PHẦN MỞ ĐẦU Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, sự đổi mới căn bản, toàn diện về chƣơng trình giáo dục là một trong những chủ trƣơng đã đề ra. Chƣơng trình đào tạo của các trƣờng cũng sẽ đƣợc thiết kế theo những hƣớng khác nhau. Chƣơng trình đào tạo sắp tới sẽ rất mềm dẻo phụ thuộc vào năng lực đội ngũ của từng trƣờng, làm sao chất lƣợng đầu ra không thấp hơn ngƣỡng quy định. Điều này sẽ khuyến khích các trƣờng cạnh tranh nâng cao chất lƣợng đào tạo.
Những trƣờng có đội ngũ giáo viên giỏi sẽ thiết kế đƣợc chƣơng trình hay, chất lƣợng đào tạo sẽ cao, tăng uy tín và tạo đƣợc sức hút đối với ngƣời học. Từ đây, chƣơng trình đào tạo cần phải đƣợc tổ chức xây dựng chƣơng trình mới theo đúng hƣớng tiếp cận năng lực thực hiện mà bản chất là dạy gắn kết giữa lý luận và thực tiễn. Tiến tới, Bộ GD&ĐT sẽ không quy định chƣơng trình khung nhƣ trƣớc đây mà chỉ quy định thời gian đào tạo, khối lƣợng kiến thức tối thiểu, yêu cầu về năng lực mà ngƣời học đạt đƣợc sau khi tốt nghiệp. Hệ thống giáo dục Đại học thay đổi theo mục tiêu đào tạo để đáp ứng nhu cầu nhân lực đa dạng theo tinh thần của Nghị quyết số 29 NQ/TW khóa XI ngày 04/11/2013 về “Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa và hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trƣờng định hƣớng XHCN và hội nhập quốc tế”.
Quan điểm chỉ đạo đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới những vấn đề lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tƣ tƣởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phƣơng pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nƣớc đến hoạt động quản trị của các cơ sở giáo dục - đào tạo và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản thân ngƣời học; đổi mới ở tất cả các bậc học, ngành học [5]. Có thể nhận thấy đƣợc vai trò của GDTC thông qua các văn bản, chỉ thị, nghị quyết của Đảng và nhà nƣớc. Vai trò quan trọng của GDTC đƣợc thể hiện qua Luật Thể dục 16 thể thao, tại Điều 20 về giáo dục thể chất và thể thao trong nhà trƣờng quy định: “Giáo dục thể chất là môn học chính khóa thuộc chƣơng trình giáo dục nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản cho ngƣời học thông qua các bài tập và trò chơi vận động, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện”. Việc nắm vững các cơ sở lý luận để xây dựng chƣơng trình là nhân tố quyết định việc xây dựng chƣơng trình đào tạo khoa học và phù hợp với đặc điểm ngƣời học.
Trƣờng Đại học Phú Yên là cơ sở giáo dục Đại học công lập trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên, chịu sự quản lý Nhà Nƣớc về giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo, có chức năng đào tạo đa ngành, đa cấp, đa lĩnh vực, từ trình độ Cao đẳng, Đại học và Sau đại học. Hiện nay trƣờng có 3.942 sinh viên, học viên các trình độ và loại hình đào tạo, bồi dƣỡng (16 ngành đào tạo Đại học, 24 ngành đào tạo Cao đẳng và các loại đào tạo khác). Nội dung chƣơng trình đào tạo đƣợc cập nhật theo dự báo nhu cầu xã hội; triển khai đào tạo theo hệ thống tín chỉ; Trang bị cho ngƣời học năng lực nghề nghiệp, năng lực ngoại ngữ, tin học và kỹ năng xã hội, đảm bảo chuẩn đầu ra nhƣ đã cam kết, tỷ lệ tốt nghiệp ra trƣờng hàng năm có việc làm đạt trên 80%; hội đủ điều kiện để kiểm định đánh giá ngoài theo chuẩn chất lƣợng quốc gia. Ngoài những thành tựu đã đạt đƣợc, còn đó những vấn đề khó khăn chƣa giải quyết triệt để, đặc biệt sau khi chuyển qua hình thức đào tạo tín chỉ theo Quyết định số 43/2007/QĐ-BGDĐT ngày 15/08/2007 “V/v Ban hành Quy chế đào tạo đại học và cao đẳng hệ chính quy theo hệ thống tín chỉ” [11].
