Luận án tiến sĩ nâng cao chất lượng công tác đảng, chính trị trong nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu lữ đoàn tàu Hải quân - Phạm Văn Hào

Nâng cao chất lượng công tác đảng chính trị và huấn luyện chiến đấu trong lữ đoàn tàu Hải quân. Phương pháp quản lý, đảng viên và kỷ luật quân sự hiện đại.

• Tác giả: Phạm Văn Hào
• Chuyên ngành: Chính trị quân sự
• Đề tài: Nâng cao chất lượng công tác đảng, công tác chính trị trong nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu ở các lữ đoàn tàu của Quân chủng Hải quân hiện nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao chất lượng công tác đảng công tác chính trị trong huấn luyện chiến đấu

Công tác đảng, công tác chính trị là một phần cốt lõi trong hoạt động của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong bối cảnh hiện đại hóa, nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu đặt ra yêu cầu ngày càng cao. Việc nâng cao chất lượng công tác đảng, công tác chính trị đảm bảo cho cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng. Điều này giúp họ sẵn sàng hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Huấn luyện chiến đấu không chỉ rèn luyện kỹ năng quân sự mà còn tôi luyện ý chí cách mạng. Công tác đảng, công tác chính trị chính là nền tảng để xây dựng ý chí đó. Ở các lữ đoàn tàu của Quân chủng Hải quân, điều này càng trở nên cấp thiết. Hải quân là lực lượng trực tiếp bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Do đó, chất lượng công tác đảng, công tác chính trị phải được nâng lên tương xứng với tầm quan trọng của nhiệm vụ.

1.1. Khái niệm và vai trò của công tác đảng công tác chính trị

Công tác đảng, công tác chính trị là hệ thống các hoạt động tư tưởng, tổ chức của Đảng trong lực lượng vũ trang. Mục tiêu là xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị. Vai trò của nó là đảm bảo sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng. Hoạt động này xây dựng bản lĩnh chính trị, động lực chiến đấu cho cán bộ, chiến sĩ. Nó là sức mạnh nội sinh, là linh hồn của quân đội cách mạng. Chất lượng của công tác đảng, công tác chính trị quyết định trực tiếp đến kết quả huấn luyện chiến đấu.

1.2. Đặc điểm của huấn luyện chiến đấu ở lữ đoàn tàu Hải quân

Huấn luyện chiến đấu ở lữ đoàn tàu Hải quân có nhiều đặc thù riêng biệt. Môi trường huấn luyện chủ yếu trên biển, đối mặt với sóng gió, thời tiết khắc nghiệt. Trang bị, vũ khí là các tàu chiến, có tính kỹ thuật cao, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Nhiệm vụ huấn luyện gắn liền với thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, tuần tra, canh giữ biển đảo. Do đó, công tác đảng, công tác chính trị phải thích ứng với điều kiện đó. Cần xây dựng phương pháp giáo dục phù hợp với không gian sinh hoạt, làm việc trên tàu. Việc bồi dưỡng ý chí, bản lĩnh cho bộ đội trước những khó khăn, gian khổ là vô cùng quan trọng.

II. Phân tích các vấn đề trong nâng cao chất lượng công tác đảng công tác chính trị

Thực tiễn cho thấy, chất lượng công tác đảng, công tác chính trị trong huấn luyện chiến đấu vẫn còn những hạn chế. Một số nơi, nội dung giáo dục còn chung chung, chưa sát với thực tế nhiệm vụ. Phương pháp tuyên truyền đôi khi thiếu sinh động, chưa hấp dẫn được cán bộ, chiến sĩ trẻ. Nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên về vai trò của công tác đảng, công tác chính trị chưa đầy đủ. Họ xem nhẹ, cho rằng chỉ cần huấn luyện giỏi kỹ thuật là đủ. Tình trạng này làm giảm hiệu quả của hoạt động chính trị tư tưởng. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng huấn luyện và sức mạnh chiến đấu của đơn vị. Việc tìm ra nguyên nhân và giải pháp là yêu cầu cấp bách hiện nay.

