Luận văn chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo chương trình xây dựng NTM ở huyện Thường Tín

Luận văn thạc sĩ phân tích chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Thường Tín, Hà Nội.

• Tác giả: Phạm Thị Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Minh Hiền
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo chương trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP THEO CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5. ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP THEO CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THƯỜNG TÍN
• 6. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thường Tín

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong chương trình xây dựng nông thôn mới. Huyện Thường Tín, với vị trí địa lý thuận lợi, có tiềm năng lớn để phát triển nông nghiệp bền vững. Tuy nhiên, việc chuyển dịch này vẫn gặp nhiều thách thức. Cần có cái nhìn tổng quan về thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình này.

1.1. Khái niệm và vai trò của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp không chỉ là việc thay đổi tỷ trọng các ngành mà còn là sự chuyển biến trong cách thức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Điều này giúp nâng cao giá trị gia tăng và cải thiện đời sống người dân.

1.2. Tình hình hiện tại của nông nghiệp huyện Thường Tín

Nông nghiệp huyện Thường Tín hiện đang chiếm tỷ trọng thấp trong cơ cấu kinh tế, chỉ khoảng 11%. Sự phát triển của nông nghiệp vẫn còn manh mún, hiệu quả sản xuất chưa cao, cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện.

II. Những thách thức trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Mặc dù có nhiều tiềm năng, huyện Thường Tín vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Các vấn đề như quy hoạch thiếu đồng bộ, năng lực cán bộ quản lý yếu kém, và sự thiếu hụt nguồn vốn đầu tư là những rào cản lớn.

2.1. Thiếu quy hoạch và định hướng phát triển

Việc thiếu quy hoạch rõ ràng dẫn đến tình trạng sản xuất nông nghiệp manh mún, không hiệu quả. Cần có một chiến lược phát triển cụ thể để định hướng cho nông dân.

2.2. Năng lực cán bộ quản lý và nguồn nhân lực

Năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý tại địa phương còn hạn chế, không đủ khả năng giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp.

III. Phương pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp hiệu quả

Để chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc áp dụng công nghệ mới, cải tiến kỹ thuật sản xuất và phát triển các mô hình hợp tác xã là những hướng đi cần thiết.

3.1. Ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp

Việc áp dụng công nghệ mới vào sản xuất nông nghiệp giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Cần khuyến khích nông dân tham gia các khóa đào tạo về công nghệ.

3.2. Phát triển mô hình hợp tác xã

Mô hình hợp tác xã giúp nông dân liên kết sản xuất, chia sẻ kinh nghiệm và giảm thiểu rủi ro. Cần có chính sách hỗ trợ để phát triển các hợp tác xã nông nghiệp.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thường Tín đã có những bước tiến tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện và áp dụng các giải pháp để đạt được hiệu quả cao hơn.

4.1. Đánh giá kết quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Kết quả cho thấy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp đã giúp nâng cao giá trị sản phẩm và cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, cần có những đánh giá cụ thể hơn về hiệu quả.

4.2. Ứng dụng các mô hình thành công

Cần nghiên cứu và áp dụng các mô hình thành công từ các địa phương khác để cải thiện tình hình nông nghiệp tại huyện Thường Tín.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho nông nghiệp huyện Thường Tín

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là một quá trình cần thiết và cấp bách. Để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, huyện Thường Tín cần có những định hướng rõ ràng và cụ thể trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Cần xây dựng các chính sách phát triển bền vững cho nông nghiệp, đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

5.2. Tăng cường hợp tác và đầu tư

Tăng cường hợp tác giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và nông dân để thu hút đầu tư và phát triển nông nghiệp hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Thường Tín nằm ở cửa ngõ phía Nam của Thủ đô Hà Nội, sở hữu diện tích tự nhiên 127,3 km² với 28 xã và 1 thị trấn, quy tụ 126 làng và 169 thôn, cụm dân cư. Với quy mô dân số trên 23 vạn người cùng 66.669 hộ gia đình, địa bàn có tiềm năng dồi dào về nguồn nhân lực và quỹ đất nông nghiệp ven đô. Trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, cơ cấu kinh tế toàn huyện đã có sự chuyển dịch rõ rệt: Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp - Xây dựng chiếm tỷ trọng 55%, Thương mại - Dịch vụ chiếm 34%, và Nông nghiệp chiếm 11%. Tuy nhiên, sau 4 năm thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2015, huyện mới chỉ có 11 trên tổng số 29 xã đạt chuẩn nông thôn mới, tương đương khoảng 37,9%.

