Luận văn bảo tồn đa dạng sinh học có sự tham gia của người dân tại Chiềng Bôm, Sơn La

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp bảo tồn đa dạng sinh học với sự tham gia của người dân tại xã Chiềng Bôm, huyện Thuận Châu, Sơn La.

• Tác giả: Đinh Văn Thái
• Người hướng dẫn: PTS. Đồng Thanh Hải
• Trường học: Trường Đại học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa học Lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu một số giải pháp bảo tồn đa dạng sinh học có sự tham gia của người dân tại xã Chiềng Bôm, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 0.1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 0.2. Một số công trình nghiên cứu về Đa dạng sinh học
• 0.3. Phương pháp đánh nhanh nông thôn và phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân
• 0.4. ĐẶC ĐIỂM ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 0.5. MỤC TIÊU - NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 0.5.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.5.2. Đối tượng nghiên cứu
• 0.5.3. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5.4. Nội dung nghiên cứu
• 0.5.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 0.6.1. Hiện trạng đa dạng sinh học tại khu rừng đặc dụng Côpia
• 0.6.2. Thực trạng công tác bảo tồn đa dạng sinh học của BQL rừng đặc dụng Côpia
• 0.6.3. Đánh giá mức độ tham gia, nhận thức và sự phụ thuộc của người dân vào các hoạt động quản lý và bảo tồn tại khu rừng đặc dụng Côpia
• 0.6.4. Đánh giá cơ hội và thách thức khi người dân tham gia vào các hoạt động bảo tồn
• 0.6.5. Đề xuất một số giải pháp bảo tồn có sự tham gia của người dân
• 0.7. KẾT LUẬN – TỒN TẠI VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp bảo tồn đa dạng sinh học tại xã Chiềng Bôm

Đa dạng sinh học tại xã Chiềng Bôm, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Việc bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn cần sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Các giải pháp bảo tồn cần được thiết kế để phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của khu vực.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội tại Chiềng Bôm

Xã Chiềng Bôm có địa hình đồi núi, khí hậu nhiệt đới ẩm, tạo điều kiện cho sự phát triển của nhiều loài động thực vật. Tuy nhiên, đời sống kinh tế của người dân chủ yếu dựa vào nông nghiệp, dẫn đến áp lực lên tài nguyên thiên nhiên.

1.2. Vai trò của đa dạng sinh học trong phát triển bền vững

Đa dạng sinh học đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái, cung cấp nguồn thực phẩm và thuốc chữa bệnh. Việc bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ bảo vệ môi trường mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

II. Thách thức trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại Chiềng Bôm

Công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại Chiềng Bôm đang gặp nhiều khó khăn. Sự gia tăng dân số và nhu cầu về tài nguyên thiên nhiên đã dẫn đến tình trạng khai thác bừa bãi. Các hoạt động như chặt phá rừng, săn bắn động vật hoang dã đang diễn ra phổ biến.

2.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến đa dạng sinh học

Biến đổi khí hậu đã làm thay đổi môi trường sống của nhiều loài, dẫn đến sự suy giảm đa dạng sinh học. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định ảnh hưởng đến sự phát triển của thực vật và động vật.

2.2. Sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn

Người dân địa phương cần được nâng cao nhận thức về giá trị của đa dạng sinh học. Sự tham gia của họ trong các hoạt động bảo tồn là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả lâu dài.

III. Phương pháp bảo tồn đa dạng sinh học có sự tham gia của người dân

Các giải pháp bảo tồn đa dạng sinh học tại Chiềng Bôm cần được thiết kế để khuyến khích sự tham gia của cộng đồng. Việc áp dụng các phương pháp bảo tồn bền vững sẽ giúp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và nâng cao đời sống người dân.

3.1. Các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức

Giáo dục cộng đồng về giá trị của đa dạng sinh học là một trong những giải pháp quan trọng. Các chương trình này cần được triển khai thường xuyên để nâng cao nhận thức và khuyến khích hành động bảo vệ môi trường.

