Giải pháp liên kết đào tạo ngành Công nghệ May: ĐH Tiền Giang và doanh nghiệp Mỹ Tho

Luận văn thạc sĩ đề xuất giải pháp liên kết đào tạo ngành công nghệ may giữa Đại học Tiền Giang và doanh nghiệp tại Mỹ Tho, Tiền Giang.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Diễm
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Tuấn
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Giải pháp liên kết đào tạo ngành Công nghệ May của trường Đại học Tiền Giang và doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về liên kết đào tạo ngành công nghệ may

Liên kết đào tạo ngành công nghệ may là sự hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Mối quan hệ này giúp sinh viên tiếp cận thực tế sản xuất, đồng thời đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp may mặc. Tại tỉnh Tiền Giang, ngành công nghệ may đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Trường Đại học Tiền Giang đào tạo nguồn nhân lực ngành may, trong khi các doanh nghiệp tại thành phố Mỹ Tho có nhu cầu lớn về lao động có tay nghề. Tuy nhiên, khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng vẫn còn tồn tại. Chương trình đào tạo chưa hoàn toàn đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Sinh viên tốt nghiệp thiếu kỹ năng thực hành và kinh nghiệm làm việc. Doanh nghiệp phải đào tạo lại nhân sự sau khi tuyển dụng. Tình trạng này gây lãng phí nguồn lực và giảm hiệu quả sản xuất. Liên kết đào tạo trở thành giải pháp cấp thiết để thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành nghề may.

1.1. Khái niệm liên kết đào tạo và nhà trường

Liên kết đào tạo là hình thức hợp tác giữa các tổ chức giáo dục và doanh nghiệp nhằm thực hiện thống nhất chương trình đào tạo. Theo đó, nhà trường gửi sinh viên đến thực tập tại nhà máy, xí nghiệp có đầu tư trang thiết bị hiện đại. Đây là mô hình đào tạo theo địa chỉ sử dụng, gắn liền với yêu cầu đầu ra. Nhà trường là cơ sở tiến hành dạy học và hoạt động giáo dục, chịu sự quản lý nhà nước. Sự liên kết giúp chương trình đào tạo sát với thực tế hơn, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

1.2. Các mô hình liên kết đào tạo trên thế giới

Trên thế giới tồn tại nhiều mô hình liên kết đào tạo nghề. Mô hình trường học chủ yếu đào tạo tại cơ sở giáo dục, ít liên kết doanh nghiệp. Mô hình doanh nghiệp đào tạo hoàn toàn tại công ty, xí nghiệp. Mô hình hỗn hợp kết hợp học lý thuyết ở trường và thực hành tại doanh nghiệp. Mô hình luân phiên tổ chức đào tạo ở hai địa điểm khác nhau. Mỗi mô hình có ưu nhược điểm riêng, phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội từng quốc gia.

II. Phân tích thực trạng liên kết đào tạo tại Đại học Tiền Giang

Trường Đại học Tiền Giang triển khai đào tạo ngành công nghệ may với chương trình nặng về lý thuyết. Sinh viên học phần lớn thời gian tại trường, thời gian thực tập tại doanh nghiệp còn hạn chế. Trang thiết bị xưởng thực hành trong trường lạc hậu, không theo kịp công nghệ sản xuất hiện đại. Chương trình đào tạo do nhà trường chủ động thiết kế, thiếu sự tham gia góp ý từ phía doanh nghiệp. Điều này dẫn đến nội dung đào tạo mang tính hàn lâm, chưa sát với yêu cầu công việc thực tế. Sinh viên tốt nghiệp thiếu kỹ năng mềm, khả năng thích ứng chậm với môi trường sản xuất. Các doanh nghiệp may tại thành phố Mỹ Tho phản ánh nhân sự mới cần thời gian đào tạo lại dài. Mối quan hệ giữa trường và doanh nghiệp còn lỏng lẻo, chưa có cam kết lâu dài. Hợp đồng liên kết đào tạo thường mang tính thời vụ, không ổn định. thiếu cơ chế chính sách hỗ trợ từ địa phương cũng là rào cản lớn.

