Biện Pháp Giáo Dục Kỹ Năng Hợp Tác Cho Trẻ 5-6 Tuổi Trong Trò Chơi Dân Gian

Khám phá biện pháp giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi dân gian, giúp phát triển tư duy và kỹ năng xã hội.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mỹ Hồng
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Ngân
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học (Mầm non)
• Đề tài: Biện Pháp Giáo Dục Kỹ Năng Hợp Tác Cho Trẻ 5-6 Tuổi Trong Trò Chơi Dân Gian
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• GIỚI HẠN VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG HỢP TÁC CHO TRẺ 5-6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI DÂN GIAN
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.2. Nghiên cứu ở trong nước
• 1.2. Cơ sở lý luận của việc giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
• 1.2.1. Một số đặc điểm phát triển của trẻ 5-6 tuổi
• 1.2.2. Các quan điểm về khái niệm kỹ năng
• 1.2.3. Khái niệm Hợp tác (Cooperation)
• 1.2.4. Khái niệm kỹ năng hợp tác
• 1.2.5. Kỹ năng hợp tác của trẻ 5-6 tuổi
• 1.2.6. Khái niệm trò chơi dân gian
• 1.2.6.1. Khái niệm chơi
• 1.2.6.2. Khái niệm hoạt động chơi
• 1.2.6.3. Khái niệm trò chơi
• 1.2.6.4. Khái niệm trò chơi dân gian
• 1.2.6.5. Phân loại trò chơi dân gian
• 1.2.7. Các mối quan hệ
• 1.2.7.1. Thiết lập mối quan hệ giữa giáo viên với trẻ trong trò chơi dân gian
• 1.2.7.2. Thiết lập mối quan hệ giữa trẻ với trẻ trong trò chơi dân gian
• 1.2.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng hợp tác của trẻ 5-6 tuổi
• 1.2.9. Khái niệm biện pháp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG HỢP TÁC CHO TRẺ 5-6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI DÂN GIAN
• 2.1. Thực trạng giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi dân gian ở các trường mầm non thuộc mẫu nghiên cứu
• 2.2. Nhiệm vụ, nội dung nghiên cứu thực trạng
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Quy trình tổ chức nghiên cứu thực trạng giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi dân gian
• 2.5. Phân tích kết quả nghiên cứu thực trạng giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi trong TCDG
• 3. CHƯƠNG 3: THỬ NGHIỆM BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG HỢP TÁC CHO TRẺ 5-6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI DÂN GIAN
• 3.1. Quan điểm xây dựng và tổ chức nghiên cứu giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong trò chơi dân gian
• 3.2. Các quan điểm và cơ sở pháp lí
• 3.3. Đề xuất các nhóm biện pháp giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong trò chơi dân gian
• 3.4. Sử dụng các biện pháp giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi trong TCDG
• 3.5. Tổ chức thử nghiệm một số biện pháp giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi dân gian
• 3.5.1. Mục đích thử nghiệm
• 3.5.2. Nội dung thực nghiệm
• 3.5.3. Phương pháp thử nghiệm
• 3.5.4. Kết quả nghiên cứu thử nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5 6 tuổi

Giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục mầm non. Ở độ tuổi này, trẻ bắt đầu hình thành các mối quan hệ xã hội và cần được trang bị những kỹ năng cần thiết để tương tác với bạn bè. Việc giáo dục kỹ năng hợp tác không chỉ giúp trẻ phát triển về mặt xã hội mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển toàn diện trong tương lai. Theo nghiên cứu của Vygotsky, sự hợp tác là yếu tố then chốt trong việc phát triển tư duy và khả năng giao tiếp của trẻ.

1.1. Khái niệm kỹ năng hợp tác trong giáo dục mầm non

Kỹ năng hợp tác được hiểu là khả năng làm việc cùng nhau để đạt được mục tiêu chung. Đối với trẻ 5-6 tuổi, kỹ năng này bao gồm việc biết lắng nghe, chia sẻ và tôn trọng ý kiến của người khác. Việc giáo dục kỹ năng hợp tác giúp trẻ phát triển khả năng giao tiếp và xây dựng mối quan hệ tích cực với bạn bè.

