CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH NHÂN VIÊN TRONG DOANH NGHIỆP 1. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA CÔNG TÁC ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH NHÂN VIÊN TRONG DOANH NGHIỆP. Khái niệm đánh giá Đánh giá là một sự miêu tả chính thức về giá trị, tính hiệu quả hay mức độ thành công của một người hay một cái già đó. Mọi hoạt động của con người bao gồm cả hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) cũng cần thường xuyên được đánh giá.
Mục đích của việc đánh giá là nhằm tổng kết lại những điều đạt được và chưa đạt cũng như nguyên nhân của việc chưa đạt được là gì? Từ đó tiếp tục điều chỉnh hoạt động hướng tới trạng thái tốt hơn. Khái niệm đánh giá thành tích nhân viên. Đánh giá thành tích là một tiến trình đánh giá những đóng góp của nhân viên cho tổ chức trong một giai đoạn. Thông tin phản hồi từ đánh giá thành tích sẽ giúp nhân viên biết được mức độ hoàn thành công việc của họ khi so sánh với tiêu chuẩn mà tổ chức đề ra.
Vai trò của việc đánh giá thành tích nhân viên Đánh giá thành tích là các hoạt động nhằm xác định nhân viên làm việc như thế ra sao và mức thù lao tương ứng như thế nào là hợp lý. Vai trò của quản trị nguồn nhân lực là trong quá trình đánh giá thành tích nhân viên là xây dựng một quy trình đánh giá, hệ thống các tiêu chí đánh giá, làm cơ sở phát triển hệ thống lương thích hợp và định hướng cho nổ lực của nhân viên. Nhiệm vụ quan trọng khác của đánh giá thành tích là kiểm soát quá trình thực hiện công việc và thành quả của nó. Đối với doanh nghiệp Đánh giá thành tích giúp cho doanh nghiệp thấy rõ toàn diện thực trạng 7 về chất lượng và số lượng nhân viên của mình từ đó doanh nghiệp có định hướng về nguồn nhân lực trong tương lai tránh được tình trạng thiếu hụt về số lượng và chất lượng.
Tăng cường về sự hiểu biết lẫn nhau giữa doanh ngiệp và nhân viên. Là cơ sở vững chắc để doanh nghiệp phát huy tiềm năng nhân viên và là căn cứ để cải tiến các chính sách. Đánh giá thành tích giúp doanh nghiệp truyền đạt các mục tiêu chiến lược đến từng phòng ban, từng nhân viên, gắn kết mục tiêu phát triển doanh nghiệp và mục tiêu phát triển cá nhân nhân viên đảm bảo sự nhất quán giữa hành vi công việc của nhân viên và chiến lược của doanh nghiệp b. Đối với nhân viên Có nhiều cơ hội trao đổi thông tin với cấp quản lý từ đó hiểu rõ các đánh giá và kỳ vọng của doanh nghiệp.
Đánh giá thành tích là công cụ hướng dẫn nhân viên có thể phát huy khả năng, tiềm năng của mình trong công việc cũng như giúp nhân viên biết rõ những chỗ mình cần phải cải tiến, sửa đổi, định hướng cho nhân viên tự mình phát triển. NỘI DUNG VÀ TIẾN TRÌNH ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH NHÂN VIÊN TRONG DOANH NGHIỆP 1. Xác định mục tiêu của công tác đánh giá thành tích nhân viên Đây là khâu quan trọng nhất. Việc đánh giá thành tích nhân viên phụ thuộc vào mục tiêu đánh giá.
