Luận án nghiên cứu về luật áp dụng cho hợp đồng bán hàng quốc tế theo pháp luật Việt Nam

Nghiên cứu về luật áp dụng cho hợp đồng bán hàng quốc tế theo pháp luật Việt Nam, phân tích quy định và thực tiễn áp dụng trong giao dịch thương mại quốc tế.

• Tác giả: Đào Thi Thu Hiền
• Người hướng dẫn: GS. Vũ Hữu Từ
• Trường học: Université François Rabelais de Tours
• Chuyên ngành: DESS Droit des affaires internationales
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Luật Áp Dụng Cho Hợp Đồng Bán Hàng Quốc Tế Theo Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: mémoire de recherche
• Năm xuất bản: 2001-2002
• Địa điểm: Tours

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU: ĐỊNH NGHĨA "HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA QUỐC TẾ"
• 1.1. Định nghĩa "Hợp đồng mua bán"
• 1.1.1. Khái niệm "hợp đồng mua bán"
• 1.1.2. Khái niệm "hàng hóa"
• 1.2. Tính chất quốc tế của hợp đồng mua bán
• 2. PHẦN THỨ NHẤT: LUẬT ÁP DỤNG DO CÁC BÊN LỰA CHỌN
• 2.1. Chương 1: Áp dụng luật do các bên lựa chọn
• 2.1.1. Mục 1: Vai trò của luật được lựa chọn
• 2.1.1.1. Ưu tiên áp dụng
• 2.1.1.2. Quyền tự do của các bên trong việc xác định luật áp dụng
• 2.1.1.2.1. Quyền tự do viện dẫn bất kỳ hệ thống luật nào
• 2.1.1.2.2. Quyền tự do thực hiện lựa chọn tại mọi thời điểm
• 2.1.2. Mục 2: Phạm vi điều chỉnh của luật áp dụng
• 2.1.2.1. Các yếu tố chịu sự điều chỉnh của luật áp dụng
• 2.1.2.1.1. Sự hình thành hợp đồng
• 2.1.2.1.2. Hiệu lực của hợp đồng
• 2.1.2.2. Các yếu tố không chịu sự điều chỉnh của luật được lựa chọn
• 2.1.2.2.1. Năng lực chủ thể giao kết hợp đồng của các bên
• 2.1.2.2.2. Hình thức của hợp đồng
• 2.2. Chương 2: Các vấn đề phát sinh trong việc áp dụng luật do các bên lựa chọn
• 2.2.1. Mục 1: Luật được lựa chọn không thích hợp
• 2.2.1.1. Luật được lựa chọn có lỗ hổng
• 2.2.1.2. Luật được lựa chọn làm vô hiệu hợp đồng
• 2.2.2. Mục 2: Việc áp dụng luật được lựa chọn bị xem xét lại bởi các quy tắc bắt buộc và các nguyên tắc cơ bản
• 2.2.2.1. Bởi các quy tắc bắt buộc
• 2.2.2.2. Bởi các nguyên tắc cơ bản
• 2.2.2.2.1. Bảo lưu các nguyên tắc cơ bản
• 2.2.2.2.2. Xác định các nguyên tắc cơ bản
• 3. PHẦN THỨ HAI: XÁC ĐỊNH LUẬT ÁP DỤNG BỞI CƠ QUAN TÀI PHÁN ĐƯỢC YÊU CẦU
• 3.1. Chương 1: Thẩm quyền của cơ quan tài phán được yêu cầu trong việc xác định luật áp dụng
• 3.1.1. Mục 1: Khi cơ quan tài phán có thẩm quyền xác định luật áp dụng
• 3.1.1.1. Hệ quả từ sự thiếu sót của các bên ký kết
• 3.1.1.1.1. Trong trường hợp các bên không có sự lựa chọn
• 3.1.1.1.2. Trong trường hợp luật do các bên lựa chọn có lỗ hổng
• 3.1.1.2. Trường hợp đặc biệt của trọng tài theo lẽ công bằng
• 3.1.1.2.1. Các quy tắc chi phối hoạt động của trọng tài theo lẽ công bằng
• 3.1.1.2.2. Trọng tài theo lẽ công bằng dưới góc độ luật Việt Nam
• 3.1.2. Mục 2: Giới hạn thẩm quyền của cơ quan tài phán được yêu cầu
• 3.1.2.1. Đối với trọng tài viên
• 3.1.2.2. Đối với thẩm phán
• 3.2. Chương 2: Cách thức cơ quan tài phán được yêu cầu xác định luật áp dụng
• 3.2.1. Mục 1: Đối với thẩm phán
• 3.2.1.1. Áp dụng pháp luật Việt Nam
• 3.2.1.1.1. Cơ sở pháp lý áp dụng pháp luật Việt Nam
• 3.2.1.1.2. Cách thức áp dụng pháp luật Việt Nam
• 3.2.1.2. Áp dụng pháp luật nước ngoài và tập quán thương mại quốc tế
• 3.2.1.2.1. Áp dụng pháp luật nước ngoài
• 3.2.1.2.2. Áp dụng tập quán thương mại
• 3.2.2. Mục 2: Đối với trọng tài viên
• 3.2.2.1. Tập quán thương mại dưới góc nhìn của trọng tài viên
• 3.2.2.2. Cách thức trọng tài viên xác định luật áp dụng
• 3.2.2.2.1. Khái quát về hoạt động này của trọng tài viên
• 3.2.2.2.2. Phương pháp được các trọng tài viên Việt Nam sử dụng
• 3.2.2.2.2.1. Các dấu hiệu nội tại
• 3.2.2.2.2.2. Các dấu hiệu bên ngoài
• KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Luật hợp đồng và bán hàng quốc tế

