CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về Ngân hàng thương mại. Ngân hàng thương mại là một trong những định chế tài chính mà đặc trưng là cung cấp đa dạng các dịch vụ tài chính với nghiệp vụ cơ bản là nhận tiền gửi, cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Mục tiêu chủ yếu trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại là tối đa hóa lợi nhuận, hay nói chính xác hơn là tối đa hóa giá trị tài sản của ngân hàng và thông qua đó thực hiện tốt vai trò là trung gian tài chính trong nền kinh tế.
Chức năng của NHTM là chức năng trung gian tín dụng, chức năng trung gian thanh toán và chức năng tạo tiền. Huy động vốn và cho vay là hai hoạt động chính của NHTM, không có vốn huy động ngân hàng không có cơ sở để hoạt động. Huy động vốn là hình thức mà NHTM sử dụng các công cụ lãi suất và các biện pháp để huy động tiền nhàn rỗi trong dân cư làm nguồn vốn tín dụng để cho vay đối với nền kinh tế. Nếu như huy động vốn quan trọng thì cho vay chính là hoạt động đem về lợi nhuận quyết định lãi lỗ của ngân hàng, ngân hàng tận dụng vốn huy động để cho vay với mục tiêu sinh lời.
Đây là hoạt động quan trọng quyết định xem NHTM có thể tồn tại được không. Các nghiệp vụ trên của NHTM có quan hệ mật thiết, tác động hỗ trợ thúc đẩy nhau cùng phát triển, tạo lên uy tín và thế mạnh cạnh tranh cho các Ngân hàng Thương Mại. Trong đó Nguồn vốn là cơ sở là nền tảng ban đầu cho hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Thương mại. Khái niệm và đặc điểm huy động vốn của Ngân hàng thương mại - Khái niệm Vốn huy động Trước khi tìm hiểu về vốn huy động, chúng ta tìm hiểu về khái niệm Vốn.
Trong nền kinh tế thị trường, Vốn được xem là một yếu tố quan trọng hàng đầu và là điều kiện tiên quyết của mọi quá trình đầu tư sản xuất kinh 6 e doanh. Thông qua thị trường tài chính vốn được lưu chuyển rộng rãi, người đi vay vốn có nghĩa vụ phải thanh toán khoản phí vay cho người cung cấp vốn để có quyền được sử dụng vốn. Vốn được hiểu là những nguồn có giá trị sử dụng và giá trị uy tín, vốn được biểu hiện dưới nhiều trạng thái như Đá quý, Vàng, Tiền hay các giấy tờ có giá, mà những trạng thái đó nói lên được giá trị của những tài sản như đất đai, nhà cửa hay may móc. Vốn không chỉ là những giá trị có thể nhìn thấy có biểu hiện hữu hình, ngoài ra vốn còn thể hiện được mức độ tín nhiệm của cả người cho vay và người đi vay.
Những người có uy tín, có khả năng sử dụng vốn để mang lại lợi nhuận cao. Nguồn vốn (Tài sản nợ) Ngân hàng thương mại được định nghĩa như sau: Tài sản nợ hay nguồn vốn là toàn bộ tài sản và các nguồn hình thành vốn mà Ngân hàng huy động được để đáp ứng được nhu cầu cho vay và phục vụ được các nghiệp vụ trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Nguồn vốn được xem là tài sản bằng tiền mà các tổ chức và các cá nhân cho ngân hàng vay để trả lãi hay với vai trò là tạm thời quản lý để kinh doanh sinh lời. Huy động vốn là nghiệp vụ cơ bản của các Ngân hàng, hay còn gọi là nghiệp vụ tạo vốn với nhiều hình thức đa dạng, phong phú nhằm thu hút vốn từ các tổ chức, cá nhân trong nền kinh tế để phục vụ mục đích kinh doanh của Ngân hàng.
- Đặc điểm vốn huy động. + Vốn huy động trong Ngân hàng thương mại chiếm một phần lớn trong tổng tài sản nợ của Ngân hàng thương mại. Ngân hàng thương mại có vốn để cho vay và hoạt động là nhờ số vốn huy động được. + Vốn huy động thường bất ổn định vì người có vốn gửi có thể lấy lại tiền gửi của họ mà không bị ràng buộc bởi bất cứ điều kiện nào.
Các Ngân hàng hầu hết sẽ chỉ sử dụng một phần nguồn vốn đã huy động được cho các hoạt động cấp tín dụng hay tài trợ, đi kèm đó sẽ phải trích lập một phần để đảm bảo được mức độ rủi ro khi cho vay bằng nguồn vốn này như trích lập dự phòng rủi ro, trích lập rủi ro thanh toán hay trong các trường hợp mà người vay không có khả năng trả nợ. 7 e + Chi phí sử dụng vốn tương đối cao và chiếm tỷ trọng chi phí đầu vào rất lớn trong các hoạt động của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Sở giao dịch. + Sử dụng các nguồn vốn nhàn rỗi nhưng lại không có quyền được sở hữu chính là bản chất của huy động vốn, hay nói cách khác, lĩnh vực kinh doanh đặc thù của Ngân hàng chính là tiền, dùng tiền để sinh lời mà không phải sản xuất hàng hóa hay các loại hình nào khác cho nên trách nhiệm của người sử dụng vốn chính là hoàn thành các nghĩa vụ của mình đối với người sở hữu vốn. Vai trò của huy động vốn Vốn được thể hiện dưới các hình thức như: tiền gửi, tiền vay, phát hành giấy tờ có giá.