2.1. Thực trạng chất lượng công tác đảng công tác chính trị hiện nay

Công tác đảng, công tác chính trị đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Đội ngũ cán bộ chính trị các cấp được kiện toàn, có trình độ. Nội dung, hình thức sinh hoạt Đảng, chi bộ ngày càng đổi mới. Tuy nhiên, vẫn còn những bất cập cần được khắc phục. Ở một số đơn vị, công tác giáo dục chính trị tư tưởng chưa theo kịp diễn biến tư tưởng của bộ đội. Hoạt động của các tổ chức quần chúng trong huấn luyện chưa thực sự sôi nổi. Việc lồng ghép giáo dục chính trị với rèn luyện kỹ thuật, chiến thuật chưa đồng đều. Điều này đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ, quyết liệt hơn.

2.2. Nguyên nhân của những hạn chế trong công tác đảng công tác chính trị

Nguyên nhân đầu tiên là do một số cấp ủy, chỉ huy chưa nhận thức sâu sắc vị trí then chốt của công tác đảng, công tác chính trị. Thứ hai, năng lực, phương pháp của đội ngũ cán bộ chính trị ở cơ sở chưa đồng đều. Một số đồng chí còn lúng túng trong việc đổi mới nội dung, hình thức. Thứ ba, cơ sở vật chất, kinh phí cho hoạt động này còn nhiều khó khăn. Sự phối hợp giữa các ban, ngành trong thực hiện nhiệm vụ huấn luyện chưa thường xuyên. Cuối cùng, tác động của mặt trái kinh tế thị trường và thông tin xấu độc cũng là một nguyên nhân đáng kể.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng công tác đảng công tác chính trị

Để nâng cao chất lượng công tác đảng, công tác chính trị, cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trước hết, phải tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp. Người đứng đầu phải trực tiếp phụ trách và chịu trách nhiệm về chất lượng hoạt động này. Thứ hai, cần đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp tiến hành. Nội dung giáo dục phải gắn bó mật hợp với nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu cụ thể của từng lữ đoàn tàu. Phương pháp cần đa dạng, linh hoạt, phù hợp với đặc thù trên biển. Thứ ba, phải xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị có đủ phẩm chất, năng lực. Họ phải là những hạt nhân tiêu biểu, có sức thuyết phục trong đơn vị. Giải pháp cuối cùng là tăng cường cơ sở vật chất, kinh phí cho các hoạt động.

3.1. Giải pháp về tổ chức lãnh đạo và cán bộ

Giải pháp đầu tiên là củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo của các tổ chức Đảng trong đơn vị. Cần kiện toàn Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, bí thư chi bộ tàu có đủ năng lực. Thứ hai, phải đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ chính trị. Họ cần được trang bị kiến thức về quân sự, biển, đảo để giáo dục sát thực tế. Thứ ba, phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người chỉ huy. Người cán bộ phải là trung tâm đoàn kết, là tấm sáng về bản lĩnh chính trị và trình độ nghiệp vụ. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính ủy, chính trị viên với chỉ huy đơn vị là then chốt.

3.2. Giải pháp về nội dung phương pháp và cơ sở vật chất

Nội dung giáo dục phải được xây dựng bám sát Nghị quyết, chỉ thị của Đảng, kế hoạch huấn luyện. Cần tăng cường giáo dục truyền thống, phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, tình yêu biển đảo. Phương pháp phải đa dạng: kết hợp học tập chính trị với các hoạt động văn hóa, thể thao trên tàu. Ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyên truyền, giáo dục. Xây dựng không gian văn hóa trên boong tàu, trong cabin sinh hoạt. Đầu tư trang thiết bị, sách báo, tài liệu học tập đầy đủ. Tổ chức các diễn đàn, tọa đàm để bộ đội được bày tỏ tâm tư, nguyện vọng.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của nâng cao chất lượng công tác đảng công tác chính trị

Nghiên cứu đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lượng công tác đảng, công tác chính trị trong huấn luyện chiến đấu. Kết quả cho thấy mối quan hệ biện chứng giữa công tác đảng, công tác chính trị với chất lượng huấn luyện. Công tác đảng, công tác chính trị tốt tạo nền tảng vững chắc cho huấn luyện giỏi, sẵn sàng chiến đấu cao. Các giải pháp đề ra mang tính hệ thống, từ nhận thức đến hành động. Chúng có tính khả thi, phù hợp với điều kiện cụ thể của các lữ đoàn tàu Hải quân. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ góp phần xây dựng lực lượng Hải quân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Đây là cơ sở khoa học để các đơn vị vận dụng vào thực tiễn.

