Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC TINH THẦN YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH THPT TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 1. Một số khái niệm 1. Khái niệm yêu nước và tinh thần yêu nước “Yêu nước” là một khái niệm được hình thành bởi hai khái niệm “tình yêu” và “đất nước”.
“Yêu” theo nghĩa chung nhất là trạng thái tình cảm của chủ thể này đối với chủ thể khác, cao hơn là hưởng thụ và phải nảy sinh mong muốn được gắn bó với chủ thể đó ở một khía cạnh nào đó hoặc mức độ nào đó. “Tình yêu” không chỉ thể hiện qua lời nói, nhận thức mà còn thể hiện qua hành động. “Nước” ở đây chỉ đất nước, quê hương, quê hương, đất nước, núi rừng [26, tr. Vì vậy, chúng ta có thể hiểu yêu nước là cụm từ dùng để nói lên tình yêu của mỗi thành viên trong xã hội đối với quê hương, đất nước.
Từ yêu nước mô tả các vấn đề khác nhau tùy thuộc vào tình hình thực tế của đất nước. Trong thời bình, lòng yêu nước được thể hiện qua nỗ lực phát triển kinh tế, nâng cao dân trí, giữ vững công bằng xã hội. Trong chiến tranh, lòng yêu nước thể hiện sự hy sinh, đoàn kết, tận tụy với kẻ thù. Yêu nước là giá trị cơ bản trong hệ giá trị truyền thống dân tộc Việt Nam của chúng ta.
GS Trần Văn Hộ cho rằng “yêu nước và yêu nước là tình cảm, tư tưởng lớn nhất của con người và dân tộc Việt Nam”, “Chủ nghĩa yêu nước là lằn ranh đỏ xuyên suốt chiều dài lịch sử Việt Nam, từ xưa đến nay, là tinh hoa của Việt Nam bị thu phục ở đây hơn bất cứ nơi nào, thể hiện đầy đủ và tập trung nhất. Yêu nước trở thành triết lý nhân sinh xã hội của dân tộc Việt Nam”. Yêu nước là tình cảm, tư tưởng chung tồn tại ở tất cả các nước trên thế giới, không riêng gì dân tộc Việt Nam. Nhưng loại tư tưởng này được hình thành sớm hay muộn, sáng hay tối, nội dung, hình thức, mức độ biểu hiện cụ thể cũng như phương hướng phát triển của nó còn tùy thuộc vào điều kiện lịch sử cụ thể của mỗi dân tộc.
Đối với dân tộc Việt Nam, lòng yêu nước không chỉ là tình cảm tự nhiên, 22 mà còn là sản phẩm lịch sử được định hình nên bởi lịch sử đau thương và hào hùng của dân tộc Việt Nam. Lịch sử hàng nghìn năm của dân tộc Việt Nam là lịch sử đấu tranh khôi phục và bảo vệ nền độc lập khỏi giặc ngoại xâm. Chính vì vậy lòng yêu nước đã ăn sâu vào tình cảm, tư tưởng của mỗi người Việt Nam qua mọi thời đại, tạo nên sức mạnh thần kỳ giúp đất nước ta đánh thắng kẻ thù này, đánh thắng kẻ thù khác, dù chúng có hùng mạnh đến đâu. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kết luận: “Nhân dân ta có lòng yêu nước nồng nàn, đây là một trong những truyền thống quý báu của chúng ta, qua bao đời nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, tinh thần ấy lại tràn trề sức sống.
