phần mở đầu và kết luận, nội dung của luận án gồm ba chƣơng. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác xã hội cá nhân đối với phụ nữ bị bạo lực gia đình. Chƣơng 2: Thực trạng phụ nữ bị bạo lực gia đình tại phƣờng Hồng Hải, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Chƣơng 3: Ứng dụng công tác xã hội cá nhân trong việc trợ giúp phụ nữ bị bạo lực gia đình.
11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN ĐỐI VỚI PHỤ NỮ BỊ BẠO LỰC GIA ĐÌNH 1. Các khái niệm cơ bản 1. Gia đình Theo Điều 8 “Luật hôn nhân và gia đình” năm 2014 thì “Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc do quan hệ nuôi dưỡng làm phát sinh các nghĩa vụ và quyền giữa họ với nhau”. [Tr26] Các nhà xã hội học coi gia đình là đơn vị cơ sở của tổ chức xã hội nhƣng thuật ngữ này đƣợc hiểu theo nhiều cách khác nhau nhƣ: Gia đình là một nhóm mà các quan hệ của nó đối với nhau đều dựa vào cùng một huyết thống và do đó họ là họ hàng thân thuộc của nhau.
Có nhiều định nghĩa khác nhau về gia đình, nhƣng định nghĩa sau đây đƣợc sử dụng trong luận văn: Gia đình là một nhóm xã hội hình thành trên cơ sở các quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc nuôi dƣỡng tuy không có quan hệ máu mủ. Các thành viên trong gia đình gắn bó với nhau về trách nhiệm và quyền lợi, giữa họ có những rằng buộc có tính pháp lý đƣợc Nhà nƣớc thừa nhận và bảo vệ, đồng thời có những quy định rõ ràng về quyền đƣợc phép và những cấm đoán trong quan hệ tình dục giữa các thành viên gia đình. Bạo lực và bạo lực gia đình với phụ nữ Bạo lực gia đình là hiện tƣợng phổ biến trên thế giới nhƣng vẫn có rất nhiều ngƣời nhận thức chƣa đúng về nó. Theo điều 3, Luật phòng, chống bạo lực gia đình của Quốc hội 2014 chỉ rõ: “Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với các thành viên khác trong gia đình”.
[Tr27] Theo nhiều nghiên cứu, loại hình bạo lực gia đình phổ biến nhất là bạo lực đối với phụ nữ mà thủ phạm là chồng hay bạn tình (bạo lực do bạn tình 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com gây ra), còn đƣợc gọi là “đánh vợ” hay “ngƣợc đãi vợ”. Thuật ngữ „bạo lực gia đình đối với phụ nữ‟ và “bạo lực do bạn tình gây ra” thƣờng đƣợc dùng lẫn cho nhau và đôi khi gây hiểu nhầm bởi vì bạo lực do bạn tình gây ra chỉ là một biểu hiện của bạo lực gia đình. Tuyên bố của Liên Hợp Quốc về Xóa bỏ Bạo lực đối với phụ nữ (1997) đã định nghĩa bạo lực đối với phụ nữ là “bất kỳ hành vi bạo lực trên cơ sở giới nào dẫn đến, hoặc có thể dẫn đến tổn hại về thể xác, tình dục hoặc tâm thần hoặc gây đau khổ cho phụ nữ, kể cả việc đe dọa có những hành vi như vậy, áp bức hoặc độc đoán tước bỏ tự do, dù diễn ra ở nơi công cộng hay trong cuộc sống riêng tư”. [Tr8] Tuyên bố của Liên Hợp Quốc và WHO cũng nói rằng bạo lực đối với phụ nữ bao gồm; song không chỉ giới hạn ở ba hình thức bạo lực: tâm lý và tình cảm, thể xác và tình dục.