3.2. Mô hình phát triển nông nghiệp bền vững

Phát triển nông nghiệp bền vững kết hợp với bảo tồn đa dạng sinh học là một giải pháp hiệu quả. Các mô hình này giúp người dân cải thiện thu nhập mà không làm tổn hại đến tài nguyên thiên nhiên.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Chiềng Bôm

Nghiên cứu về đa dạng sinh học tại Chiềng Bôm đã chỉ ra rằng việc bảo tồn có sự tham gia của người dân mang lại nhiều lợi ích. Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để phát triển các chương trình bảo tồn hiệu quả hơn.

4.1. Đánh giá hiện trạng đa dạng sinh học

Đánh giá hiện trạng đa dạng sinh học tại khu rừng đặc dụng Côpia cho thấy sự suy giảm nghiêm trọng về số lượng loài. Cần có các biện pháp khẩn cấp để bảo vệ các loài động thực vật quý hiếm.

4.2. Các mô hình bảo tồn thành công

Một số mô hình bảo tồn thành công đã được triển khai tại Chiềng Bôm, cho thấy sự kết hợp giữa bảo tồn và phát triển kinh tế có thể mang lại hiệu quả tích cực.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho bảo tồn đa dạng sinh học

Bảo tồn đa dạng sinh học tại xã Chiềng Bôm là một nhiệm vụ cấp bách. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, cộng đồng và các tổ chức phi chính phủ để đạt được mục tiêu bảo tồn bền vững.

5.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác

Sự hợp tác giữa các bên liên quan là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả của các chương trình bảo tồn. Cần xây dựng các mối quan hệ đối tác bền vững để cùng nhau bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

5.2. Định hướng phát triển bền vững trong tương lai

Định hướng phát triển bền vững cần được xây dựng dựa trên các giá trị văn hóa và sinh thái của địa phương. Các chính sách cần hỗ trợ người dân trong việc bảo vệ và phát triển tài nguyên thiên nhiên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu rừng đặc dụng Côpia tại huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La có tổng diện tích quy hoạch khoảng 19.000 ha, đóng vai trò là hành lang sinh thái lưu giữ nhiều nguồn gen động thực vật quý hiếm vùng Tây Bắc. Tuy nhiên, áp lực sinh kế từ cộng đồng vùng đệm như xã Chiềng Bôm với diện tích tự nhiên 9.218,40 ha, quy mô dân số 5.315 người thuộc 4 dân tộc thiểu số đang tạo nên sức ép gay gắt đối với tài nguyên rừng. Thực trạng canh tác nương rẫy lạc hậu đã dẫn đến việc 48,34% diện tích đất tự nhiên của xã chưa được sử dụng hiệu quả, trong đó có tới 3.445,26 ha đất đồi núi bị thoái hóa, bạc màu nghiêm trọng. Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên 2,2% mỗi năm cùng tập quán du canh du cư lịch sử khiến 3.213,53 ha rừng tự nhiên tại địa bàn thường xuyên đứng trước nguy cơ bị xâm lấn, chặt phá và cháy rừng.

Nghiên cứu được triển khai nhằm đánh giá toàn diện hiện trạng đa dạng sinh thái, kiểm kê hệ động thực vật, phân tích thực trạng công tác quản lý của Ban quản lý rừng đặc dụng Côpia và khảo sát mức độ phụ thuộc sinh kế của 1.009 hộ dân bản địa. Đề tài được thực hiện trên địa bàn xã Chiềng Bôm trong khoảng thời gian từ tháng 02/2011 đến tháng 08/2011. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ thống giải pháp đồng quản lý tài nguyên nhằm bảo tồn 609 loài thực vật bậc cao và 307 loài động vật hoang dã, đồng thời hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu cây trồng nông lâm kết hợp, hướng tới mục tiêu tăng thu nhập bình quân của người dân từ 4,5 triệu đồng/người/năm lên mức ổn định hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết địa lý sinh học đảo để luận giải mối tương quan giữa quy mô không gian 19.000 ha của khu bảo tồn Côpia với sức chứa và độ đa dạng sinh học của các quần thể loài. Bên cạnh đó, lý thuyết quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng và mô hình đồng quản lý rừng của Gordon Conway kết hợp Robert Chambers được sử dụng làm nền tảng phân tích thể chế quản trị rừng.

