CHƯƠNG 1. NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN 1.1 Các phương pháp thiết kế quần áo Trong sản xuất may công nghiệp, điểm đặc biệt nhất là sản xuất với số lượng lớn, tỷ lệ cỡ vóc đa dạng và yêu cầu phải đáp ứng được đại đa số người tiêu dùng. Hiện nay, chủ yếu sử dụng các phương pháp thiết kế kỹ thuật trang phục chính là: - Thiết kế 2 chiều (2D) gồm có: + Phương pháp thiết kế theo công thức tính toán. + Phương pháp thiết kế theo ngân hàng mẫu cơ bản.
- Thiết kế 3 chiều (3D) gồm có: + Thiết kế trực tiếp trên ma nơ canh. + Phương pháp Thiết kế ứng dụng mô phỏng 3 chiều 1.1 Phương pháp thiết kế 2 chiều 1.1 Phương pháp thiết kế theo công thức tính toán Đây là phương pháp thiết kế hiện đang được sử dụng chủ yếu để thiết kế sản phẩm. Bản chất của phương pháp này là xác định một số kích thước cơ thể người bằng cách dùng thước đo chiều cao, thước kẹp và thước dây, sau đó dựa vào hệ công thức để tính toán, dựng hình các chi tiết sản phẩm [15]. Phương pháp dựng hình các chi tiết sản phẩm dựa trên sự phân tích bề mặt cơ thể người.
Có nhiều phương pháp khác nhau, đến nay về cơ bản thống nhất phương pháp xây dựng hình học chi tiết thể hiện qua hệ các đường vuông góc với nhau. Trên đó các kích thước chi tiết được lấy theo khoảng cách từ điểm đến điểm, giá trị được tính theo hệ công thức sử dụng tạo ra các chi tiết tương ứng với bề mặt cơ thể người.1 Mẫu thiết kế theo phương pháp tính toán (nguồn: [15]) 5 Tuy nhiên, do đặc điểm bề mặt cơ thể người là dạng hình cong, vì vậy thiết kế trên mặt phẳng 2 chiều (2D) sẽ khó tạo ra sự vừa vặn của sản phẩm với cơ thể. Qua khảo sát thực tế, hầu hết ở các doanh nghiệp may chủ yếu vẫn sử dụng phương pháp thiết kế theo công thức tính toán truyền thống này. Mặt khác hệ công thức thiết kế chưa đồng nhất, mỗi đơn vị sử dụng công thức thiết kế riêng của mình.
Điều này làm chất lượng mẫu giấy thiết kế chưa cao, chưa đáp ứng tốt yêu cầu khách hàng. Tốn thời gian và làm tăng chi phí sản xuất.2 Phương pháp Thiết kế theo ngân hàng mẫu chi tiết Để thực hiện được phương pháp thiết kế này cần có ngân hàng các mẫu chi tiết cơ bản của nam và nữ, các lứa tuổi…Mẫu cơ bản được xây dựng dựa trên hình trải bề mặt cơ thể, có hình dạng sát với cơ thể và được trải ra trên mặt phẳng 2 chiều (2D). Armstrong [32] quá trình thiết kế theo ngân hàng mẫu chi tiết được thực hiện như sau: - Xác định các mẫu cơ bản đối với từng đối tượng như nam, nữ, trẻ em… - Trên mẫu cơ bản xác định các đường ben (ly chiết) và các điểm quan trọng như: Điểm đầu ngực, đỉnh ben, độ dài ben, chân ben. - Dựa vào đặc điểm kiểu mẫu cần thiết kế, sử dụng kỹ thuật dịch chuyển ben, khép ben…sẽ cho mẫu thiết kế mới.2 Các bước thiết kế mẫu trong công nghiệp (nguồn: [32]) Phương pháp này được ứng dụng ở nhiều quốc gia trên thế giới vì mẫu thiết kế ôm sát cơ thể, vừa vặn…Tuy nhiên với điều kiện Việt Nam là rất khó, vì đòi hỏi phải xây dựng được 6 ngân hàng mẫu cơ bản nam, nữ, trẻ em đủ đại diện cho đại đa số người Việt Nam mọi lứa tuổi.
