Luận án tiến sĩ kinh tế hoàn thiện thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại cổ phần quân đội

Luận án tiến sĩ kinh tế phân tích thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa trong cho vay ngân hàng thương mại cổ phần quân đội.

• Tác giả: Nguyễn Thế Anh
• Người hướng dẫn: Đào Minh Phúc
• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Hoàn thiện thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội
• Loại tài liệu: luận án tiến sỹ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ THẨM ĐỊNH NĂNG LỰC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa của ngân hàng thương mại
• 1.2. Thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại
• 1.3. Kinh nghiệm quốc tế về thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp và bài học rút ra
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VỀ HOÀN THIỆN THẨM ĐỊNH NĂNG LỰC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI
• 2.1. Mô hình nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THẨM ĐỊNH NĂNG LỰC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI
• 3.1. Tổng quan về ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội
• 3.2. Thực trạng thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội
• 3.3. Đánh giá thực trạng thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội
• 3.4. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THẨM ĐỊNH NĂNG LỰC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI
• 4.1. Định hướng hoàn thiện thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội
• 4.2. Giải pháp hoàn thiện thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội
• 4.3. Kiến nghị
• 4.4. Kết luận chương 4
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thẩm Định Năng Lực Tài Chính DNNVV Cho Vay

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, tạo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên, DNNVV thường gặp khó khăn trong tiếp cận vốn vay ngân hàng do hạn chế về tài sản thế chấp, lịch sử tín dụng. Thẩm định năng lực tài chính DNNVV là quá trình quan trọng để ngân hàng đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp, giảm thiểu rủi ro tín dụng. Quá trình này bao gồm phân tích báo cáo tài chính, đánh giá dòng tiền, và xem xét các yếu tố định tính như năng lực quản lý và uy tín doanh nghiệp. Thẩm định hiệu quả giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay chính xác, hỗ trợ sự phát triển của DNNVV và đảm bảo an toàn vốn.

1.1. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế Việt Nam

DNNVV đóng góp đáng kể vào GDP, tạo việc làm và thúc đẩy đổi mới. Theo số liệu thống kê năm 2003, các DNNVV đóng góp hơn 40% GDP của cả nước, nếu tính cả hợp tác xã, trang tại và hộ kinh doanh cá thể thì khu vực này đóng góp đến tăng trưởng GDP là 60%. Đến năm 2016, mức đóng góp của doanh nghiệp dân doanh, khu vực tư nhân và hộ cá thể vẫn duy trì ở mức 43,2% của GDP. Các DNNVV chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp hoạt động trong cả nước, sử dụng tới 59,3% lao động xã hội. Sự phát triển của DNNVV có ý nghĩa quan trọng đối với sự ổn định kinh tế và xã hội.

1.2. Tầm quan trọng của thẩm định năng lực tài chính cho vay

Thẩm định năng lực tài chính là yếu tố then chốt để ngân hàng đánh giá khả năng trả nợ của DNNVV. Việc thẩm định kỹ lưỡng giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro tín dụng, đưa ra quyết định cho vay phù hợp. Quá trình này không chỉ bảo vệ lợi ích của ngân hàng mà còn hỗ trợ DNNVV tiếp cận nguồn vốn cần thiết để phát triển. Một quy trình thẩm định hiệu quả sẽ bao gồm phân tích báo cáo tài chính DNNVV, đánh giá dòng tiền, xem xét các yếu tố uy tín doanh nghiệp và năng lực quản lý.

II. Thách Thức Trong Thẩm Định Tài Chính Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

Việc thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đối diện nhiều thách thức đặc thù. Báo cáo tài chính của DNNVV thường thiếu minh bạch, không đầy đủ, gây khó khăn cho việc phân tích. Khả năng dòng tiền của DNNVV biến động mạnh, phụ thuộc nhiều vào yếu tố mùa vụ, thị trường. Thiếu tài sản đảm bảo cũng là một rào cản lớn. Ngân hàng cần có phương pháp thẩm định phù hợp, linh hoạt, kết hợp phân tích định lượng và định tính để đánh giá chính xác rủi ro tín dụng.