Khung lý thuyết tập trung vào các khái niệm trọng tâm bao gồm: đa dạng sinh học, khu bảo tồn rừng đặc dụng, sinh kế bền vững vùng đệm và sự tham gia của cộng đồng bản địa. Việc phân tích được đặt trong bối cảnh cấu trúc xã hội địa phương với 4 nhóm dân tộc sinh sống xen kẽ, trong đó dân tộc Thái chiếm 59,15%, dân tộc Kháng chiếm 34,26%, dân tộc H'mông chiếm 5,14% và dân tộc Khơ Mú chiếm 1,45% dân số toàn xã. Mô hình tiếp cận khẳng định rằng sự hòa hợp quyền lợi giữa người dân địa phương và các cơ quan quản lý nhà nước là điều kiện tiên quyết để ngăn chặn suy thoái tài nguyên thiên nhiên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được triển khai thực địa liên tục từ tháng 02/2011 đến tháng 08/2011 tại xã Chiềng Bôm. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên với quy mô khảo sát 150 hộ gia đình tại 5 bản trọng điểm vùng đệm, mỗi bản lựa chọn 30 hộ đại diện cho các nhóm thu nhập và dân tộc khác nhau. Đồng thời, đề tài tiến hành phỏng vấn sâu toàn diện 10 cán bộ trực thuộc Ban quản lý rừng đặc dụng Côpia và cán bộ lãnh đạo nông lâm nghiệp cấp xã.

Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn kết hợp đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân được lựa chọn nhờ khả năng tương tác linh hoạt, giúp xóa bỏ rào cản ngôn ngữ và phát huy tối đa tri thức bản địa vùng cao. Các công cụ thực địa chính bao gồm sơ đồ lát cắt thôn bản, biểu đồ lịch sử làng, bảng câu hỏi bán định hướng và ma trận phân loại xếp hạng cây trồng vật nuôi theo thang điểm 10. Dữ liệu thứ cấp về kiểm kê rừng năm 2009 được tổng hợp, mã hóa và xử lý bằng phương pháp thống kê mô tả, phân tích ma trận điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức và so sánh mẫu định lượng trên máy tính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, khu hệ thực vật Côpia sở hữu độ phong phú cao với 609 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 406 chi, 149 họ thuộc 5 ngành thực vật. Trong đó, 10 họ giàu nhất quy tụ 185 loài, chiếm 30,3% tổng số loài và 110 chi, chiếm 26,5% tổng số chi toàn khu vực. Khu hệ ghi nhận 20 loài thực vật quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam năm 2007, tương đương 3,3% tổng số loài, bao gồm 5 loài cấp Nguy cấp như Pơ mu, Sến mật, Kim tuyến và 15 loài cấp Sẽ nguy cấp như Đẳng sâm, Lát hoa, Hà thủ ô đỏ.

Thứ hai, khu hệ động vật rừng ghi nhận 307 loài thuộc 90 họ và 25 bộ sinh vật. Cấu trúc thành phần phân bố gồm lớp Chim chiếm 60% với 184 loài, lớp Thú chiếm 21% với 65 loài, lớp Bò sát chiếm 12% với 36 loài và lớp Ếch nhái chiếm 7% với 22 loài. Đáng chú ý, có tới 55 loài động vật quý hiếm, chiếm tỷ trọng 17,92% tổng số loài, bao gồm 11 loài thuộc nhóm IB và 28 loài thuộc nhóm IIB theo Nghị định 32/2006/NĐ-CP, cùng các loài cực kỳ nguy cấp như Niệc cổ hung, Trăn đất và Báo hoa mai.

