CHƯƠNG 1 TỎNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VE NÂNG CAO CHAT LƯỢNG DOI NGŨ CAN BO CÔNG CHỨC CÁP TỈNH 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Đề tài nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nói chung và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong các tổ chức nói riêng là nhóm đề tài rộng và nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Nghiên cứu về nâng cao chất lượng nguôn nhân lực Mỗi nhà nghiên cứu lại đưa ra những quan điểm riêng về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Có nhà nghiên cứu chỉ nhắn mạnh việc đảm bảo an toàn và sức khoẻ người lao động trong tô chức; Đảm bảo y tế và bảo về sức khoẻ trong quá trình làm việc; Đảm bảo tái sản xuất sức lao động thông qua các hình thức như trả lương, phụ cấp,.
va coi đó là điều kiện nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Về bản chat, đây đúng là điều kiện dé nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhưng nó mới chi đặt ra van đề về nâng cao thé lực cho người lao động và là một trong số các giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực hiện đại. Nếu chỉ nghiên cứu riêng vấn đề này thì chưa đầy đủ. Hướng nghiên cứu được không ít các tác giả, tác phẩm quan tâm và cho rang van đề quan trọng nhất dé nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chính là đào tạo và nâng cao trình độ cho đội ngũ lao động.
Các nghiên cứu khoa hoc này thường di sâu khai thác hệ thống lý luận; Nghiên cứu nhu cầu đòi hỏi của thị trường và nhu cầu công việc trong các tô chức dé đưa ra các chiến lược đào tạo trong tô chức nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực như cuốn sách: “Training strategic for Employee”, của tác giả Dorothy Grover Bolton, (2011) [42]. Bên cạnh đó, cũng có một số tác giả nhắc tới nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua những hoạt động cải tiễn về tác phong làm việc; Kỷ luật lao động,.Có thé kế đến tác phẩm khoa học của Stewart Liff (2011), Managing Government Employees: How to Motivate Your People, Deal with Difficult Issues, and Achieve Tangible Results nói về việc phát trién người lao động, nâng cao chat lượng làm việc là kết quả của quá trình thay đổi tư tưởng, thái độ làm việc [52]. Tuy nhiên, nếu những nghiên cứu trên chỉ đặt van dé nâng cao chất lượng nguồn nhân lực dựa trên một khía cạnh thẻ lực, trí lực hay tâm lực thì có nhiều tác phẩm xem xét tất cả những khía cạnh trên, coi đó là tổng hợp các điều kiện để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở một tổ chức. Van Eynde, Stephen L.
Như vậy, có thé thấy, các nghiên cứu ở ngoài nước về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khá đa dạng. Các tác giả có thé phân tích, nghiên cứu chỉ một khía cạnh nhỏ nhưng cũng có thể nghiên cứu tổng quát tất cả các tiêu chí nhằm giúp người lao động đạt tới chất lượng làm việc tốt nhất. Từ đó, có thê thấy, để nghiên cứu về chất lượng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở một tổ chức một cách day đủ, người nghiên cứu cần phải xem xét đầy đủ mọi khía cạnh cụ thé cả về thé lực, trí lực và tâm lực. Cũng tương tự như các nghiên cứu của nước ngoài, chất lượng nguồn nhân lực cũng được một số tác giả trong nước xem xét giới hạn ở một khía cạnh nào đó.
Vũ Huy Chương (2011) đã nhắn mạnh đến vấn đề an toàn, sức khoẻ cho người lao động; Vấn đề bảo đảm y tế, môi trường và điều kiện làm viéc;. trong tác phẩm: “Vấn đề tạo nguồn lực tiến hành Công nghiệp hoá, Hiện đại hoá” và cho rằng đây là điều kiện dé nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tác giả đã đi sâu khai thác, ngoài việc hoàn thiện hơn lý thuyết về môi trường làm việc, tác giả đã đưa ra các giải pháp nhằm tạo dựng môi trường làm việc thân thiện giúp người lao động có thể làm việc hiệu quả nhất [4]. Còn trong cuốn sách: “Đào tạo và sử dụng nhân lực trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam”, tác giả Phan Văn Kha (2007) chủ yếu bản về việc đào tạo va sử dụng nguồn nhân lực coi đó là yêu tố co bản dé phát triển nguồn nhân lực chất lượng [14].
Trần Văn Toàn (2012) lại cho rằng giải pháp nâng cao ý thức kỷ luật cho nguồn nhân lực là giải pháp quan trọng dé nâng cao chat lượng nguồn nhân lực. Như vậy, vấn đề về kỷ luật lao động; quan hệ lao động; tác phong làm việc của nguồn nhân lực cũng là một van đề được các nhà nghiên cứu nhắc đến như là giải pháp dé nâng cao chất lượng nguồn nhân lực [36]. Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu ở Việt Nam nhìn nhận nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở cả 3 khía cạnh là nâng cao thể lực, trí lực và tâm lực. Phan Thanh Tâm (2000) chú trọng phân tích thực trạng nguồn nhân lực trong nước và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong thời kỳ CNH- HDH đất nước trong “Các giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ nhu cầu CNH-HDH đất nước”.