2.1. Hạn chế về báo cáo tài chính của DNNVV

Các DNNVV thường có hệ thống kế toán sơ sài, báo cáo tài chính thiếu chuẩn mực và minh bạch. Điều này gây khó khăn cho việc phân tích, đánh giá chính xác tình hình tài chính của doanh nghiệp. Thông tin báo cáo tài chính DNNVV có thể bị làm đẹp để dễ dàng tiếp cận vốn vay. Ngân hàng cần có chuyên môn sâu để phát hiện các điểm bất thường, đánh giá rủi ro tiềm ẩn.

2.2. Tính biến động của dòng tiền và doanh thu

Dòng tiền của DNNVV thường không ổn định, phụ thuộc nhiều vào yếu tố mùa vụ, biến động thị trường, và khả năng quản lý công nợ. Điều này gây khó khăn cho việc dự báo khả năng trả nợ của doanh nghiệp trong tương lai. Ngân hàng cần xem xét kỹ lưỡng lịch sử dòng tiền, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến dòng tiền để đưa ra quyết định cho vay hợp lý.

2.3. Thiếu tài sản đảm bảo và lịch sử tín dụng

Nhiều DNNVV không có đủ tài sản đảm bảo giá trị để thế chấp vay vốn. Lịch sử tín dụng của DNNVV thường hạn chế, khiến ngân hàng khó đánh giá mức độ uy tín và khả năng trả nợ. Điều này làm tăng rủi ro tín dụng cho ngân hàng, đòi hỏi quy trình thẩm định chặt chẽ, toàn diện hơn.

III. Cách Thẩm Định Năng Lực Tài Chính DNNVV Hiệu Quả Cho Vay

Để thẩm định năng lực tài chính DNNVV hiệu quả, ngân hàng cần áp dụng phương pháp toàn diện, kết hợp phân tích định lượng và định tính. Phân tích báo cáo tài chính cần đi sâu vào các chỉ số tài chính DNNVV quan trọng như hệ số thanh toán, hệ số nợ, hệ số sinh lời. Đánh giá dòng tiền cần xem xét khả năng tạo ra dòng tiền ổn định trong tương lai. Phân tích SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) giúp đánh giá vị thế cạnh tranh và tiềm năng phát triển của doanh nghiệp. Thẩm định năng lực quản lý và uy tín doanh nghiệp cũng rất quan trọng.

3.1. Phân tích báo cáo tài chính và các chỉ số quan trọng

Phân tích báo cáo tài chính DNNVV cần tập trung vào các chỉ số tài chính then chốt. Hệ số thanh toán đánh giá khả năng trả nợ ngắn hạn. Hệ số nợ cho biết mức độ phụ thuộc vào vốn vay. Hệ số sinh lời (ROE, ROA, ROS) phản ánh hiệu quả hoạt động kinh doanh. So sánh các chỉ số tài chính với trung bình ngành giúp đánh giá vị thế của doanh nghiệp. Phân tích xu hướng các chỉ số theo thời gian cũng cung cấp thông tin hữu ích.

3.2. Đánh giá dòng tiền và khả năng trả nợ

Đánh giá dòng tiền là yếu tố quan trọng để xác định khả năng trả nợ của DNNVV. Ngân hàng cần phân tích dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, hoạt động đầu tư, và hoạt động tài chính. Xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến dòng tiền như doanh thu, chi phí, công nợ. Dự báo dòng tiền trong tương lai dựa trên kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp. Sử dụng các mô hình dự báo dòng tiền để đánh giá rủi ro.

3.3. Phân tích SWOT và thẩm định năng lực quản lý

Phân tích SWOT giúp đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, và thách thức của DNNVV. Phân tích này cung cấp thông tin về vị thế cạnh tranh, tiềm năng phát triển, và các rủi ro tiềm ẩn. Thẩm định năng lực quản lý là yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của doanh nghiệp. Ngân hàng cần đánh giá kinh nghiệm, trình độ chuyên môn, và uy tín của ban lãnh đạo.