Thực tiễn phát triển nông nghiệp tại địa phương vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn: quy mô sản xuất còn phân tán, manh mún, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi thiếu tính liên kết chuỗi giá trị, năng suất lao động chưa tương xứng với tiềm năng ven đô. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm rõ thực trạng và các nhân tố chi phối quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo định hướng nông thôn mới. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng chuyển dịch giai đoạn 2011 - 2015, nhận diện các yếu tố thúc đẩy và rào cản, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi cho giai đoạn 2017 - 2020 và tầm nhìn đến năm 2030. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng cao giá trị sản xuất trên từng hécta canh tác và cải thiện bền vững thu nhập cho người dân nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong quá trình công nghiệp hóa của kinh tế học phát triển và hệ thống quan điểm chỉ đạo về nông nghiệp, nông dân, nông thôn theo Nghị quyết 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X. Khung phân tích vận dụng chuẩn mực 19 tiêu chí nông thôn mới được ban hành theo Quyết định 491/QĐ-TTg và Quyết định 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, nhấn mạnh vào việc tái cấu trúc các ngành sản xuất gắn với nâng cao hiệu quả kinh tế.

Ba khái niệm cốt lõi làm nền tảng cho luận văn bao gồm:

• Cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Tổng thể mối quan hệ tỷ lệ về mặt lượng và mối liên kết hữu cơ về mặt chất giữa các ngành trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và dịch vụ nông nghiệp trong một không gian và thời gian xác định.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Quá trình biến đổi có định hướng từ trạng thái sản xuất truyền thống, tự cấp tự túc sang nền nông nghiệp hàng hóa chuyên môn hóa, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật để tối ưu hóa nguồn lực.
• Nông thôn mới: Mô hình tổ chức kinh tế - xã hội toàn diện tại địa bàn nông thôn, đáp ứng các tiêu chuẩn về hạ tầng hiện đại, kinh tế phát triển bền vững, môi trường sinh thái trong lành và đời sống nhân dân được nâng cao.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy khoa học, nghiên cứu sử dụng kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong giai đoạn 2011 - 2015 cùng số liệu bổ sung giai đoạn 2014 - 2016. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Niên giám thống kê huyện Thường Tín, báo cáo tổng kết của Ủy ban nhân dân huyện, Phòng Kinh tế và Ban chỉ đạo Chương trình xây dựng nông thôn mới.

Dữ liệu sơ cấp được điều tra thông qua khảo sát bằng bảng hỏi với cỡ mẫu 150 đối tượng, áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên tại các nhóm xã đại diện (xã đã đạt chuẩn nông thôn mới, xã điểm làng nghề, và xã thuần nông). Đối tượng khảo sát bao gồm 30 cán bộ quản lý cấp huyện và xã, 20 chủ trang trại và giám đốc hợp tác xã nông nghiệp, cùng 100 hộ nông dân trực tiếp canh tác. Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả nhằm khái quát hóa các chỉ tiêu sản xuất, phương pháp thống kê so sánh để đánh giá tốc độ chuyển biến cơ cấu qua các năm, và phương pháp phân tích ma trận SWOT (Điểm mạnh - Điểm yếu - Cơ hội - Thách thức). Việc lựa chọn các phương pháp này cho phép nhận diện chính xác các nút thắt nội tại và các yếu tố ngoại cảnh tác động đến tiến độ chuyển dịch kinh tế nông nghiệp của huyện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu ngành kinh tế nông thôn huyện Thường Tín chuyển dịch tích cực theo hướng công nghiệp hóa ven đô, với tỷ trọng công nghiệp - xây dựng chiếm 55%, dịch vụ thương mại 34% và nông nghiệp giảm xuống còn 11% vào năm 2015. Tỷ lệ hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới đạt 11/29 xã, tạo ra sự thay đổi bước đầu về hạ tầng giao thông và thủy lợi nội đồng.