4.1. Kết quả nghiên cứu và ý nghĩa lý luận

Luận án đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về chất lượng công tác đảng, công tác chính trị. Nghiên cứu đề xuất một khung lý thuyết đánh giá chất lượng hoạt động này. Khung này bao gồm các tiêu chí, chỉ số cụ thể, đo lường được. Luận án cũng phân tích sâu sắc thực trạng, chỉ ra nguyên nhân của thành công và hạn chế. Những kết quả này làm phong phú thêm kho tàng lý luận về xây dựng quân đội. Nó cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định đường lối, chính sách về quốc phòng, an ninh. Ý nghĩa lý luận lớn nhất là khẳng định vai trò không thể thay thế của công tác đảng, công tác chính trị.

4.2. Ứng dụng trong thực tiễn huấn luyện chiến đấu

Các giải pháp của luận án có thể áp dụng trực tiếp vào thực tiễn tại các lữ đoàn tàu. Cấp ủy, chỉ huy có thể vận dụng để đổi mới phương thức lãnh đạo. Đội ngũ cán bộ chính trị có tài liệu tham khảo để nâng cao nghiệp vụ. Hoạt động giáo dục chính trị tư tưởng sẽ trở nên thiết thực, hiệu quả hơn. Kết quả nghiên cứu cũng giúp cấp trên đánh giá chính xác chất lượng hoạt động của đơn vị. Từ đó có chỉ đạo kịp thời, đúng đắn. Ứng dụng thành công sẽ nâng cao sức mạnh tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của Hải quân nhân dân Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài có liên quan đến đề tài luận án 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài có liên quan đến huấn luyện chiến đấu ở các đơn vị quân đội, lực lượng vũ trang Thực tiễn xây dựng LLVT và quân đội cách mạng ở các nước khẳng định: HLCĐ là vấn đề có tính quy luật, là nhiệm vụ trung tâm, thường xuyên, lâu dài, quan trọng hàng đầu trong xây dựng và nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của quân đội, là vấn đề được các cấp lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Đã có nhiều công trình nghiên cứu về HLCĐ, tiêu biểu là: A.

Grê-scô (1978), Các lực lượng vũ trang của nhà nước Xô-Viết [86]; chương IX: “Việc huấn luyện và giáo dục quân đội”, đã bàn về: Trình độ của các chiến sĩ là cơ sở quan trọng tạo nên sức chiến đấu của các LLVT; những nguyên tắc huấn luyện và giáo dục quân đội; về hoàn thiện những hình thức và phương pháp huấn luyện và giáo dục quân đội. Trong đó, khẳng định: Huấn luyện và giáo dục các chiến sĩ Xô-Viết là một quá trình hai mặt mà mục đích là đào tạo nên những người bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa một cách có ý thức và khéo léo, là xây dựng cho họ phẩm chất chiến đấu - đạo đức cao, là tổ chức cho các phân đội, bộ đội, Hạm tàu chiến đấu tốt, và cuối cùng là nâng cao sức chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu của các lực lượng vũ trang…[86, tr. Xu-li-mốp (1980), Sự lãnh đạo khoa học trong các lực lượng Xô-Viết [170], chương IV: Những nguyên tắc tổ chức khoa học công tác huấn luyện quân sự cho bộ đội, bàn về: Huấn luyện toàn diện đội ngũ sĩ quan; rèn luyện bản lĩnh chiến đấu trên biển và trên không; duy trì SSCĐ thường xuyên; quản lý việc huấn luyện quân sự và giáo dục chính trị. Chỉ 10 rõ các hình thức và phương pháp huấn luyện như lên lớp, thực hành luyện tập trên binh khí kỹ thuật, làm bài tập thể, hội ý… Trong đó, khẳng định huấn luyện sĩ quan: “…là dạy cho họ hoàn thành được chức trách của mình trong hoàn cảnh chiến đấu một cách chuẩn xác, tự tin và am hiểu công việc.