Tác giả có đề cập đến hầu hết các van đề về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhưng xem xét ở tầm vĩ mô chứ không phải trong khuôn khô nguồn nhân lực của tô chức [23]. Tương tự như vậy, đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước KHXH 05-03 (GS.TS Nguyễn Phú Trọng là chủ nhiệm đề tài) “Luận chứng khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đây mạnh CNH — HDH dat nước” đã đúc kết đưa ra những quan điểm, định hướng trong việc sử dụng các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ nói chung và trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống kinh tế - xã hội nói riêng [37]. Tuy nhiên, nền kinh tế Việt Nam hiện nay nguồn nhân lực không chỉ có đội ngũ cán bộ nên đây cũng chỉ là một tài liệu tham khảo có giá trị dành cho những nghiên cứu về khu vực các đơn vị hành chính Nhà nước. Bùi Quốc Hồng (2010) trong “Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: tạo lợi thế cạnh tranh trong thời kỳ hội nhập tr nguồn nhân lực tổ chức” lại xem xét van đề nâng cao chất lượng nguồn nhân lực như là một điểm mau chốt dé nâng cao năng lực cạnh tranh của các tô chức trong nền kinh tế thị trường.
Những nghiên cứu về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức Bộ Nội vụ đã có những đề tài nghiên cứu về công tác đảo tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức. Đó là “Chiến lược phát triển đội ngũ cán bộ, công chức 2001- 2010” của Viện Khoa học tổ chức nhà nước; “Chiến lược đào tạo cán bộ” của Nguyễn Khắc Thái, Nguyễn Trọng Điều; “Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng quy chế đào tạo bồi dưỡng công chức hành chính trong giai đoạn hiện nay - Bộ Nội vụ 2003”; “Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức” của Thang Văn Phúc, Nguyễn Minh Phương (2005). Một số đề tài nghiên cứu đã công bố có liên quan đến chủ đề cán bộ, công chức nói chung, cán bộ, công chức Thành phố nói riêng như Luận văn thạc sỹ Trần Thị Ngọc “vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực hiện công tác đảo tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức Thành phố tại tỉnh Bắc Ninh”. Luận văn thạc sỹ Hoàng Thị Hào “Đào tạo, bồi dưỡng công chức hành chính cấp tỉnh ở tỉnh Bắc Ninh”, Luận văn thạc sỹ Nguyễn Cao Sơn “Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở ở Thành phố Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình”; Đề tài “Thực trạng, giải pháp nâng cao chất lượng quản lý, điều hành và thực thi nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ, công chức công chức Thành phố ở tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn hiện nay” đề tài do Sở Nội vụ tỉnh Bắc Kạn chủ trì, nghiệm thu tháng 5/2012; tác giả Trương Minh Nguyễn có bài viết Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức Thành phố ở Lạng Sơn, đăng trên tạp chí Xây dựng Đảng số tháng 5/2012.
Đánh giá những công trình nghiên cứu đã công bé và van đề đặt ra cho nghiên cứu của luận văn 1. Đánh giá những công trình nghiên cứu đã công bố Qua các nghiên cứu đã có trong và ngoài nước về chất lượng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, luận văn có thể đưa ra một số nhận xét như sau: - Các nghiên cứu nước ngoài đã đưa ra những tiêu chí để đánh giá chất lượng nguồn nhân lực dù ở giới han nào cũng thường chỉ xoay quanh 3 van dé là thể lực, trí lực và tâm lực. Tuy nhiên điều kiện và môi trường áp dụng giữa các quốc gia không giống nhau nên những tải liệu này là nguồn tham khảo cho tác giả khi nghiên cứu đê tài. - Có nhiều đề tài trong nước nghiên cứu về chất lượng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Các nhà nghiên cứu có tổng quan và đưa ra những khung lý luận khá chặt chẽ nhưng chưa đưa ra được mô hình nghiên cứu riêng cho từng ngành, từng lĩnh vực cụ thể. - Đặc biệt trong khu vực hành chính nhà nước ở tỉnh Bắc Ninh đến nay chưa có nghiên cứu nào cụ thé về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đặc thù. Đây chính là khoảng trống dé tác giả tiến hành nghiên cứu của mình. Như vậy, các đề tài chỉ dừng lại ở một số mặt, một số khía cạnh nhất định, chưa có một đề tài nào đi sâu nghiên cứu đánh giá về chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp Huyện, Thị xã, Thành phố trực thuộc tỉnh Bắc Ninh một cách toàn diện, để đưa ra kết luận chính xác khách quan, trên cơ sở đó đề ra được các giải pháp có tính đồng bộ và thực thi một cách có hiệu quả trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.
Những vấn đề đặt ra cho nghiên cứu của luận văn Qua nghiên cứu những tài liệu có liên quan, tác giả rút ra 2 vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trong luận văn của mình: Thứ nhất, các tác giả đã nghiên cứu về chất lượng nguồn nhân lực và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực với rất nhiều nội dung khác nhau, nhưng lại ít nhà nghiên cứu tiếp cận theo hướng quản lý kinh tế hay nói cách khác nghiên cứu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực bằng nội dung quản lý.