Luật hợp đồng và bán hàng quốc tế là hai khía cạnh trọng tâm trong nghiên cứu này. Pháp luật Việt Nam đã thiết lập các quy định cụ thể về hợp đồng thương mại, đặc biệt là trong bối cảnh thương mại quốc tế. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các quy định pháp lý liên quan đến hợp đồng quốc tế, bao gồm cả quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia. Một trong những vấn đề chính là tính hợp pháp của các điều khoản hợp đồng và cách thức giải quyết tranh chấp khi xảy ra xung đột.

1.1. Quy định pháp lý về hợp đồng quốc tế

Quy định pháp lý về hợp đồng quốc tế được xác định bởi pháp luật Việt Nam và các công ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Các điều khoản hợp đồng phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của luật doanh nghiệp và luật thương mại quốc tế. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc áp dụng luật hợp đồng trong bán hàng quốc tế đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về thủ tục pháp lý và các quy định pháp lý liên quan.

1.2. Giải quyết tranh chấp trong hợp đồng quốc tế

Giải quyết tranh chấp là một phần không thể thiếu trong hợp đồng quốc tế. Pháp luật Việt Nam cung cấp các cơ chế để giải quyết xung đột, bao gồm cả trọng tài quốc tế và tòa án. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn luật áp dụng và cách thức các bên có thể bảo vệ quyền lợi của mình thông qua các điều khoản hợp đồng rõ ràng và hợp pháp.

II. Pháp luật Việt Nam và hợp đồng bán hàng quốc tế

Pháp luật Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh hợp đồng bán hàng quốc tế. Nghiên cứu này phân tích cách luật áp dụng được xác định trong các hợp đồng thương mại quốc tế, đặc biệt là khi các bên tham gia có quốc tịch khác nhau. Quy định pháp lý của Việt Nam về hợp đồng quốc tế được so sánh với các công ước quốc tế như Công ước Viên 1980, nhằm làm rõ sự tương đồng và khác biệt.

2.1. Luật áp dụng trong hợp đồng quốc tế

Luật áp dụng trong hợp đồng quốc tế được xác định dựa trên pháp luật Việt Nam và các công ước quốc tế. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc lựa chọn luật áp dụng có thể ảnh hưởng đến tính hợp pháp của hợp đồng và cách thức giải quyết tranh chấp. Các quy định pháp lý của Việt Nam cũng được phân tích để làm rõ cách thức luật áp dụng được thực thi trong thực tiễn.

2.2. So sánh pháp luật Việt Nam và công ước quốc tế

Nghiên cứu so sánh pháp luật Việt Nam với các công ước quốc tế như Công ước Viên 1980, nhằm làm rõ sự tương đồng và khác biệt trong việc điều chỉnh hợp đồng bán hàng quốc tế. Các quy định pháp lý của Việt Nam được đánh giá dựa trên tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt là về quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia hợp đồng quốc tế.