Thứ hai, trong nội bộ ngành nông nghiệp, cơ cấu giá trị sản xuất có sự chuyển dịch đúng hướng từ độc canh cây lương thực sang đa dạng hóa cây trồng, vật nuôi có giá trị thương phẩm cao. Tỷ trọng ngành trồng trọt có xu hướng giảm dần, nhường chỗ cho sự gia tăng của ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm quy mô trang trại tập trung và nuôi trồng thủy sản. Năng suất các giống lúa chất lượng cao và diện tích trồng rau an toàn đạt mức tăng trưởng từ 8% đến 12% mỗi năm trong giai đoạn 2011 - 2014.

Thứ ba, sự thay đổi về hình thức tổ chức sản xuất đã bước đầu hình thành các vùng chuyên canh tập trung. Huyện đã phát triển được các hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới và mô hình kinh tế trang trại ứng dụng tiến bộ kỹ thuật. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nông dân sản xuất quy mô nhỏ lẻ vẫn chiếm trên 70% tổng số hộ, gây khó khăn cho việc đưa cơ giới hóa đồng bộ vào đồng ruộng.

Thứ tư, công tác giải ngân vốn đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ nông nghiệp giai đoạn 2011 - 2014 chỉ đạt khoảng 78% so với kế hoạch đề ra. Tình trạng thiếu vốn đối ứng tại cấp xã và những vướng mắc trong thủ tục đất đai đã làm chậm tiến độ hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới ở các xã còn lại.

Thảo luận kết quả

Thực trạng chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp tại Thường Tín phản ánh quy luật phát triển tất yếu của vùng vành đai đô thị. Kết quả dữ liệu có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ tròn thể hiện tỷ trọng 3 nhóm ngành kinh tế nông thôn, kết hợp bảng số liệu so sánh mức độ hoàn thành 19 tiêu chí nông thôn mới giữa nhóm xã làng nghề và nhóm xã thuần nông. Nguyên nhân chính khiến tiến độ chuyển dịch chưa đồng đều là do tâm lý trông chờ vào ngân sách Nhà nước, trình độ tay nghề của lao động nông nghiệp còn thấp và quy mô dồn điền đổi thửa chưa triệt để.

Khi so sánh với huyện Đan Phượng (tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 13,4% giai đoạn 2012 - 2015) và huyện Thanh Oai (thực hiện dồn điền đổi thửa thành công 5.136,9 ha đất nông nghiệp), Thường Tín có bước chuyển chậm hơn về tốc độ hoàn thiện tiêu chí cấp huyện. Tuy nhiên, Thường Tín sở hữu lợi thế vượt trội nhờ hệ thống làng nghề truyền thống phong phú xen kẽ với sản xuất nông nghiệp và vị trí kết nối trực tiếp với thị trường tiêu thụ nông sản khổng lồ của nội thành Hà Nội. Kinh nghiệm quốc tế từ Pháp (tập trung hóa trang trại quy mô 30 - 50 ha) và Thái Lan (chuyển dịch theo hướng nông sản xuất khẩu) cho thấy Thường Tín cần ưu tiên giải phóng rào cản đất đai và phát triển công nghiệp chế biến sau thu hoạch.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Thường Tín nhanh và bền vững theo chương trình nông thôn mới, 4 nhóm giải pháp chiến lược cần được triển khai đồng bộ:

