Lời mở đầu và Kết luận, bao gồm các chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp Chƣơng 2: Đánh giá thực trạng của hệ thống kế toán quản trị chi phí tại Công ty TNHH MTV NLHK Việt Nam (Skypec) - Chi nhánh Khu vực Miền Nam. Chƣơng 3: Đề xuất giải pháp để hoàn thiện hệ thống kế toán quản trị chi phí tại Công ty TNHH MTV NLHK Việt Nam (Skypec) - Chi nhánh Khu vực Miền Nam. CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về kế toán quản trị 1.
Khái niệm kế toán quản trị Trong nền kinh tế thị trƣờng hiện nay, xu hƣớng hội nhập và toàn cầu hóa ngày càng tăng, mở ra rất nhiều thách thức cũng nhƣ cơ hội, dẫn đến môi trƣờng cạnh tranh giữa các doanh nghiệp càng trở nên gay gắt. Trƣớc những áp lực cạnh tranh đó, để đạt đƣợc lợi nhuận kỳ vọng doanh nghiệp cần phải thay đổi rất nhiều trong công tác quản lý, đặc biệt là quản trị chi phí, quản lý tài chính. Kế toán là một công cụ thu thập, xử lý và cung cấp thông tin về các hoạt động kinh tế cho các đối tƣợng khác nhau trong và ngoài doanh nghiệp một cách toàn diện và nhanh chóng. Đó có thể là nguồn thông tin quan trọng để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đối với các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh; hoặc là công cụ để theo dõi tình hình sử dụng cấp phát nguồn kinh phí của ngân sách đối với các đơn vị hành chính sự nghiệp, từ đó có các biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả sử dụng kinh phí.
o đó, có thể nói kế toán là một trong những nội dung quan trọng trong quản lý kinh tế. Xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu về thông tin ngày càng trở nên đa dạng và phong phú, đối tƣợng sử dụng thông tin ngày càng mở rộng. Điều đó đã thúc đẩy kế toán phát triển và hình thành các loại kế toán khác nhau. Xét theo phạm vi cung cấp thông tin và đối tƣợng sử dụng thông tin, kế toán đƣợc chia thành kế toán tài chính và kế toán quản trị.
Kế toán tài chính cung cấp thông tin cho các đối tƣợng bên ngoài doanh nghiệp là chủ yếu, giúp họ đƣa ra các quyết định phù hợp với từng mục tiêu mà họ quan tâm, trong khi đó kế toán quản trị cung cấp thông tin cho các nhà quản trị trong nội bộ đơn vị để đƣa ra các quyết định điều hành các hoạt động kinh doanh. Nhƣ vậy, kế toán quản trị là công việc của từng doanh nghiệp, tùy theo đặc thù của hoạt động sản xuất kinh doanh mà sẽ có những yêu cầu về thông tin khác nhau, nhà nƣớc chỉ hƣớng dẫn các nguyên tắc cơ bản, còn lại doanh nghiệp tự tổ chức để Trang 1/84 thuận lợi trong quá trình thực hiện (Đào Thị Thu Giang 2012, tr 25). Cho đến nay, có rất nhiều quan điểm khác nhau về kế toán quản trị, có thể kể đến một số khái niệm do các nhà chuyên môn đã đƣa ra nhƣ sau: Theo Ronald W.Hilton, giáo sƣ đại học Cornell (Mỹ): “ Kế toán quản trị là một bộ phận của hệ thống thông tin quản trị trong một tổ chức mà nhà quản trị dựa vào đó để hoạch định và kiểm soát hoạt động của tổ chức” Theo Ray H.Garrison: “ Kế toán quản trị có liên hệ với việc cung cấp tài liệu cho các nhà quản l là những ngƣời bên trong tổ chức kinh tế và có trách nhiệm trong việc điều hành và kiểm soát mọi hoạt động của tổ chức đó” Theo các giáo sƣ đại học South Florida là Jack L. Keith và William L.Stephens: “ Kế toán quản trị là một hệ thống kế toán cung cấp cho các nhà quản trị những thông tin định lƣợng mà họ cần để hoạch định và kiểm soát” Theo bộ luật Kế toán Việt Nam (Luật kế toán năm 2003, khoản 3, điều 4), “Kế toán quản trị là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán” Từ những khái niệm đƣợc nêu trên, cho thấy những điểm chung nhất về kế toán quản trị là: Là một hệ thống thông tin.
Những ngƣời sử dụng thông tin là những đối tƣợng trong tổ chức/đơn vị Mục đích sử dụng thông tin là để hoạch định, tổ chức thực hiện, kiểm soát và ra quyết định cho các hoạt động kinh doanh của tổ chức/đơn vị Trong khuôn khổ của luận văn này, có thể xem kế toán quản trị chính là một lĩnh vực kế toán đƣợc thiết kế để thu nhận, xử l và cung cấp những thông tin định lƣợng về các hoạt động của đơn vị một cách chi tiết, giúp cho các nhà quản l trong quá trình ra các quyết định liên quan đến việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra, kiểm soát và đánh giá tình hình thực hiện các hoạt động của đơn vị. (Nguyễn Ngọc Quang 2014, tr. Vai trò của kế toán quản trị đối với nhà quản trị trong doanh nghiệp Kế toán quản trị là công cụ của nhà quản trị trong việc thực hiện các chức năng quản trị, cụ thể: Trong khâu hoạch định: kế toán quản trị tổ chức thu thập thông tin từ các dữ liệu quá khứ, hiện tại và tƣơng lai, căn cứ vào các tiêu chuẩn, định mức kỹ thuật để đánh giá phân tích số liệu từ các dữ liệu thu thập đƣợc, cung cấp thông tin giúp công tác xây dựng mục tiêu, lập kế hoạch thực hiện mục tiêu một cách hiệu quả nhất. Trong khâu tổ chức thực hiện: kế toán quản trị tổ chức thu thập và xử lý thông tin theo từng yêu cầu quản trị, cung cấp thông tin chi tiết, cụ thể theo từng chỉ tiêu kế hoạch trên cơ sở số liệu thu đƣợc từ các chứng từ, sổ kế toán có liên quan.
