Kết Quả Đào Tạo Y Khoa Liên Tục Cho Bác Sỹ Áp Dụng Mô Hình ECHO Tại Bệnh Viện Nhi Trung Ương

Luận văn về kết quả đào tạo y khoa liên tục cho bác sỹ theo mô hình ECHO tại Bệnh viện Nhi Trung ương. Nghiên cứu nâng cao năng lực chuyên môn hiệu quả.

• Tác giả: Lê Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Việt Cường
• Trường học: Trường Đại học Y tế Công cộng
• Chuyên ngành: Quản lý bệnh viện
• Đề tài: Kết quả đào tạo y khoa liên tục cho bác sĩ áp dụng mô hình ECHO của bệnh viện Nhi Trung ương
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái niệm về năng lực, kiến thức, kỹ năng, Đào tạo Y khoa liên tục
• 1.2. Các hình thức đào tạo từ xa
• 1.3. Mô hình đào tạo ECHO
• 1.4. Cơ sở lý thuyết mô hình ECHO
• 1.5. Mô hình ECHO triển khai trên thế giới
• 1.6. Mô hình ECHO triển khai tại Việt Nam
• 1.7. Các qui định về ĐTTX/ĐT liên tục ở Việt Nam
• 1.8. Phương pháp đánh giá kết quả chương trình đào tạo Y khoa liên tục
• 1.8.1. Phương pháp đánh giá theo tháp Miller
• 1.8.2. Phương pháp đánh giá Kirk Patrick
• 1.8.3. Khung đánh giá của Moore và cộng sự 2009
• 1.9. Đánh giá sự thay đổi về kiến thức chuyên môn của học viên sau khi tham gia đào tạo theo mô hình ECHO
• 1.10. Sự thay đổi năng lực chuyên môn của học viên sau khi tham gia đào tạo theo mô hình ECHO
• 1.11. Sự đánh giá về tính chấp nhận, tính khả thi, tính bền vững của mô hình ECHO
• 1.12. Giới thiệu về chương trình đào tạo Y khoa liên tục theo mô hình ECHO tại Bệnh viện Nhi Trung ương
• 1.13. Vị trí và vai trò đào tạo tuyến dưới của Bệnh viện Nhi Trung ương trong hệ thống chỉ đạo tuyến Nhi khoa
• 1.14. Chương trình đào tạo Y khoa liên tục theo mô hình ECHO tại Bệnh viện Nhi Trung ương
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Thiết kế nghiên cứu
• 2.5. Chương trình can thiệp
• 2.6. Phương pháp đánh giá kết quả can thiệp
• 2.7. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 2.8. Các biến số nghiên cứu
• 2.8.1. Nghiên cứu định lượng
• 2.8.2. Nghiên cứu định tính
• 2.9. Công cụ thu thập số liệu
• 2.10. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.10.1. Số liệu thứ cấp (số liệu định lượng)
• 2.10.2. Số liệu sơ cấp (số liệu định tính)
• 2.11. Xử lý và phân tích số liệu
• 2.11.1. Số liệu định lượng
• 2.11.2. Số liệu định tính
• 2.12. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Sự thay đổi kiến thức chuyên môn của bác sĩ tham gia đào tạo Y khoa liên tục áp dụng mô hình ECHO của bệnh viện Nhi Trung ương
• 3.2. Đánh giá chung sự cải thiện kiến thức sau đào tạo so với trước đào tạo và sau đào tạo 3 tháng so với trước đào tạo
• 3.3. Sự cải thiện năng lực chuyên môn của bác sĩ tham gia mô hình ECHO của Bệnh viện Nhi Trung ương
• 3.4. Đánh giá cải thiện năng lực của học viên dựa vào khảo sát tự đánh giá của học viên
• 3.5. Đánh giá cải thiện năng lực của học viên do giảng viên thực hiện
• 3.6. Tính khả thi, tính chấp nhận và tính bền vững của chương trình Đào tạo Y khoa liên tục áp dụng mô hình ECHO
• 3.6.1. Kết quả về tính khả thi
• 3.6.2. Kết quả tính chấp nhận
• 3.6.3. Kết quả tính bền vững
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Mô hình ECHO có ý nghĩa trong việc nâng cao kiến thức của nhân viên y tế
• 4.2. Mô hình ECHO có ý nghĩa trong việc nâng cao năng lực chuyên môn của nhân viên y tế
• 4.3. Triển khai mô hình ECHO-Nhi khoa có tính khả thi, chấp nhận và tính bền vững
• 4.4. Hạn chế nghiên cứu
• 4.5. Những đóng góp mới của đề tài
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đào Tạo Y Khoa Liên Tục Cho Bác Sỹ

Đào tạo y khoa liên tục là một phần quan trọng trong việc nâng cao năng lực chuyên môn cho bác sỹ. Mô hình ECHO, viết tắt của 'Extension for Community Healthcare Outcomes', đã được áp dụng tại Bệnh viện Nhi Trung ương nhằm cải thiện chất lượng đào tạo. Mô hình này không chỉ giúp bác sỹ cập nhật kiến thức mà còn tạo ra một mạng lưới hỗ trợ giữa các chuyên gia và bác sỹ tuyến dưới.

1.1. Khái Niệm Về Đào Tạo Y Khoa Liên Tục

Đào tạo y khoa liên tục là quá trình học tập không ngừng của bác sỹ nhằm duy trì và nâng cao năng lực chuyên môn. Điều này bao gồm việc tham gia các khóa học, hội thảo và các chương trình đào tạo khác.

1.2. Vai Trò Của Mô Hình ECHO Trong Đào Tạo

Mô hình ECHO giúp kết nối các bác sỹ với chuyên gia thông qua các buổi thảo luận trực tuyến, từ đó nâng cao khả năng chẩn đoán và điều trị bệnh. Mô hình này đã chứng minh hiệu quả trong việc cải thiện kiến thức và kỹ năng cho bác sỹ.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Đào Tạo Y Khoa Liên Tục

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc triển khai đào tạo y khoa liên tục vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các bác sỹ thường thiếu thời gian và nguồn lực để tham gia các khóa học. Hơn nữa, việc áp dụng kiến thức mới vào thực tiễn cũng là một vấn đề lớn.

2.1. Thiếu Thời Gian Cho Đào Tạo

Nhiều bác sỹ bận rộn với công việc hàng ngày, dẫn đến việc khó khăn trong việc tham gia các khóa đào tạo. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cập nhật kiến thức mới.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Áp Dụng Kiến Thức

Việc áp dụng kiến thức mới vào thực tiễn lâm sàng thường gặp khó khăn do thiếu sự hỗ trợ và hướng dẫn từ các chuyên gia. Điều này có thể dẫn đến sự chậm trễ trong việc cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe.