Thứ ba, sự phụ thuộc sinh kế của người dân vào tài nguyên rừng là rất lớn khi toàn xã Chiềng Bôm có 4.456,44 ha đất chưa sử dụng, chiếm 48,34% diện tích tự nhiên, trong đó 3.445,26 ha là đồi núi trọc thoái hóa. Thu nhập bình quân từ trồng trọt chỉ đạt 4,5 triệu đồng/người/năm trên diện tích đất ngắn ngày bình quân 0,21 ha/người.

Thứ tư, nguồn lực quản lý trực tiếp quá mỏng khi Ban quản lý rừng đặc dụng Côpia chỉ gồm 10 nhân sự chịu trách nhiệm tuần tra 19.000 ha địa hình chia cắt mạnh với độ dốc phổ biến 25 đến 35 độ.

Thảo luận kết quả

Theo tiêu chuẩn phân loại của Tolmachop năm 1974, một khu hệ thực vật có 10 họ giàu nhất chiếm tỷ lệ dưới 50% tổng số loài được xem là có độ đa dạng loài rất cao. Tỷ lệ 30,3% tại Côpia phản ánh cấu trúc rừng nguyên sinh nhiệt đới và á nhiệt đới phong phú. Khi so sánh với các khu bảo tồn lân cận tại tỉnh Sơn La như Tà Xùa có 613 loài thực vật và Xuân Nha có 1.074 loài thực vật, số lượng loài tại Côpia thấp hơn chủ yếu do diện tích tự nhiên nhỏ hơn và lịch sử canh tác nương rẫy kéo dài.

Về mặt trực quan hóa dữ liệu, hiện trạng sinh thái và kinh tế lâm nghiệp có thể được hệ thống hóa qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ động vật quý hiếm giữa các khu bảo tồn Sơn La (Côpia chiếm 17,92%, Tà Xùa chiếm 16,92% và Sốp Cộp chiếm 21,18%) cùng bảng ma trận đối chiếu hiệu quả sinh thái của các mô hình nông lâm kết hợp. Nguyên nhân suy thoái rừng tại địa phương xuất phát từ mâu thuẫn giữa nhu cầu sinh kế của 1.009 hộ dân và mục tiêu bảo tồn nguyên vẹn. Phát hiện này hoàn toàn tương thích với các báo cáo của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên năm 2001 và nghiên cứu của Nguyễn Bá Thụ năm 1997, nhấn mạnh rằng nếu không giải quyết được an ninh lương thực cho vùng đệm thì rừng đặc dụng vẫn tiếp tục bị suy thoái.

Đề xuất và khuyến nghị

Thực hiện quy hoạch và giao đất khoán rừng ổn định: Ủy ban nhân dân huyện Thuận Châu phối hợp cùng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Sơn La tiến hành rà soát, đo đạc và giao quyền sử dụng đất lâm nghiệp trong giai đoạn 2011 - 2015. Mục tiêu hướng tới là phục hồi và chuyển đổi 3.445,26 ha đất đồi núi trọc sang đất lâm nghiệp có chủ quản lý thực sự, đảm bảo 100% diện tích rừng tại 30 bản đều có chủ thể chịu trách nhiệm bảo vệ rõ ràng.

Xây dựng và nhân rộng mô hình nông lâm kết hợp trên đất dốc: Ban quản lý rừng đặc dụng Côpia phối hợp với Trạm Khuyến nông huyện Thuận Châu và các hộ nông dân triển khai mô hình trồng xen cây lâm nghiệp bản địa (Lát hoa, Giổi, Re) với cây ăn quả (Xoài, Mận đạt năng suất 11 tấn/ha/năm) và cây công nghiệp (Cà phê đạt năng suất 10,5 tấn/ha/năm) trên quy mô 150 ha đất nương rẫy trong giai đoạn 2011 - 2020. Giải pháp này giúp nâng thu nhập bình quân từ 4,5 triệu đồng lên trên 9 triệu đồng/người/năm, đồng thời giảm 70% nguy cơ xói mòn tầng đất mặt.