IV. Rủi Ro Tín Dụng và Giải Pháp Quản Lý Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa

Rủi ro tín dụng là một trong những rủi ro lớn nhất trong hoạt động cho vay DNNVV. Các loại rủi ro thường gặp bao gồm: rủi ro mất vốn, rủi ro chậm trả nợ, rủi ro lãi suất, và rủi ro thanh khoản. Để quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, ngân hàng cần xây dựng quy trình quản lý rủi ro chặt chẽ, áp dụng các biện pháp phòng ngừa rủi ro, và có chính sách xử lý nợ xấu kịp thời. Việc thẩm định tài sản đảm bảo và quản lý dòng tiền sau khi cho vay cũng rất quan trọng.

4.1. Các loại rủi ro tín dụng thường gặp khi cho vay DNNVV

Khi cho vay DNNVV, ngân hàng đối mặt với nhiều loại rủi ro tín dụng khác nhau. Rủi ro mất vốn xảy ra khi doanh nghiệp không có khả năng trả nợ. Rủi ro chậm trả nợ ảnh hưởng đến dòng tiền của ngân hàng. Rủi ro lãi suất phát sinh khi lãi suất thị trường biến động. Rủi ro thanh khoản xảy ra khi ngân hàng không có đủ tiền để đáp ứng nhu cầu rút vốn của khách hàng.

4.2. Xây dựng quy trình quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả

Để quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, ngân hàng cần xây dựng quy trình quản lý rủi ro chặt chẽ, bao gồm các bước: nhận diện rủi ro, đánh giá rủi ro, kiểm soát rủi ro, và giám sát rủi ro. Quy trình này cần được áp dụng xuyên suốt quá trình cho vay, từ khâu thẩm định đến khâu thu hồi nợ.

4.3. Các biện pháp phòng ngừa và xử lý nợ xấu

Ngân hàng cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng ngay từ đầu, như: thẩm định kỹ lưỡng, yêu cầu tài sản đảm bảo, và quản lý dòng tiền sau khi cho vay. Khi nợ xấu phát sinh, ngân hàng cần có chính sách xử lý nợ xấu kịp thời, như: cơ cấu lại nợ, bán nợ, hoặc khởi kiện ra tòa.

V. Ứng Dụng Mô Hình Thẩm Định Tín Dụng DNNVV Thực Tiễn Ngân Hàng

Nhiều mô hình thẩm định tín dụng DNNVV đã được phát triển và ứng dụng trong thực tế. Các mô hình này thường dựa trên các chỉ số tài chính, yếu tố định tính, và lịch sử tín dụng. Mô hình chấm điểm tín dụng (credit scoring) sử dụng các thuật toán để đánh giá mức độ tín nhiệm của doanh nghiệp. Mô hình phân tích độ nhạy (sensitivity analysis) giúp đánh giá tác động của các yếu tố rủi ro đến khả năng trả nợ. Việc lựa chọn và áp dụng mô hình thẩm định phù hợp giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả thẩm định và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

5.1. Giới thiệu các mô hình chấm điểm tín dụng credit scoring

Mô hình chấm điểm tín dụng sử dụng các thuật toán để đánh giá mức độ tín nhiệm của doanh nghiệp dựa trên các tiêu chí khách quan, như: chỉ số tài chính, lịch sử tín dụng, và thông tin về ngành nghề. Mô hình này giúp ngân hàng tự động hóa quy trình thẩm định, tiết kiệm thời gian và chi phí.

5.2. Phân tích độ nhạy và đánh giá tác động của các yếu tố

Mô hình phân tích độ nhạy giúp đánh giá tác động của các yếu tố rủi ro đến khả năng trả nợ của DNNVV. Ngân hàng có thể sử dụng mô hình này để xác định các yếu tố rủi ro quan trọng nhất và đưa ra các biện pháp phòng ngừa rủi ro phù hợp.

5.3. Kinh nghiệm áp dụng mô hình thẩm định tại các ngân hàng

Nhiều ngân hàng đã áp dụng thành công các mô hình thẩm định tín dụng DNNVV. Kinh nghiệm cho thấy việc lựa chọn mô hình phù hợp với đặc điểm của từng ngân hàng và từng loại DNNVV là rất quan trọng. Bên cạnh đó, ngân hàng cần thường xuyên cập nhật và điều chỉnh mô hình để đảm bảo tính hiệu quả.