1.2. Vai trò của trò chơi dân gian trong giáo dục kỹ năng hợp tác

Trò chơi dân gian là một phương tiện hiệu quả để giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ. Những trò chơi này thường yêu cầu sự tham gia của nhiều người, giúp trẻ học cách làm việc nhóm, chia sẻ và hỗ trợ lẫn nhau. Qua đó, trẻ không chỉ vui chơi mà còn phát triển các kỹ năng xã hội cần thiết.

II. Thách thức trong việc giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5 6 tuổi

Mặc dù việc giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi là cần thiết, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt phương pháp giáo dục hiệu quả từ phía giáo viên. Nhiều giáo viên chưa có đủ kiến thức và kỹ năng để hướng dẫn trẻ một cách hiệu quả trong các hoạt động hợp tác. Điều này dẫn đến việc trẻ không phát triển được kỹ năng hợp tác như mong muốn.

2.1. Thiếu hụt phương pháp giáo dục hiệu quả

Nhiều giáo viên mầm non chưa được đào tạo bài bản về cách giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ. Họ thường sử dụng các phương pháp truyền thống mà không chú trọng đến việc tạo ra môi trường học tập tích cực cho trẻ. Điều này làm giảm hiệu quả giáo dục kỹ năng hợp tác.

2.2. Khó khăn trong việc tổ chức hoạt động nhóm

Việc tổ chức các hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi không phải là điều dễ dàng. Trẻ em ở độ tuổi này thường có tính cách khác nhau, và việc điều phối các hoạt động nhóm có thể gặp khó khăn. Giáo viên cần có kỹ năng quản lý lớp học tốt để đảm bảo mọi trẻ đều tham gia và phát huy được khả năng của mình.

III. Phương pháp giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5 6 tuổi

Để giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi, cần áp dụng các phương pháp giáo dục hiện đại và phù hợp với lứa tuổi. Các phương pháp này không chỉ giúp trẻ phát triển kỹ năng hợp tác mà còn tạo ra môi trường học tập vui vẻ và tích cực. Một số phương pháp hiệu quả bao gồm trò chơi nhóm, hoạt động nghệ thuật và các hoạt động thể chất.

3.1. Sử dụng trò chơi nhóm để phát triển kỹ năng hợp tác

Trò chơi nhóm là một trong những phương pháp hiệu quả nhất để giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ. Qua các trò chơi, trẻ học cách làm việc cùng nhau, chia sẻ và hỗ trợ lẫn nhau. Điều này không chỉ giúp trẻ phát triển kỹ năng xã hội mà còn tạo ra sự gắn kết giữa các thành viên trong nhóm.

3.2. Tích hợp hoạt động nghệ thuật vào giáo dục kỹ năng hợp tác

Hoạt động nghệ thuật như vẽ tranh, làm thủ công cũng là một cách tuyệt vời để trẻ phát triển kỹ năng hợp tác. Khi làm việc cùng nhau trong các dự án nghệ thuật, trẻ sẽ học cách lắng nghe ý kiến của nhau và cùng nhau tạo ra sản phẩm chung.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về kỹ năng hợp tác

Nghiên cứu cho thấy rằng việc giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi dân gian mang lại nhiều lợi ích. Trẻ không chỉ phát triển kỹ năng xã hội mà còn cải thiện khả năng giao tiếp và tư duy. Các trường mầm non đã áp dụng thành công các biện pháp giáo dục này và nhận thấy sự tiến bộ rõ rệt ở trẻ.

4.1. Kết quả từ các trường mầm non áp dụng biện pháp giáo dục

Nhiều trường mầm non đã áp dụng các biện pháp giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ và ghi nhận sự tiến bộ rõ rệt. Trẻ em trở nên tự tin hơn, có khả năng giao tiếp tốt hơn và biết cách làm việc nhóm hiệu quả.