2.1. Hạn chế trong chương trình đào tạo hiện tại

Chương trình đào tạo ngành công nghệ may tại Đại học Tiền Giang chủ yếu tập trung vào kiến thức lý thuyết. Số giờ thực hành tại xưởng trường chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng chương trình. Nội dung bài giảng cập nhật chậm, chưa phản ánh công nghệ mới trong ngành may công nghiệp. Sinh viên ít được tiếp cận máy móc hiện đại, quy trình sản xuất tự động hóa. Phương pháp giảng dạy còn nặng về truyền thụ một chiều, thiếu tính tương tác.

2.2. Thách thức từ phía doanh nghiệp và địa phương

Các doanh nghiệp may tại Mỹ Tho chủ yếu là quy mô vừa và nhỏ, năng lực tiếp nhận sinh viên hạn chế. Chi phí đầu tư cơ sở vật chất phục vụ đào tạo thực tế cao. Doanh nghiệp lo ngại ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất khi tiếp nhận sinh viên thực tập. Chính quyền địa phương chưa có chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp tham gia liên kết. Thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả giữa ba bên: trường học, doanh nghiệp và chính quyền.

III. Giải pháp nâng cao liên kết đào tạo với doanh nghiệp may

Nhiều giải pháp được đề xuất nhằm cải thiện hiệu quả liên kết đào tạo. Trước tiên, cần xây dựng chương trình đào tạo có sự tham gia của doanh nghiệp ngay từ khâu thiết kế. Doanh nghiệp góp ý về chuẩn đầu ra, năng lực cần thiết cho người lao động. Nhà trường điều chỉnh nội dung bài giảng, tăng thời lượng thực hành tại doanh nghiệp. Thứ hai, ký kết hợp đồng hợp tác chiến lược dài hạn giữa trường và các công ty may. Cam kết về quyền lợi, trách nhiệm của mỗi bên rõ ràng. Thứ ba, thành lập hội đồng tư vấn doanh nghiệp tham gia giám sát chất lượng đào tạo. Thứ tư, xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp tiếp nhận sinh viên thực tập. Chính quyền tỉnh Tiền Giang cần ban hành chính sách khuyến khích, ưu đãi thuế. Cuối cùng, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và kết nối đào tạo.

3.1. Xây dựng chương trình đào tạo gắn liền doanh nghiệp

Chương trình đào tạo cần được xây dựng dựa trên phân tích nhu cầu thực tế của doanh nghiệp may mặc. Doanh nghiệp tham gia thiết kế giáo trình, cung cấp case study từ sản xuất thực tế. Tăng tỷ lệ giờ thực hành tại nhà máy, xưởng sản xuất lên ít nhất 40% tổng chương trình.引入 các học phần về quản lý sản xuất, kỹ năng mềm, ngoại ngữ chuyên ngành. Chương trình đào tạo luân phiên giữa trường và doanh nghiệp giúp sinh viên tích lũy kinh nghiệm.

3.2. Cơ chế chính sách hỗ trợ liên kết đào tạo

Chính quyền tỉnh Tiền Giang cần ban hành quy định cụ thể về liên kết đào tạo nghề may. Xây dựng quỹ hỗ trợ đào tạo nghề, ưu đãi thuế cho doanh nghiệp tham gia chương trình. Thành lập trung tâm dịch vụ việc làm kết nối cung cầu lao động ngành may. Tổ chức hội chợ việc làm định kỳ giúp sinh viên tiếp cận cơ hội nghề nghiệp. Đánh giá hiệu quả liên kết hàng năm để điều chỉnh chính sách phù hợp.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của giải pháp liên kết đào tạo

Nghiên cứu đề xuất giải pháp liên kết đào tạo toàn diện giữa Trường Đại học Tiền Giang và doanh nghiệp may tại thành phố Mỹ Tho. Các giải pháp tập trung vào cải thiện chương trình đào tạo, tăng cường thực hành và xây dựng cơ chế phối hợp bền vững. Kết quả nghiên cứu cho thấy liên kết đào tạo giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành may. Sinh viên được tiếp cận công nghệ mới, tích lũy kinh nghiệm thực tế trước khi tốt nghiệp. Doanh nghiệp giảm chi phí đào tạo lại, tuyển dụng được nhân sự phù hợp. Nhà trường nâng cao uy tín, thu hút sinh viên nhập học. Mô hình liên kết đào tạo có thể áp dụng mở rộng cho các ngành đào tạo khác tại Tiền Giang. Thành công của mô hình phụ thuộc vào sự phối hợp chặt chẽ giữa ba bên: nhà trường, doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Đây là hướng đi tất yếu để đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu cách mạng công nghiệp 4.0.