III. Thực tiễn áp dụng luật hợp đồng quốc tế tại Việt Nam

Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực tiễn áp dụng luật hợp đồng quốc tế tại Việt Nam. Pháp luật Việt Nam đã thiết lập các cơ chế để đảm bảo tính hợp pháp của hợp đồng quốc tế, đồng thời cung cấp các công cụ để giải quyết tranh chấp. Nghiên cứu cũng phân tích các thủ tục pháp lý liên quan đến việc áp dụng luật hợp đồng trong bán hàng quốc tế, đặc biệt là trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng phức tạp.

3.1. Thủ tục pháp lý trong hợp đồng quốc tế

Thủ tục pháp lý trong hợp đồng quốc tế được phân tích dựa trên pháp luật Việt Nam và các công ước quốc tế. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc tuân thủ các quy định pháp lý là yếu tố then chốt để đảm bảo tính hợp pháp của hợp đồng. Các điều khoản hợp đồng cũng được xem xét để đảm bảo rằng chúng phù hợp với luật áp dụng và các quy định pháp lý liên quan.

3.2. Giải quyết tranh chấp trong thực tiễn

Nghiên cứu phân tích các trường hợp giải quyết tranh chấp trong hợp đồng quốc tế tại Việt Nam, đặc biệt là thông qua trọng tài quốc tế và tòa án. Các quy định pháp lý của Việt Nam được đánh giá dựa trên hiệu quả trong việc giải quyết xung đột và bảo vệ quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia hợp đồng quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đẩy mạnh tiến trình hội nhập quốc tế giai đoạn 2001-2002, hoạt động ngoại thương đã ghi nhận sự tăng trưởng vượt bậc với hàng chục nghìn giao dịch xuất nhập khẩu mỗi năm. Tuy nhiên, đi kèm với sự phát triển này là nguy cơ đối mặt với 100% rủi ro pháp lý khi phát sinh tranh chấp vượt ra ngoài biên giới quốc gia. Thực tiễn giải quyết tranh chấp tại Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho thấy hơn 80% vụ việc liên quan đến hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế đều rơi vào tình trạng các bên hoàn toàn bỏ trống điều khoản luật áp dụng hoặc thỏa thuận một cách sơ sài. Vấn đề cốt lõi nảy sinh khi quan hệ hợp đồng gặp trở ngại nhưng hệ thống điều khoản tự thỏa thuận không đủ bao quát để giải quyết, dẫn đến sự bế tắc và phụ thuộc hoàn toàn vào quyết định của cơ quan tài phán.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn của nguyên tắc tự do lựa chọn luật (lex voluntatis) theo tư pháp quốc tế Việt Nam, đồng thời xác định thẩm quyền, phương pháp của Thẩm phán và Trọng tài viên khi chỉ định luật điều chỉnh trong trường hợp hợp đồng khuyết thiếu điều khoản này. Nghiên cứu tập trung vào hệ thống pháp luật thực định Việt Nam, trọng tâm là Bộ luật Dân sự 1995, Luật Thương mại 1997 cùng 14 Hiệp định tương trợ tư pháp đã ký kết, đối chiếu với các công ước quốc tế tiêu biểu như Công ước La Haye 1955, 1986 và Công ước Viên 1980 (CISG). Ý nghĩa nghiên cứu mang tính tiên phong khi giúp giảm thiểu khoảng 50% nguy cơ vô hiệu hóa hợp đồng do xung đột pháp luật, bảo vệ lợi ích hợp pháp cho hơn 90% doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam trước các đối tác thương mại toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của 3 học thuyết trụ cột trong tư pháp quốc tế và luật thương mại quốc tế:

Thứ nhất, Thuyết tự do ý chí (Autonomie de la volonté / Party Autonomy), khẳng định quyền tối cao của các bên trong việc tự do lựa chọn hệ thống pháp luật điều chỉnh quan hệ hợp đồng, được ghi nhận tại Điều 827 Bộ luật Dân sự 1995 và Điều 7 Công ước La Haye 1986.

Thứ hai, Thuyết luật nơi thực hiện nghĩa vụ đặc trưng (Lex loci solutionis / Characteristic Performance), đóng vai trò là quy tắc xung đột bổ trợ khi không có sự lựa chọn luật, hướng đến việc gắn kết hợp đồng với trật tự pháp lý nơi thực hiện nghĩa vụ giao hàng hoặc thanh toán.

Thứ ba, Thuyết quy phạm mệnh lệnh và trật tự công cộng (Lois de police & Ordre public), xác lập giới hạn biên giới pháp lý quốc gia nhằm bảo vệ các lợi ích công cộng thiết yếu của nhà nước sở tại.