III. Phương Pháp Đào Tạo Y Khoa Liên Tục Theo Mô Hình ECHO

Mô hình ECHO sử dụng công nghệ để kết nối các bác sỹ với chuyên gia, từ đó tạo ra một môi trường học tập tích cực. Phương pháp này bao gồm việc thảo luận ca lâm sàng và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn.

3.1. Thảo Luận Ca Lâm Sàng

Thảo luận ca lâm sàng là một phần quan trọng trong mô hình ECHO, giúp bác sỹ học hỏi từ các trường hợp thực tế và nhận được phản hồi từ chuyên gia.

3.2. Chia Sẻ Kinh Nghiệm Thực Tiễn

Mô hình ECHO khuyến khích việc chia sẻ kinh nghiệm giữa các bác sỹ, từ đó tạo ra một cộng đồng học tập mạnh mẽ và hỗ trợ lẫn nhau.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Mô Hình ECHO Tại Bệnh Viện Nhi Trung Ương

Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, mô hình ECHO đã được triển khai thành công, mang lại nhiều kết quả tích cực trong việc nâng cao năng lực cho bác sỹ. Các khóa học từ xa đã giúp bác sỹ tiếp cận kiến thức mới một cách hiệu quả.

4.1. Kết Quả Đào Tạo Sau Khi Áp Dụng Mô Hình ECHO

Kết quả cho thấy sự cải thiện rõ rệt về kiến thức và kỹ năng của bác sỹ sau khi tham gia các khóa học theo mô hình ECHO. Điều này đã góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho trẻ em.

4.2. Tính Khả Thi Và Bền Vững Của Mô Hình

Mô hình ECHO đã chứng minh tính khả thi và bền vững trong việc đào tạo y khoa liên tục. Sự hỗ trợ từ các chuyên gia và sự tham gia tích cực của bác sỹ là yếu tố quan trọng cho sự thành công này.

V. Kết Luận Về Đào Tạo Y Khoa Liên Tục Theo Mô Hình ECHO

Mô hình ECHO đã mở ra một hướng đi mới cho đào tạo y khoa liên tục tại Việt Nam. Việc áp dụng mô hình này không chỉ giúp nâng cao kiến thức cho bác sỹ mà còn cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng.

5.1. Tương Lai Của Đào Tạo Y Khoa Liên Tục

Tương lai của đào tạo y khoa liên tục sẽ tiếp tục phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ. Mô hình ECHO có thể được mở rộng ra nhiều chuyên khoa khác nhau.

5.2. Đề Xuất Để Nâng Cao Hiệu Quả Đào Tạo

Cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của mô hình ECHO và tìm ra các giải pháp tối ưu nhằm nâng cao chất lượng đào tạo y khoa liên tục.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Công trình nghiên cứu tiến sĩ chuyên ngành Quản lý Bệnh viện (Mã số: 9720802) của tác giả Lê Hồng Nhung, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Phạm Việt Cường tại Trường Đại học Y tế Công cộng phối hợp cùng Bệnh viện Nhi Trung ương, mang tựa đề: "Kết quả đào tạo y khoa liên tục cho bác sĩ áp dụng mô hình ECHO của Bệnh viện Nhi Trung ương". Đề tài đánh dấu bước chuyển mang tính tiên phong trong việc thiết lập mô hình can thiệp đào tạo y khoa liên tục (Continuing Medical Education - CME) và phát triển chuyên môn liên tục (Continuing Professional Development - CPD) dựa trên bằng chứng khoa học vững chắc tại Việt Nam.

Bối cảnh nghiên cứu diễn ra trong giai đoạn 2020–2021, khi đại dịch COVID-19 bùng phát dữ dội đặt ra thách thức kép cho hệ thống y tế: vừa phải thực hiện nghiêm ngặt quy định giãn cách xã hội, vừa phải duy trì và tăng cường năng lực khám chữa bệnh chuyên sâu tuyến cơ sở nhằm giảm tải cho tuyến trung ương. Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi xuất phát từ thực tiễn: mặc dù các hình thức y tế từ xa (Telemedicine/Telehealth) đã được Bộ Y tế thúc đẩy qua Quyết định 2628/QĐ-BYT, phần lớn vẫn phụ thuộc vào hệ thống phần cứng chuyên dụng đắt đỏ (như Policom trên giao thức HDLC) thiếu tính linh hoạt cá thể, đồng thời các khóa CME truyền thống chỉ dừng lại ở việc truyền thụ lý thuyết một chiều mà thiếu cơ chế giám sát thay đổi hành vi lâm sàng dài hạn. Chưa có nghiên cứu can thiệp hỗn hợp nào tại Việt Nam đánh giá toàn diện tính khả thi, tính chấp nhận, tính bền vững và sự cải thiện năng lực thực hành của bác sĩ sau đào tạo theo các nấc thang chuẩn mực quốc tế.

Nhằm giải quyết triệt để vấn đề này, luận án xác lập 3 câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết cụ thể:

1. Câu hỏi 1 (RQ1): Chương trình đào tạo áp dụng mô hình ECHO có tạo ra sự cải thiện có ý nghĩa thống kê về điểm số kiến thức chuyên môn của bác sĩ ngay sau đào tạo và duy trì sau 3 tháng hay không? (Giả thuyết H1: Điểm số bài thi kiến thức sau đào tạo và sau 3 tháng cao hơn có ý nghĩa thống kê so với trước đào tạo, $p < 0,05$).
2. Câu hỏi 2 (RQ2): Mô hình ECHO có nâng cao năng lực thực hành lâm sàng và khả năng đáp ứng công việc thực tế của bác sĩ tuyến dưới thông qua tự đánh giá và đánh giá khách quan của chuyên gia hay không? (Giả thuyết H2: Tồn tại sự gia tăng đáng kể về mức độ tự tin, kỹ năng biện luận lâm sàng qua Case-based Discussion - CBD và quan sát thực hành Mini-CEX).
3. Câu hỏi 3 (RQ3): Mô hình đào tạo ECHO có đáp ứng đầy đủ các chỉ số về tính chấp nhận, tính khả thi và tính bền vững theo khung khoa học thực thi khi tích hợp vào hệ thống chỉ đạo tuyến tại Việt Nam? (Giả thuyết H3: Mô hình đạt mức độ sẵn sàng tổ chức cao, tối ưu hóa chi phí hạ tầng và được thể chế hóa thành công).