Nó trả lời cho câu hỏi chúng ta thực hiện đánh giá để làm gì. Dù ở bất cứ doanh nghiệp nào thì hoạt động đánh giá công việc của nhân viên cũng nhằm ba mục tiêu chính sau đây: - Xem xét và kết luận một cách công bằng và khách quan về việc nhân viên có thực hiện nhiệm vụ theo đúng các yêu cầu đề ra hay không, từ đó thưởng xứng đáng cho các cá nhân xuất sắc vì những cố gắng của họ trong công việc, đồng thời tìm ra những nhân viên yếu kém, thiếu năng lực hay chưa thực sự nổ lực hoàn thành nhiệm vụ được phân công. 8 - Dựa trên sự đánh giá của cấp quản lý, nhân viên có thể đặt ra cho mình những mục tiêu cụ thể nhằm nâng cao năng suất lao động và thăng tiến trong công việc. Đó cũng là dịp để các nhân viên kiểm điểm bản thân và tối ưu hóa quy trình hoạt động của mình để hoàn thành nhiệm vụ tốt hơn.
- Phát triển các mục tiêu nghề nghiệp giúp nhân viên theo kịp các yêu cầu của một tổ chức năng động. Việc này nhằm mục tiêu thúc đẩy năng lực của một nhân viên hiện tại, chứ không phải để nhân viên đó trở thành một người làm việc hiệu quả trong tương lai. Hơn nửa, ngày càng nảy sinh nhiều yêu cầu mới đối với công việc, do đó nhân viên phải được tạo điều kiện để phát triển công việc của tổ chức. Thiết lập tiêu chuẩn đánh giá thành tích nhân viên Khái niệm tiêu chuẩn đánh giá thành tích nhân viên: Là các tiêu chí, chỉ tiêu để thực hiện các yêu cầu của việc hoàn thành một công việc về số lượng và chất lượng.
Là mốc chuẩn cho việc đo lường thực tế thực hiện công việc của nhân viên, là mục tiêu công việc của nhân viên. Căn cứ để xây dựng tiêu chí đánh giá TTNV Bước đầu tiên trong quá trình đánh giá, các nhà lãnh đạo cần xác định các lĩnh vực, kỹ năng kết quả nào cần đánh giá và các yếu tố này liên hệ với việc thực hiện các mục tiêu của doanh nghiệp như thế nào. Thông thường những yếu cầu này qua phân tích công việc, có thể suy ra từ bản mô tả công việc, bản tiêu chuẩn nhân viên. Các yêu cầu đối với tiêu chuẩn đánh giáTTNV Tiêu chuẩn đánh giá phải gắng với mục tiêu chiến lược của tổ chức Đánh giá thành tích trở thành phương tiện để nhận biết hành vi của nhân viên có nhất quán với mục tiêu chiến lược của tổ chức hay không và đánh giá thành tích trở thành cách thức giúp tổ chức đối phó với các bất ổn, nguy hại đến chiến lược chung.
Nhân viên mong muốn được tổ chức công nhận và 9 thưởng, vì thế họ tìm mọi cách thực hiện những điều mà tổ chức nhấn mạnh. Lấy ví dụ, nếu trọng tâm của tổ chức là dịch vụ, nhân viên cố gắng phấn đấu và góp phần trong việc cống hiến các dịch vụ tuyệt hảo để sau đó được thưởng. Nếu trọng tâm của tổ chức tập trung vào kiểm soát chi phí, nhân viên sẽ tìm cách kiểm soát và hạ thấp chi phí. Nếu mục tiêu là hiệu suất, nhân viên sẽ phấn đấu cho hiệu suất công việc.
Và dĩ nhiên những mục tiêu này sẽ được phiên thành tiêu chuẩn đánh giá nhân viên. Tiêu chuẩn phải bao quát, không khiếm khuyết Một yếu tố thứ hai cần xem xét khi xác lập tiêu chuẩn thực hiện đó là mức độ các tiêu chuẩn có thể bao quát toàn bộ những nhiệm vụ đặt ra đối với nhân viên. Khi tiêu chuẩn đánh giá tập trung chỉ vào một tiêu chí nào đó mà loại bỏ những tiêu chí quan trọng khác không thể định lượng được, lúc đó, hệ thống đánh giá bị xem là tiêu chuẩn đánh giá không bao quát. Tiêu chuẩn đánh giá phải rõ ràng, có cơ sở, đáng tin cậy độ tin cậy của tiêu chuẩn hàm ý đề cập đến mức độ ổn định và nhất quán của tiêu chuẩn hoặc cũng có thể là mức độ thực hiện công việc mà nhân viên có thể duy trì thêm một thời gian.