4.2. Phản hồi từ phụ huynh và giáo viên

Phụ huynh và giáo viên đều nhận thấy sự thay đổi tích cực ở trẻ sau khi áp dụng các biện pháp giáo dục kỹ năng hợp tác. Trẻ em không chỉ vui vẻ hơn khi chơi mà còn biết cách chia sẻ và tôn trọng bạn bè.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho giáo dục kỹ năng hợp tác

Việc giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi dân gian là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Để đạt được hiệu quả cao, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, phụ huynh và cộng đồng. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc cải thiện phương pháp giáo dục và tạo ra môi trường học tập tích cực cho trẻ.

5.1. Đề xuất cải tiến phương pháp giáo dục

Cần cải tiến phương pháp giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ bằng cách áp dụng các phương pháp hiện đại và phù hợp với lứa tuổi. Giáo viên cần được đào tạo bài bản để có thể hướng dẫn trẻ một cách hiệu quả.

5.2. Tạo môi trường học tập tích cực cho trẻ

Môi trường học tập tích cực sẽ giúp trẻ phát triển kỹ năng hợp tác tốt hơn. Cần tạo ra các hoạt động thú vị và hấp dẫn để trẻ có thể tham gia và học hỏi từ nhau.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục mầm non giữ vai trò nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặc biệt trong việc hình thành nhân cách và kỹ năng sống cho trẻ. Theo báo cáo của ngành giáo dục, trẻ 5-6 tuổi là giai đoạn phát triển quan trọng về thể chất, nhận thức và xã hội, trong đó kỹ năng hợp tác đóng vai trò thiết yếu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy kỹ năng hợp tác của trẻ trong các hoạt động chơi, đặc biệt là trò chơi dân gian, còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình trạng trẻ mau chán, xung đột và tan rã nhóm chơi. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định và thử nghiệm các biện pháp giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi dân gian tại trường Mầm non Sơn Ca, huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh trong năm học 2012-2013. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, góp phần phát triển toàn diện kỹ năng xã hội cho trẻ, đồng thời hỗ trợ giáo viên và nhà trường trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết phát triển tâm lý và giáo dục của L.Vygotsky, J. Dewey và Boric Pheđorovic Lomov. L.Vygotsky nhấn mạnh vai trò của hoạt động xã hội và hợp tác trong phát triển chức năng tâm lý cấp cao của trẻ, trong đó vùng phát triển gần là cơ sở để giáo dục kỹ năng hợp tác. J. Dewey đề xuất phương pháp học tập chủ động, khuyến khích trẻ tự khám phá và hợp tác trong quá trình học. Lomov phân tích hoạt động cùng nhau, nhấn mạnh sự phối hợp hành động và tương tác tâm lý giữa các thành viên trong nhóm. Các khái niệm chính bao gồm: kỹ năng hợp tác (năng lực vận dụng tri thức để giúp đỡ nhau hoàn thành mục tiêu chung), trò chơi dân gian (trò chơi có luật, mang tính tập thể, được truyền từ đời này sang đời khác), và các biểu hiện kỹ năng hợp tác như phân công, lắng nghe, giải quyết xung đột.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp nghiên cứu tài liệu, quan sát, điều tra bằng bảng hỏi, phỏng vấn và thử nghiệm. Cỡ mẫu gồm 80 giáo viên mầm non tại 7 trường thuộc huyện Hóc Môn, cùng quan sát trực tiếp hoạt động chơi của trẻ tại 2 lớp mẫu giáo 5-6 tuổi trường Mầm non Sơn Ca. Phân tích số liệu sử dụng phần mềm SPSS 13.0 với kiểm nghiệm Sig và kiểm nghiệm t nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy. Timeline nghiên cứu kéo dài trong năm học 2012-2013, bao gồm khảo sát thực trạng, xây dựng và thử nghiệm các biện pháp giáo dục kỹ năng hợp tác trong trò chơi dân gian.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của kỹ năng hợp tác: 63.8% giáo viên đánh giá việc giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi dân gian là rất cần thiết, 36.3% cho rằng cần thiết. Không có giáo viên nào cho rằng không cần thiết.