VI. Giải Pháp Hoàn Thiện Thẩm Định Năng Lực Tài Chính DNNVV Hiện Nay

Để hoàn thiện thẩm định năng lực tài chính DNNVV, ngân hàng cần có các giải pháp đồng bộ. Cần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thẩm định, tăng cường đào tạo về phân tích báo cáo tài chính, đánh giá rủi ro tín dụng. Ứng dụng công nghệ thông tin vào quy trình thẩm định giúp tự động hóa, giảm thiểu sai sót. Xây dựng cơ sở dữ liệu về DNNVV để có thông tin đầy đủ, chính xác. Tăng cường hợp tác với các tổ chức, hiệp hội để thu thập thông tin và chia sẻ kinh nghiệm.

6.1. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đào tạo chuyên sâu

Đội ngũ cán bộ thẩm định có vai trò then chốt trong quá trình thẩm định năng lực tài chính DNNVV. Ngân hàng cần tuyển dụng và đào tạo cán bộ có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm thực tế, và khả năng phân tích báo cáo tài chính, đánh giá rủi ro tín dụng.

6.2. Ứng dụng công nghệ thông tin và tự động hóa quy trình

Ứng dụng công nghệ thông tin giúp tự động hóa quy trình thẩm định, giảm thiểu sai sót, và nâng cao hiệu quả. Ngân hàng có thể sử dụng các phần mềm phân tích báo cáo tài chính, mô hình chấm điểm tín dụng, và hệ thống quản lý rủi ro.

6.3. Xây dựng cơ sở dữ liệu và tăng cường hợp tác

Xây dựng cơ sở dữ liệu về DNNVV giúp ngân hàng có thông tin đầy đủ, chính xác về khách hàng. Ngân hàng có thể thu thập thông tin từ các nguồn: báo cáo tài chính, lịch sử tín dụng, thông tin từ các tổ chức, hiệp hội. Tăng cường hợp tác với các tổ chức, hiệp hội giúp ngân hàng chia sẻ kinh nghiệm, thu thập thông tin, và nâng cao chất lượng thẩm định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1. 78 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VỀ HOÀN THIỆN THẨM ĐỊNH NĂNG LỰC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Cơ sở phương pháp luận. Phương thức và quy trình tiếp cận của luận án. Thiết kế nghiên cứu. 82 Kết luận chương 2.

88 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THẨM ĐỊNH NĂNG LỰC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. Quá trình hình thành và phát triển của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội………………. Cơ cấu tổ chức hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội.

Kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội (2012 –2016). THỰC TRẠNG THẨM ĐỊNH NĂNG LỰC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. Thực trạng hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội. Thực trạng thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội.

Thực trạng thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa trong hoạt động cho vay của MB theo kết quả khảo sát. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG THẨM ĐỊNH NĂNG LỰC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. Kết quả đạt được. Những hạn chế.

152 Kết luận chương 3. 157 CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THẨM ĐỊNH NĂNG LỰC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN THẨM ĐỊNH NĂNG LỰC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. Định hướng phát triển hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội đến năm 2025.

Định hướng trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội đến năm 2025. Định hướng hoàn thiện thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội đến năm 2025. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THẨM ĐỊNH NĂNG LỰC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. Hoàn thiện nội dung thẩm định.

Hoàn thiện quy trình thẩm định. Hoàn thiện tổ chức công tác thẩm định. Hoàn thiện phương pháp thẩm định. Các giải pháp khác.

Kiến nghị với Chính phủ và Bộ ngành có liên quan. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Kiến nghị đối với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam. Kiến nghị đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn tại Ngân hàng Quân đội…………………………………………………………………………………198 Kết luận chương 4.