Nó tạo thành một làn sóng rất mạnh mẽ, nó xuyên suốt. nguy hiểm và khó khăn, nó nuốt chửng tất cả các thủy thủ và không tặc” [25, tr. Được hình thành từ những ngày đầu, trải qua thăng trầm của cuộc sống, trải qua thăng trầm, trải qua nhiều thời kỳ bổ sung và phát triển, theo yêu cầu phát triển của đất nước và thời đại, chủ nghĩa yêu nước đã trở thành chủ nghĩa yêu nước, và nó trở thành một trong những những giá trị truyền thống cao quý và trường tồn của đất nước ta. Lòng yêu nước đã thực sự trở thành vũ khí tinh thần, theo GS Chen Wenqiao, “vận mệnh đất nước thịnh hay suy, vinh hay vinh, một phần rất quan trọng phụ thuộc vào việc chúng ta vận dụng và phát huy ở đâu, hay chúng ta quên và chôn vùi tinh thần đó.
Giáo dục tinh thần yêu nước Trong tiếng Anh, từ “Giáo dục” tương ứng với từ “Education”, một từ tiếng Latinh được tạo thành từ các từ “Ex” và “Ducere” – “Ex-ducere” có nghĩa là “tiết lộ” Hoặc dẫn dắt mọi người vượt ra ngoài hiện tại của họ đến một cái gì đó toàn bộ hơn, tốt hơn và hạnh phúc hơn. Có thể hiểu nôm na là: “Giáo dục là quá trình và cách thức bộc lộ những khả năng tiềm ẩn của người được giáo dục”. Trong nhiều sách giáo khoa ở Việt Nam đã chỉ ra rằng “giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt mà bản chất là sự truyền thụ và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử - xã hội của các thế hệ loài người”. Định nghĩa này nhấn mạnh sự giao tiếp và hiểu biết giữa các thế 23 hệ, và nhấn mạnh yếu tố sư phạm, nhưng không đề cập đến mục đích sâu xa hơn, đó là mục tiêu cuối cùng của nó.
Vì vậy, khái niệm giáo dục được hiểu là một quá trình được tổ chức có ý thức, có mục đích hướng dẫn hoặc làm chuyển biến nhận thức, năng lực, tình cảm, thái độ của người dạy và người học theo hướng tích cực. Nghĩa là, thúc đẩy sự hoàn thiện nhân cách của người học thông qua tác động có ý thức từ bên ngoài, góp phần đáp ứng nhu cầu tồn tại và phát triển của con người trong xã hội. Quá trình giáo dục chịu sự tác động của nhiều nhân tố: cả khách quan và chủ quan, bên ngoài và bên trong. Đó là các sự kiện kinh tế, chính trị, pháp luật - hành chính, tư tưởng - văn hoá, tâm lý - phong tục.
xã hội; ảnh hưởng của hoạt động giáo dục của nhà trường, gia đình và các tổ chức đoàn thể… Hàng ngày, hàng giờ tác động đến sự hình thành và phát triển nhân cách của học sinh, sinh viên. Trên cơ sở phân tích trên, chúng tôi cho rằng giáo dục lòng yêu nước ở học sinh là quá trình giáo viên tổ chức và tác động có chủ đích để học sinh hình thành tư tưởng, tri thức, tình cảm, niềm tin, lòng tự hào về những quy tắc, thói quen tốt và những giá trị chuẩn mực. thế hệ trước, từ đó tạo thói quen, hành vi cho học sinh theo chuẩn mực truyền thống. truyền thống dân tộc.
Học sinh THPT, giáo dục tinh thần yêu nước cho học sinh THPT Học sinh trung học là những người mới lớn. Phép biện chứng duy vật khẳng định con người là một chỉnh thể thống nhất về mặt sinh học và xã hội. Cấu trúc nhân cách của các đối tượng không được xác định cho học sinh trung học. Vì vậy, cần nghiên cứu tuổi vị thành niên một cách phức hợp, kết hợp giữa góc độ tâm lý xã hội với những quy luật phát triển bên trong.
Tuổi học sinh trung học phổ thông kết thúc từ lớp mười đến hết lớp mười hai theo quy định của Đạo luật Giáo dục. Học sinh trung học phổ thông được xếp vào lứa tuổi thanh niên (từ 14, 15 đến 17, 18), là độ tuổi dậy thì. Dậy thì sớm là thời điểm cơ thể đạt đến độ trưởng thành nhưng cơ thể trẻ còn kém phát triển hơn so với cơ thể trưởng thành. Trẻ dậy thì 24 sớm bắt đầu bằng một giai đoạn phát triển thể chất tương đối ổn định.