4.1. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Đề tài đóng góp vào hệ thống lý luận về liên kết đào tạo nghề tại Việt Nam. Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách đào tạo nghề ở địa phương. Về thực tiễn, kết quả áp dụng giúp cải thiện chất lượng đào tạo ngành may tại Tiền Giang. Mô hình liên kết đào tạo được thí điểm có thể nhân rộng sang các trường đại học khác trong vùng.

4.2. Hướng phát triển và đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần đánh giá hiệu quả thực tế của các giải pháp sau khi triển khai. Khảo sát mức độ hài lòng của sinh viên, doanh nghiệp và giảng viên về mô hình liên kết. Nghiên cứu áp dụng công nghệ số hóa trong quản lý chương trình đào tạo liên kết. Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chất lượng liên kết đào tạo chuẩn hóa cho ngành may mặc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trong thời kỳ hội nhập quốc tế sâu rộng như hiện nay, cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 đang làm thay đổi sâu sắc nhiều mặt của đời sống xã hội. Việt Nam phải chuẩn bị sẵn sàng để ứng phó với những thay đổi. Cách mạng Công nghiệp 4.0 mở ra những cơ hội phát triển đầy hứa hẹn, song cũng đặt ra nhiều thách thức.

Tự động hóa sâu rộng, thay đổi mô hình kinh doanh gây xáo trộn, chuyển dịch, thay thế lao động quy mô lớn, … đã đặt ra yêu cầu cấp bách đối với giáo dục, đặc biệt là đào tạo nghề ở Việt Nam. Hội thảo “Asean 4.0: Phát huy tinh thần doanh nghiệp trong thời đại cách mạng công nghiệp lần thứ tư”. Thứ trưởng Bùi Thanh Sơn nhấn mạnh: “Việt Nam đang nỗ lực hướng tới tăng trưởng bền vững trên cơ sở nâng cao chất lượng tăng trưởng và tranh thủ thời cơ của Cách mạng công nghiệp 4.0 để tăng năng suất lao động và sức cạnh tranh nhằm tiến lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Việt Nam đang quyết tâm xây dựng Chính phủ kiến tạo phát triển, đẩy mạnh cải cách thể chế, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, chấn hưng giáo dục, phát huy tinh thần khởi nghiệp, khả năng sáng tạo và sự năng động của cả quốc gia” [32].

Để tăng năng suất lao động và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, một trong những giải pháp quan trọng có tính chất quyết định là phải nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực. Thủ tướng chính phủ cũng đã khẳng định trong Chiến lược phát triển nhân lực Việt Nam thời kỳ 2011-2020: “Xây dựng những quy chế, cơ chế, chính sách đẩy mạnh đào tạo theo nhu cầu xã hội, gắn kết các cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, mở rộng các hình thức đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp và thu hút doanh nghiệp tham gia nhiều hơn vào đào tạo nhân lực (đóng góp kinh phí đào tạo, tổ chức đào tạo tại doanh nghiệp, đầu tư xây dựng cơ sở đào tạo của doanh nghiệp, …). Thể chế hóa trách nhiệm của doanh nghiệp đối với việc phát triển nhân lực quốc gia” [19]. Điều này đã cho thấy tính cấp thiết trong đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu xã hội hiện nay.

1 Tuy nhiên, trong những năm gần đây, mặc dù các cơ sở đào tạo nghề không ngừng phát triển về số lượng, qui mô và chất lượng. Thế nhưng, nguồn nhân lực nhất là nguồn nhân lực có chất lượng cao, có khả năng đáp ứng với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 còn nhiều hạn chế. Một trong những nguyên nhân cốt lõi là do trong công tác đào tạo nghề, sự liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp còn lỏng lẻo, rời rạc, chưa có sự liên kết gắn bó, chặt chẽ. Điều này mang đến hậu quả tất yếu là nhà trường có cơ sở vật chất, trang thiết bị lạc hậu, giảng viên thiếu kinh nghiệm thực tiễn, sinh viên tay nghề thấp, xa rời thực tế, …Thực trạng này cũng đã và đang diễn ra đối với trường Đại học Tiền Giang.