Hoạt động huy động vốn của ngân hàng hiện nay đang được mở rộng, tạo ra sự tin tưởng giữa khách hàng và ngân hàng ngày càng cao. Ngân hàng tự giác trong hoạt động kinh doanh, mở rộng quan hệ tín dụng và gia tăng lợi nhuận cho mình. Hoạt động huy động vốn chính là hoạt động có vai trò quan trọng đối với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Sở giao dịch và đối với sự phát triển của nền kinh tế. * Đối với nền kinh tế + Huy động vốn thông qua kênh huy động từ các Ngân hàng là nhân tố quan trọng để phát triển nền kinh tế thị trường.
Các nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư không được sử dụng và khai thác tối đa hiệu quả và sinh lời thì cho thấy được sự yếu kém của các Ngân hàng và sự yếu kém trong quản lý kinh tế thị trường của một đất nước. Huy động vốn chính là một hình thức luân chuyển dòng tiền, tạo ra lợi nhuận, sinh lời mà tiền và các khoản vốn không bị trì hoãn những lợi ích mà nó đem lại. + Giúp Chính phủ và Nhà nước thực hiện các công cụ điều hành chính sách tiền tệ hiệu quả hơn. Huy động vốn, là một hình thức giúp Ngân hàng Nhà nước nắm bắt được lượng tiền đang luân chuyển trong kinh tế, từ đó sử dụng hiệu quả các chính sách lãi suất, chính sách tỷ giá, các chính sách tiền tệ hay phí tiền tệ một cách 8 e hợp lý nhằm kiểm soát mọi biến động của dòng tiền tránh được sự thất thoát tổn thất kinh tế cũng như làm giảm nguy cơ lạm phát khủng hoảng kinh tế thị trường.
Đồng thời nhà nước có thể sử dụng các biện pháp tích cực để tìm kiếm nguồn vốn huy động như phát hành các công cụ nợ như trái phiếu chính phủ, tín phiếu kho bạc. * Đối với Ngân hàng thương mại. + Vốn là cơ sở để Ngân hàng tổ chức mọi hoạt động kinh doanh Tại sao nói vốn là cơ sở để Ngân hàng tổ chức mọi hoạt động kinh doanh? Ngân hàng chính là một loại hình doanh nghiệp đặc biệt là nơi trung chuyển vốn, lấy chỗ thừa bù đắp chỗ thiếu hay nói các khác vay của người thừa vốn để đáp ứng nhu cầu vốn cho người thiếu vốn. Ngoài các hoạt động trung gian khác thì huy động Vốn chính là cơ sở của mọi hoạt động kinh doanh của bất cứ ngân hàng nào.
Yếu tố quyết định trong mọi hoạt động của ngân hàng chính là Vốn - cơ sở tiền đề cho hoạt động cấp tín dụng, hay hoạt động đầu tư. + Vốn quyết định quy mô hoạt động và quy mô tín dụng của Ngân hàng Quy mô hoạt động càng lớn càng thể hiện được quy mô vốn của ngân hàng. Vì Vốn là điều kiện cần để một ngân hàng có thể hoạt động kinh doanh các nghiệp vụ cho vay và đầu tư. Ngược lại quy mô hoạt động càng nhỏ thì ngân hàng sẽ bị đội chi phí dẫn tới hoạt động kinh doanh không hiệu quả.
+ Vốn quyết định khả năng thanh toán và đảm bảo uy tín của ngân hàng trên thị trường. Thanh khoản ngân hàng thông thường tương đương với khối lượng Vốn mà Ngân hàng đó có được. Khách hàng sử dụng các dịch vụ của ngân hàng không chỉ chọn những ngân hàng có lãi suất hấp dẫn mà yếu tố uy tín, tín nhiệm luôn được đặt lên hàng đầu. Tạo được niềm tin cho khách hàng yên tâm gửi tiền thì đồng nghĩa với việc nâng cao vị thế của Ngân hàng trên nền kinh tế thị trường.
+ Vốn là một trong những yếu tố quyết định đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng. 9 e Đối với ngân hàng quy mô và trình độ công nghệ hiện đại là tiền đề để thu hút nguồn Vốn, ngân hàng quyết định về cấp tín dụng và có thể quyết định cả mức lãi suất cho vay. Từ đó tạo cho ngân hàng có được vị thế trên thị trường, giúp ngân hàng có tiềm lực trong việc phát triển thêm các hoạt động kinh doanh các lĩnh vực khác. Vốn có chức năng rất quan trọng đối với hoạt động kinh doanh của Ngân hàng không ngừng các giải pháp cải thiện nhằm hoàn thiện huy động, mở rộng huy động vốn để tạo mối liên kết chặt chẽ giữa Ngân hàng và khách hàng.
* Đối với khách hàng + Đối với khách hàng là Người gửi tiền Nghiệp vụ huy động vốn cung cấp cho họ một kênh tiết kiệm, thay đổi thói quen giữ tiền, vàng, đá quý trong nhà mà không hề sinh lời. Khi khách hàng có sự liên kết chặt chẽ với ngân hàng sẽ thấy được khả năng sinh lời từ đó hình thành tư duy đầu tư mang lại lợi nhuận. Huy động vốn còn giúp cho khách hàng có sự an tâm và lựa chọn an toàn để cất trữ với rủỉ ro thấp. + Đối với khách hàng là Người cần vốn - Vốn huy động của ngân hàng là một nguồn lực cơ hội cho các khách hàng đầu tư, đổi mới công nghệ, mở rộng hoạt động kinh doanh, mở rộng quy mô.
thông qua nghiệp vụ tín dụng, hệ thống Ngân hàng là cầu nối cho việc tiếp cận các nguồn vốn của Doanh nghiệp, Tổ chức kinh tế, Cá nhân trở nên dễ dàng hơn, chủ động hơn đồng thời sử dụng vốn tiết kiệm và hiệu quả hơn.