Thành lập các tổ quần chúng tự quản bảo vệ rừng thôn bản: Ủy ban nhân dân xã Chiềng Bôm chủ trì thành lập 30 tổ tự quản tại 30 bản làng từ quý 1/2012. Tổ tự quản có trách nhiệm phối hợp với 10 cán bộ Ban quản lý rừng thực hiện tuần tra ranh giới, giám sát phòng cháy chữa cháy rừng, gắn quyền lợi nhận tiền khoán bảo vệ rừng đến 1.009 hộ dân, cam kết giảm 85% số vụ xâm lấn và săn bắt trái phép.

Tổ chức các khóa tập huấn nâng cao nhận thức và kỹ thuật canh tác: Ban quản lý rừng Côpia phối hợp với các tổ chức phát triển nông thôn tổ chức định kỳ 2 khóa đào tạo mỗi năm trong giai đoạn 2012 - 2015. Chỉ tiêu đặt ra là nâng cao hiểu biết pháp luật lâm nghiệp và kỹ thuật thâm canh bền vững cho trên 90% lực lượng trong độ tuổi lao động, tương đương 3.758 người tại xã Chiềng Bôm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cơ quan quản lý nhà nước và Ban quản lý các khu bảo tồn thiên nhiên: Tài liệu cung cấp cơ sở thực tiễn và phương pháp tiếp cận đồng quản lý rừng trên diện tích 19.000 ha, hỗ trợ xây dựng cơ chế phân cấp và tối ưu hóa hiệu suất làm việc cho đội ngũ nhân sự quản lý lâm nghiệp cơ sở gồm 10 cán bộ chuyên trách.

Học viên cao học, nghiên cứu sinh và nhà khoa học lâm nghiệp: Luận văn là nguồn tham khảo phương pháp kết hợp công cụ đánh giá nông thôn nhanh với đánh giá có sự tham gia của người dân trong nghiên cứu 609 loài thực vật và 307 loài động vật, đóng vai trò là một điển cứu mẫu mực về lâm nghiệp xã hội và bảo tồn sinh học vùng Tây Bắc.

Chính quyền địa phương và cán bộ khuyến nông cấp huyện, xã: Nghiên cứu cung cấp tài liệu hướng dẫn chuyển đổi 3.445,26 ha đất đồi núi thoái hóa thành các mô hình canh tác nông lâm kết hợp hiệu quả, hỗ trợ hoạch định chính sách an sinh và xóa đói giảm nghèo cho 1.009 hộ dân thuộc 4 nhóm dân tộc bản địa.

Các tổ chức phi chính phủ và cơ quan tài trợ phát triển bền vững: Báo cáo cung cấp bộ chỉ số kinh tế xã hội và thực trạng sinh kế của 5.315 nhân khẩu vùng đệm, phục vụ công tác thiết kế các dự án viện trợ bảo tồn thiên nhiên gắn liền với nâng cao thu nhập cộng đồng miền núi.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao công tác bảo tồn tại khu rừng đặc dụng Côpia bắt buộc phải có sự tham gia của cộng đồng địa phương? Khu bảo tồn Côpia có diện tích lên tới 19.000 ha nhưng Ban quản lý chỉ có 10 cán bộ phụ trách. Trong khi đó, xã Chiềng Bôm có 5.315 nhân khẩu sinh sống sát ranh giới rừng. Thiếu sự đồng thuận và giám sát của người dân, lực lượng kiểm lâm không thể kiểm soát hết 3.213,53 ha rừng trước nguy cơ đốt nương làm rẫy.