Khung lý thuyết của nghiên cứu tích hợp đa chiều giữa Thuyết Nhận thức Xã hội (Social Cognitive Theory - Bandura), Thuyết Học tập theo Tình huống (Situated Learning Theory - Lave & Wenger), Thuyết Cộng đồng Thực hành (Community of Practice - Vygotsky), cùng Khung đánh giá hiệu quả CME 7 cấp độ của Moore et al. (2009) và Khung Nghiên cứu Triển khai CFIR (Damschroder et al., 2009; Serhal et al., 2018).

Phạm vi can thiệp của nghiên cứu bao phủ 18 bệnh viện vệ tinh chuyên khoa Sản Nhi khu vực phía Bắc với 22 phiên đào tạo trực tuyến chính thức thuộc 3 chuyên khoa mũi nhọn: Hô hấp Nhi khoa, Bệnh lý Sơ sinh và Tim mạch Nhi khoa. Mỗi phiên tích hợp chặt chẽ 45 phút bài giảng cập nhật và 60–90 phút thảo luận ca bệnh thực tế ẩn danh. Đề tài được phê duyệt đạo đức sinh học nghiêm ngặt bởi Hội đồng Đạo đức Trường Đại học Y tế Công cộng (QĐ: 261/2020/YTCC-HĐ3) và Bệnh viện Nhi Trung ương (QĐ: 883/BVNTW-VNCSKKTE).

---

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế cho thấy sự tiến hóa rõ rệt của các phương thức giáo dục y khoa từ xa. Mô hình E-learning thời kỳ đầu (từ máy chấm điểm của Pressey 1924, Skinner 1958 đến hệ thống PLATO 1960) chủ yếu tập trung vào việc tự học độc lập của cá nhân (online learning) mà thiếu đi sự tương tác xã hội liên tục (Sims, 2015). Telemedicine truyền thống xuất hiện từ những năm 1970–2000 dù giúp kết nối chuyên gia nhưng thường xuyên đối mặt với rào cản chi phí cơ sở hạ tầng, sự thiếu hụt cam kết chia sẻ liên tục và khó khăn trong duy trì cộng đồng thực hành ảo (Bashshur et al., 2005; Grone & Garcia-Barbero, 2004).

Năm 2003, Sanjeev Arora và cộng sự tại Đại học New Mexico (Hoa Kỳ) đã tạo ra bước đột phá khi phát triển mô hình ECHO (Extension for Community Healthcare Outcomes) dựa trên 4 trụ cột cốt lõi:

• A (Amplification): Sử dụng công nghệ hội nghị truyền hình đa điểm (Zoom-plus, iECHO) để lan tỏa tri thức y khoa khan hiếm từ trung tâm học thuật (Hub) đến các trạm y tế cơ sở (Spokes);
• B (Best Practice): Chuẩn hóa và phổ biến các hướng dẫn thực hành lâm sàng dựa trên bằng chứng;
• C (Case-based Learning): Học tập tương tác thông qua phân tích ca bệnh thực tế;
• D (Database): Xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung để giám sát, đánh giá kết quả can thiệp đa chiều.

Y văn ghi nhận những tranh luận học thuật sâu sắc về tính hiệu quả của các mô hình giáo dục trực tuyến. Một luồng quan điểm cho rằng tự đánh giá năng lực (self-reported assessment) qua các bản tự báo cáo (DOCs) thường mang tính chủ quan, dễ bị thổi phồng do kỳ vọng của người học (Dunning et al., 2004; Davis et al., 2006). Ngược lại, những người ủng hộ mô hình ECHO chứng minh rằng cơ chế học tập tương tác vòng lặp (learning loops) và nguyên lý "cùng dạy, cùng học" (all teach, all learn) tạo ra sự chuyển hóa sâu sắc về hành vi chuyên môn.

Về mặt thực chứng, nghiên cứu đối chứng kinh điển của Arora et al. (2011) về điều trị viêm gan virus C (HCV) đã công bố số liệu đột phá: tỷ lệ đáp ứng virus bền vững của bệnh nhân được điều trị bởi các bác sĩ cơ sở qua mô hình ECHO hoàn toàn tương đương với bệnh nhân được điều trị trực tiếp bởi chuyên gia hàng đầu tại Đại học New Mexico:

"kết quả điều trị viêm gan virus C (HCV) tại Đại học New Mexico với kết quả điều trị tại 21 điểm cầu thông qua mô hình ECHO không có sự khác biệt (UNM: 45,8%; điểm cầu ECHO: 49,7%; p = 0,89)"

Tại các quốc gia đang phát triển, mô hình NIMHANS-ECHO (Ấn Độ) chứng minh năng lực mở rộng đào tạo sức khỏe tâm thần trên quy mô toàn quốc (Komaromy et al., 2016; Mehrotra et al., 2018). Trong lĩnh vực lão khoa, Catic et al. (2014) với dự án ECHO-Age chỉ ra rằng:

"những bệnh nhân được điều trị bởi những bác sĩ tham gia chương trình ECHO tuân thủ đúng khuyến nghị điều trị mà chuyên gia chia sẻ có thời gian nằm viện thấp hơn và cải thiện lâm sàng rõ rệt với p <0,005"

Nghiên cứu của Qaddoumi et al. cũng ghi nhận:

"91% người trình bày ca bệnh sau khi tham gia thảo luận đã tuân thủ khuyến nghị lâm sàng"

Luận án của Lê Hồng Nhung định vị chính xác vào khoảng trống lý luận và thực tiễn của y tế Việt Nam: chuyển dịch mô hình đào tạo từ xa từ hội chẩn sự vụ thụ động sang hệ thống nâng cao năng lực chủ động, đa tầng, có đối sánh đa nguồn và đo lường theo chuẩn quốc tế tại một bệnh viện chuyên khoa nhi tuyến cuối.

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và làm phong phú Thuyết Nhận thức Xã hội của Albert Bandura trong bối cảnh quản trị giáo dục y khoa từ xa. Bằng chứng thực nghiệm khẳng định rằng mức độ tự tin và năng lực tự chủ (self-efficacy) của bác sĩ tuyến dưới không chỉ được thúc đẩy bởi kiến thức hàn lâm đơn thuần, mà được củng cố thông qua quá trình tương tác liên tục với các chuyên gia đầu ngành (Subject Matter Experts - SMEs) và mạng lưới đồng nghiệp. Việc giải quyết các ca bệnh thực tế phức tạp (như viêm phổi thở máy, bệnh màng trong ở trẻ non tháng, tim bẩm sinh phức tạp) trong môi trường ảo phi phán xét đã phá vỡ rào cản tâm lý e ngại, chuyển hóa niềm tin cá nhân thành hành vi lâm sàng chuẩn mực.

