hành án có huy động lực lượng trong thời gian 15 ngày trước và sau tết Nguyên đán; các ngày truyền thống đối với các đối tượng chính sách, nếu họ là người phải thi hành án; các trường hợp đặc biệt khác ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội, phong tục, tập quán tại địa phương. Có ba căn cứ để cưỡng chế thi hành án theo quy định tại Điều 70 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 là: Bản án , quyết định; Quyết định thi hành án; Quyết định cưỡng chế thi hành án, trừ trường hợp bản án, quyết định đã tuyên kê biên, phong tỏa tài sản, tài khoản và trường hợp thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của Tòa án [20, tr. Để thực hiện cưỡng chế thi hành án dân sự cần phải tuân thủ những nguyên tắc chung theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự như: *Xác minh điều kiện thi hành án trước khi tiến hành cưỡng chế. Xác minh điều kiện thi hành án dân sự là điều kiện bắt buộc và quyết định cho việc thực hiện cưỡng chế thành công hay không thành công.

Công tác xác minh điều kiện thi hành án dân sự phải được thực hiện một cách khoa học, toàn diện, đầy đủ và tỉ mỷ, chi tiết tới từng nội dung và phù hợp theo đúng yêu cầu đặt ra của từng 20 việc cưỡng chế thi hành án cụ thể. Xác định được vai trò và tầm quan trọng của công tác xác minh điều kiện thi hành án, tại Điều 44 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (đã được sửa đổi bổ sung tại khoản 17 Điều 1 của Luật số 64/2014/QH13 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thi hành án dân sự), Điều 9 Nghị định 62/2015/NĐ-CP ngày 18/7/2015 của Chính phủ, Điều 4 Thông tư liên tịch số 04/2010/TTLT-BTP-TANDTC-VKSNDTC ngày 26/7/2010 và mục 1 Chương II của Thông tư liên tịch số 02/2014/TTLT-BTP-BTC-BLĐTBXH-NHNNVN ngày 14/01/2014 quy định chi tiết các vấn đề liên quan đến công tác xác minh thi hành án dân sự; Trách nhiệm của cá nhân tổ chức có liên quan đến công tác xác minh thi hành án dân sự. Theo đó, trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày hết thời hạn tự nguyện thi hành án mà người phải thi hành án không tự nguyện thi hành thì Chấp hành viên tiến hành xác minh; trường hợp thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời thì phải tiến hành xác minh ngay. Người phải thi hành án phải kê khai trung thực, cung cấp đầy đủ thông tin về tài sản, thu nhập, điều kiện thi hành án với cơ quan thi hành án dân sự và phải chịu trách nhiệm về việc kê khai của mình [15, tr.

*Lựa chọn biện pháp cưỡng chế. Nội dung này được quy định tại Điều 13 Nghị định 62/2015/NĐ-CP ngày 18/7/2015 của Chính phủ. Theo đó, căn cứ nội dung bản án, quyết định; Trên cơ sở tính chất, mức độ, nghĩa vụ thi hành án; điều kiện của người phải thi hành án; đề nghị của đương sự và tình hình thực tế của địa phương, chấp hành viên sẽ lựa chọn việc áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án cho phù hợp. Việc áp dụng biện pháp bảo đảm, cưỡng chế thi hành án phải tương ứng với nghĩa vụ của người phải thi hành án và các chi phí cần thiết.

Trường hợp người phải thi hành án chỉ có một tài sản duy nhất lớn hơn nhiều lần so với nghĩa vụ phải thi hành án mà tài sản đó không thể phân chia được hoặc việc phân chia làm giảm đáng kể giá trị của tài sản thì chấp hành viên vẫn có quyền áp dụng biện phápcưỡng chế để thi hành án [13, tr. *Xác định loại tài sản không được kê biên, cưỡng chế. Theo quy định tại Điều 87 Luật Thi hành án dân sự thì các loại tài sản sau không được kê biên, cưỡng chế: Tài sản bị cấm lưu thông theo quy định của pháp 21 luật; tài sản phục vụ quốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng; tài sản do ngân sách nhà nước cấp cho cơ quan, tổ chức. Tài sản của người phải thi hành án là cá nhân bao gồm: Số lương thực đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người phải thi hành án và gia đình trong thời gian chưa có thu nhập, thu hoạch mới; Số thuốc cần dùng để phòng, chữa bệnh của người phải thi hành án và gia đình; Vật dụng cần thiết của người tàn tật, vật dụng dùng để chăm sóc người ốm; Đồ dùng thờ cúng thông thường theo tập quán ở địa phương; Công cụ lao động cần thiết, có giá trị không lớn được dùng làm phương tiện sinh sống chủ yếu hoặc duy nhất của người phải thi hành án và gia đình.