Binh khí kỹ thuật và vũ khí hiện đại chỉ có thể được sử dụng có kết quả trong chiến đấu dưới sự lãnh đạo của những người chỉ huy được huấn luyện tốt” [170, tr.145]; “Việc huấn luyện toàn diện cả lý luận và thực tiễn làm cho cán bộ quân sự biết tổ chức và tiến hành trận đánh hiện đại, biết huấn luyện và giáo dục chiến sĩ là khâu quan trọng nhất trong quá trình học tập quân sự của bộ đội” [170, tr. Brown (2015), Kế hoạch huấn luyện thể chất nhập cảnh của Hải quân Hoa Kỳ [173], đã bàn về: Kế hoạch huấn luyện thể chất trước nhập cảnh của Hải quân hỗ trợ các tân binh chuẩn bị cho nhu cầu thể chất một kinh nghiệm thủy thủ tiềm năng trong các chương trình huấn luyện cơ bản của Hải quân. Trong đó, hướng dẫn ba yếu tố chính của chương trình thể dục thể thao: hoạt động aerobic, sức mạnh cơ bắp và bài tập sức bền và bài tập linh hoạt. Alexander Lankester (2004), “Mua sắm trang bị quốc phòng ở Đông Nam Á” [98], đã xác định: từ những năm cuối của thập kỷ 80, nhiều nước đã đưa ra các chương trình, kế hoạch xây dựng lực lượng hải quân hiện đại và LLVT nói chung, nhất là các nước Thái Lan, Ma-lai-xi-a, Xin-ga-po, In-đô-nê- xi-a, Phi-lip-pin.

Thái lan có chương trình mua sắm tàu sân bay, tàu fi-gat mang tên lửa và tàu ngầm; Ma-lai-xi-a với chương trình mua tàu ngầm, máy bay tuần tra biển và tàu tuần tiễu thế hệ mới, nhằm tăng cường khả năng huấn luyện, tác chiến chống tàu ngầm, tiến công tàu mặt nước, tác chiến điện tử và các khả năng tiến công ngoài đường chân trời [98]. Ivanop (2004), “Kinh nghiệm cải tổ hải quân Xin-ga-po” [95], đã khẳng định: Xin-ga-po đã tiến hành cải tổ lực lượng hải quân theo học thuyết phòng thủ và quan điểm phòng thủ “tổng lực” và phía trước trên cơ sở thực hiện 11 nghĩa vụ đồng minh trong khuôn khổ khối ANZUK (khối chính trị-quân sự Anh, Ô-xtrây-li-a, Niu Di-lân, Xin-ga-po và Ma-lai-xi-a) và ASEAN nhằm đối phó với những mối đe dọa đang gia tăng. Lực lượng hải quân được coi là một trong những quân chủng hàng đầu của đất nước, nên được tiếp tục hiện đại hóa cơ cấu và thành phần chiến đấu hợp lý, trên cơ sở những công nghệ mới nhằm đưa hải quân Xin-ga-po lên một trong những vị trí hàng đầu ở khu vực châu Á- Thái Bình Dương về khả năng chiến đấu và SSCĐ [95]. Phê-đô-rôp (2009), Huấn luyện chiến đấu và huấn luyện chiến dịch của lực lượng Hải quân Mỹ trong năm 2008 [123], đã khẳng định tầm quan trọng của HLCĐ, cách thức tổ chức huấn luyện thực hành, cách thức tổ chức chỉ huy lực lượng chiến đấu của lực lượng Hải quân Mỹ; bài viết đã khẳng định mục đích huấn luyện chiến đấu trên biển là nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu, hoàn thiện hơn các thủ đoạn chiến thuật trong phối hợp hiệp đồng tác chiến trên biển của các lực lượng Hải quân tham gia gìn giữ an ninh cho các nước trong khu vực.

Các công trình nghiên cứu về công tác đảng, công tác chính trị trong huấn luyện chiến đấu ở các đơn vị quân đội, lực lượng vũ trang I.Mét-nhi-cốp (1974), Đảng cộng sản người lãnh đạo và giáo dục lực lượng vũ trang Xô Viết [107], đã chỉ ra sự lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp xây dựng và củng cố quân đội là quy luật khách quan, bắt nguồn từ bản chất của Đảng Mác - Lênin và việc tăng cường vai trò ảnh hưởng của tổ chức đảng trong Quân đội và Hải quân là nền tảng cơ bản nhất của việc xây dựng LLVT. Để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội đòi hỏi phải nâng cao vai trò tiền phong gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong thực hiện chức trách người chiến sĩ. Các đảng ủy phải thường xuyên lãnh đạo các tổ chức đảng ở cấp dưới, phải quan tâm đến việc làm thế nào để ở các khâu đó mỗi một đảng viên phải là “một mũi nhọn tích cực” thực tế thực hiện được vai trò tiên phong trong luyện quân và học tập chính trị, trong việc củng cố kỷ luật quân đội [107, tr. Ê-pi-sép (1976), “Công tác đảng, công tác chính trị trong lực lượng vũ trang Liên Xô 1918-1973” [81], khẳng định vị trí, vai trò của công tác đảng - công tác chính trị trong việc xây dựng quân đội Xô - Viết: Công tác đảng - công tác chính trị trong Quân đội và Hải quân Liên Xô là một bộ phận không thể tách rời của công tác cải tạo cách 12 mạng và lãnh đạo của Đảng cộng sản trong các LLVT.