Điều này liên quan đến việc xây dựng hệ thống cỡ số, nhân trắc học và ngân hàng các dữ liệu cơ thể người Việt Nam để có thể xây dựng ngân hàng mẫu cơ bản. Nhìn chung các phương pháp thiết kế 2 chiều nêu trên về cơ bản mới chỉ đáp ứng được một phần của yêu cầu thiết kế, trong khi đó sản phẩm tới tay người tiêu dùng lại đòi hỏi phải vừa vặn và phù hợp với cơ thể người. Mặt khác, kích thước cơ thể người lại là 3D, đây là vấn đề khó đặt ra cho các doanh nghiệp dệt may Việt Nam phải giải quyết nếu muốn cạnh tranh được với doanh nghiệp nước ngoài. Vì vậy rất cần có được phương pháp thiết kế phù hợp, tạo ra những mẫu mã quần áo đẹp, phù hợp với người mặc trong không gian 3D, thiết kế nhanh gọn, chính xác và mang lại hiệu quả cho doanh nghiệp.2 Phương pháp Thiết kế 3 chiều 1.1 Phương pháp Thiết kế trực tiếp trên ma nơ canh.
Ma nơ canh công nghiệp được xây dựng để mô phỏng đặc điểm nhân trắc học cơ thể người, trên đó người ta xác định các mốc đo, vị trí đo. Quy trình thiết kế trên ma nơ canh gồm các bước cơ bản như sau: - Bước 1: Sáng tác mẫu thời trang dựa trên cơ thể Ma nơ canh. - Bước 2: Phủ băng dính kín hoàn toàn lên bề mặt Ma nơ canh. Yêu cầu băng dính phủ phải êm, phẳng, mỏng và trong để nhìn xuyên qua được.
Chạy các đường rắc co chính bằng màu đỏ. Thông số đạt được từ các rắc co chính tương ứng với vòng ngực, vòng eo, vòng mông. - Bước 3: Chạy các đường thiết kế.3 Hình thể hiện các đường thiết kế trên mẫu (nguồn: [6]) - Bước 4: Bóc tách băng dính trên ma nơ canh. 7 Cắt các đường thiết kế được chạy bằng màu đen đã triển khai ở bước 3 ra khỏi ma nơ canh.
Đưa các mảng thiết kế bằng băng dính lên giấy cắt mẫu và sao thành mẫu nguyên bản đầu tiên trên giấy bìa. Một cách khác, cũng với ma nơ canh người ta dùng một tấm vải trùm lên bề mặt ma nơ canh rồi tiến hành ghim các đường may, đường thiết kế, đánh dấu các vị trí quan trọng trên mẫu… Sau đó, phần vải này được trải phẳng để sao lại trên giấy, căn chỉnh mẫu và hoàn thiện, tạo nên bản vẽ các chi tiết của sản phẩm. Phương pháp này thường được sử dụng cho các mẫu thiết kế phức tạp hoặc sử dụng các chất liệu đặc biệt, nếu dùng phương pháp tính toán không đạt được hiệu quả.4 Mẫu giấy được sao lại từ mẫu băng dính (nguồn: [6]) Phương pháp này mang nặng tính thủ công, không phù hợp để áp dụng triển khai trong may công nghiệp. Phương pháp này thường được sử dụng cho các mẫu thiết kế phức tạp hoặc sử dụng các chất liệu đặc biệt.
Chỉ phù hợp khi áp dụng trong may đo và đối với một đối tượng cụ thể hoặc trong Thiết kế mẫu Thời trang.2 Phương pháp thiết kế trang phục ứng dụng mô phỏng 3 chiều Trong lĩnh vực may mặc, các nhà khoa học trên thế giới đã nghiên cứu ứng dụng công nghệ mô phỏng 3 chiều (3D) để thiết kế quần áo. Điểm đặc biệt của phương pháp thiết kế này là người thiết kế có thể nhìn thấy được sản phẩm thiết kế của mình được mặc lên người mẫu hoặc ma nơ canh mà chưa cần sản xuất thật. Vì vậy để thiết kế được quần áo 3 chiều cần thiết phải có mô hình 3D cơ thể người, từ đó tạo lớp quần áo bao phủ và được chỉnh sửa đáp ứng yêu cầu, đưa vào sản xuất thật. Nhiều nghiên cứu liên quan đến ứng dụng công nghệ mô phỏng ảo 3 chiều để thiết kế, tạo mẫu quần áo đã được các nhà khoa học công bố.