Chất lượng đào tạo nghề ở trường Đại học Tiền Giang nói chung, ngành Công nghệ May nói riêng còn chưa cao. Công tác liên kết đào tạo nghề giữa nhà trường và doanh nghiệp chưa được quan tâm, chú trọng nhiều. Nội dung liên kết chủ yếu là về địa điểm thực tập sau khi sinh viên cơ bản hoàn thành khóa học, không có sự liên kết thực hành tại xí nghiệp trong thời gian học, … Trước thực tế trên, người nghiên cứu chọn đề tài: “Giải pháp liên kết đào tạo ngành Công nghệ May của trường Đại học Tiền Giang và doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang” nhằm đề xuất một số giải pháp hợp lí để đào tạo nguồn nhân lực ngành may của trường Đại học Tiền Giang đáp ứng nhu cầu xã hội, thúc đẩy hơn nữa mối liên kết đào tạo ngành Công nghệ May giữa nhà trường và doanh nghiệp. Đồng thời góp phần khẳng định vị thế của trường là một trong những trường đại học trọng điểm của vùng đồng bằng Sông Cửu Long.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Nghiên cứu cơ sở lý luận về liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nghề. Tìm hiểu, khảo sát, đánh giá thực trạng liên kết đào tạo ngành Công nghệ may của trường Đại học Tiền Giang và doanh nghiệp may. Từ đó, đề xuất các giải pháp liên kết đào tạo ngành Công nghệ May của trường Đại học Tiền Giang và các doanh nghiệp may trên địa bàn thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU Đề tài tập trung thực hiện các nhiệm vụ sau: - Nghiên cứu cơ sở lý luận về liên kết đào tạo nghề giữa nhà trường và doanh nghiệp.

2 - Nghiên cứu thực trạng liên kết đào tạo ngành Công nghệ May giữa trường Đại học Tiền Giang và doanh nghiệp. - Đề xuất giải pháp liên kết đào tạo ngành Công nghệ May giữa trường Đại học Tiền Giang và doanh nghiệp. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 4. Khách thể nghiên cứu Quá trình tổ chức đào tạo ngành Công nghệ may tại trường Đại học Tiền Giang 4.

Đối tượng nghiên cứu Hoạt động liên kết đào tạo ngành Công nghệ May giữa trường Đại học Tiền Giang và doanh nghiệp. Giải pháp cho liên kết đào tạo ngành Công nghệ may giữa trường Đại học Tiền Giang và doanh nghiệp. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Liên kết đào tạo ngành Công nghệ May giữa trường Đại học Tiền Giang và các doanh nghiệp may trên địa bàn thành phố Mỹ Tho hiện nay còn lỏng lẻo, rời rạc. Nếu liên kết đào tạo ngành Công nghệ may giữa nhà trường và doanh nghiệp được thực hiện phù hợp với các giải pháp như đề xuất thì sẽ góp phần thúc đẩy doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo.

PHẠM VI NGHIÊN CỨU - Khảo sát, đánh giá thực trạng về liên kết đào tạo ngành Công nghệ May giữa trường Đại học Tiền Giang và các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang ở trình độ cao đẳng. - Đề tài tập trung nghiên cứu giải quyết các vấn đề về liên kết đào tạo ngành Công nghệ May giữa trường Đại học Tiền Giang và 2 doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang gồm: Công ty TNHH Nam of London, Công ty Cổ phần may Tiền Tiến. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7. Phương pháp nghiên cứu lý luận 3 Tổng hợp, hệ thống, khái quát hóa các quan điểm, chủ trương, chính sách, văn bản pháp quy của Đảng và Nhà nước; Phân tích, so sánh các nguồn tài liệu, các công trình khoa học được xuất bản trong nước và ngoài nước để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài.

