Luận văn thạc sĩ kinh tế thanh tra kiểm tra thuế các doanh nghiệp xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh sơn la

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích công tác thanh tra, kiểm tra thuế tại các doanh nghiệp xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Sơn La.

• Người hướng dẫn: ThS. Hoàng Tuấn Anh
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Thanh Tra, Kiểm Tra Thuế Doanh Nghiệp Xây Dựng Tại Sơn La
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC THANH, KIỂM TRA THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG CƠ BẢN
• 1.1. Khái quát về Thanh, kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm thanh, kiểm tra thuế
• 1.2.1. Khái niệm thanh tra, kiểm tra thuế
• 1.3. Các yêu cầu, nguyên tắc và phương pháp thanh, kiểm tra thuế
• 1.3.1. Yêu cầu của thanh tra, kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp
• 1.3.2. Các nguyên tắc của thanh tra, kiểm tra thuế
• 1.4. Những đặc điểm đặc thù của ngành xây dựng cơ bản và các quy định của pháp luật về thuế, kế toán đối với doanh nghiệp xây dựng cơ bản
• 1.5. Những đặc điểm đặc thù của ngành xây dựng cần chú ý trong công tác thanh, kiểm tra thuế
• 1.6. Một số quy định của pháp luật về thuế, kế toán đối với Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản
• 1.7. Nội dung Quy trình thanh, kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp XDCB
• 1.8. Xây dựng kế hoạch tổng thể về thanh tra, kiểm tra thuế
• 1.9. Tổ chức thanh tra, kiểm tra thuế
• 1.10. Thanh tra, kiểm tra thuế tại trụ sở Cơ quan Thuế cấp tỉnh
• 1.11. Nội dung thanh tra, kiểm tra thuế tại trụ sở Người nộp thuế
• 1.12. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác thanh, kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp xây dựng cơ bản
• 1.13. Kinh nghiệm trong công tác thanh, kiểm tra thuế của một số Cục Thuế trong nước và bài học cho Cục Thuế tỉnh Sơn La
• 1.13.1. Kinh nghiệm của Cục Thuế thành phố Hà Nội
• 1.13.2. Kinh nghiệm của Cục Thuế thành phố Hồ Chí Minh
• 1.13.3. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Cục Thuế tỉnh Sơn La
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH, KIỂM TRA THUẾ ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG CƠ BẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA
• 2.1. Khái quát về Cục Thuế tỉnh Sơn La
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Mô hình tổ chức bộ máy
• 2.4. Tình hình thu Ngân sách giai đoạn 2011 – 2014
• 2.5. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và tình hình chấp hành pháp luật thuế của các Doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Sơn La
• 2.6. Tình hình phát triển và đặc điểm của các Doanh nghiệp xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Sơn La
• 2.7. Tình hình chấp hành pháp luật thuế của các Doanh nghiệp xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Sơn La
• 2.8. Thực trạng công tác thanh, kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Sơn La
• 2.9. Tổ chức bộ máy thanh, kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng cơ bản tại Cục Thuế tỉnh Sơn La
• 2.10. Thực trạng công tác thanh, kiểm tra thuế đối với Doanh nghiệp xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Sơn La
• 2.11. Đánh giá chung về công tác thanh, kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Sơn La
• 2.11.1. Những kết quả đạt được
• 2.11.2. Tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THANH, KIỂM TRA THUẾ ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG CƠ BẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Định hướng chung của Cục thuế Sơn La về cải cách và hiện đại hóa công tác thanh, kiểm tra thuế đến năm 2020
• 3.1.1. Định hướng chung
• 3.1.2. Yêu cầu đối với việc hoàn thiện công tác thanh, kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng cơ bản
• 3.2. Hoàn thiện công tác thanh, kiểm tra
• 3.2.1. Hoàn thiện công tác thanh, kiểm tra NNT phải phù hợp với Luật Quản lý thuế, phù hợp với yêu cầu, mục tiêu cải cách hiện đại hoá hệ thống thuế
• 3.2.2. Kết hợp chặt chẽ công tác thanh, kiểm tra với tăng cường công tác tuyên truyền hỗ trợ nhằm nâng cao ý thức tự tuân thủ pháp luật của Người nộp thuế
• 3.2.3. Hoàn thiện công tác thanh, kiểm tra thuế phải đạt được mục tiêu nâng cao hiệu quả công tác thanh, kiểm tra thuế
• 3.2.4. Tin học hoá quản lý thuế
• 3.3. Một số giải pháp hoàn thiện công tác thanh, kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Sơn La
• 3.3.1. Hoàn thiện bộ máy kiểm tra và nâng cao chất lượng cán bộ
• 3.3.2. Hoàn thiện kỹ năng thanh, kiểm tra nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm tra thuế đối với các DN xây dựng
• 3.3.3. Xây dựng và thực hiện cơ chế phối hợp các ngành có liên quan trong công tác thanh, kiểm tra thuế
• 3.3.4. Xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu người nộp thuế phục vụ hiệu quả cho công tác thanh, kiểm tra
• 3.3.5. Ứng dụng công nghệ tin học trong công tác kiểm tra thuế
• 3.4. Một số kiến nghị
• 3.4.1. Kiến nghị đối với các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn
• 3.4.2. Kiến nghị với Bộ Tài chính
• 3.4.3. Kiến nghị với Tổng cục Thuế
• 3.4.4. Kiến nghị với UBND tỉnh Sơn La
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về công tác thanh tra kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp xây dựng