Đây là phương pháp thiết kế còn khá mới, mức độ và quan điểm tiếp cận khá đa dạng. Phương pháp thiết kế quần áo ứng dụng mô phỏng 3 chiều đều có một điểm chung là ứng 8 dụng công nghệ thông tin để mô phỏng quá trình thiết kế, tạo sản phẩm. Tuy nhiên, phương pháp thiết kế lại có hướng tiếp cận khác nhau. * Từ mẫu thiết kế phẳng 2D kết hợp mô hình cơ thể người 3D, với sự hỗ trợ của máy tính các chi tiết quần áo được may ảo, được phủ lên người mẫu trong không gian 3 chiều, sau khi điều chỉnh đảm bảo đáp ứng theo yêu cầu, mẫu thiết kế được chuyển về 2D để sản xuất.
Hướng tiếp cận này đã được nghiên cứu và công bố bởi các tác giả [46; 64; 76]. Nghiên cứu của tác giả Krzywinski và cộng sự [46] đã đưa ra quy trình phát triển mẫu 3D dựa trên ngân hàng mẫu cơ thể người thu nhận được từ máy quét. Cùng với ngân hàng mẫu thiết kế 2D, các chi tiết được phủ lên cơ thể và được điều chỉnh cho phù hợp dựa vào việc điểu chỉnh các đường cong Spline và bề mặt chi tiết thông qua sự hỗ trợ của phần mềm CAD. Tuy nhiên tác giả cũng chỉ dừng lại ở việc tạo ra sản phẩm mà chưa nghiên cứu tiếp tục triển khai trải phẳng chi tiết mà chỉ ra nêu ra hướng giải quyết dựa trên các nghiên cứu độc lập về trải phẳng chi tiết mà chưa làm thực tế.5 Sản phẩm được mô phỏng ảo từ mẫu 2D (nguồn: [46]) (a) (b) Hình 1.6 Quá trình chỉnh sửa, tạo mẫu sản phẩm 3D; (a) Đường cong tham số điều chỉnh trên cơ thể và sản phẩm; (b) Sản phẩm được thiết kế dựa trên đường cong spline và bề mặt (nguồn: [46]) Cũng xuất phát từ mẫu chi tiết quần áo 2D, để thiết kế quần áo 3D, nghiên cứu của tác giả [64, 76] đã chỉ ra cách phát triển từ mẫu 2D sang mẫu 3D trong quá trình thiết kế sản phẩm may.
Sử dụng hệ thống CAD để thiết kế 2D, tạo ra các hình dạng cơ bản của chi tiết sản phẩm may, sau đó bằng những công cụ mới trên máy tính tạo mẫu sketch 3D giúp cho tăng khả năng sáng tạo và giảm chu trình thiết kế ngắn lại, tiết kiệm tiền và hiệu quả cho doanh nghiệp. 9 Đối với phương pháp này, mẫu thiết kế đảm bảo về kiểu dáng, mẫu thiết kế được phủ lên bề mặt cơ thể người trong không gian 3 chiều và được chỉnh sửa theo yêu cầu….Tuy nhiên vẫn phải sử dụng mẫu thiết kế 2D truyền thống, điều này làm tốn thời gian và làm chậm quá trình thiết kế mẫu. * Một cách tiếp cận khác để tạo quần áo trong không gian 3 chiều, đó là từ mô hình 3D cơ thể người bằng cách sử dụng máy tính hỗ trợ để thiết kế trực tiếp quần áo lên bề mặt mô hình cơ thể người. Vấn đề này đã được nghiên cứu và công bố bởi các tác giả [24; 56; 73; 75].
Dựa trên các nghiên cứu liên quan, tác giả B. HINDS và cộng sự thuộc trường đại học Queen Belfast của Anh [24] đã nghiên cứu phát triển phương pháp thiết kế quần áo dựa trên mô hình 3D cơ thể người hoặc người giả. Thiết kế được tạo ra bằng cách sử dụng máy tính hỗ trợ vẽ trực tiếp trên mô hình 3D cơ thể người.