Khu hệ sinh vật tại rừng đặc dụng Côpia có những giá trị đa dạng sinh học nổi bật nào? Côpia là nơi cư trú của 609 loài thực vật có mạch và 307 loài động vật rừng. Toàn khu vực ghi nhận 20 loài thực vật và 55 loài động vật quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam năm 2007, tiêu biểu như Pơ mu, Sến mật, Vượn đen, Gấu ngựa và Báo hoa mai.

Phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân mang lại ưu thế gì trong nghiên cứu lâm nghiệp? Phương pháp tiếp cận trực tiếp 150 hộ gia đình tại 5 bản làng qua sơ đồ lát cắt và ma trận điểm số 10 giúp vượt qua rào cản bất đồng ngôn ngữ của 4 dân tộc thiểu số, thu thập trung thực số liệu sinh kế và khơi dậy ý thức tự giác bảo vệ rừng của người dân.

Thực trạng sử dụng đất tại xã Chiềng Bôm tạo ra thách thức gì đối với bảo tồn đa dạng sinh học? Xã có 4.456,44 ha đất chưa sử dụng, chiếm 48,34% diện tích tự nhiên, gồm 3.445,26 ha đồi núi thoái hóa. Thu nhập bình quân từ trồng trọt chỉ đạt 4,5 triệu đồng/người/năm khiến người dân tiếp tục phá rừng làm nương rẫy để duy trì lương thực.

Mô hình sinh kế nào đạt hiệu quả cao nhất trong việc giảm thiểu áp lực xâm hại rừng đặc dụng? Mô hình nông lâm kết hợp trồng xen cây lâm nghiệp bản địa với cây ăn quả đạt năng suất 11 tấn/ha/năm và Cà phê đạt năng suất 10,5 tấn/ha/năm được chứng minh là tối ưu, giúp tăng thu nhập hộ gia đình lên gấp 2 lần và bảo vệ tầng đất mặt.

Kết luận

Nghiên cứu khẳng định hệ sinh thái Côpia sở hữu giá trị đa dạng sinh học đặc sắc với 609 loài thực vật và 307 loài động vật, lưu giữ 75 loài nguy cấp trong Sách đỏ Việt Nam năm 2007.

Nguyên nhân cốt lõi gây suy giảm tài nguyên rừng bắt nguồn từ áp lực sinh kế của 1.009 hộ dân trên 4.456,44 ha đất chưa sử dụng và thoái hóa.

Đề tài chứng minh tính tất yếu của việc chuyển đổi phương thức quản lý hành chính đơn thuần sang mô hình đồng quản lý rừng có sự tham gia của 4 nhóm dân tộc bản địa.

Quy hoạch phục hồi 3.445,26 ha đất đồi núi trọc kết hợp triển khai các mô hình nông lâm kết hợp đa tầng tán là chìa khóa giải quyết hài hòa mâu thuẫn bảo tồn và phát triển.

Xây dựng 30 tổ tự quản thôn bản giúp củng cố mạng lưới giám sát bảo vệ rừng vững chắc, hỗ trợ trực tiếp cho 10 cán bộ chuyên trách của Ban quản lý.

Đóng góp chính của luận văn thạc sĩ năm 2011 do tác giả Đinh Văn Thái thực hiện là xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu khoa học thực chứng và đề xuất khung giải pháp quản trị rừng dựa vào cộng đồng có tính khả thi cao tại vùng Tây Bắc.

Kế hoạch hành động trong giai đoạn tiếp theo cần tập trung hoàn thiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng và chuyển giao quy trình kỹ thuật nông lâm kết hợp đến từng thôn bản trong giai đoạn 2012 - 2020.