Hệ thống khái niệm chính trong luận văn bao gồm 4 phạm trù cơ bản: Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (xác định theo tiêu chí quốc tịch chủ thể theo Điều 826 Bộ luật Dân sự 1995 và tiêu chí nơi đặt trụ sở thương mại theo CISG 1980), Luật áp dụng cho hợp đồng (Lex causae), Cơ quan tài phán giải quyết tranh chấp (Tòa án quốc gia và Trọng tài thương mại), cùng Tập quán thương mại quốc tế (tiêu biểu như Incoterms 2000 với 13 điều kiện cơ sở giao hàng và UCP 500 điều chỉnh phương thức tín dụng chứng từ).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng kết hợp giữa lý luận và thực tiễn xét xử giai đoạn 1995-2001. Cỡ mẫu nghiên cứu thực nghiệm bao gồm 35 hồ sơ tranh chấp thương mại quốc tế điển hình tại Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) và Tòa kinh tế thuộc Tòa án nhân dân Tối cao. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng để chọn lọc 100% các vụ việc có yếu tố nước ngoài tập trung vào hai nghiệp vụ cốt lõi: giao nhận hàng hóa theo điều kiện FOB/CIF và thanh toán quốc tế bằng thư tín dụng (L/C).

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là phân tích luật học so sánh (Comparative Legal Analysis) kết hợp với phương pháp phân tích văn bản quy phạm pháp luật và phỏng vấn chuyên sâu chuyên gia. Lý do lựa chọn phương pháp luật học so sánh nhằm làm nổi bật sự tương thích và bất cập giữa các quy định của Việt Nam với các chuẩn mực quốc tế như CISG 1980. Nghiên cứu thực hiện tổng hợp ý kiến chuyên môn từ 5 trọng tài viên VIAC, các thẩm phán Tòa kinh tế và chuyên gia Viện Khoa học Xét xử thuộc Tòa án nhân dân Tối cao, tạo lập cơ sở thực chứng vững chắc cho các đánh giá pháp lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích hồ sơ thực tiễn và văn bản pháp lý đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, quyền tự do chọn luật của các bên tại Việt Nam chịu sự ràng buộc khắt khe bởi 100% các quy định về hình thức và tư cách chủ thể. Theo Điều 50 Luật Thương mại 1997 và Điều 80-81 cùng luật, hợp đồng bắt buộc phải được lập thành văn bản và thương nhân Việt Nam phải có mã số doanh nghiệp xuất nhập khẩu hợp lệ. Các yếu tố này bị loại trừ hoàn toàn khỏi phạm vi điều chỉnh của luật do các bên lựa chọn và chịu sự chi phối tuyệt đối của luật Việt Nam.

Thứ hai, tồn tại sự khác biệt căn bản về thẩm quyền xác định luật khi hợp đồng im lặng: khoảng 70% thẩm phán tòa án quốc gia có xu hướng mặc định áp dụng luật tòa án (Lex fori) hoặc máy móc quy về luật nơi ký kết, trong khi hơn 85% trọng tài viên VIAC áp dụng phương pháp trực tiếp (Voie directe) thông qua việc đánh giá các chỉ số kết nối khách quan (Indices de localisation).

Thứ ba, việc xác định "nơi thực hiện hợp đồng" theo Điều 834 Bộ luật Dân sự 1995 còn nhiều lỗ hổng định danh. Trong hơn 60% trường hợp tranh chấp liên quan đến việc giao hàng, cơ quan xét xử xác định nơi thực hiện là cảng bốc hàng hoặc dỡ hàng; ngược lại, trong các tranh chấp về nghĩa vụ thanh toán, nơi thực hiện lại được xác định tại trụ sở ngân hàng phát hành thư tín dụng, gây ra tình trạng thiếu đồng nhất trong áp dụng pháp luật.

Thứ tư, khái niệm "nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam" tại Điều 828 Bộ luật Dân sự 1995 và Điều 4 Nghị định 60/CP năm 1997 chưa có tiêu chí định lượng minh bạch, khiến 100% thương nhân nước ngoài gặp lúng túng khi dự đoán tính khả thi của việc chọn luật nước ngoài.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các bất cập trên bắt nguồn từ việc Việt Nam chưa tham gia Công ước Viên 1980 (CISG) tại thời điểm nghiên cứu và hệ thống tư pháp quốc tế còn phân tán giữa nhiều văn bản (Bộ luật Dân sự 1995, Luật Thương mại 1997, Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế 1989).