*Xây dựng kế hoạch cưỡng chế thi hành án. Đây là nội dung bắt buộc, được quy định cụ thể tại Điều 72 Luật Thi hành án dân sự 2008 - được sửa đổi bổ sung tại khoản 29 Điều 1 của Luật số 64/2014/QH13 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thi hành án dân sự. Theo đó, chấp hành viên chỉ xây dựng kế hoạch cưỡng chế trong trường hợp cần huy động lực lượng; Thống nhất với cơ quan công an về bảo vệ cưỡng chế thi hành án theo quy định tại Thông tư liên tịch 03/2012/TTLT-BTP-BCA ngày 30/3/2012 của Bộ Tư pháp, Bộ Công an. Kế hoạch cưỡng chế phải được gửi ngay cho Viện kiểm sát nhân dân, cơ quan Công an cùng cấp, Ủy ban nhân dân cấp xã, phường, thị trấn nơi tổ chức cưỡng chế và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc cưỡng chế thi hành án.

Nội dung của kế hoạch cưỡng chế phải có tên người bị áp dụng cưỡng chế, biện pháp cưỡng chế cần áp dụng, thời gian, địa điểm, phương án tiến hành cưỡng chế, dự trù chi phí cưỡng chế và yêu cầu về lực lượng tham gia bảo vệ cưỡng chế [23, tr. *Thực hiện thông báo cưỡng chế thi hành án. Theo quy định tại Điều 39, 40,41 42,43 Luật Thi hành án dân sự thì: việc thông báo phải được thực hiện trong 03 ngày làm việc kể từ ngày ra văn bản; Trừ trường hợp cần ngăn chặn đương sự tẩu tán, hủy hoại tài sản, trốn tránh việc thi hành án. Việc thông báo được thực hiện qua ba hình thức đó là: thông báo trực tiếp hoặc qua cơ quan tổ chức các nhân khác theo quy định của pháp luật; Thực hiện niêm yết công khai hoặc thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Việc 22 thông báo thi hành án còn được quy định cụ thể tại Điều 12 Nghị định số 62/2015/NĐ-CP ngày 18/7/2015 của Chính phủ; Điều 3 Thông tư liên tịch số 14/2010/TTLT-BTP-TANDTC-VKSNDTC ngày 26/7/2010 giữa Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao. Việc thông báo phải được thực hiện dưới các hình thức cụ thể, phù hợp với tính chất đặc điểm của từng vụ việc thi hành án; từng đối tượng được thông báo [5, tr. Đối với việc thi hành án dân sự có liên quan đến người nước ngoài mà cần phải thông báo thì cần phải thực hiện việc ủy thác tư pháp theo quy định tại Điều 181 Luật Thi hành án dân sự về vấn đề tương trợ tư pháp trong thi hành án dân sự và Điều 50 Nghị định số 62/2015/NĐ-CP ngày 18/7/2015 của Chính Phủ. Trường hợp việc thi hành án đang do cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện tổ chức thi hành cần yêu cầu tương trợ tư pháp thì cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện lập hồ sơ ủy thác tư pháp và gửi cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh để thực hiện việc ủy thác tư pháp.

Trình tự, thủ tục yêu cầu thực hiện tương trợ tư pháp thực hiện theo quy định của điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và pháp luật về tương trợ tư pháp [7, tr. *Chi phí cưỡng chế thi hành án Theo quy định tại Điều 73 Luật Thi hành án dân sự; Khoản 30 Điều 1 của Luật số 64/2014/QH13 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thi hành án dân sự và Điều 43 Nghị định 62/2015/NĐ-CP ngày 18/7/2015 của Chính phủ thì có 03 đối tượng phải chịu chi phí cưỡng chế thi hành án đó là: Người phải thi hành án, người được thi hành án và ngân sách nhà nước.