Chương này tập trung vào việc xây dựng cơ sở lý luận về thanh tra kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp xây dựng. Các khái niệm cơ bản về thanh tra thuế và kiểm tra thuế được phân tích chi tiết, bao gồm vai trò và mục tiêu của hoạt động này trong quản lý thuế. Các yêu cầu, nguyên tắc và phương pháp thực hiện thanh tra kiểm tra thuế cũng được đề cập, nhấn mạnh tính khách quan, công khai và tuân thủ pháp luật. Đặc biệt, chương này cũng làm rõ những đặc thù của ngành xây dựng và các quy định pháp luật liên quan đến thuế doanh nghiệp trong lĩnh vực này.

1.1. Khái niệm và đặc điểm thanh tra kiểm tra thuế

Thanh tra kiểm tra thuế là hoạt động giám sát của cơ quan thuế nhằm đảm bảo việc tuân thủ pháp luật thuế của các doanh nghiệp. Hoạt động này bao gồm việc kiểm tra hồ sơ, tài liệu và quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp. Đặc điểm của thanh tra thuế là tính hệ thống và tuân thủ các quy định pháp luật, trong khi kiểm tra thuế thường tập trung vào việc phát hiện và xử lý các vi phạm cụ thể.

1.2. Yêu cầu và nguyên tắc thanh tra kiểm tra thuế

Các yêu cầu của thanh tra kiểm tra thuế bao gồm tính khách quan, công khai và tuân thủ quy trình pháp luật. Nguyên tắc cơ bản là tôn trọng quyền lợi của người nộp thuế và đảm bảo tính minh bạch trong quá trình kiểm tra. Các phương pháp thực hiện cần được áp dụng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm của từng doanh nghiệp xây dựng.

II. Thực trạng công tác thanh tra kiểm tra thuế tại Sơn La

Chương này phân tích thực trạng công tác thanh tra kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Sơn La. Các số liệu thống kê từ năm 2011 đến 2014 được sử dụng để đánh giá hiệu quả của hoạt động này. Kết quả cho thấy, mặc dù đã có những tiến bộ đáng kể, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như tỷ lệ sai phạm cao và sự chưa đồng đều trong việc tuân thủ pháp luật thuế. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác thanh tra thuế cũng được xem xét, bao gồm cả yếu tố nội bộ và bên ngoài.