2. Vai trò của kỹ năng hợp tác trong trò chơi dân gian: 100% giáo viên đồng ý kỹ năng hợp tác giúp trẻ biết tôn trọng, lắng nghe bạn và chờ đến lượt; 95% cho rằng kỹ năng này tạo cảm giác thân thiện, dễ hòa đồng; 90% nhận định trẻ biết nhường nhịn trong chọn bạn làm thủ lĩnh; 83.75% cho rằng kỹ năng giúp trẻ giải quyết xung đột tích cực.

3. Biểu hiện kỹ năng hợp tác của trẻ: 100% trẻ thể hiện thái độ hứng thú, phấn khởi khi tham gia nhóm chơi; 96.25% biết khởi xướng tên trò chơi và giải quyết mâu thuẫn tích cực; 92.5% biết chọn vai phù hợp; 100% biết tuân thủ luật chơi, lắng nghe bạn và hợp tác lâu dài.

4. Tần suất tổ chức giáo dục kỹ năng hợp tác: 75% giáo viên tổ chức hoạt động này hai lần mỗi tuần, 15% ba lần, 10% một lần, cho thấy sự quan tâm và đầu tư thời gian hợp lý.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy giáo viên mầm non nhận thức rõ vai trò quan trọng của kỹ năng hợp tác trong phát triển toàn diện trẻ 5-6 tuổi, nhất là trong bối cảnh trò chơi dân gian vốn mang tính tập thể cao. Biểu hiện hợp tác của trẻ được củng cố qua các hoạt động chơi có luật, giúp trẻ phát triển kỹ năng xã hội như lắng nghe, nhường nhịn, giải quyết xung đột. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả phù hợp với quan điểm của Vygotsky về vai trò của hoạt động xã hội trong phát triển tâm lý trẻ. Việc tổ chức trò chơi dân gian với sự hướng dẫn của giáo viên và sự phối hợp với phụ huynh tạo môi trường thuận lợi cho trẻ phát triển kỹ năng hợp tác. Các biểu đồ thể hiện tỷ lệ phần trăm nhận thức giáo viên và biểu hiện kỹ năng hợp tác của trẻ sẽ minh họa rõ nét sự đồng thuận và hiệu quả của biện pháp giáo dục.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tổ chức trò chơi dân gian có luật: Giáo viên cần tổ chức ít nhất 2-3 lần mỗi tuần các trò chơi dân gian phù hợp để phát triển kỹ năng hợp tác, đảm bảo trẻ được thực hành thường xuyên.

2. Đào tạo nâng cao năng lực giáo viên: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về phương pháp giáo dục kỹ năng hợp tác trong trò chơi dân gian, giúp giáo viên nắm vững kỹ thuật tổ chức, xử lý xung đột và khuyến khích trẻ.

3. Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh: Xây dựng chương trình hướng dẫn phụ huynh tham gia cùng trẻ chơi trò chơi dân gian tại nhà, tạo môi trường giáo dục liên tục và nhất quán.

4. Cải thiện điều kiện vật chất và không gian chơi: Nhà trường cần đầu tư sân chơi rộng rãi, an toàn và trang bị dụng cụ chơi dân gian phù hợp để thu hút trẻ tham gia tích cực.

5. Xây dựng hệ thống đánh giá kỹ năng hợp tác: Thiết lập thang điểm đánh giá biểu hiện kỹ năng hợp tác của trẻ trong trò chơi dân gian để theo dõi tiến bộ và điều chỉnh biện pháp giáo dục kịp thời.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên mầm non: Nắm bắt các biện pháp giáo dục kỹ năng hợp tác hiệu quả, áp dụng vào thực tiễn giảng dạy và tổ chức hoạt động chơi cho trẻ.