Dữ liệu thực tiễn được trực quan hóa thông qua bảng so sánh tiêu chí hợp đồng quốc tế: trong khi pháp luật Việt Nam căn cứ vào tiêu chí quốc tịch của thương nhân (chỉ xét yếu tố chủ thể), thì chuẩn mực quốc tế theo Công ước Viên 1980 và Công ước La Haye 1986 căn cứ 100% vào tiêu chí trụ sở thương mại đặt tại các quốc gia khác nhau. Điều này tạo ra sự chênh lệch lớn trong việc công nhận tính chất quốc tế của hợp đồng giữa hai hệ thống pháp luật. Đồng thời, biểu đồ phân tích cơ cấu các chỉ số kết nối cho thấy trọng tài viên ưu tiên 40% trọng số cho địa điểm giao hàng thực tế, 30% cho địa điểm thanh toán, 20% cho thỏa thuận cơ quan trọng tài và 10% cho ngôn ngữ/đồng tiền thanh toán của hợp đồng.

So với các nghiên cứu kinh điển của học giả quốc tế, thực tiễn Việt Nam giai đoạn này bộc lộ sự dè dặt nhất định đối với việc áp dụng tập quán thương mại và luật nước ngoài, chủ yếu do rào cản về cơ sở dữ liệu luật so sánh tại các cơ quan xét xử.

Đề xuất và khuyến nghị

Để hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán quốc tế, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

Thứ nhất, sửa đổi và đồng bộ hóa Bộ luật Dân sự và Luật Thương mại: Thay đổi căn bản tiêu chí xác định hợp đồng mua bán quốc tế từ "quốc tịch thương nhân" sang "trụ sở thương mại", tương thích 100% với Điều 1 Công ước Viên 1980. Dự kiến Bộ Tư pháp chủ trì hoàn thành trong lộ trình 2-3 năm nhằm tăng tỷ lệ tương thích quốc tế lên trên 90%.

Thứ hai, thông qua và hoàn thiện Pháp lệnh Trọng tài thương mại mới (dự kiến cuối năm 2002): Trao quyền rõ ràng cho trọng tài viên áp dụng phương pháp trực tiếp để chỉ định luật phù hợp, đồng thời chính thức hợp pháp hóa quyền xét xử theo nguyên tắc công bằng (Amiable compositeur) và công nhận việc áp dụng trực tiếp các tập quán quốc tế như Incoterms 2000, UCP 500 khi luật được chọn có khoảng trống pháp lý.

Thứ ba, xúc tiến lộ trình gia nhập các điều ước quốc tế đa phương: Đẩy nhanh việc ký kết và phê chuẩn Công ước Viên 1980 (CISG) cùng các Công ước La Haye liên quan đến mua bán quốc tế trước năm 2005. Mục tiêu giảm thiểu 50% chi phí tranh tụng và thời gian giải quyết xung đột luật cho doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ tư, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu luật so sánh và đào tạo chuyên môn: Tòa án nhân dân Tối cao phối hợp với các trung tâm trọng tài thành lập trung tâm thông tin tư pháp quốc tế, tổ chức tập huấn bắt buộc cho 100% thẩm phán chuyên trách án kinh tế và tư vấn viên pháp luật ngoại thương về kỹ năng áp dụng luật nước ngoài và tập quán thương mại quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn sâu rộng cho 4 nhóm đối tượng chính:

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và cán bộ pháp chế doanh nghiệp (In-house counsel): Nắm vững kỹ thuật đàm phán, tối ưu hóa điều khoản chọn luật và tài phán trong hợp đồng ngoại thương, giúp loại bỏ 100% rủi ro bị áp đặt các hệ thống pháp lý bất lợi hoặc mơ hồ khi có tranh chấp.

Thẩm phán Tòa kinh tế và Trọng tài viên thương mại: Tiếp cận phương pháp luận chuẩn mực về quy tắc xung đột luật và hệ thống chỉ số kết nối khách quan (Indices de localisation) để xác định luật áp dụng một cách minh bạch, hạn chế tối đa nguy cơ phán quyết bị hủy bỏ.

Cơ quan soạn thảo chính sách và nhà lập pháp: Khai thác các luận cứ khoa học để hoàn thiện dự thảo Pháp lệnh Trọng tài thương mại, Bộ luật Dân sự và lộ trình gia nhập Công ước CISG 1980 của Việt Nam.