2.1. Tình hình chấp hành pháp luật thuế của doanh nghiệp xây dựng

Các doanh nghiệp xây dựng tại Sơn La có mức độ tuân thủ pháp luật thuế chưa cao, với nhiều trường hợp vi phạm được phát hiện qua kiểm tra thuế. Các sai phạm phổ biến bao gồm khai báo không chính xác, trốn thuế và chậm nộp thuế. Điều này đặt ra thách thức lớn cho công tác quản lý thuế tại địa phương.

2.2. Đánh giá hiệu quả công tác thanh tra kiểm tra thuế

Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc tăng cường thanh tra kiểm tra thuế, hiệu quả của công tác này vẫn còn hạn chế. Các giải pháp hiện tại chưa đủ để giải quyết triệt để các vấn đề tồn tại, đặc biệt là trong việc phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật thuế.

III. Giải pháp hoàn thiện công tác thanh tra kiểm tra thuế

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thanh tra kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp xây dựng tại Sơn La đến năm 2020. Các giải pháp bao gồm việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế, và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Các kiến nghị cụ thể cũng được đưa ra nhằm hỗ trợ việc thực hiện các giải pháp này một cách hiệu quả.

3.1. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ

Việc đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thanh tra thuế là yếu tố then chốt để cải thiện hiệu quả công tác. Các chương trình đào tạo cần tập trung vào kỹ năng phân tích, kiểm tra và xử lý các tình huống phức tạp trong quản lý thuế.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra thuế giúp tăng cường hiệu quả và độ chính xác của công tác này. Các hệ thống quản lý dữ liệu hiện đại cần được triển khai để hỗ trợ việc theo dõi và kiểm soát các hoạt động của doanh nghiệp xây dựng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2011-2014, tỉnh Sơn La có khoảng 1.503 doanh nghiệp, trong đó 723 doanh nghiệp (chiếm 48,9%) hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản. Đây là ngành đóng vai trò quan trọng trong phát triển cơ sở hạ tầng và kinh tế địa phương. Tuy nhiên, mức độ tuân thủ pháp luật thuế của các doanh nghiệp xây dựng cơ bản còn nhiều hạn chế, dẫn đến thất thu ngân sách nhà nước. Công tác thanh tra, kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp này do Cục Thuế tỉnh Sơn La thực hiện nhằm phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật thuế và đảm bảo nguồn thu cho ngân sách.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Sơn La từ năm 2011 đến 2014, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác này đến năm 2020. Nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp tư nhân hoạt động xây dựng cơ bản, với phạm vi khảo sát tại tỉnh Sơn La. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc nâng cao hiệu quả quản lý thuế, góp phần tăng thu ngân sách và hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết quản lý thuế và kiểm soát rủi ro trong công tác thanh tra, kiểm tra thuế. Hai mô hình chính được áp dụng gồm:

• Mô hình quản lý thuế theo chức năng: Thanh tra, kiểm tra thuế là một trong bốn chức năng cơ bản của quản lý thuế, nhằm giám sát, phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật thuế, đồng thời khuyến khích sự tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế.

• Mô hình quản lý rủi ro thuế: Quản lý rủi ro là quá trình nhận diện, đánh giá và xử lý các rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động thuế, ưu tiên nguồn lực kiểm tra các đối tượng có mức độ rủi ro cao nhằm tối đa hóa hiệu quả thanh tra, kiểm tra.

Các khái niệm chính bao gồm: thanh tra thuế, kiểm tra thuế, rủi ro thuế, tuân thủ pháp luật thuế, và đặc thù ngành xây dựng cơ bản trong quản lý thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp từ các báo cáo, thống kê của Cục Thuế tỉnh Sơn La giai đoạn 2011-2014. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 723 doanh nghiệp xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh, trong đó 95 doanh nghiệp do Cục Thuế tỉnh quản lý trực tiếp.