• Đẩy mạnh tích tụ và dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp: Ủy ban nhân dân huyện Thường Tín cùng Ủy ban nhân dân các xã cần hoàn thành cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa cho 100% hộ dân, hình thành các ô thửa lớn tối thiểu từ 1 đến 2 ha để phục vụ cơ giới hóa đồng bộ từ năm 2017 đến năm 2020.
• Tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật và cơ giới hóa: Phòng Kinh tế huyện phối hợp với Trung tâm Khuyến nông thành phố Hà Nội chuyển giao công nghệ sinh học, giống mới năng suất cao, phấn đấu đạt mục tiêu 100% diện tích chuyên canh rau an toàn và hoa cây cảnh áp dụng quy trình VietGAP vào năm 2020.
• Đổi mới hình thức tổ chức sản xuất và phát triển chuỗi liên kết: Các xã cần củng cố hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực bảo quản và chế biến sâu nông sản; mục tiêu nâng tỷ lệ nông sản tiêu thụ qua hợp đồng bao tiêu lên trên 40% trong giai đoạn 2020 - 2025.
• Mở rộng nguồn vốn tín dụng và đào tạo nghề nông thôn: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh Thường Tín cùng các tổ chức tín dụng ưu tiên nguồn vốn vay trung và dài hạn với mức lãi suất ưu đãi giảm 2% đến 3% mỗi năm cho các mô hình kinh tế trang trại; đồng thời tổ chức đào tạo nghề nông nghiệp kỹ thuật cao cho khoảng 1.500 đến 2.000 lao động mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu của đề tài mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý Nhà nước và nhà hoạch định chính sách cấp huyện, xã: Cung cấp nguồn luận cứ thực tiễn và bộ giải pháp để xây dựng quy hoạch nông nghiệp ven đô, đánh giá tiến độ thực hiện các tiêu chí nông thôn mới nâng cao.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế nông nghiệp: Cung cấp khung phương pháp nghiên cứu chuẩn mực, kết hợp phân tích ma trận SWOT và hệ thống chỉ tiêu lượng hóa sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế cấp huyện.
• Lãnh đạo hợp tác xã, chủ trang trại và doanh nghiệp nông nghiệp: Tham khảo định hướng phát triển chuỗi giá trị nông sản hàng hóa, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và quản trị mô hình sản xuất nông nghiệp ven đô hiệu quả.
• Các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng nông thôn: Có thêm cơ sở thực tế để đánh giá rủi ro, xây dựng các gói tín dụng phù hợp cho phát triển trang trại và dịch vụ nông nghiệp tại khu vực cửa ngõ Thủ đô.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu cốt lõi của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo chương trình nông thôn mới tại Thường Tín là gì? Mục tiêu cốt lõi là chuyển từ sản xuất nông nghiệp truyền thống, tự cấp tự túc sang nền nông nghiệp hàng hóa đô thị ứng dụng công nghệ cao, nâng cao giá trị thu nhập trên 1 ha canh tác và tạo nguồn cung cấp nông sản sạch cho thị trường Thủ đô Hà Nội.

Tại sao huyện Thường Tín cần kết hợp phát triển nông nghiệp với làng nghề truyền thống? Sự kết hợp này tạo ra cơ cấu kinh tế nông thôn tương hỗ bền vững, giúp chuyển dịch nhanh 55% tỷ trọng công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, giải quyết việc làm tại chỗ cho lao động dôi dư từ nông nghiệp và gia tăng chuỗi giá trị du lịch sinh thái làng nghề.

Thách thức lớn nhất trong công tác dồn điền đổi thửa tại địa bàn huyện là gì? Thách thức lớn nhất nằm ở quỹ đất phân tán, tập quán canh tác manh mún lâu đời của nông hộ, cùng sự thiếu hụt nguồn vốn đầu tư hoàn thiện đồng bộ hệ thống giao thông và kênh mương nội đồng sau khi quy hoạch lại ruộng đất.

Kinh nghiệm từ các huyện Đan Phượng và Thanh Oai có giá trị gì đối với Thường Tín? Kinh nghiệm cho thấy tính quyết liệt trong chỉ đạo dồn điền đổi thửa (như Thanh Oai với 5.136,9 ha) và cơ chế hỗ trợ lãi suất kích cầu công nghệ (như Đan Phượng đạt tăng trưởng 13,4%) là chìa khóa để hoàn thành 100% tiêu chí nông thôn mới đúng tiến độ.

Yếu tố nào đóng vai trò đòn bẩy thúc đẩy nông sản Thường Tín phát triển? Vị trí tiếp giáp trung tâm Hà Nội với nhu cầu tiêu thụ nông sản an toàn của hàng triệu dân đô thị, kết hợp với các chính sách đầu tư khoa học công nghệ của thành phố là động lực then chốt cho nền nông nghiệp hàng hóa của huyện.