Đồng thời, nghiên cứu chứng minh tính đúng đắn của Thuyết Học tập theo Tình huống (Jean Lave) và Thuyết Cộng đồng Thực hành (Vygotsky). Mạng lưới kết nối giữa Hub (Bệnh viện Nhi Trung ương) và 18 Spokes (Bệnh viện vệ tinh) đã hình thành nên một "Cộng đồng thực hành ảo" (Virtual Community of Practice), nơi ranh giới phân cấp học vị bị xóa bỏ, tạo điều kiện cho quá trình khuếch tán tri thức diễn ra hai chiều theo vòng lặp học tập (learning loops).

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án là sự hợp nhất chuẩn mực giữa 3 hệ thống đánh giá quốc tế:

1. Khung 7 cấp độ Moore et al. (2009): Khảo sát từ cấp độ 1 (Tỷ lệ tham gia), cấp độ 2 (Sự hài lòng), cấp độ 3A/3B (Kiến thức lý thuyết/thực hành), cấp độ 4 (Năng lực thực hành) đến cấp độ 5 (Thay đổi hành vi lâm sàng tại cơ sở).
2. Tháp Năng lực Miller (1990): Đánh giá học viên qua 4 tầng nhận thức và thực hành: Biết (Knows) $\rightarrow$ Biết cách làm (Knows How) $\rightarrow$ Chỉ ra cách làm (Shows How - qua CBD) $\rightarrow$ Làm trong thực tế (Does - qua Mini-CEX).
3. Khung Khoa học Triển khai CFIR & Serhal (2018): Đánh giá tính sẵn sàng của tổ chức qua 5 miền cấu trúc (Đặc trưng can thiệp, Bối cảnh bên ngoài, Bối cảnh bên trong, Đặc điểm cá nhân và Quy trình triển khai) nhằm đo lường tính khả thi, tính chấp nhận và tính bền vững.

Điều kiện biên (boundary conditions) của mô hình được xác lập rõ ràng: can thiệp phát huy hiệu quả tối ưu trong hệ sinh thái chỉ đạo tuyến có sẵn cam kết lãnh đạo, người học có nền tảng y khoa chuyên môn nhất định và hạ tầng internet đảm bảo tương tác âm thanh - hình ảnh thời gian thực.

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế phương pháp kết hợp (Mixed-Methods Implementation Research Design) với sự phối hợp chặt chẽ giữa định lượng và định tính theo triết lý thực chứng diễn giải (Pragmatic / Critical Realism):

• Nghiên cứu định lượng can thiệp theo chiều dọc (Longitudinal Intervention Study): Thiết kế trước - sau (Pre-test vs. Post-test) và theo dõi đánh giá sau can thiệp 3 tháng (3-month follow-up) nhằm kiểm định độ bền vững của kiến thức và năng lực.
• Nghiên cứu định tính: Sử dụng phỏng vấn sâu (PVS) cá nhân và thảo luận nhóm (TLN) đối với lãnh đạo bệnh viện, chuyên gia giảng viên (Hub) và học viên (Spokes) nhằm giải mã cơ chế tâm lý, rào cản tổ chức và các yếu tố thuận lợi của quá trình thực thi.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình can thiệp và thu thập số liệu tuân thủ các bước chuẩn hóa nghiêm ngặt:

• Tiêu chí tuyển chọn (Inclusion criteria): Bác sĩ đang trực tiếp thực hiện công tác khám chữa bệnh Nhi khoa tại 18 bệnh viện vệ tinh khu vực phía Bắc, tự nguyện cam kết tham gia tối thiểu 80% thời lượng các phiên học và hoàn thành đầy đủ các bài đánh giá.
• Công cụ đo lường:
  • Bộ câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn (MCQs) chuẩn hóa được thẩm định bởi Hội đồng Khoa học Viện Nghiên cứu Sức khỏe Trẻ em.
  • Bảng kiểm Thảo luận Ca bệnh (Case-based Discussion - CBD) đánh giá kỹ năng biện luận lâm sàng, chỉ định cận lâm sàng và chiến lược xử trí.
  • Bảng kiểm Đánh giá Hành vi Lâm sàng (Mini-Clinical Evaluation Exercise - Mini-CEX) gồm 7 tiêu chí quan sát thực hành trực tiếp tại buồng bệnh sau 3 tháng.
  • Khung hướng dẫn phỏng vấn định tính bán cấu trúc phát triển từ Khung CFIR của Serhal et al. (2018).
• Tam giác hóa dữ liệu (Data & Method Triangulation): Kết hợp đa nguồn dữ liệu giữa điểm số khách quan, kết quả tự báo cáo của học viên, đánh giá độc lập của chuyên gia tuyến trên và dữ liệu phỏng vấn sâu lãnh đạo quản lý.

Data và phân tích

Số liệu định lượng được làm sạch, mã hóa và phân tích trên phần mềm SPSS phiên bản 22.0 và Stata.

• Sử dụng các kiểm định thống kê suy luận: Paired t-test (kiểm định t từng cặp) hoặc Wilcoxon signed-rank test cho biến liên tục phân phối chuẩn/không chuẩn để so sánh điểm số trước - sau đào tạo và sau 3 tháng; Chi-square test ($\chi^2$) và Fisher’s exact test để phân tích mối liên quan giữa các biến số nhân khẩu học (trình độ chuyên môn, thâm niên công tác, tuyến bệnh viện) với mức độ cải thiện kiến thức.
• Dữ liệu định tính được gỡ băng nguyên văn (verbatim), mã hóa theo chủ đề (thematic analysis) bằng phần mềm NVivo dựa trên khung lý thuyết CFIR với độ tin cậy liên thẩm định viên cao.