Phân tích số liệu được thực hiện bằng phương pháp tổng hợp, so sánh định tính và định lượng, kết hợp thống kê mô tả và mô phỏng dữ liệu. Các bước nghiên cứu gồm: thu thập dữ liệu, phân tích rủi ro, đánh giá thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra thuế, và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn khảo sát 2011-2014 và đề xuất giải pháp đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ doanh nghiệp xây dựng cơ bản có sai phạm thuế cao: 100% doanh nghiệp được kiểm tra đều phát hiện sai phạm, với số thuế truy thu và xử phạt lớn. Điều này phản ánh ý thức chấp hành pháp luật thuế còn yếu và công tác kế toán chưa chuyên nghiệp.

2. Hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra thuế tăng dần qua các năm: Tỷ lệ thu nộp ngân sách từ các doanh nghiệp xây dựng cơ bản tăng lên, góp phần nâng cao nguồn thu cho tỉnh. Ví dụ, số thu ngân sách nội địa tỉnh Sơn La tăng từ 7 tỷ đồng năm 1990 lên trên 1.000 tỷ đồng năm 2011.

3. Cơ sở vật chất và công nghệ thông tin còn hạn chế: Hệ thống cơ sở dữ liệu chưa kết nối đồng bộ giữa các đơn vị, thiếu công cụ hỗ trợ phân tích rủi ro hiệu quả, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng thanh tra, kiểm tra.

4. Chất lượng cán bộ thanh tra, kiểm tra chưa đồng đều: Năng lực chuyên môn, kỹ năng phân tích báo cáo tài chính và kiến thức về ngành xây dựng còn hạn chế, dẫn đến thời gian thanh tra kéo dài và hiệu quả chưa cao.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các sai phạm thuế là do đặc thù ngành xây dựng cơ bản với hồ sơ kế toán phức tạp, chi phí phát sinh không minh bạch, và sự thiếu hiểu biết về pháp luật thuế của doanh nghiệp. So với các nghiên cứu tại các tỉnh khác, Sơn La có mức độ vi phạm tương đối cao do quy mô doanh nghiệp nhỏ, phân tán và hạn chế về nguồn lực quản lý thuế.

Việc áp dụng kỹ thuật quản lý rủi ro trong lựa chọn đối tượng thanh tra đã giúp tập trung nguồn lực vào các doanh nghiệp có nguy cơ vi phạm cao, nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra. Tuy nhiên, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và cơ sở dữ liệu chưa đồng bộ làm giảm khả năng phát hiện gian lận.

Kết quả nghiên cứu được minh họa qua các bảng số liệu về tỷ lệ sai phạm, số thuế truy thu, và tiến độ thanh tra kiểm tra qua các năm, giúp đánh giá rõ nét hiệu quả và tồn tại trong công tác thanh tra, kiểm tra thuế tại Sơn La.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra, kiểm tra: Nâng cao kiến thức chuyên môn về kế toán xây dựng, phân tích tài chính và kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin. Thực hiện đánh giá định kỳ chất lượng cán bộ và áp dụng chính sách khen thưởng, xử lý nghiêm minh.

2. Hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá rủi ro và xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra khoa học: Kết hợp công nghệ thông tin với kinh nghiệm quản lý để lựa chọn đối tượng kiểm tra chính xác, giảm thiểu kiểm tra trùng lặp và không hiệu quả.

3. Xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu quản lý thuế đồng bộ: Tạo liên kết giữa các Cục Thuế tỉnh, ngân hàng, kho bạc và các cơ quan cấp phép để đối chiếu, xác minh thông tin doanh nghiệp, nâng cao khả năng phát hiện vi phạm.

4. Tăng cường phối hợp liên ngành trong công tác thanh tra, kiểm tra: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ với công an, kho bạc, quản lý thị trường và các cơ quan liên quan để xử lý kịp thời các hành vi gian lận, trốn thuế.

5. Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại trong quản lý thuế: Triển khai phần mềm phân tích dữ liệu lớn, tự động hóa quy trình kiểm tra hồ sơ khai thuế, giảm thiểu thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý thuế tại các Cục Thuế tỉnh, thành phố: Nghiên cứu giúp nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra thuế, áp dụng các giải pháp quản lý rủi ro và cải tiến quy trình làm việc.

2. Doanh nghiệp xây dựng cơ bản và các tổ chức tư vấn thuế: Hiểu rõ các quy định pháp luật thuế, đặc thù ngành xây dựng và các rủi ro thuế để tuân thủ pháp luật và giảm thiểu rủi ro bị thanh tra.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý kinh tế, tài chính công: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và các kết quả thực tiễn về quản lý thuế trong lĩnh vực xây dựng.

4. Cơ quan quản lý nhà nước liên quan đến chính sách thuế và phát triển kinh tế địa phương: Sử dụng luận văn làm cơ sở để điều chỉnh chính sách, hoàn thiện hệ thống quản lý thuế phù hợp với đặc thù ngành xây dựng cơ bản.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao công tác thanh tra, kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp xây dựng cơ bản lại quan trọng?
   Thanh tra, kiểm tra thuế giúp phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật thuế, đảm bảo nguồn thu ngân sách, đồng thời nâng cao ý thức tuân thủ của doanh nghiệp trong ngành xây dựng vốn có nhiều đặc thù phức tạp.

2. Phương pháp quản lý rủi ro được áp dụng như thế nào trong công tác thanh tra, kiểm tra thuế?
   Cơ quan thuế phân tích các tiêu chí rủi ro như mức độ tuân thủ, quy mô doanh thu, dấu hiệu bất thường trong khai thuế để ưu tiên kiểm tra các doanh nghiệp có nguy cơ vi phạm cao, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả kiểm tra.

3. Những khó khăn chính trong công tác thanh tra, kiểm tra thuế tại Sơn La là gì?
   Bao gồm hạn chế về năng lực cán bộ, cơ sở vật chất kỹ thuật chưa đồng bộ, thiếu kết nối dữ liệu giữa các cơ quan, và ý thức chấp hành pháp luật thuế của doanh nghiệp còn yếu.

4. Các giải pháp công nghệ thông tin nào được đề xuất để cải thiện công tác thanh tra, kiểm tra?
   Triển khai phần mềm phân tích dữ liệu lớn, tự động hóa quy trình kiểm tra hồ sơ khai thuế, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông giữa các cơ quan thuế, ngân hàng và kho bạc để nâng cao hiệu quả quản lý.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp xây dựng cơ bản nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế?
   Cần tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp hiểu rõ quy định pháp luật, đồng thời xây dựng môi trường quản lý thuế minh bạch, công bằng và có chế tài xử lý nghiêm minh các vi phạm.

Kết luận

• Công tác thanh tra, kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp xây dựng cơ bản tại tỉnh Sơn La có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu ngân sách và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế.
• Thực trạng cho thấy tỷ lệ sai phạm thuế cao, hiệu quả thanh tra, kiểm tra có cải thiện nhưng còn nhiều hạn chế về năng lực cán bộ, cơ sở vật chất và công nghệ thông tin.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp đồng bộ như đào tạo cán bộ, hoàn thiện tiêu chí đánh giá rủi ro, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông và tăng cường phối hợp liên ngành.
• Các bài học kinh nghiệm từ Cục Thuế Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh được vận dụng để nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra tại Sơn La.
• Giai đoạn tiếp theo đến năm 2020 cần tập trung hiện đại hóa công tác quản lý thuế, ứng dụng công nghệ thông tin và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế địa phương.

Các cơ quan quản lý thuế và doanh nghiệp xây dựng cơ bản cần phối hợp chặt chẽ triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật chính sách và công nghệ để nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC THANH, KIỂM TRA THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG CƠ BẢN 1. Khái quát về Thanh, kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp. Khái niệm và đặc điểm thanh, kiểm tra thuế 1. Khái niệm thanh tra, kiểm tra thuế.