Kết luận

• Huyện Thường Tín đã bước đầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế đúng hướng với tỷ trọng công nghiệp 55%, dịch vụ 34%, nông nghiệp 11% và ghi nhận 11/29 xã đạt chuẩn nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2015.
• Đề tài đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn, đóng góp khung phân tích khoa học đánh giá quá trình tái cơ cấu nông nghiệp ven đô.
• Nghiên cứu chỉ rõ các hạn chế về quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi và tỷ lệ giải ngân vốn hạ tầng chưa đạt yêu cầu.
• Lộ trình 4 nhóm giải pháp về đất đai, khoa học công nghệ, hợp tác xã và nguồn vốn mở ra hướng phát triển nông nghiệp đô thị bền vững đến năm 2020 và tầm nhìn 2030.
• Các cấp chính quyền địa phương, hợp tác xã và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động phối hợp hành động để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng huyện Thường Tín đạt chuẩn nông thôn mới toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHẠM THỊ ANH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP THEO CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN THƯỜNG TÍN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã ngành : 60 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Minh Hiền NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi và có kế thừa các công trình nghiên cứu trước đó có liên quan đến đề tài. Tôi xin cam kết luận văn được thực hiện trung thực, các số liệu kết quả được sử dụng trong luận văn có nguồn gốc, trích dẫn rõ ràng. Hà Nội, ngày 13 tháng 3 năm 2017 Tác giả luận văn Phạm Thị Anh i LỜI CẢM ƠN Với tình cảm trân trọng và chân thành tôi xin được bày tỏ lòng cảm ơn tới Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Ban quản lý đào tạo, Ban chỉ đạo Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Xin được bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy cô giáo, các nhà khoa học đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu hoàn thành khóa học. Đặc biệt, tôi xin trân trọng cảm ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Thị Minh Hiền đã dành nhiều thời gian và tâm huyết chỉ bảo cho tôi những kiến thức và kinh nghiệm quý báu, giúp tôi tự tin trong quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thiện luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế này. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn tới bạn bè, đồng nghiệp, người thân đã tận tình giúp đỡ trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa học.

Mặc dù trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn tốt nghiệp, bản thân đã rất nỗ lực và cố gắng, song chắc chắn còn nhiều hạn chế, thiếu sót. Vì vậy, rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, các nhà giáo, bạn bè và đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn qua đó cũng góp phần nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới gắn với chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 13 tháng 3 năm 2017 Tác giả luận văn Phạm Thị Anh ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viêt tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hộp.ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Các đóng góp của đề tài.

Cơ sở lý luận và thực tiễn về cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo chương trình xây dựng nông thôn mới. Một số khái niệm liên quan. Sự cần thiết phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo Chương trình xây dựng nông thôn mới. Xu hướng chủ yếu của quá trình cơ cấu kinh tế nông nghiệp.

Mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo Chương trình xây dựng nông thôn mới. Nội dung đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp 17 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo Chương trình xây dựng nông thôn mới. Cơ sở thực tiễn.

Kinh nghiệm trong việc tăng cường chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở một số nước trên Thế giới. Kinh nghiệm trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của một số địa phương ở Việt Nam. Các nghiên cứu có liên quan đến đề tài. Bài học kinh nghiệm rút ra cho huyện Thường Tín, Thành phố Hà Nội 39 Phần 3.

Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Đặc điểm tự nhiên. Đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Thường Tín.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp phân tích thông tin. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Khái quát chương trình xây dựng nông thôn mới triển khai tại huyện Thường Tín. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Thường Tín. Thực trạng thay đổi cơ cấu nông nghiệp trong kinh tế nông thôn 55 4.

Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế giữa các ngành sản xuất nông nghiệp trong nội bộ ngành nông nghiệp. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo vùng. Thực trạng chuyển dịch về hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp. Đánh giá chung về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp.

Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Thường Tín. Điều kiện tự nhiên. Thị trường. Chính sách.

Khoa học - Công nghệ. Nhân tố phát triển công nghiệp và đô thị. Định hướng và giải pháp tăng cường chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Thường Tín. Căn cứ đề xuất định hướng và giải pháp trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp.

Kết luận và kiến nghị. Đối với Nhà nước. Đối với Thành ủy, HĐND, UBND và Sở Nông nghiệp &Phát triển nông thôn thành phố Hà Nội. 93 Tài liệu tham khảo.

99 v DANH MỤC CHỮ VIÊT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CDCCKT Chuyển dịch cơ cấu kinh tế CDCCKTNN Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp CN Công nghiệp CNH Công nghiệp hóa CN-TTCN Công nghiệp-Tiểu thủ công nghiệp HĐH Hiện đại hóa HTX Hợp tác xã KT-XH Kinh tế - xã hội KHKT Khoa học kỹ thuật NTM Nông thôn mới NXB Nhà xuất bản LN Làng nghề SXHH Sản xuất hàng hóa TP Thành phố UBND Ủy ban nhân dân XD Xây dựng XDCB Xây dựng cơ bản LĐXH Lao động xã hội vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Tình hình phân bổ và sử dụng đất đai huyện giai đoạn 2014 - 2016. Tổng hợp các chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội huyện gia đoạn 2014 – 2016. Tình hình dân số và lao động của huyện giai đoạn 2014 – 2016.