2. Hiệu trưởng và cán bộ quản lý giáo dục: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng kế hoạch đào tạo, phát triển chương trình giáo dục kỹ năng xã hội cho trẻ mầm non.

3. Chuyên gia nghiên cứu giáo dục mầm non: Tham khảo cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu để phát triển các đề tài liên quan về kỹ năng xã hội và trò chơi dân gian.

4. Phụ huynh có con trong độ tuổi mầm non: Hiểu rõ vai trò của trò chơi dân gian và kỹ năng hợp tác, từ đó phối hợp cùng nhà trường hỗ trợ phát triển kỹ năng cho trẻ tại nhà.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao kỹ năng hợp tác lại quan trọng đối với trẻ 5-6 tuổi?
   Kỹ năng hợp tác giúp trẻ phát triển khả năng giao tiếp, giải quyết xung đột và làm việc nhóm, tạo nền tảng cho học tập và cuộc sống xã hội sau này. Ví dụ, trẻ biết nhường nhịn và lắng nghe bạn khi chơi sẽ dễ dàng hòa nhập nhóm.

2. Trò chơi dân gian có vai trò gì trong giáo dục kỹ năng hợp tác?
   Trò chơi dân gian có luật chơi rõ ràng, đòi hỏi sự phối hợp và chia sẻ giữa các thành viên, giúp trẻ thực hành kỹ năng hợp tác trong môi trường vui chơi tự nhiên và hấp dẫn.

3. Làm thế nào để giáo viên tổ chức trò chơi dân gian hiệu quả?
   Giáo viên cần tạo môi trường chơi an toàn, hướng dẫn luật chơi rõ ràng, khuyến khích trẻ tự chọn vai và giải quyết mâu thuẫn tích cực, đồng thời phối hợp với phụ huynh để duy trì hoạt động ngoài giờ học.

4. Các biểu hiện kỹ năng hợp tác của trẻ được đánh giá như thế nào?
   Thông qua quan sát thái độ hứng thú tham gia nhóm, khả năng phân công vai trò, tuân thủ luật chơi, lắng nghe bạn và giải quyết xung đột, giáo viên có thể đánh giá mức độ hợp tác của trẻ.

5. Có những khó khăn nào khi giáo dục kỹ năng hợp tác qua trò chơi dân gian?
   Khó khăn gồm thời gian tổ chức hạn chế, thiếu vật chất, trẻ có xu hướng bạo lực hoặc tranh giành vai trò, và giáo viên chưa được đào tạo bài bản về phương pháp giáo dục kỹ năng hợp tác.

Kết luận

• Giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi dân gian là cần thiết và có tác động tích cực đến phát triển toàn diện của trẻ.
• Trẻ thể hiện kỹ năng hợp tác qua các biểu hiện như hứng thú tham gia, tuân thủ luật chơi, phân công vai trò và giải quyết xung đột tích cực.
• Giáo viên nhận thức rõ vai trò của kỹ năng hợp tác và tổ chức hoạt động giáo dục thường xuyên, chủ yếu 2-3 lần mỗi tuần.
• Các biện pháp giáo dục kỹ năng hợp tác cần được nâng cao về chất lượng, phối hợp với phụ huynh và cải thiện điều kiện vật chất.
• Đề xuất tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đa dạng hóa trò chơi dân gian để phát triển kỹ năng hợp tác cho trẻ mầm non trên toàn quốc.