Hoạt động quản lý Nhà nước chính là sự tác động có định hướng của chủ thể quản lý (cơ quan thuế) tới các đối tượng quản lý (Đối tượng nộp thuế) nhằm đạt được mục tiêu động viên một phần thu nhập quốc dân vào NSNN. Do vậy thanh tra, kiểm tra thuế chính là một công đoạn và là một yếu tố cấu thành của hoạt động Lãnh đạo quản lý Nhà nước của cơ quan thuế. Hoạt động quản lý của cơ quan thuế bao gồm từ việc xây dựng các mục tiêu kế hoạch trong giai đoạn nhất định đến việc tổ chức để thực hiện các mục tiêu kế hoạch đó và sau cùng là tiến hành thanh tra, kiểm tra thuế, việc thực hiện đó như thế nào để từ đó tác động ngược trở lại từ khâu xác định chủ trương kế hoạch có hợp lý hay không nhằm đảm bảo cho hoạt động của cơ quan thuế đạt được hiệu quả cao. Thanh tra, kiểm tra thuế là một trong bốn chức năng cơ bản của quản lý thuế theo mô hình chức năng.

Bên cạnh việc tôn trọng kết quả tự tính, tự khai tự nộp thuế của người nộp thuế, cơ quan thuế thực hiện các biện pháp giám sát hiệu quả vừa đảm bảo khuyến khích sự tuân thủ tự nguyện, vừa đảm bảo phát hiện ngăn ngừa các trường hợp vi phạm pháp luật thuế. Thanh tra, kiểm tra thuế là một biện pháp hữu hiệu nhằm phát hiện ngăn ngừa vi phạm, giúp người nộp thuế nhận thấy luôn có một hệ thống giám sát hiệu quả tồn tại và kịp thời phát hiện các hành vi vi phạm của họ. Thanh tra, kiểm tra thuế là hoạt động giám sát của cơ quan thuế đối với các hoạt động, giao dịch liên quan đến phát sinh nghĩa vụ thuế và tình hình thực hiện thủ tục hành chính thuế, chấp hành nghĩa vụ nộp thuế của người nộp thuế, nhằm bảo đảm pháp luật thuế được thực thi nghiêm chỉnh trong đời sống kinh tế – xã hội. Các yêu cầu, nguyên tắc và phương pháp thanh, kiểm tra thuế.

Yêu cầu của thanh tra, kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp. Thanh tra, kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp là một trong những nội dung của công tác quản lý thuế, do đó cần quán triệt các yêu cầu của quản lý thuế nói chung và yêu cầu riêng của thanh tra, kiểm tra: Một là, việc lựa chọn doanh nghiệp đưa vào diện thanh tra, kiểm tra cần khách quan xuất phát từ yêu cầu quản lý và thực tế hoạt động của doanh nghiệp. Hai là, quyết định thanh tra, kiểm tra cần được công bố công khai và đảm bảo tính pháp lý. Ba là, thanh tra, kiểm tra cần được tiến hành theo đúng quy trình, thủ tục do pháp luật quy định.

Cơ quan thuế, đoàn thanh tra không được đặt thêm yêu cầu về thủ tục, hồ sơ đối với doanh nghiệp thuộc đối tượng thanh tra, kiểm tra. Bốn là, đoàn thanh tra chỉ tiến hành thanh tra, kiểm tra thuế trong phạm vi các công việc đã nêu trong quyết định thanh tra. Nếu phát sinh thêm các vấn đề mới, đoàn thanh tra cần đề xuất ý kiến giải quyết của cơ quan có thẩm quyền. Năm là, cần tôn trọng các ý kiến hoặc đề xuất của doanh nghiệp, cần tôn trọng các căn cứ khách quan, tránh áp đặt theo ý kiến chủ quan của cán bộ thanh tra, kiểm tra.