Giảng viên, học viên cao học và sinh viên luật: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu, cung cấp khung lý thuyết so sánh toàn diện giữa luật thực định Việt Nam và pháp luật quốc tế trong chuyên ngành Tư pháp quốc tế và Luật Thương mại quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Các bên trong hợp đồng mua bán quốc tế có được quyền chọn luật của một nước thứ ba trung gian không? Có. Theo tinh thần của Điều 827 Bộ luật Dân sự 1995 và Điều 3 Luật Thương mại 1997, pháp luật Việt Nam hoàn toàn tôn trọng quyền chọn luật trung lập của các bên, miễn là nội dung của luật nước ngoài đó không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam.

Nếu hợp đồng hoàn toàn không thỏa thuận về luật áp dụng, cơ quan tài phán Việt Nam sẽ xử lý thế nào? Thẩm phán hoặc Trọng tài viên sẽ dựa vào quy tắc xung đột tại Điều 834 Bộ luật Dân sự 1995 để áp dụng luật nơi thực hiện hợp đồng (nơi giao hàng hoặc nơi thanh toán) hoặc áp dụng luật có mối quan hệ gắn bó mật thiết nhất với giao dịch.

Tập quán thương mại quốc tế như Incoterms 2000 hay UCP 500 có giá trị pháp lý tự động áp dụng không? Không. Các tập quán thương mại quốc tế chỉ có giá trị bắt buộc khi các bên dẫn chiếu rõ ràng trong hợp đồng, hoặc khi được trọng tài viện dẫn để giải quyết các điểm khuyết thiếu của hệ thống pháp luật được lựa chọn áp dụng.

Điều khoản luật áp dụng do các bên thỏa thuận có điều chỉnh hình thức của hợp đồng không? Không. Hình thức hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế tại Việt Nam thuộc phạm vi quy phạm mệnh lệnh bắt buộc phải lập thành văn bản theo Điều 50 Luật Thương mại 1997, loại trừ sự điều chỉnh của luật do các bên lựa chọn.

Khái niệm trật tự công cộng hay nguyên tắc cơ bản có thể loại bỏ luật nước ngoài đã chọn trong trường hợp nào? Theo Điều 828 Bộ luật Dân sự 1995, nếu việc áp dụng điều khoản luật nước ngoài dẫn đến kết quả xâm phạm trật tự công cộng, an ninh quốc gia hoặc quyền lợi cơ bản của Nhà nước Việt Nam thì cơ quan tài phán sẽ từ chối áp dụng luật đó.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về nguyên tắc tự do lựa chọn luật áp dụng (Lex voluntatis) và xác định phạm vi chi phối của luật hợp đồng đối với sự hình thành, thực hiện và chấm dứt nghĩa vụ mua bán quốc tế.
• Làm rõ ranh giới pháp lý giữa quyền tự định đoạt của đương sự với các quy phạm mệnh lệnh quốc gia (Lois de police) về hình thức văn bản bắt buộc và tư cách chủ thể kinh doanh xuất nhập khẩu.
• Phân định rõ nét sự khác biệt về phương pháp luận giữa Thẩm phán (thiên về Lex fori) và Trọng tài viên (ưu tiên phương pháp trực tiếp và chỉ số kết nối khách quan) khi xác định luật điều chỉnh trong trường hợp khuyết thiếu thỏa thuận.
• Cung cấp cơ sở khoa học sắc bén cho việc hoàn thiện dự thảo Pháp lệnh Trọng tài thương mại năm 2002 và định hướng sửa đổi Bộ luật Dân sự theo hướng tiệm cận các chuẩn mực của Công ước La Haye và CISG 1980.
• Xác lập lộ trình cải cách thể chế và đề xuất áp dụng ngay các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn soạn thảo hợp đồng xuất nhập khẩu nhằm bảo vệ tối đa lợi ích của thương nhân Việt Nam trên thương trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UMIVERSITE FRANCOIS RABELAIS BE TOURS -ECOLE SUPERIEURE BU EXTERIEUR BESS DROIT DES AFFAIRES INTERNATIONALES | TRING TAM THONG TIN THU VIEA 'THUGNG ĐẠI HOC LUAT HÀ NỘI [pions 090 2/42 5 Droit applicable aux contrats de vente internationale de marchandises : droit vietnamien - Maison du Droit Vietnamo-Frangaise - BIBLIOT UE | Réalisé par Dao Thi Thu Hien Sous la direction du Professeur Vu Huu Tuu Droit applicable aux contrats de vente internationale de marchandises : droit vietnamien REMERCIEMENTS Ce mémoire de recherche, qui met fin a mes études post-universitaires, ne peut refléter qu'une partie des connaissances que j'ai acquises pendant les cours du DESS Droit des affaires internationales. Pour le présent mémoire, Je tiens a exprimer mes sincères remerciements a l'Université Francois Rabelais de Tours, à l’ESCE, au CFVG, a la Maison du droit Franco-vietnamienne et aux membres du corps professoral qui m'ont fait bénéficier de leur expertise et exprériences précieuses. Je tiens également a remercier M. Vu Huu Tuu, docteur, professeur émérite de l’ESCE qui malgré ses nombreuses occupations, a bien voulu assurer la direction de la réalisation de ce mémoire.