202 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 210 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BCTC Báo cáo tài chính BCĐKT Bảng cân đối kế toán CIC Trung tâm thông tin tín dụng CMCN 4.0 Cách mạng công nghệ 4.0 CVTĐ Chuyên viên thẩm định CTCP Công ty cổ phần DN Doanh nghiệp DNNN Doanh nghiệp Nhà nước DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa DTT Doanh thu thuần DSCR Hệ số trả nợ EBITDA Thu nhập trước thuế, trả lãi và khấu hao GDP Tổng sản phẩm quốc nội HSBC The Hongkong and Shanghai Banking Corporation HTK Hàng tồn kho KHCN Khách hàng cá nhân LCTT Lưu chuyển tiền tệ LNST Lợi nhuận sau thuế MB Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân Đội NCS Nghiên cứu sinh NHNN Ngân hàng Nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại NHTW Ngân hàng trung ương NLTC Năng lực tài chính ROA Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản ROE Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu ROS Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên doanh thu thuần SME Khối khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa SXKD Sản xuất kinh doanh TCTD Tổ chức tín dụng TSCĐ Tài sản cố định TSLĐ Tài sản lưu động TSNH Tài sản ngắn hạn VLĐ Vốn lưu động DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ Bảng Bảng 1.1: Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa ở một số nước trên thế giới.2: Phân loại DNNVV tại Việt Nam .1: Tình hình huy động vốn của MB giai đoạn 2012 – 2016 .2: Dư nợ cho vay của MB giai đoạn 2012 – 2016 .3: Cơ cấu nợ xấu của MB giai đoạn 2012 - 2016 .4: Cơ cấu thu nhập từ hoạt động kinh doanh khác của MB giai đoạn 2012 – 2016 .5: Kết quả kinh doanh của MB giai đoạn 2012 – 2016 .6: Quy trình cho vay DNNVV của MB .7: Kết quả kinh doanh của khối SME (giai đoạn 2012 – 2016) .8: Dư nợ cho vay DNNVV giai đoạn 2012 – 2016 .9: Tình hình thẩm định khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa của MB giai đoạn 2014 - 2016 .10: Kết quả phân tích đánh giá về nguồn thông tin .11: Kết quả phân tích đánh giá về tổ chức công tác thẩm định .12: Kết quả phân tích đánh giá về quy trình thẩm định .13: Kết quả phân tích đánh giá về tiêu chí thẩm định .14: Kết quả phân tích đánh giá về phương pháp thẩm định .15: Kết quả phân tích đánh giá về phương tiện thẩm định .1: Các bước chính trong mỗi giai đoạn trong chuỗi giá trị dịch vụ ngân hàng DNNVV .1: Quy mô tổng tài sản và vốn chủ sở hữu của MB .1: Mô hình nghiên cứu của luận án.2: Quy trình tiếp cận của luận án .1: Mô hình cơ cấu tổ chức Ngân hàng Quân đội .1: Mô hình phân loại thông tin. Tính cấp thiết của đề tài luận án Ở các quốc gia trên thế giới, DNNVV có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế, xã hội và đóng góp đáng kể vào sự tăng trưởng kinh tế. Tại Việt Nam, theo số liệu thống kê năm 2003, các DNNVV đóng góp hơn 40% GDP của cả nước, nếu tính cả hợp tác xã, trang tại và hộ kinh doanh cá thể thì khu vực này đóng góp đến tăng trưởng GDP là 60%.

Đến năm 2016, mức đóng góp của doanh nghiệp dân doanh, khu vực tư nhân và hộ cá thể vẫn duy trì ở mức 43,2% của GDP. Không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, DNNVV hiện nay còn chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp hoạt động trong cả nước, sử dụng tới 59,3% lao động xã hội, tạo ra hơn 1 triệu lao động mới hằng năm và đóng góp 14,8% nguồn thu ngân sách [11]. Khu vực DNNVV luôn giữ vững nhịp độ tăng trưởng kinh tế dù khi nền kinh tế rơi vào khủng hoảng. Sự đóng góp này của các DNNVV là đáng kể, và các nhà nghiên cứu kinh tế cũng như các nhà quản lý đều thống nhất cần phải trợ giúp khu vực DNNVV là nền tảng để phát triển kinh tế và ổn định xã hội.