Sáu là, kết luận thanh tra, kiểm tra cần được công bố công khai cho NNT biết và xác nhận vào biên bản thanh tra, kiểm tra. Các nguyên tắc của thanh tra, kiểm tra thuế. Bất kỳ một hoạt động kinh tế - xã hội hay hoạt động quản lý nhà nước nào cũng đều phải tuân theo những nguyên tắc nhất định. Trong đó, hoạt động thanh tra, kiểm tra phải tuân theo những nguyên tắc sau: - Nguyên tắc tuân thủ pháp luật: 8 Thanh tra, kiểm tra thuế là kiểm tra việc thực hiện pháp luật của đối tượng nộp thuế, do đó phải tuân theo nguyên tắc tuân thủ pháp luật.

Nguyên tắc tuân thủ pháp luật đề cao trách nhiệm của chủ thể kiểm tra; nâng cao hiệu lực của công tác thanh tra, kiểm tra thuế; ngăn chặn tình trạng làm trái pháp luật. Các cơ quan, cán bộ thanh tra, kiểm tra thuế phải thực hiện đúng chức năng, trách nhiệm, quyền hạn mà pháp luật quy định; xem xét sự đúng sai của đối tượng kiểm tra, phải căn cứ vào quy định của pháp luật, không tuân theo ý kiến của bất cứ cơ quan nào. - Nguyên tắc công khai, dân chủ Tính công khai trong thanh tra, kiểm tra thuế tức là phải thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” để thu hút sự tham gia, đồng tình ủng hộ của nhân dân. Tính công khai được thể hiện ở những vấn đề như: công khai quyết định thanh tra, kiểm tra, tiếp xúc công khai với các đối tượng có liên quan và công bố công khai kết luận kiểm tra.

Trong tuỳ trường hợp cụ thể, việc xác định phạm vi công khai và hình thức công khai cho phù hợp để đảm bảo giữ gìn bí mật quốc gia, bí mật người tố cáo, đảm bảo lợi ích của Nhà nước và công dân, đảm bảo hiệu quả kiểm tra cao nhất. Tính dân chủ trong hoạt động kiểm tra thể hiện sự tôn trọng khách quan, tôn trọng quần chúng, lấy dân làm gốc. Điều đó đòi hỏi phải coi trọng việc tiếp nhận, thu thập ý kiến của mọi đối tượng có liên quan, tạo điều kiện cho đối tượng kiểm tra được trình bày ý kiến của mình. - Nguyên tắc trung thực, chính xác, khách quan.

Nguyên tắc trung thực, chính xác, khách quan đóng vai trò rất quan trọng trong công tác kiểm tra, đảm bảo đánh giá đúng thực trạng của đối tượng kiểm tra, xử lý các sự việc theo đúng pháp luật. Nguyên tắc chính xác, khách quan đòi hỏi hoạt kiểm tra phải tôn trọng sự thật, đánh giá sự vật, hiện tượng như nó vốn có và phải thực hiện một cách thận trọng. 9 Nguyên tắc trung thực đòi hỏi hoạt động kiểm tra phải phản ánh đúng bản chất của sự vật, hiện tượng; khi có đủ căn cứ mới được phép đưa ra quyết định. Quyết định đưa ra không vì quyền lợi cá nhân; đồng thời phải tỉ mỉ, cẩn thận và có kiến thức chuyên môn vững vàng, hiểu biết sâu rộng và sâu sát với thực tiễn.

- Nguyên tắc bảo vệ bí mật Cần quán triệt nguyên tắc này trong thanh tra, kiểm tra thuế, những cán bộ kiểm tra thuế thường xuyên tiếp cận với nhiều vấn đề, nhiều tài liệu bí mật, bí quyết kinh doanh của Doanh nghiệp (DN), bí mật quốc gia. Việc giữ bí mật thông tin được phản ánh trong hồ sơ khai thuế của NNT trừ các trường hợp công khai thông tin vi phạm pháp luật về thuế của người nộp thuế theo quy định tại Điều 74 Luật Quản lý thuế. Nếu những thông tin bí mật bị lộ thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới lợi ích tổ chức, quốc gia. Các cán bộ thanh tra, kiểm tra thuế chỉ được báo cáo cho những người có thẩm quyền biết, đảm bảo tính bí mật đối với những thông tin quan trọng trong quá trình thanh tra, kiểm tra.