Thông tin thứ cấp và nguồn thu thập. Đối tượng, số mẫu và phương pháp khảo sát. Bảng mẫu phân tích SWOT. Mức độ hoàn thành nông thôn mới ở Thường Tín.

Cơ cấu giá trị sản xuất các ngành kinh tế nông thôn. Cơ cấu giá trị sản xuất các ngành nông nghiệp theo giá hiện hành. Sự chuyển dịch cơ cấu trong nội bộ ngành nông nghiệp. Cơ cấu giá trị sản xuất ngành trồng trọt.

Cơ cấu diện tích gieo trồng. Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chính. Cơ cấu giá trị sản xuất ngành chăn nuôi. Số lượng và sản lượng chăn nuôi.

Cơ cấu giá trị sản xuất ngành thủy sản. Các hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp. Các chỉ tiêu kết quả và hiệu quả đạt được. Kết quả đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn huyện Thường Tín.

Tình hình lao động và việc làm giai đoạn 2011 - 2014. So sánh tình hình thực hiện chi đầu tư cơ sở hạ tầng so với kế hoạch trên địa bàn huyện Thường Tín giai đoạn 2011 – 2014. Phân tích SWOT trong CDCCKT nông nghiệp và phát triển nông nghiệp của huyện Thường Tín. 86 vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 4.

Mức độ đáp ứng của chính sách đến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo Chương trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Thường Tín. Kết quả đánh giá về chính sách đất đai của huyện Thường tín. Kết quả đánh giá về triển khai xây dựng cơ sở hạ tầng huyện Thường Tín 82 viii DANH MỤC HỘP Hộp 4. Ý kiến cán bộ xã về chuyển đổi mô hình trong sản xuất nông nghiệp.

Ý kiến của người dân về lợi ích khi phát triển kinh tế trang trại 69 Hộp 4. Sự khó khăn của đầu ra sản phẩm nông nghiệp. Ý kiến của Lãnh đạo huyện Thường Tín về lợi thế tự nhiên trong sản xuất nông nghiệp của huyện. Ý kiến của cán bộ huyện Thường Tín về thị trường tiêu thụ sản phẩm nông sản huyện Thường Tín.

Ý kiến người dân về nguồn vốn vay của nhà nước trong sản xuất.81 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên đề tài: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo Chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội. Học viên: Phạm Thị Anh Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Giáo viên hướng dẫn: PGS, TS. Nguyễn Thị Minh Hiền Thường Tín là một huyện ngoại thành cửa ngõ phía nam của thủ đô Hà Nội. 2 Diện tích 127,3 km , có 28 xã và 1 thị trấn, 126 làng (169 thôn, cụm dân cư) với 66,669 hộ, dân số trên 23 vạn người.

Có vị trí địa lý thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là phát triển sản xuất nông nghiệp. Có thị trường rộng lớn tiêu thụ sản phẩm nông sản là Thủ đô Hà Nội. Tuy nhiên, CDCCKTNN theo Chương trình XD NTM diễn ra chậm, phát triển thiếu quy hoạch, sản xuất nông nghiệp vẫn còn manh mún, hiệu quả thấp, có tư tưởng ỉ lại, trông chờ vào đầu tư của nhà nước, các hoạt động dịch vụ hỗ trợ sản xuất nông nghiệp chưa phát triển. Cho đến nay đã có một số nghiên cứu về đề tài xây dựng nông thôn mới nhưng chưa có nghiên cứu nào về CDCCKTNN theo Chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Thường Tín một cách đầy đủ, toàn diện.

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn nghiên cứu đề tài “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo Chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội”. Mục tiêu nghiên cứu - Hệ thống hoá những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến CDCCKTNN theo Chương trình xây dựng nông thôn mới; - Đánh giá thực trạng CDCCKTNN theo Chương trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội; - Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến CDCCKTNN theo Chương trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội; - Đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường CDCCKTNN theo Chương trình xây dựng nông thôn mới nhanh theo hướng tích cực và bền vững.