Các nhà quản lý lâm nghiệp, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội hãy chủ động áp dụng các giải pháp đồng quản lý và hỗ trợ nguồn lực sinh kế cho người dân Chiềng Bôm ngay hôm nay nhằm bảo tồn bền vững nguồn tài nguyên đa dạng sinh học vô giá tại khu rừng đặc dụng Côpia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số công trình nghiên cứu về Đa dạng sinh học 1. Trên thế giới Nghiên cứu của Berkmuller và các cộng sự năm 1992 cho rằng việc nâng cao nhận thức và mối quan tâm của cộng đồng địa phương đối với bảo tồn thiên nhiên và các hoạt động có liên quan là rất quan trọng. Tác giả cho rằng nếu không nâng cao nhận thức trong nhóm mục tiêu về các giá trị sinh thái và giá trị vô hình của khu bảo tồn thiên nhiên thì rừng sẽ tiếp tục bị xem như là một tài nguyên có thể khai thác.

Để thực hiện thành công những giải pháp dài hạn cho những vấn đề về môi trường, cần đưa việc giáo dục về các giá trị của môi trường vào trong các chương trình giáo dục cho các khu bảo tồn 24. Việc xây dựng các qui tắc và qui định cho vùng đệm, vùng tái sinh và vùng lõi của khu BTTN với sự tham gia của các cộng đồng và chính quyền địa phương đã được Gilmour và Nguyễn văn Sản (1999), Đặng Đình Trân (1997), Mackinnon (1986), Sayer (1991) đề xuất một số hướng dẫn cho các vùng quản lý khác nhau: cấm đốt thảm thực vật trong vùng đệm, tránh trồng những loại cây dễ bắt lửa, cấm đưa vào trong vùng đệm các loài động vật và thực vật có nhiều khả năng xâm lấn hay đe doạ khu vực bảo tồn. Cấm bất kỳ một hành động nào có khả năng đe doạ các loài có nguy cơ tuyệt chủng trong khu bảo tồn. Tránh trồng các loài cây dễ khuyến khích động vật hoang dã ra ăn cỏ ngoài khu bảo tồn  26,27.

Với nghiên cứu của mình và các đồng sự, Power (2000) đã khẳng định trong tương lai các khu bảo tồn cần tập trung khuyến khích việc sử dụng ít vật tư từ bên ngoài và sản xuất nông nghiệp bền vững. Các kỹ thuật canh tác cần tập trung vào việc cải tạo chất lượng đất, tối ưu hoá chất dinh dưỡng sẵn có, quản lý nguồn nước, phòng trừ sâu bệnh hại tổng hợp và khuyến khích đa dạng hoá cộng đồng 29. Về chính sách lâm nghiệp, Sheppherd (1986) cho rằng đối với cộng đồng dân cư sống trong và gần các khu bảo tồn thiên nhiên, một giải pháp đề nghị là cho phép người dân địa phương củng cố quyền lợi của họ theo cách hiểu của các hệ quản lý nông nghiệp hiện đại, bằng cách trồng cây, cho và nhận đất, Nhà nước cần LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 xác định rõ các quyền lợi chính trị của dân trên mảnh đất mà họ nhận, với mục đích tạo thêm công ăn việc làm, tăng thu nhập và giảm tác động đến tài nguyên rừng 21. Tại Nepan, Subedi và cộng sự đã dùng phương pháp đánh giá nhanh (RA) để nghiên cứu việc quản lý cây và đất tại hai cộng đồng nông thôn ở miền đông Terai (vùng thấp).

Nghiên cứu được thiết kế nhằm góp sức vào việc phát triển lợi tức và công ăn việc làm thông qua dự án do cơ quan phát triển Quốc tế Thuỵ Điển (SIDA) và FAO tài trợ. Nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn cộng đồng và quản lý của thôn xã, tầm quan trọng của việc thu hút người dân sử dụng tài nguyên và những nhóm sử dụng trực tiếp tham gia vào việc phát triển, cách giải quyết vấn đề khan hiếm tài nguyên và công bằng xã hội đã được thảo luận 33.