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 7. Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi Sử dụng phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi để tìm hiểu về thực trạng nhu cầu, nhận thức, nguyện vọng hoạt động liên kết đào tạo ngành Công nghệ May giữa trường Đại học Tiền Giang và các doanh nghiệp từ cán bộ quản lý và giảng viên nhà trường, cán bộ quản lý doanh nghiệp. Phương pháp phỏng vấn Sử dụng phương pháp phỏng vấn để tìm hiểu thêm về nhu cầu, nhận thức, nguyện vọng, hoạt động liên kết đào tạo ngành Công nghệ May giữa trường Đại học Tiền Giang và các doanh nghiệp; đồng thời đánh giá tính cần thiết và khả thi của các giải pháp mà người nghiên cứu đã đề xuất. Phương pháp thống kê toán học Sử dụng phương pháp thống kê toán học (chủ yếu là phép tính phần trăm) để xử lý số liệu thu được từ khảo sát bằng bảng hỏi.

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động Sử dụng phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động thông qua các văn bản: báo cáo tổng kết năm học và phương hướng năm học của trường ĐHTG, khoa Kỹ thuật công nghiệp; chương trình đào tạo hệ cao đẳng ngành CNM để tìm hiểu thực trạng hoạt động liên kết đào tạo ngành CNM giữa trường ĐHTG và DN. CẤU TRÚC LUẬN VĂN Ngoài các phần: Danh mục chữ viết tắt; Danh mục các sơ đồ bảng biểu, hình; Tài liệu tham khảo; Phụ lục; luận văn gồm 3 phần chính: Phần mở đầu Phần nội dung: gồm 3 chương Chương 1: Trình bày cơ sở lí luận về liên kết đào tạo nghề giữa NT và DN. 4 Chương 2: Thực trạng liên kết đào tạo ngành CNM giữa trường ĐHTG và các DN may trên địa bàn TPMT, tỉnh TG. Chương 3: Giải pháp liên kết đào tạo ngành CNM giữa trường ĐHTG và các DN may trên địa bàn TPMT, tỉnh TG.

Phần kết luận và kiến nghị 5 Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ LIÊN KẾT ĐÀO TẠO NGHỀ GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP 1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Trên thế giới Hiện nay, mối quan hệ hợp tác liên kết đào tạo nghề giữa nhà trường và doanh nghiệp đã và đang được các nước trên thế giới nghiên cứu và ứng dụng hiệu quả, tiêu biểu như: Đức, Pháp, Nhật, Na Uy, …Hiệu quả của hoạt động liên kết đào tạo được thể hiện qua hiệu quả của các mô hình đào tạo đã và đang mang lại những lợi ích vô cùng to lớn cho cả bốn bên: doanh nghiệp, nhà trường, người học và xã hội. Một số mô hình liên kết đào tạo nghề điển hình hiện nay trên thế giới như: mô hình “đào tạo kép” của Cộng hòa Liên bang Đức [15], [39]; mô hình truyền thống “đào tạo luân phiên” của Pháp [15], [26]; mô hình “2 + 2” của Na Uy; mô hình thị trường “đào tạo nguồn nhân lực cho địa phương” của Nhật, … - Đức: Theo mô hình đào tạo kép của Đức, quá trình đào tạo nghề được tổ chức song song tại nhà trường và doanh nghiệp.

Theo đó, các doanh nghiệp tập trung vào việc cung cấp các kiến thức và kỹ năng thực tế, đặc biệt là kiến thức và kỹ năng phù hợp với công nghệ sản xuất của doanh nghiệp, còn nhà trường cung cấp kiến thức nghề và kỹ năng thực hành cơ bản. Doanh nghiệp được phép tham gia vào hoạt động đào tạo nghề thông qua các qui định của nhà nước, được thể hiện cụ thể trong Bộ luật đào tạo nghề. Chi phí đào tạo thường do chính quyền bang trả cho phần học tại nhà trường theo chương trình, chi phí thực hành tại doanh nghiệp do doanh nghiệp trả. Bộ luật đào tạo nghề năm 1969 áp dụng tại Cộng hòa Liên bang Đức được coi là nền tảng cơ bản của sự phát triển hệ thống đào tạo nghề kép.