Các trường mầm non nên áp dụng các biện pháp đã thử nghiệm, đồng thời tổ chức tập huấn cho giáo viên và phối hợp với gia đình để nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG HỢP TÁC CHO TRẺ 5-6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI DÂN GIAN 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu ở nước ngoài Tuy chưa thực sự được nghiên cứu và có được công trình độc lập về vấn đề kỹ năng hợp tác với bạn trong TCDG, nhưng có thể nói có rất nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước đã nghiên cứu và đề cập đến kĩ năng hợp tác của trẻ dưới nhiều góc độ khác nhau. Trên thế giới tư tưởng học hợp tác không phải là một điều mới mẻ, nó đã được áp dụng ở các nước Phương Tây từ cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX.bel và các thầy giáo Đ.Lancasto, Girard đã đưa ra hình thức dạy học tương trợ.

Với hình thức hợp tác này, học sinh chia ra thành các nhóm nhỏ và do các học sinh lớp trên hướng dẫn. Hệ thống dạy học này bị các nhà phê bình đương thời chỉ trích là không đảm bảo chất lượng dạy học và giáo dục, không tạo ra sự phát triển trí tuệ và cá tính của người học, vỡ dựng học sinh như những người dạy kèm. Tuy nhiên ta cũng phải thừa nhận rằng, hợp tác theo kiểu huấn luyện viên này đã đáp ứng và góp phần giải quyết những khó khăn trong giai đoạn cải cách giáo dục, đặc biệt là tạo nên tính hợp tác giữa các thành viên. Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX do ảnh hưởng của những tiến bộ khoa học và sự phát triển của tinh thần dân chủ, triết học kinh viện khủng hoảng, bế tắc dẫn tới sự ra đời của triết học thực dụng.

Trong trào lưu tư tưởng dân chủ và tiến bộ này, nổi bật lên là tư tưởng của Jons Dewey, nhà giáo dục Mỹ. Theo Jons Dewey quá trình dạy học hướng vào người học cần đảm bảo cho người học phân tích những kinh nghiệm của mình, khuyến khích người học biết tự chủ động, tự chịu trách nhiệm nhiều hơn thay vì việc xử lý những sự việc, sự kiện theo lời nói của thầy. Kỹ năng hợp tác được tích luỹ không phải bằng luyện tập mà bằng hoạt động, học sinh tự tiến hành để đáp ứng nhu cầu lợi ích của chính những tình thế và những nhiệm vụ của hiện tại được giải quyết chứ không phải thụ động chờ đợi những yêu cầu và những vấn đề của tương lai. 9 Quan điểm của Jons Dewey cho thấy rằng việc giáo dục kỹ năng hợp tác cho người học là vấn đề phù hợp với xu thế thời đại, người học phải chủ động trong việc tìm ra kiến thức, kinh nghiệm cho bản thân mà không chờ đợi truyền thụ kiến thức một cách thụ động vào người dạy.

Người học chủ động tham gia vào hoạt động có những biểu hiện của kỹ năng hợp tác với bạn bè. Theo quan điểm của L.Vưgotxky thì “quy luật phát sinh xã hội của các dạng hành vi cấp cao. Bất kỳ chức năng nào trong sự phát triển văn hóa của trẻ đều xuất hiện hai lần ở bình diện tâm lý; lúc đầu như một phạm trù mang tính tập thể, phạm trù tâm lý bên ngoài, sau đó như là một phương tiện của hành vi cá nhân, một phạm trù tâm lý bên trong…” [28, 561]. Có thể hiểu rằng trình độ hiện tại là các chức năng tâm lý đã đạt độ chín muồi mà trẻ có thể tự giải quyết nhiệm vụ không cần sự giúp đỡ của người khác, còn vùng phát triển gần các chức năng tâm lý chưa chín trẻ muốn hoàn thành nhiệm vụ khi có sự hợp tác, giúp đỡ của người khác.