Tuy nhiên, trong quá trình hội nhập và CMCN 4.0 diễn ra ngày càng mạnh mẽ, DNNVV gặp phải nhiều khó khăn từ môi trường kinh doanh, khả năng tiếp cận công nghệ, sự thiếu linh hoạt trong môi trường pháp lý cho đến những khó khăn về tín dụng và tài chính. Vì vậy để hỗ trợ, thúc đẩy các DNNVV phát triển thì cần phải có sự hỗ trợ từ nhiều nguồn lực trong nền kinh tế, trong đó ngân hàng là một trong những nguồn lực thiết yếu và quan trọng nhất. Đối với các NHTM, DNNVV là một trong những nhóm đối tượng rất quan trọng do tỷ lệ đóng góp vào doanh thu và lợi nhuận của ngân hàng khá lớn. Trong đó, hoạt động cho vay vẫn tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng, đem lại thu nhập lớn nhất cho các NHTM, góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế của quốc gia.

Đổi mới hoạt động kinh doanh là xu thế tất yếu mà các NHTM đang vận động theo sự phát triển kinh tế của từng quốc gia, trong khu vực và trên phạm vi toàn cầu. Hiện nay, hoạt động cho vay của các NHTM luôn đối mặt với nhiều rủi ro, cũng như đứng trước những yêu cầu mới về nâng cao an toàn, chất lượng, hiệu quả và phát triển bền vững. Đứng trước yêu cầu đó, thẩm 1 định NLTC doanh nghiệp là yếu tố quan trọng nhất giúp đảm bảo tính an toàn, hiệu quả trong hoạt động cho vay của các NHTM. Tại MB, cho vay đối với DNNVV luôn chiếm một tỷ trọng cao, chiếm gần 40% dư nợ của ngân hàng trong 5 năm trở lại đây [35].

Do đó, việc giám sát hoạt động của nhóm doanh nghiệp này, đặc biệt trong hoạt động cho vay luôn được MB chú trọng nhằm đảm bảo khả năng trả nợ đúng hạn của doanh nghiệp cũng như trong việc quyết định có giải ngân hay không. Để đánh giá sức khỏe của DNNVV, công tác thẩm định NLTC doanh nghiệp có vai trò rất quan trọng. Việc chú trọng nâng cao công tác thẩm định NLTC doanh nghiệp trong những năm gần đây đã góp phần giảm tỷ lệ nợ xấu của MB (năm 2016 đã giảm 7,5% so với năm 2013), tuy nhiên nợ xấu của nhóm DNNVV vẫn luôn giữ ở mức cao trong cơ cấu nợ xấu của MB (luôn chiếm 50% Nợ xấu của MB giai đoạn 2012 – 2016), vì vậy thẩm định NLTC của nhóm doanh nghiệp này cần phải được chú trọng và nâng cao hơn nữa. Với những lý do trên, nghiên cứu sinh đã lựa chọn đề tài “Hoàn thiện thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội” làm luận án tiến sỹ nhằm góp phần đáp ứng nhu cầu thực tiễn khách quan về thẩm định NLTC DNNVV trong hoạt động cho vay của MB.

Kết quả nghiên cứu của luận án sẽ cung cấp cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp về hoàn thiện thẩm định NLTC DNNVV trong hoạt động cho vay của MB, góp phần giảm thiểu rủi ro trong hoạt động cho vay và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của phân khúc doanh nghiệp này tại MB trước những khó khăn của môi trường kinh doanh hiện nay. Tổng quan nghiên cứu Hiện nay, trên thế giới và Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến thẩm định NLTC doanh nghiệp nói chung và DNNVV nói riêng. Kết quả của các công trình nghiên cứu đã được ứng dụng rộng rãi. Trong phạm vi nghiên cứu của luận án, NCS xin giới thiệu tổng quan những công trình nghiên cứu chuyên sâu và các bài nghiên cứu chuyên đề, bài báo về thẩm định NLTC doanh nghiệp; từ đó tìm ra khoảng trống cần nghiên cứu cho luận án.

Tình hình nghiên cứu trong nước 2.