Sau 8 năm triển khai theo hình thức đào tạo tín chỉ đã bộc lộ những bất cập và khó khăn. Trong những năm qua, đƣợc sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trƣờng nên Khoa Giáo dục Thể chất và Giáo dục Quốc phòng trƣờng Đại học Phú Yên cũng có nhiều thuận lợi, đầu tƣ xây dựng cơ sở vật chất dụng cụ, sân bãi phục vụ công tác giảng dạy và học tập… Tuy nhiên đến thời điểm này đa phần vẫn còn nhiều bất cập nhƣ: thiếu thốn về cơ sở vật chất, sân bãi tập 17 luyện; chất lƣợng và số lƣợng đội ngũ giảng viên; nội dung, chƣơng trình chƣa phù hợp; các hoạt động các môn thể thao ngoại khóa của sinh viên chỉ mang tính tự phát, các sinh viên thƣờng tự tìm nhóm với nhau để tập luyện và vui chơi các môn mình ƣa thích. Hàng năm nhà trƣờng chỉ tổ chức thi đấu một số môn thể thao một lần trong năm, sự quan tâm của nhà trƣờng về phong trào thể dục thể thao trong sinh viên chƣa đƣợc phát triển mạnh… Chính những điều đó đã làm ảnh hƣởng không nhỏ đến hiệu quả công tác GDTC. Với ý nghĩa, tầm quan trọng và hiện trạng thực tế của vấn đề, luận án tiến hành đề tài: “Nghiên cứu xây dựng chƣơng trình thể thao ngoại khóa cho sinh viên Trƣờng Đại học Phú Yên”.
Mục đích nghiên cứu Xây dựng chƣơng trình thể thao ngoại khóa cho sinh viên trƣờng Đại học Phú Yên nhằm chuẩn hóa chƣơng trình các môn thể thao ngoại khóa, đồng thời đáp ứng nhu cầu, sở thích tập luyện thể thao ngoại khóa của sinh viên. Từ đó, góp phần giúp cho sinh viên an tâm, tin tƣởng lựa chọn tập luyện môn thể thao ngoại khóa, đồng thời nâng cao chất lƣợng học tập, giáo dục thể chất và rèn luyện thân thể thƣờng xuyên của sinh viên Trƣờng Đại học Phú Yên. Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng hoạt động và chƣơng trình thể thao ngoại khóa cho sinh viên Trƣờng Đại học Phú Yên. Mục tiêu 2: Nghiên cứu xây dựng chƣơng trình thể thao ngoại khóa cho sinh viên Trƣờng Đại học Phú Yên.
Mục tiêu 3: Đánh giá hiệu quả thực nghiệm chƣơng trình thể thao ngoại khóa cho sinh viên Trƣờng Đại học Phú Yên. Giả thuyết khoa học của đề tài Với xu hƣớng phát triển của công tác đào tạo ĐH, CĐ hiện nay, GDTC nói chung cũng nhƣ thể thao ngoại khóa đã và đang trở thành một trong những lĩnh vực đƣợc quan tâm hàng đầu của các cơ sở giáo dục. Nếu xây 18 dựng đƣợc chƣơng trình giảng dạy các môn thể thao ngoại khóa cho sinh viên mang tính khoa học, hệ thống, khả thi, đƣợc kiểm chứng trong thực tế, phù hợp với điều kiện tại đơn vị sẽ làm phong phú thêm cơ sở lý luận và thực tiễn để không ngừng nâng cao chất lƣợng giáo dục thể chất nói riêng và cũng nhƣ chất lƣợng đào tạo toàn diện của sinh viên Trƣờng Đại học Phú Yên. 19 Chƣơng 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.
Quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc về công tác GDTC và thể thao trƣờng học 1. Quan điểm, Đảng và Chính phủ đối với hoạt động TDTT trƣờng học trong thời kỳ đổi mới Thể dục thể thao trƣờng học bao gồm GDTC nội khóa và hoạt động thể thao ngoại khóa, là một bộ phận quan trọng cấu thành nền thể dục thể thao và cũng là một mặt không thể thiếu của nền giáo dục, là nền tảng của thể dục thể thao toàn dân. Thể dục thể thao trƣờng học là giao điểm giữa hai lĩnh vực Giáo dục và TDTT, là cơ sở nền tảng của sự phát triển thể dục thể thao. Do đó đầu tƣ và phát triển thể dục thể thao trƣờng học hiện nay đƣợc Đảng và Nhà nƣớc ta đặc biệt quan tâm nhƣ là nhu cầu tất yếu của phát triển xã hội.
Chỉ thị 36/CT-TW ngày 24 tháng 03 năm 1994 của Ban bí thƣ Trung Ƣơng Đảng về công tác TDTT trong giai đoạn mới đã nêu lên vai trò của thể dục thể thao, bồi dƣỡng đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật TDTT và nâng cao uy tín TDTT nƣớc ta trên trƣờng quốc tế. Về GDTC và thể thao trƣờng học, chỉ thị có đoạn viết: “….Cải tiến chƣơng trình giảng dạy và tiêu chuẩn Rèn luyện thể chất, đào tạo giáo viên TDTT cho trƣờng học các cấp, tạo những điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất để thực hiện chế độ GDTC bắt buộc ở tất cả các trƣờng học” [3]. Nghị quyết Đại hội Đảng khóa VII, Nghị quyết của Hội nghị Trung Ƣơng 2 khóa VIII về Giáo dục & Đào tạo và khoa học công nghệ đã tiếp tục khẳng định: “Giáo dục đào tạo cùng với Khoa học công nghệ phải thực sự trở thành quốc sách hàng đầu, chuẩn bị tốt hành trang cho thế hệ trẻ đi vào thế kỷ XXI. Muốn xây dựng đất nƣớc giàu mạnh, văn minh, phải có con ngƣời phát 20 triển toàn diện.
Không chỉ về trí tuệ, trong sáng về đạo đức mà còn phải là con ngƣời cƣờng tráng về thể chất” [4]. GDTC “là một trong những hình thức hoạt động cơ bản có định hướng rõ của TDTT trong xã hội”. TDTT là một bộ phận của nền văn hóa, trình độ phát triển TDTT là một trong những tiêu chí đánh giá trình độ văn hóa và năng lực sáng tạo của dân tộc, là phƣơng tiện giao lƣu văn hóa nói chung, văn hóa thể chất nói riêng, mở rộng các mối quan hệ quốc tế. Vì vậy, Đảng và Nhà nƣớc ta luôn chú trọng đến công tác đổi mới nhằm phát triển hơn nữa công tác GDTC.
Đảng và Nhà nƣớc ta đã chỉ rõ, nhiệm vụ chính của GDTC là: nâng cao sức khỏe, đảm bảo sự phát triển bình thƣờng của cơ thể học sinh, sinh viên; phát triển thể lực, trang bị những kỹ năng vận động cơ bản và cần thiết cho cuộc sống; hình thành thói quen rèn luyện thân thể, giữ vệ sinh và giữ phẩm chất đạo đức, nhân cách học sinh, sinh viên, những chủ nhân tƣơng lai của đất nƣớc. Đảng, Nhà nƣớc ta khẳng định, sự phát triển GDTC phải đảm bảo theo quan điểm đƣờng lối chung của Đảng, Nhà nƣớc, của ngành TDTT và ngành Giáo dục – Đào tạo, phải đảm bảo tính dân tộc, tính khoa học và tính nhân dân.