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án mang lại 5 phát hiện then chốt có giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc:

1. Sự bứt phá và duy trì kiến thức chuyên môn bền vững: Điểm số đánh giá kiến thức của học viên sau đào tạo (Post-test) ở cả 3 chương trình Hô hấp, Sơ sinh và Tim mạch đều tăng vượt bậc so với trước đào tạo (Pre-test) có ý nghĩa thống kê cao ($p < 0,001$). Đáng chú ý, kết quả kiểm tra sau 3 tháng cho thấy điểm số duy trì ổn định, chứng minh kiến thức tiếp thu qua thảo luận ca bệnh lâm sàng có độ khắc sâu dài hạn vượt trội so với đào tạo lý thuyết thuần túy.
2. Nâng cao năng lực biện luận lâm sàng qua Case-based Discussion (CBD): Học viên có sự chuyển biến rõ rệt về năng lực tư duy chẩn đoán phân biệt, khai thác tiền sử bệnh và chỉ định cận lâm sàng hợp lý. Tỷ lệ học viên đạt mức thành thạo độc lập trong xử trí các ca bệnh nặng tại chỗ tăng cao.
3. Thay đổi hành vi lâm sàng thực tế được kiểm chứng bằng Mini-CEX: Đánh giá giám sát trực tiếp tại 18 bệnh viện vệ tinh sau 3 tháng đào tạo ghi nhận bác sĩ đã tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn điều trị chuẩn quốc gia, áp dụng thành thạo các kỹ thuật hỗ trợ hô hấp tiên tiến (như thở CPAP, DuoPAP, thở máy chỉ số cao, liệu pháp Surfactant) và chẩn đoán sớm các dị tật tim bẩm sinh phức tạp.
4. Khẳng định tính khả thi và chấp nhận vượt trội: 100% các bệnh viện vệ tinh đánh giá mô hình ECHO có tính khả thi kỹ thuật cao nhờ tận dụng hạ tầng mạng thông thường qua ứng dụng Zoom-plus/iECHO, tiết kiệm hàng trăm triệu đồng chi phí đầu tư thiết bị chuyên dụng so với Telehealth truyền thống. Tỷ lệ hài lòng và chấp nhận của học viên và giảng viên đạt xấp xỉ tuyệt đối.
5. Hiệu ứng lan tỏa tổ chức (Institutional Spillover): Bác sĩ sau khi tham gia ECHO trở thành các "hạt nhân chuyên môn" tại địa phương, chủ động tập huấn lại cho đồng nghiệp trong khoa, góp phần chuẩn hóa quy trình điều trị nội bộ và hạ thấp tỷ lệ chuyển tuyến không cần thiết.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Bổ sung luận cứ thực nghiệm vững chắc cho Khoa học Triển khai (Implementation Science) trong y tế tại các quốc gia thu nhập trung bình thấp (LMICs), chứng minh tính khả thi của việc tích hợp tháp Miller và khung Moore vào đánh giá CME trực tuyến.
• Về mặt phương pháp luận: Chuẩn hóa bộ công cụ đánh giá năng lực lâm sàng đa nguồn (Pre/Post test, CBD, Mini-CEX, CFIR readiness tool) có thể nhân rộng sang mọi chuyên khoa khác như Hồi sức Cấp cứu, Ngoại khoa, Ung bướu và Truyền nhiễm.
• Về mặt quản lý bệnh viện: Cung cấp mô hình quản trị đào tạo tối ưu chi phí, nâng cao hiệu quả công tác chỉ đạo tuyến, rút ngắn khoảng cách trình độ giữa tuyến trung ương và địa phương.
• Về mặt chính sách y tế công cộng: Cung cấp cơ sở khoa học để Bộ Y tế hoàn thiện khung pháp lý về Đào tạo Y khoa liên tục trực tuyến (sửa đổi, bổ sung Thông tư 22/2013/TT-BYT và Thông tư 26/2020/TT-BYT), thúc đẩy Đề án Khám chữa bệnh từ xa quốc gia.

---

Limitations và Future Research

Mặc dù đạt được những kết quả đột phá, luận án thẳng thắn thừa nhận 4 hạn chế nghiên cứu mang tính khách quan:

1. Giới hạn mẫu chuyên khoa và thời gian: Nghiên cứu chỉ tập trung vào 3 chuyên đề lâm sàng (Hô hấp, Sơ sinh, Tim mạch) trong phạm vi 18 bệnh viện vệ tinh khu vực phía Bắc trong năm can thiệp 2020.
2. Chưa đo lường trực tiếp cấp độ 6 và 7 của Khung Moore: Do điều kiện nguồn lực và biến động của dịch bệnh COVID-19, đề tài chưa thể thu thập đầy đủ bộ chỉ số lâm sàng dài hạn của bệnh nhân (như tỷ lệ tử vong sơ sinh toàn tỉnh, biến chứng dài hạn) và chỉ số sức khỏe quần thể cộng đồng (Moore Level 6 & 7).
3. Hiện tượng tự báo cáo (Self-reporting bias): Một phần dữ liệu khảo sát mức độ tự tin ban đầu của học viên có thể chịu ảnh hưởng của tâm lý chủ quan hoặc hiệu ứng mong muốn xã hội (social desirability bias).
4. Sự không đồng đều về hạ tầng kỹ thuật: Một số bệnh viện tuyến huyện xa xôi thỉnh thoảng gặp sự cố đường truyền internet, ảnh hưởng cục bộ đến chất lượng truyền phát hình ảnh phân giải cao trong các ca bệnh tim mạch.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda) cần tập trung vào:

• Mở rộng quy mô can thiệp ngẫu nhiên có đối chứng (Cluster Randomized Controlled Trials - cRCT) so sánh trực tiếp mô hình ECHO với các phương thức CME truyền thống.
• Thiết lập hệ thống liên kết dữ liệu bệnh án điện tử (EMR) để đo lường định lượng sự cải thiện sống còn của người bệnh (Patient Outcomes) tại các bệnh viện vệ tinh sau 12–24 tháng can thiệp.
• Đánh giá hiệu quả kinh tế y tế (Cost-Effectiveness Analysis - CEA) lượng hóa chi phí tiết kiệm được từ việc giảm chuyển viện tuyến trên.

---

Tác động và ảnh hưởng

Nghiên cứu mang lại những giá trị tác động sâu rộng trên nhiều bình diện:

• Tác động học thuật (Academic Impact): Tạo tiền đề cho hàng loạt công bố quốc tế chất lượng cao trên các tạp chí thuộc danh mục ISI/Scopus về giáo dục y khoa và quản lý y tế; định hình tiêu chuẩn phương pháp luận đánh giá CME cho các viện trường y dược trên toàn quốc.
• Chuyển đổi hệ thống y tế (Health System Transformation): Nâng cao thực chất năng lực tự chủ điều trị tại chỗ của 18 bệnh viện Sản Nhi tỉnh phía Bắc; giải quyết căn bản tình trạng quá tải bệnh nhân nặng tại Bệnh viện Nhi Trung ương.
• Tác động chính sách vĩ mô (Policy Influence): Trở thành mô hình tham chiếu thực tiễn phục vụ Cục Quản lý Khám chữa bệnh và Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) trong việc thẩm định và cấp mã chứng chỉ đào tạo y khoa liên tục trực tuyến trên toàn quốc.
• Lợi ích kinh tế - xã hội định lượng: Tiết kiệm hàng tỷ đồng ngân sách đào tạo tập trung và giảm thiểu chi phí chuyển tuyến đắt đỏ cho hàng ngàn gia đình bệnh nhi nghèo ở vùng sâu, vùng xa.