Đứa trẻ cần có kinh nghiệm xã hội chung nhất khi hợp tác với bạn, để sau đó đích đến là trẻ có được kinh nghiệm riêng cho bản thân mà không cần đến sự trợ giúp của người khác. Leonchev kế thừa phát triển trực tiếp tâm lý học của L.Vưgotxky với lý thuyết hoạt động tâm lý, suốt sự nghiệp nghiên cứu ông xác lập về mặt tâm lý học phạm trù hoạt động với đối tượng, và đặc biệt là nghiên cứu về hoạt động chủ đạo của lứa tuổi Mẫu giáo là hoạt động vui chơi. “…qua nghiên cứu có tính chất thực tiễn như: cơ sở tâm lý học của trò chơi tuổi Mẫu giáo, A. Leônchev đã xác định hoạt động chủ trong sự phát triển của trẻ em giai đoạn này là hoạt động vui chơi.

Hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo là hoạt động vui chơi mang ba đặc điểm như sau: Thứ nhất: là hoạt động mà trong đó làm nảy sinh và diễn ra sự phân hóa thành những dạng hoạt động mới khác, trẻ mẫu giáo hoạt động vui chơi lần đầu tiên xuất hiện hoạt động học tập của trẻ. Khi chơi các em bắt đầu học. Thứ hai: là hoạt động mà trong đó các quá trình tâm lý riêng biệt được hình thành hay tổ chức lại. Thứ ba: là hoạt động mà những biến đổi tâm lý cơ bản của nhân cách trẻ em trong giai đoạn đó, phụ thuộc chặt chẽ vào nó.

Chẳng hạn, các khả năng ứng xử của trẻ phù hợp các chuẩn mực xã hội ở lứa tuổi Mẫu giáo, được hình thành thông qua hoạt động vui chơi của chúng [27, tr 602-607]. Quan điểm cho thấy rằng nơi trẻ “Học mà chơi, chơi mà học”, 10 khi chơi trẻ được thể hiện mình khi chơi với bạn, hợp tác với bạn khi chơi, trẻ biết ứng xử phù hợp với những chuẩn mực đạo đức xã hội cần có như: yêu thương, nhường nhịn, lắng nghe người khác, tôn trọng bạn cùng chơi, biết chờ đến lượt mình, chấp nhận sự khác biệt với bạn mình… Kế đến là công trình nghiên cứu trực tiếp phân tích và phát triển hệ thống lý luận đã có phạm trù hoạt động trong tâm lý học Xô-viết chính là Boric Phêđorovic Lomov về hoạt động cùng nhau: Trong khi A.Leonchev cho rằng chủ thể của hoạt động có thể là một cá nhân độc lập, cũng có thể là một nhóm cá nhân có cùng động cơ (tập thể mở), thì Boric Phêđorovic Lomov đề nghị tìm ra sự khác biệt giữa hai loại chủ thể đó. Trong hoạt động cùng nhau giữa các chủ thể nảy sinh nhiều hiện tượng tâm lý mà trong điều kiện bình thường không có ở các cá nhân. So với hoạt động cá nhân thì hoạt động cùng nhau có nhiều đặc trưng: sự tác động qua lại về mặt tâm lý; sự hợp tác và thi đua; quan hệ liên nhân cách; và hoạt động giao tiếp.

Điều này có nghĩa là hoạt động cùng nhau giữa các trẻ phải có sự phối hợp các hành động cùng trong một thời gian theo các nguyên tắc như: nối tiếp các hành động của bạn, tiến hành song song các hành động của bạn khi chơi, có sự liên kết chặt chẽ giữa các thành viên trong khi chơi để hoàn thành nhiệm vụ của trò chơi. Nghiên cứu ở trong nước Trong lĩnh vực tâm lý học trẻ em trước tuổi đi học được các nhà tâm lý học, Giáo dục học Việt Nam rất quan tâm. Nếu như trong những thập niên 70 của thế kỷ XX các tác giả chủ yếu nghiên cứu về những đặc điểm tâm lý trẻ, thì bước sang thập kỷ 80 trở lại đây vấn đề hoạt động vui chơi được quan tâm nhiều hơn. Tiến sĩ Phan Trọng Ngọ, Tiến sĩ Đinh thị Tứ tác giả của sách Tâm lý học trẻ em lứa tuổi Mầm non, NXB giáo dục, 2007, [8, tr 172-183] cũng đề cập đến vấn đề “Các khía cạnh ảnh hưởng của bạn đến sự phát triển của trẻ: vai trò của bạn ngang đối với trẻ, sự tương tác với bạn ngang hàng phát triển ở trẻ em các mô hình kỹ năng xã hội cơ bản, phát triển các ứng xử với bạn và người xung quanh.