Bạo lực tâm lý và tình cảm đƣợc xác định bằng những hành động hoặc đe dọa hành động, nhƣ chửi bới, kiểm soát, hăm dọa, làm nhục và đe dọa nạn nhân. Hình thức bạo lực này có thể bao gồm các thủ đoạn cƣỡng bức. Bạo lực thể xác đƣợc định nghĩa là một hoặc nhiều hành động tấn công có chủ ý về thể xác bao gồm nhƣng không chỉ giới hạn trong các hành vi nhƣ: xô đẩy, tát, ném, giật tóc, cấu v o, đấm, đá hoặc làm cho bị bỏng, đƣợc thực hiện với khả năng gây đau đớn, thƣơng tích hoặc tử vong. Bạo lực tình dục đƣợc định nghĩa là việc sử dụng sức mạnh, cƣỡng bức hoặc đe dọa về tâm lý để ép buộc ngƣời phụ nữ tham gia quan hệ tình dục ngoài ý muốn của mình, cho dù hành vi đó có thực hiện đƣợc hay không.
Công tác xã hội cá nhân và tiến trình công tác xã hội cá nhân 1. Công tác xã hội cá nhân Esther C. Viloria: “Công tác xã hội cá nhân là tiến trình giúp đỡ, bao gồm nhiều hoạt động khác nhau, có thể là hỗ trợ vật chất, chuyển tiếp đến các tổ chức cộng đồng khác có đủ phương tiện, hỗ trợ về tâm lý cảm xúc qua việc lắng nghe có hiệu quả, biểu lộ sự chấp nhận và tạo sự an tâm, nêu lên đề 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nghị, cố vấn thích hợp và đặt ra các giới hạn, khuyến khích thân chủ biểu lộ cảm xúc, cũng như khuyến khích thân chủ tác động lên các kế hoạch cuả họ; giúp cá nhân tường thuật và xem xét hoàn cảnh của họ/ hay làm việc với những cân nhắc và hiểu biết kỹ lưỡng về mối quan hệ nhân quả giữa thái độ hiện thời và cách điều chỉnh những kinh nghiệm quá khứ của họ. Tất cả những điều này có thể đựơc sử dụng cùng nhau để đáp ứng cho những cá nhân đang chịu stress, giúp họ có khả năng đáp ứng đầy đủ nhu cầu và thực hiện chức năng xã hội của họ đầy đủ hơn”.
[Tr13] Kazuko Kay: “Công tác xã hội cá nhân là một phương pháp công tác xã hội, can thiệp những khía cạnh tâm lý xã hội của đời sống con người nhằm khôi phục, cải thiện và phát huy việc thực hiện chức năng xã hội của cá nhân đó hay phòng ngừa sự yếu kém trong việc thực hiện chức năng xã hội bằng cách nâng cao sự thể hiện vai trò với tư cách là một cá nhân có năng suất và có tính xây dựng” [Tr14] Định nghĩa của hiệp hội công tác xã hội thế giới: Sách giáo khoa/ bách khoa (Encyclopedia) về công tác xã hội của Philippin: “Công tác xã hội cá nhân là một hình thức cá biệt hóa việc giúp đỡ con người đối phó với những vấn đề cá nhân thường liên quan đến sự sa sút hay gãy đổ trong việc thực hiện các chức năng xã hội một cách đầy đủ”. * Công tác xã hội cá nhân đối với phụ nữ bị bạo lực gia đình. Là phƣơng pháp can thiệt để giúp phụ nữ bị bạo lực gia đình thoát khỏi những khó khăn trong đời sống vật chất và tinh thần, chữa trị, phục hồi sự vận hành các chức năng xã hội của họ, giúp họ tự nhận thức và giải quyết các vấn đề xã hội bằng khả năng của chính mình. Tiến trình công tác xã hội cá nhân Tiến trình giải quyết vấn đề là một nỗ lực can thiệp vào cuộc sống của thân chủ thông qua những phƣơng pháp của CTXH và sử dụng các nguồn tài 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nguyên nhƣ kiến thức, hoặc các dịch vụ cung cấp từ các tổ chức; nhờ những trợ giúp cụ thể này, thân chủ có thể tự nỗ lực giải quyết vấn đề của mình.