---

Đối tượng hưởng lợi

1. Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Kế thừa một khung nghiên cứu phương pháp kết hợp mẫu mực, bộ câu hỏi chuẩn hóa và các bằng chứng thực nghiệm giá trị cao về khoa học triển khai.
2. Bác sĩ lâm sàng tuyến cơ sở: Được thụ hưởng phương thức đào tạo hiện đại, cập nhật liên tục phác đồ chuẩn quốc tế mà không phải rời bỏ vị trí công tác, gia tăng sự tự tin nghề nghiệp.
3. Nhà quản lý bệnh viện tuyến tỉnh và trung ương: Sở hữu công cụ quản trị nguồn nhân lực hiệu quả, tối ưu hóa phân bổ nguồn lực chỉ đạo tuyến và kiểm soát chất lượng khám chữa bệnh.
4. Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Y tế, Sở Y tế): Có được cứ liệu khoa học tin cậy để hoạch định chiến lược phát triển mạng lưới y tế từ xa bền vững.
5. Bệnh nhi và gia đình: Được chẩn đoán sớm, cấp cứu kịp thời và điều trị hiệu quả ngay tại địa phương, giảm thiểu gánh nặng tài chính và rủi ro chuyển viện đường dài.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Đóng góp lý thuyết nổi bật nhất của luận án là việc chứng minh sự tích hợp thành công giữa Thuyết Nhận thức Xã hội (Bandura) và Khung Đánh giá 7 Cấp độ Moore et al. (2009) trong môi trường đào tạo y khoa trực tuyến tại một quốc gia đang phát triển. Nghiên cứu đã chứng minh rằng Self-efficacy (Hiệu quả bản thân) là biến số trung gian cốt lõi thúc đẩy quá trình chuyển hóa từ tri thức tiếp thu (Knows/Knows How) sang hành vi lâm sàng thực tế (Shows How/Does), giải quyết được hạn chế đứt gãy giữa lý thuyết và thực hành vốn tồn tại trong các mô hình CME truyền thống.

2. Đổi mới phương pháp luận của nghiên cứu khi so sánh với ít nhất 2 nghiên cứu quốc tế trước đây?

So với các nghiên cứu của Arora et al. (2007, 2011) chủ yếu dựa vào thiết kế thuần tập quan sát bệnh nhân viêm gan C hoặc nghiên cứu của Mehrotra et al. (2018) chỉ dừng lại ở phỏng vấn định tính mô tả, luận án của Lê Hồng Nhung đã thực hiện thiết kế can thiệp đa tầng phức hợp kết hợp đa nguồn:

• Đo lường kiến thức theo chiều dọc 3 thời điểm (Pre-test, Post-test, Post-test 3 tháng);
• Kết hợp công cụ quan sát thực hành trực tiếp tại hiện trường (Mini-CEX) và thảo luận ca bệnh (CBD);
• Đánh giá tính sẵn sàng và kết quả thực thi dựa trên bộ công cụ CFIR chuẩn hóa của Serhal et al. (2018).

3. Phát hiện bất ngờ nhất (Most surprising finding) được hỗ trợ bởi dữ liệu thực chứng là gì?

Phát hiện bất ngờ nhất là sự duy trì điểm số kiến thức chuyên môn sau 3 tháng không hề bị suy giảm (knowledge decay) như các khóa học ngắn hạn truyền thống, mà vẫn giữ ở mức cao tương đương thời điểm ngay sau đào tạo ($p < 0,001$ so với trước đào tạo). Dữ liệu định tính giải mã rằng việc học tập gắn liền với ca bệnh thực tế (CBD) đã kích hoạt cơ chế ghi nhớ sâu sắc thông qua trải nghiệm lâm sàng sống động.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân rộng (Replication Protocol) chuẩn hóa không?

Luận án cung cấp trọn vẹn một Replication Protocol chuẩn hóa gồm 4 giai đoạn dựa trên quy trình của Serhal et al.:

• Giai đoạn A (Lập kế hoạch): Xác định nhu cầu, thẩm định chương trình qua Hội đồng Khoa học, thiết lập hạ tầng Zoom-plus/iECHO;
• Giai đoạn B (Thu hút & Tuyển sinh): Cam kết giữa Hub và 18 bệnh viện vệ tinh, phân công SMEs;
• Giai đoạn C (Thực thi chuẩn hóa): Khóa học 2 tuần với cấu trúc cố định 45 phút lý thuyết + 60–90 phút thảo luận ca bệnh ẩn danh;
• Giai đoạn D (Giám sát & Đánh giá): Bộ bảng kiểm Pre/Post test, mẫu CBD, bảng kiểm Mini-CEX và tiêu chuẩn chứng nhận CME theo Thông tư 22/26 của Bộ Y tế.

5. Định hướng chương trình nghiên cứu 10 năm (10-year research agenda) được vạch ra như thế nào?

Chương trình nghiên cứu dài hạn hướng tới:

1. Mở rộng mô hình ECHO sang 100% các chuyên khoa Nhi (Hồi sức tích cực, Ngoại nhi, Thần kinh, Huyết học truyền máu, Dị ứng miễn dịch);
2. Xây dựng nền tảng Superhub quốc gia tại Bệnh viện Nhi Trung ương để đào tạo và chuyển giao công nghệ điều phối Hub cho các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh;
3. Tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống hỗ trợ ra quyết định lâm sàng (CDSS) vào các phiên thảo luận ca bệnh trực tuyến;
4. Triển khai nghiên cứu dịch tễ học quần thể đo lường tác động của mô hình ECHO đối với việc giảm tỷ lệ tử vong trẻ dưới 5 tuổi trên phạm vi toàn quốc đến năm 2035.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Lê Hồng Nhung đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu đề ra, mang lại những giá trị cốt lõi mang tính bước ngoặt:

1. Minh chứng thực nghiệm vững chắc: Khẳng định mô hình ECHO nâng cao vượt bậc và duy trì bền vững kiến thức chuyên môn của bác sĩ tuyến dưới ($p < 0,001$), đồng thời tối ưu hóa năng lực biện luận lâm sàng thông qua thảo luận ca bệnh thực tế.
2. Kiểm chứng thay đổi hành vi lâm sàng: Xác thực sự chuẩn hóa hành vi thực hành tại cơ sở thông qua công cụ đánh giá Mini-CEX trực tiếp tại 18 bệnh viện vệ tinh sau 3 tháng theo dõi.
3. Xác lập tính khả thi, chấp nhận và bền vững: Chứng minh mô hình ECHO hoàn toàn tương thích với hệ thống chỉ đạo tuyến tại Việt Nam, tối ưu hóa chi phí đầu tư công nghệ và đáp ứng đầy đủ các quy định pháp lý về CME/CPD của Bộ Y tế.
4. Đóng góp phương pháp luận chuẩn mực: Thiết lập bộ công cụ nghiên cứu kết hợp đa chiều (Pre/Post/3-month test, CBD, Mini-CEX, CFIR) làm hình mẫu cho các nghiên cứu khoa học thực thi trong y tế.
5. Mở ra các hướng nghiên cứu mới: Đặt nền móng cho việc nghiên cứu tác động của mô hình giáo dục trực tuyến lên tỷ lệ sống còn của người bệnh (Moore Level 6) và các chỉ số sức khỏe cộng đồng vĩ mô (Moore Level 7).
6. Giá trị di sản trường tồn: Tạo dựng một mô hình can thiệp có khả năng nhân rộng toàn quốc, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe trẻ em Việt Nam trong kỷ nguyên số hóa y tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Khái niệm về năng lực, kiến thức, kỹ năng, Đào tạo Y khoa liên tục (CME). Theo định nghĩa của Hội đồng công nhận Đào tạo Y khoa sau đại học (Hoa Kỳ) (ACGME) (22): Năng lực được hiểu là năng lực chuyên môn của người thực hành Y khoa, thể hiện sự thành thạo trong giao tiếp, nền tảng cơ bản về kiến thức y học, kỹ năng thực hành lâm sàng và phát triển đạo đức nghề nghiệp. Kiến thức: là tổng hợp các kiến thức được đánh giá dựa trên lý thuyết bao gồm i) các kiến thức khoa học cơ bản như giải phẫu, hóa sinh, vi sinh, miễn dịch; ii) kiến thức bệnh học như giải phẫu bệnh, sinh lý bệnh; iii) kiến thức chuyên khoa như sản khoa, nhi khoa, ngoại khoa, nội khoa; iv) kiến thức khoa học xã hội như: dịch tễ học, tâm lý học, đa dạng văn hóa, kinh tế y tế.

Hiện nay, trong khung đánh giá năng lực của Bộ Y tế Việt Nam, kiến thức đang được đánh giá ở các mục như i, ii, iii (23). Kỹ năng: được đo lường ở các khía cạnh đó là: i) kỹ năng giao tiếp ứng xử với đồng nghiệp, bệnh nhân; ii) kỹ năng thể hiện tính chuyên nghiệp trong chuyên môn gồm (khai thác bệnh sử, biện luận lâm sàng, kỹ năng trong làm việc trong xử lý ca bệnh, thực hành dựa trên quy chế bệnh viện. Trong đó kỹ năng biện luận lâm sàng tức là thể hiện sự công nhận các vấn đề y học thông thường và suy luận theo giả thuyết cho các vấn đề y học phức tạp nếu nằm ngoài lĩnh vực chuyên môn của họ. Biện luận lâm sàng thể hiện mức độ chuyên nghiệp trong năng lực của bác sĩ thường hoạt động liên quan đến việc giải thích cách thức làm việc được xây dựng dựa trên mạng lưới tổng hợp kiến thức về lý thuyết khoa học và kinh nghiệm thực hành trong y khoa.

Các mạng lưới này giúp bác sĩ bắt đầu quá trình giải quyết vấn đề từ những thông tin tối thiểu và sử dụng thông tin tiếp theo để tinh chỉnh hiểu biết về vấn đề y học. Suy ngẫm cho phép bác sĩ kiểm tra các chiến lược lý luận lâm sàng của riêng họ (24). Đạo đức nghề nghiệp: thể hiện bằng thái độ của người bác sĩ trong thực hành lâm sàng được bệnh nhân và đồng nghiệp đánh giá chính xác hơn so với các cơ quan cấp phép và hay lãnh đạo cấp trên. Đạo đức nghề nghiệp được thể hiện ở các khía cạnh vô hình, 5 không đo lường được như sự tin cậy, tính chuyên nghiệp (25).

Nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng cảm xúc là trung tâm của mọi phán đoán và ra quyết định lâm sàng cụ thể là chỉ số trí tuệ cảm xúc (emotional intelligence) và sự tự tin về bản thân (self-efficacy) trong thực hành lâm sàng (26). Đào tạo Y khoa liên tục (CME): Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới (WHO): "Đào tạo Y khoa liên tục- CME là một hoạt động được xác định rõ ràng để phát triển chuyên môn của cán bộ y tế, dẫn đến việc cải thiện chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân. CME bao gồm tất cả các hoạt động học tập mà cán bộ y tế mong muốn thực hiện để có thể thường xuyên, liên tục nâng cao năng lực chuyên môn của mình”(27). Từ thập niên 2000, sự ra đời của thuật ngữ “phát triển nghề nghiệp liên tục” CPD viết tắt của Continuing Professional Development dần được sử dụng rộng rãi và thay thế cho thuật ngữ CME tại một số quốc gia phát triển như Vương Quốc Anh, Úc, Canada, Mỹ và một số nơi ở Châu Âu: "CPD là tất cả quá trình đào tạo ngoài giáo dục đại học hoặc đào tạo sau đại học giúp duy trì và cải thiện khả năng của mình bao gồm quá trình đào tạo để cải thiện kiến thức, kỹ năng, thái độ, hành vi trên tất cả các lãnh vực trong quá trình làm việc.

CPD bao gồm cả hoạt động học tập chính thức và không chính thức”(28). Trên thực tế, sự phân biệt giữa CPD và CME là không rõ ràng, tuy nhiên theo các chuyên gia đào tạo cho rằng CPD bao trùm CME, hay nói cách khác CME là một phần của CPD (28). Về bản chất, hệ thống CPD có một sự khác biệt với CME đó là lấy sự chăm sóc bệnh nhân làm trung tâm; làm việc trong sự hợp tác đa chuyên ngành để giải quyết ca bệnh; khai thác thực hành dựa trên bằng chứng y khoa; áp dụng sự cải thiện chất lượng; và sử dụng công nghệ thông tin dành cho sức khỏe để thúc đẩy sự hợp tác tốt hơn giữa các nhà lâm sàng nhằm thúc đẩy sự cải thiện trong chăm sóc sức khỏe người bệnh (29), (30). Trong ngành Y tế, đào tạo y khoa liên tục là công tác quan trọng nhằm tăng cường chất lượng đội ngũ nhân lực y tế.