Điều này có thể hiểu rằng bạn bè ngang hàng là những tác nhân củng cố hành vi xã hội được lặp lại ở trẻ em. Bạn bè ngang hàng là chuẩn để trẻ so sánh hành vi xã hội của mình, và là tấm gương phản chiếu và điều chỉnh hành vi của trẻ em. Sự tương tác của trẻ chỉ diễn ra trong các hành động chơi có tính hợp tác….vì khi xuất hiện các trò chơi cần có sự hợp tác với nhau thì trẻ mới thật sự có tiêu chuẩn về bạn và 11 sự kết bạn, trẻ mong đợi những gì mà bạn có thể mang đến cho trẻ như: sự chia sẻ cảm xúc với nhau, sẵn sàng lắng nghe và đáp ứng yêu cầu của bạn theo cách tích cực. Tiến sĩ Nguyễn Ánh Tuyết đề cập vấn đề “Giáo dục trẻ trong nhóm bạn bè”, “Tâm lý học trẻ em trước tuổi đi học” (Nguyễn Ánh Tuyết (chủ biên), Tâm lý học trẻ em lứa tuổi Mầm non (từ lọt lòng đến 6 tuổi), NXB Đại học sư phạm, 1997, tác giả Nguyễn Ánh Tuyết đã phân tích cụ thể bản chất xã hội của trò chơi, cấu trúc, đặc điểm hoạt động chơi của trẻ em.

Tác giả chỉ ra rằng bản chất xã hội của trò chơi trẻ em và sự tác động tích cực của người lớn lên trò chơi của trẻ, khẳng định việc sử dụng trò chơi như một phương tiện giáo dục trẻ quan trọng. Tác giả Lê Xuân Hồng với Những kỹ năng sư phạm mầm non - Tập 2 đã nghiên cứu những cách thức, biện pháp phát triển những kỹ năng cần thiết cho trẻ mầm non, trong đó có kỹ năng hợp tác. Theo đó, tác giả cho rằng cần thúc đẩy kỹ năng hợp tác của trẻ bằng cách giúp trẻ học cách hòa nhập với những trẻ khác. Tiến sĩ Đào Thanh Âm có viết vấn đề “.giúp trẻ thiết lập mối quan hệ với bạn cùng tuổi ở trẻ mẫu giáo”.

Vì khi trẻ thiết lập mối quan hệ với bạn cùng tuổi sẽ tạo nhiều điều kiện thuận lợi giúp trẻ có những biểu hiện của kỹ năng hợp tác, trẻ đồng tuổi sẽ có những đặc điểm tâm sinh lý tương đồng với nhau, dễ gần gũi với nhau, dễ gia nhập vào nhóm chơi, có những hành động, hành vi gần giống nhau nên trẻ dễ dàng hợp tác với bạn hơn trong trò chơi. Cơ sở lý luận của việc giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi TCDG 1. Một số đặc điểm phát triển của trẻ 5-6 tuổi: 1. Đặc điểm phát triển vận động: Ở trẻ từ 5 đến 6 tuổi, hệ cơ và hệ thần kinh có những thay đổi lớn.

Trẻ trở nên cứng cáp hơn, biết tự lực, rất hiếu động. Các vận động của trẻ dần dần đi đến hoàn thiện. Các quá trình tâm lí của trẻ cũng được hoàn thiện: khả năng chú ý tăng, có thể khái quát hoá một số hiện tượng. Trẻ hiểu được nhiệm vụ của mình, có thể nhanh nhẹn nhận biết những yêu cầu chính trong lúc thực hiện vận động.