Các kết quả để đánh giá bao gồm: - Vấn đề đƣợc giải quyết. - Vấn đề chƣa giải quyết nhƣng thân chủ có thể tiếp tục sống với những lý do có thể chấp nhận đƣợc. - Dẫn đến sự thay đổi trong cảm xúc của thân chủ đối với vấn đề, giúp thân chủ đối diện với vấn đề. Các bƣớc trong tiến trình nhƣ sau: 1.
Thiết lập mối quan hệ: Mục đích của giai đoạn này: - Nhằm tạo mối quan hệ với TC hƣớng đến việc hợp tác và chia sẻ thông tin. - Thiết lập mối quan hệ trợ giúp. - Đƣợc xây dựng, hƣớng dẫn bởi các quy tắc đạo đức nghề nghiệp CTXH. - Khuyến khích và tạo động lực cho thân chủ tìm đến các buổi kế tiếp.
Trong giai đoạn này, NVXH có thể sử dụng những nội dung sau để bắt đầu nhập cuộc với khách hàng/thân chủ của mình: - Hiểu biết rõ hơn về nguyên do thân chủ tìm kiếm dịch vụ cho vấn đề hiện tại của thân chủ. - Tác động của những vấn đề này tới việc thực hiện các chức năng xã hội và cơ thể bình thƣờng của thân chủ. - Những điều kiện sống hiện tại của TC: y tế, vệ sinh, các nhu cầu khác… - Tìm hiểu về các hệ thống trợ giúp: gia đình, bạn bè, xóm giềng,… - Những thông tin cần thiết của một ngƣời ở nhiều khía cạnh nhƣ giáo dục, những mối quan hệ, tiểu sử công việc, tiểu sử pháp luật. - Kỳ vọng của thân chủ.
15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Xác định và phân tích vấn đề: Thông thƣờng,vấn đề của thân chủ sẽ đƣợc trình bày ngay từ đầu. Tuy nhiên, chúng ta cần lƣu ý rằng đôi khi do những hạn chế về năng lực trình bày, sự đau yếu, bệnh tật hay những lý do tế nhị khác khiến thân chủ không thể nhận ra hoặc nói ra đâu là nguyên nhân căn bản cho những vấn đề mà họ đang gặp phải. Thân chủ sẽ thấy dễ dàng hơn trong việc nêu ra các triệu chứng chứ không phải là nguyên nhân.
Chính vì thế, chúng ta cần cùng với thân chủ khám phá vấn đề thực sự là gì, thu thập những thông tin từ môi trƣờng sống và từ bản thân của thân chủ có thể ảnh hƣởng tới việc thực hiện chức năng của họ. Lƣợng giá đầu vào: - Những thông tin cần thiết của một ngƣời ở nhiều khía cạnh nhƣ giáo dục, những mối quan hệ, tiểu sử công việc, tiểu sử pháp luật. - Những gì thân chủ cần để làm cho cuộc sống ổn định hơn và giải quyết vấn đề hiện tại. - Những sức mạnh nào, bao gồm những sức mạnh mà thân chủ có và những sức mạnh trong môi trƣờng của thân chủ, sẽ có ích trong việc giải quyết tình trạng hiện thời.
- Những nhận xét về nhƣ thế nào là tốt cho một ngƣời thực hiện chức năng một cách có hiểu biết và những vấn đề tâm thần mà bạn chú ý. Một số công việc cần thực hiện: Tiểu sử XH; Điểm mạnh; Điểm yếu; Vấn đề. - Những ấn tƣợng và đề xuất của NVXH. Phát triển kế hoạch can thiệp: - Đƣợc thực hiện cùng thân chủ.
- Đƣợc xây dựng trên cơ sở những thông tin thu thập đƣợc từ chính thân chủ và hiểu biết của NVXH về các hệ thống hỗ trợ, hệ thống mục tiêu. 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.