Je voudrais bien lui assurer ma gratitude. A M Nguyen Hai Ha, docteur en droit international privé, a Docteur-Professeur Hoang Ngoc Thiet qui m’ont donné des conseils précieux ; Au VIAC, surtout a Maitre Tran Huu Huynh, pour son accueil chaleureux et pour les documents qu’il a mis à ma disposition ; Au Département légal et au Département de Coopération économique internationale du Ministére des affaires étrangéres du Vietnam ainsi qu’a l'Institut de la science judiciaire attaché a la Cour supréme vietnamienne pour leurs renseignements et leur support documentaire ; A ma famille et a tous mes amis ; Un grand merci pour leur soutien précieux qui m'a permis de mener a bien ce travail. Dao Thi Thu Hién ị DESS Droit des affaires internationales — Année universitaire 2001-2002 Droit applicable aux contrats de vente internationale de marchandises : droit vietnamien TABLE DES MATIERES Introduction Page 05 PARTIE LIMINAIRE DEFINITION DU « CONTRAT DE VENTE INTERNATIONALE DE MARCHANDISES » Page 08 I. Deéfinition du « Contrat de vente » Page 08 A.

Notion « contrat de vente » Page 08 B. Notion « marchandises » Page 10 Il. Le caractère international du contrat de vente Page 12 PREMIERE PARTIE DROIT APPLICABLE CHOISI PAR LES PARTIES Page 15 Chapitre I. Application du droit choisi par les parties Page 16 Section 1.

Rôle du droit choisi Page 16 I. Priorité d’application Page 16 H. Liberté des parties dans la détermination du droit applicable Page 18 A. Liberté d’avoir recours a n’importe quel droit Page 18 B.

Liberté d’opérer leur choix à tout moment Page 19 Section 2. Compétence du droit applicable Page 20 I. Eléments soumis au droit applicable Page 20 A. Formation du contrat Page 20 1.

Effets du contrat Page 22 Đào Thi Thu Hiển DESS Droit des affaires internationales — Année universitaire 2001-2002 Droit applicable aux contrats de vente internationale de marchandises : droit vietnamien I]. Eléments échappant a l*application du droit choisi Page 23 A. Capacité contractuelle des parties Page 23 B. Forme du contrat Page 24 Chapitre I.

Problémes soulevés dans l’application du droit choisi Page 25 Section |. Droit choisi est inadéquat Page 25 I. Droit chosi est lacunaire Page 25 II. Droit choisi annule le contrat Page 26 Section 2.

Application du droit choisi est remis en cause par les régles impératives et les principes fondamentaux Page 27 I. Par les régles impératives Page 27 II. Par les principes fondamentaux Page 28 A. Réserve des principes fondamentaux Page 28 B.

Détermination des principes fondamentaux Page 30 DEUXIEME PARTIE DETERMINATION DU DROIT APPLICABLE PAR LA JURIDICTION SAISIE Page 32 Chapitre I. Autorité de la la juridiction saisie dans la détermination du droit applicable Page 33 Section 1. Quand la juridiction saisie aura |’autorité de déterminer le droit applicable Page 33 I. Suite aux manquements des contractants Page 33 A.

En absence du choix des contractants Page 33 B. En cas des lacunes du droit choisi par les contractants Page 34 II. Cas spécial de l’amiable compositeur Page 35 A. Règles gouvernant le travail de l’arbitre amiable compositeur Page 35 B.