- Nguyên tắc hiệu quả Nguyên tắc hiệu quả là nguyên tắc được đặt ra trong hầu hết các hoạt động quản lý. Trong hoạt động kiểm tra thuế, nguyên tắc hiệu quả phải được chú trọng, hiệu quả được xác định trên cơ sở so sánh giữa kết quả đạt được với nguồn lực chi phí đã bỏ ra hoặc được xem xét trên cơ sở tác động thực tế của hoạt động này đến các mục tiêu quản lý thuế. Về phương pháp thanh tra, kiểm tra thuế: Thanh tra, kiểm tra thuế đều phải tiến hành các hoạt động phân tích rủi ro, truy lần lại việc xử lý dữ liệu, tính toán lại và xác minh tính đúng đắn của số liệu; xem xét thực tế hoạt động của đối tượng nộp thuế để phát hiện phân tích, đánh giá thực trạng một cách chính xác, khách quan, làm rõ đúng, sai, chỉ rõ nguyên nhân để có biện pháp khắc phục, xử lý vi phạm. 10 - Hoạt động kiểm tra, thanh tra thuế không chỉ được thực hiện ở một giai đoạn trong hoạt động quản lý thuế mà nó được thực hiện ở tất cả các giai đoạn, các khâu của quản lý thuế.

Phương pháp thanh tra, kiểm tra thuế đóng vai trò quan trọng trong việc phát huy hiệu quả của công tác kiểm tra thuế. Những phương pháp được sử dụng bao gồm: - Phương pháp vận dụng kỹ thuật quản lý rủi ro Bất cứ hoạt động nào cũng chứa đựng trong nó những rủi ro tiềm ẩn, nó có thể đến từ mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Xét riêng trong lĩnh vực quản lý thuế, rủi ro được hiểu là những tổn thất có thể xảy ra phát sinh từ các hoạt động không tuân thủ pháp luật thuế trong một môi trường, hoàn cảnh cụ thể. Quản lý rủi ro là một quá trình nhận diện, đánh giá, phân tích để có phương án giải quyết một cách có hệ thống nhằm tối đa hoá khả năng xảy ra khi có hệ quả tích cực và tối thiểu hoá khả năng xảy ra khi có hệ quả tiêu cực.

Quản lý rủi ro có thể được hiểu là quá trình lựa chọn và thực hiện các giải pháp trong bối cảnh nguồn lực có hạn để giảm thiểu nguy cơ xấu đe doạ đến sự thành công của một tổ chức. Quản lý rủi ro cũng là một quá trình đo lường hay đánh giá về quy mô và tính chất nghiêm trọng của một sự việc, một hiện tượng, một vấn đề, trên cơ sở đó lập chiến lược quản lý rủi ro. Như vậy, điều quan trọng trong quản lý rủi ro là dành ưu tiên mọi nguồn lực vào quản lý những rủi ro có thể gây ra tổn thất lớn nhất và những rủi ro có nhiều khả năng xảy ra nhất, tiếp đến là quản lý những rủi ro có tổn thất thấp hơn và ít có khả năng xảy ra hơn. Việc áp dụng kỹ thuật quản lý rủi ro trong kiểm tra thuế thực chất là việc phân loại, đánh giá NNT dựa trên hệ thống những tiêu thức rủi ro về thuế nhằm xác định những NNT có mức độ tuân thủ thấp và khả năng gian lận cao về thuế để tập trung nguồn lực kiểm tra theo nguyên tắc ưu tiên nguồn lực để kiểm tra những NNT có thể mang lại tổn thất lớn nhất và những sai phạm có nhiều khả năng xảy ra nhất.