Trên cơ sở đánh giá phân tích, sử dụng thông tin tổng hợp từ các bộ phận, các nhà quản trị sẽ có những giải pháp tổ chức thực hiện nhằm khai thác tối đa các yếu tố của quá trình sản xuất kinh doanh, giúp tổ chức đi đúng hƣớng và đạt đƣợc mục tiêu đề ra. Trong khâu lãnh đạo và kiểm soát: dựa vào các thông tin kế toán quản trị cung cấp, thực hiện so sánh tính toán phân tích đối chiếu số liệu để xác định tình hình thực hiện các kế hoạch, đồng thời xác định các nguyên nhân ảnh hƣởng đến quá trình thực hiện, từ đó có các biện pháp điều chỉnh xử lý kịp thời các sai sót. Ra quyết định: đây là chức năng quan trọng nhất của kế toán quản trị, đó là cung cấp thông tin giúp cho nhà quản trị ra quyết định. Nó xuất hiện ở tất cả các khâu, gắn liền với các chức năng khác, từ quá trình hoạch định, tổ chức thực hiện hay lãnh đạo kiểm soát luôn tồn tại chức năng ra quyết định.
Dựa vào nguồn thông tin đã đƣợc phân tích xử lý, nhà quản trị có thể ra các quyết định cụ thể để có thể nâng cao hiệu quả sử dụng vốn hoặc tiết kiệm chi phí… 1. Khái niệm, bản chất của kế toán quản trị chi phí Để đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh hiệu quả, đem lại lợi nhuận thì các nhà quản trị phải kiểm soát tốt đƣợc chi phí. Chi phí ảnh hƣởng trực tiếp đến lợi Trang 3/84 nhuận, tài sản cũng nhƣ sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. o đó nhà quản trị cần hiểu biết đầy đủ, khoa học về chi phí, hiểu đƣợc bản chất của các chi phí phát sinh trong phạm vi quản lý của mình để từ đó có thể kiểm soát và sử dụng chúng nhƣ một công cụ để gia tăng kết quả kinh doanh.
Trong công tác quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, thì chi phí là một trong những yếu tố trung tâm. Không có một định nghĩa chính xác cho chi phí vì nó đƣợc tính toán và sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau. Một cách trừu tƣợng, “Chi phí là biểu hiện bằng tiền của những hao phí lao động sống và lao động vật hóa phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, hay nói cách khác, chi phí là những phí tổn về nguồn lực kinh tế, tài sản cụ thể được sử dụng trong hoạt động sản xuất kinh doanh” (Đào Thị Thu Giang 2012, tr.35) Nhận thức về chi phí có thể khác nhau về quan điểm, hình thức thể hiện, tuy nhiên chúng vẫn có những đặc điểm chung, đây cũng chính là bản chất kinh tế của chi phí trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp: Chi phí là hao phí tài nguyên (bao gồm hữu hình và vô hình), vật chất, lao động Hao phí này phải gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh Hao phí này phải đƣợc định lƣợng bằng tiền và đƣợc xác định trong một khoảng thời gian xác định Bản chất này của chi phí giúp nhà quản trị phân biệt đƣợc giữa chi phí và chi tiêu. Chi phí đƣợc gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh, còn chi tiêu là sự giảm đi đơn thuần của loại vật tƣ tài sản, tiền vốn của doanh nghiệp bất kể nó đƣợc dùng cho mục đích nào.
Chi tiêu là cơ sở để phát sinh chi phí. Chi phí đƣợc tài trợ từ vốn kinh doanh và đƣợc bù đắp từ hoạt động sản xuất kinh doanh. Nhƣ vậy, từ các kiến thức tổng quan về kế toán quản trị và khái niệm chi phí nhƣ trên, ta có thể rút ra đƣợc khái niệm cơ bản về kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp chính là việc thu thập, xử l , phân tích và cung cấp các thông tin về chi phí của doanh nghiệp theo từng mục tiêu cụ thể, nhằm giúp các nhà quản trị Trang 4/84 doanh nghiệp thực hiện tốt các chức năng quản trị chi phí trong quá trình kinh doanh. Kế toán quản trị chi phí là công cụ hữu hiệu đáp ứng nhu cầu thông tin chi phí cho các nhà quản trị để đƣa ra các quyết định kinh doanh, cơ sở cho kiểm soát, sử dụng chi phí của đơn vị một cách có hiệu quả.
Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, chi phí luôn phát sinh, gắn liền với mọi hoạt động và có ảnh hƣởng trực tiếp đến lợi nhuận thu đƣợc. Do vậy, kiểm soát và quản l tốt chi phí là mối quan tâm hàng đầu của các nhà quản trị.