Tiêu chuẩn đánh giá thực hiện công việc cho phép người lãnh đạo cụ thể hóa và trao đổi vời nhân viên thông tin chính xác về hiệu quả công việc của họ, về chất lượng và số lượng. Vì vậy, khi xây dựng tiêu chuẩn đánh giá thực hiện công việc, cần lưu ý đến tính chất có thể định lượng của các tiêu chí đặt ra. Xem xét công việc được thực hiện trong thực tế Các nhà quản trị quan sát quá trình thực hiện công việc của nhân viên như thế nào? Của các giai đoạn cụ thể, xem xét nhân viên thực hiện có đúng quy trình, chuẩn mực đã thiết lập hay không? Đã thực hiện đạt ở giai đoạn nào và chưa đạt ở điểm nào để chuẩn bị cho việc đánh giá. Quan trọng là nhà quản trị cần theo dõi cả quá trình thực hiện công việc 10 của nhân viên.
Việc xem xét công việc thường xuyên sẽ giúp nhà quản lý hiểu rõ tiến triển công việc cũng như những trở ngại mà nhân viên gặp phải để có những hỗ trợ kịp thời. Có thể sử dụng nhiều cách khác nhau để xem xét công việc được thực hiện như thế nào trong thực tế, bao gồm: - Quan sát nhân viên thực hiện công việc - Kiểm tra các mẫu công việc đã hoàn thành do nhân viên thực hiện - Theo dõi sự thực hiện công việc - Ghi lại những sự kiện đặc biệt; - Tham khảo ý kiến của những người khác - Nói chuyện trực tiếp với nhân viên. Bằng các kỹ thuật này và cùng với việc ghi lại những thông tin thu thập được, nhà quản lý có thể có được một bức tranh khách quan về thành tích công tác của nhân viên trong một khoảng thời gian nhất định. Sau đó sử dụng các thông tin này và các bằng chứng để thực hiện triển khai đánh giá thành tích nhân viên.4 Lựa chọn phương pháp đánh giá TTNV Thành tích có thể được đánh giá trên nhiều cách khác nhau.
Đánh giá khách quan và đánh giá chủ quan. Đánh giá khách quan tiêu biểu là cách thức đánh giá dựa trên kết quả trong khi đánh giá chủ quan có thể được sử dụng để đánh giá đặc điểm, hành vi kết quả. Đánh giá khách quan (objective measures) Đánh giá thành tích dưới góc độ các con số, chẳng hạn như số lượng sản phẩm mà nhân viên làm ra hoặc tiêu thụ, số các sản phẩm khuyết tật làm ra, số lần vắng mặt hoặc đi làm trễ và các chỉ số học trực tiếp khác về mức độ và thời gian mà nhân viên thực hiện trong các công việc chính. Có năm loại chính của đánh giá khách quan là: đánh giá số lượng sản xuất, doanh số bán, dữ liệu nhân sự, trắc nghiệm thành tích và đánh giá đơn vị kinh doanh.
11 - Đánh giá số lượng sản xuất áp dụng với việc sản xuất dựa trên cơ sở lặp lại, sản phẩm sản xuất nên được tính toán và nhân viên chịu trách nhiệm cho sản phẩm làm ra. - Doanh số bán ra trong một giai đoạn: Áp dụng tiêu chuẩn này khi nhân viên có thể kiểm soát được thành tích sản lượng của họ và khi có sự điều chỉnh các tác động nhiễu của yếu tố bên ngoài. - Dữ liệu nhân sự: số lần vắng mặt hay đi trễ, số lượng các khiễn trách mà nhân viên bị mắt phải. - Trắc nghiệm thành tích: là việc thực hiện công việc mẫu hoặc mô phỏng công việc trong điều kiện chuẩn hóa.