“Nghề Y có đặc thù quan trọng do gắn liền với tính mạng và sức khỏe của con người, việc cập nhật liên tục những kiến thức, kỹ thuật mới, hạn chế tối thiểu sai sót chuyên môn là nhiệm vụ bắt buộc với mọi người hành nghề. Trên thế giới đào tạo y khoa liên tục luôn gắn liền lịch sử ra đời và phát triển của nghề Y. Trong bối cảnh hiện nay với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và nhu cầu ngày càng cao về chất lượng dịch vụ y tế, việc đào tạo liên tục càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết” 6 (23). Các hình thức đào tạo từ xa 1.

E-learning: có nghĩa là “học tập điện tử”, đặc trưng cho các hệ thống giáo dục vào đầu thế kỷ 21. Năm 2008, định nghĩa “E-learning” là mô hình đào tạo trong đó sử dụng các công nghệ hiện đại và internet để cải thiện chất lượng học tập khi tiếp cận nguồn tài nguyên, dịch vụ và sự cộng tác từ xa” (31, 32). Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng cho rằng “học tập điện tử” là một công cụ giao tiếp, tương tác và gắn với vai trò thứ yếu cho các khía cạnh khác như công nghệ thông tin”(33, 34). E-Learning đầu tiên được cung cấp bởi Isaac Pitman vào những năm 1840, người đã dạy học sinh của mình tốc ký qua thư từ.

Năm 1924, máy chấm điểm đầu tiên được phát minh bởi Sidney Pressey, người đã thiết kế một bộ máy nhỏ cho điểm kiểm tra và thực hiện việc học tập theo chương trình trực tuyến sơ khai (35). Vào năm 1958 Burrhus Frederic Skinner, một nhà tâm lý học Harvard đã chế tạo ra một máy dạy học mà qua đó học viên và giảng viên có thể phản hồi ngay lập tức, cho phép những sinh viên thực hiện một hướng dẫn được lập trình rõ ràng và ngắn gọn liên quan đến mục tiêu học tập (35). Tuy nhiên, mãi đến năm 1960, chương trình đào tạo dựa trên máy tính đầu tiên mới được thiết kế cho sinh viên, được gọi là PLATO (Lập trình Logic cho các hoạt động dạy học tự động). Chương trình này ban đầu được thiết kế cho sinh viên theo học tại Đại học Illinois, nhưng cuối cùng đã được sử dụng trong hầu hết các trường học trong toàn khu vực nước Mỹ (36).

Sau đó, vào những năm 1970, Trung tâm Nghiên cứu Palo Alto đã thiết kế một máy tính di động với đồ họa có độ phân giải cao, được gọi là Alan Kay’s Dynabook. Những phát minh ban đầu này đã dẫn đến sự ra đời của máy tính Macintosh và các giao diện người dùng đồ họa được sử dụng trong các thiết bị khác nhau ngày nay (35). Mặc dù sự phát triển các phần mềm trong giáo dục là quan trọng, E-learning đã được thúc đẩy mạnh mẽ với sự xuất hiện của Internet trong những năm 1990. Sự kết nối giao tiếp được cung cấp bởi Internet và các nguồn tài nguyên rộng lớn có sẵn thông qua World Wide Web là nền tảng chính của học tập điện tử ngày nay (35).

Vào đầu những năm 1990, một số trường học đã được thành lập chỉ cung cấp các khóa học trực tuyến, do đó tối đa hóa khả năng của Internet để cung cấp giáo dục cho những người trước đây 7 không thể theo học đại học vì hạn chế về địa lý hoặc thời gian. Vào những năm 2000, các doanh nghiệp bắt đầu sử dụng E-Learning để đào tạo nhân viên của mình. Những người lao động mới và có kinh nghiệm có cơ hội nâng cao nền tảng kiến thức ngành và mở rộng kỹ năng nghề nghiệp của họ. Ở nhà, các cá nhân được cấp quyền truy cập vào các chương trình cung cấp cho họ khả năng kiếm được bằng cấp trực tuyến và làm giàu cuộc sống của họ thông qua kiến thức mở rộng (36).

Một số nghiên cứu đã được thực hiện về E-Learning cho thấy có các hiệu quả nhất định, nhưng vẫn chưa đủ bằng chứng để kết luận về E-Learning là hình thức học tập nâng cao kiến thức và tác động đến thực hành hàng ngày của nhân viên y tế (37). Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thừa nhận E-learning cần được ứng dụng trong y tế một cách rộng rãi. Đây là một phương thức đào tạo hữu ích trong đào tạo lực lượng y tế và cho phép tiếp cận rộng rãi hơn cho những người bị hạn chế về địa lý như vùng sâu, vùng xa, nơi y tế chưa phát triển (WHO, 2015). E-health: Y tế điện tử (bao gồm cả elearning) dựa trên nguyên tắc cơ bản là cung cấp dịch vụ giáo dục trực tuyến với tài nguyên học tập và mô hình phòng học ảo, đồng thời gắn liền với cơ sở dữ liệu về EMR (sổ sức khỏe điện tử) (38).

Cuộc khảo sát toàn cầu lần thứ ba của WHO về y tế điện tử (E-health) chỉ ra rằng không thể đạt được bao phủ y tế toàn dân nếu không có sự hỗ trợ của y tế điện tử (WHO, 2015). Y tế điện tử (E-health) nâng cao khả năng chẩn đoán và điều trị cho bệnh nhân bằng cách cung cấp thông tin bệnh nhân chính xác và kịp thời thông qua hồ sơ sức khỏe điện tử (EMR), đồng thời cải thiện hoạt động và hiệu quả tài chính của hệ thống chăm sóc sức khỏe (WHO, 2016). Các chính phủ, tổ chức quốc tế và các tổ chức phi chính phủ ngày càng áp dụng E-health để nâng cao nhận thức cộng đồng về các vấn đề sức khỏe, và “học tập điện tử” đã trở thành một trong những sáng kiến then chốt nhằm cải thiện sức khỏe toàn cầu (39). Mặc dù việc sử dụng rộng rãi E-learning, E-health trong các cơ sở cung cấp dịch vụ y tế, hiện nay vẫn còn thiếu các nghiên cứu về tính hiệu quả E-Learning, Ehealth trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe (40).