Sự phát triển của hệ thần kinh trải qua những thay đổi quan trọng do cấu trúc bên trong phức tạp và các chức năng phát triển của não. Cấu tạo của bán cầu đại não có đặc điểm giống tế bào não trưởng thành. Số lượng khớp thần kinh tăng lên và các mô tả khác nhau của vỏ não kết nối với nhau. Điều này tạo ra những điều kiện cần thiết cho sự phức tạp của hoạt động phân tích và tổng hợp bán cầu trong quá trình học.
Theo quan điểm nhân sinh học, học sinh cấp 3 có sự phát triển mạnh mẽ về thể chất và đang trong giai đoạn trưởng thành. Trong môi trường gia đình, các em học sinh phổ thông cũng đang lớn lên, ở trường các em đã đến tuổi kết nạp vào Đội TNTP Hồ Chí Minh. Ở tổ chức đoàn, các em được tham gia các công việc tập thể, công tác xã hội một cách độc lập và có trách nhiệm hơn, khi đủ 18 tuổi có quyền bầu cử, có căn cước công dân, được chủ động thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ lao động. Tất cả họ đều biết cách suy nghĩ để chọn một chuyên ngành hoặc nghề nghiệp.
Học sinh phổ thông là thanh niên, nhưng thanh niên vẫn dựa vào người lớn, người quyết định nội dung và phương hướng hoạt động của mình. Trẻ em vẫn đến trường dưới sự bảo bọc của người lớn và vẫn phụ thuộc vào cha mẹ cả về thể chất lẫn tinh thần. Họ là những cá nhân đang hoàn thiện con người - sinh học và con người - xã hội để xây dựng nhân cách “Tôi”. Hiện nay, đất nước ta đang bước vào quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phấn đấu đến năm 2020 cơ bản trở thành nước công nghiệp, từng bước thực hiện mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, liên kết văn minh ”.
Có khoảng 2 triệu học sinh phổ thông ở nước ta tốt nghiệp phổ thông trung học và tham gia các hoạt động xã hội hàng năm. Dù họ làm công việc gì thì chúng ta cũng phải bồi dưỡng họ thành những công dân vừa có phẩm chất chính trị liêm chính, vừa có năng lực đáp ứng nhu cầu phát 25 triển đất nước. Có thể thấy, việc giáo dục lòng yêu nước cho học sinh phổ thông trong thời gian đi học có vai trò hết sức quan trọng hiện nay: Thứ nhất là giáo dục lòng yêu nước, trước hết là giúp học sinh phổ thông nâng cao nhận thức về lòng yêu nước, hiểu hơn về tính tốt đẹp và nhân văn của sự lựa chọn con đường xã hội chủ nghĩa của nước ta. Thông qua giáo dục lòng yêu nước, học sinh hiểu biết sâu sắc về những chiến công, thành tích quan trọng, xuất sắc mà đất nước ta đã đạt được trong quá trình xây dựng bảo vệ Tổ quốc.
Nhằm giúp học sinh củng cố lập trường tư tưởng trên con đường xã hội chủ nghĩa mà nước ta đã lựa chọn và hình thành ý thức trách nhiệm công dân trong sự nghiệp xây dựng đất nước. Thứ hai: giáo dục lòng yêu nước cho học sinh sẽ giúp bồi đắp tình cảm dân tộc chân chính, khơi dậy nội lực của mỗi em trong công cuộc xây dựng và phát triển sự nghiệp, bảo vệ Tổ quốc. Thứ ba, việc giáo dục lòng yêu nước của học sinh phổ thông cũng có ảnh hưởng rất lớn đến thái độ, hành vi của học sinh phổ thông.