Công tác đảng - công tác chính trị là một phương thức quan trọng nhất để thực hiện đường lối của Đảng, nâng cao sức chiến đấu và tinh thần sẵn sàng chiến đấu của quân đội, giáo dục chủ nghĩa cộng sản cho các chiến sĩ Xô - Viết. Không có công tác đảng - công tác chính trị thì tổ chức quân sự của nhà nước xã hội chủ nghĩa không thể tồn tại được. Đấy là quy luật khách quan [81, tr. Grê-scô (1978), Các lực lượng vũ trang của nhà nước Xô - Viết [86], khẳng định hiệu quả của CTĐ, CTCT trong thời kỳ can thiệp của nước ngoài, trong thời kỳ nội chiến và trong những năm chiến tranh giữ nước vĩ đại và ngay cả hiện nay: Công tác đảng - công tác chính trị trong các lực lượng vũ trang cũng đóng một vai trò lớn.

Nó xây dựng cho các chiến sĩ ý thức cộng sản chủ nghĩa, tinh thần không hòa hoãn với hệ tư tưởng tư sản, lòng tự hào về Tổ quốc Xô - Viết của mình, gây cho họ tinh thần yêu nước xã hội chủ nghĩa và chủ nghĩa quốc tế. Công tác đảng - công tác chính trị là một phương tiện quyết định để tác động đến ý thức và trái tim của con người, nâng cao gấp bội các phẩm chất tinh thần và chiến đấu của chiến sĩ, góp phần thúc đẩy việc biến lực lượng tinh thần của họ thành lực lượng vật chất, nhân sức chiến đấu của quân đội lên [86, tr. Xa-vê-li-ép, P.Sê-man-xki (1981), Những vấn đề cơ bản của chỉ huy bộ đội trong chiến đấu [94], khẳng định vai trò của nhân tố tinh thần trong chiến đấu: Thắng lợi trong chiến tranh phụ thuộc vào nhiều nhân tố, trong đó tinh thần của bộ đội giữ vai trò cực kỳ quan trọng…Các chuyên gia quân sự tư sản cũng thống nhất nhận định rằng trạng thái tinh thần cao của quân đội… “là một thứ vũ khí mạnh mẽ nhất của loài người”, “đối với quân đội, trạng thái tinh thần thấp còn nguy hiểm hơn là thiếu vũ khí đạn dược [94, tr. Ê-pi-sép (1983), Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô là nguồn gốc, quyết định sức mạnh của Quân đội và Hải quân Liên Xô [82], đã khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng trong các LLVT mà đại diện là Ban 13 Chấp hành Trung ương, “Nguyên tắc cao nhất của việc xây dựng quân sự Xô Viết là sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản với các lực lượng vũ trang” [82, tr.

2] và coi đây là nguyên tắc căn bản trong xây dựng, hoạt động của Quân đội, đặc biệt đối với tổ chức lãnh đạo đơn vị, là nhân tố quyết định tới chất lượng huấn luyện sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu của đơn vị. Chương Tư Nghị (2006), Giáo trình công tác đảng công tác chính trị của Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc [116], đã khẳng định: Tăng cường công tác chính trị trong huấn luyện ngoài khơi xa có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với việc làm tốt huấn luyện trên biển, nâng cao sức chiến đấu cho bộ đội. Tác giả khẳng định vai trò công tác chính trị trong huấn luyện ngoài khơi xa là nội dung chủ yếu của công tác chính trị trong huấn luyện quận sự cho Bộ đội Hải quân; tác giả phân ra các hoạt động công tác chính trị trong 3 giai đoạn: Công tác chính trị của giai đoạn chuẩn bị ra khơi; công tác chính trị của giai đoạn thực hiện trên biển; công tác chính trị giai đoạn tổng kết đánh giá.