Lối Nói Mỉa Trong Tiếng Việt: So Sánh Với Tiếng Anh

Tài liệu nghiên cứu Lối nói mỉa trong tiếng việt so sánh với lối nói mỉa trong tiếng anh, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Nguyễn Thị Tuyết Tâm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Chương
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
• Đề tài: Lối Nói Mỉa Trong Tiếng Việt (So Sánh Với Lối Nói Mỉa Trong Tiếng Anh)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Về Lối Nói Mỉa Trong Ngôn Ngữ

Nghiên cứu về lối nói mỉa trong ngôn ngữ học là một lĩnh vực thú vị và phức tạp. Lối nói mỉa không chỉ là một hình thức giao tiếp, mà còn là một công cụ để thể hiện thái độ, quan điểm một cách gián tiếp. Nó được sử dụng rộng rãi trong đời sống hàng ngày, văn học, và nhiều lĩnh vực khác. Việc nghiên cứu lối nói mỉa giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách thức con người sử dụng ngôn ngữ để truyền đạt thông tin và thể hiện cảm xúc. Theo Muecke, mỉa mai có thể là vũ khí tấn công, màn che đậy, hoặc công cụ đảo ngược sự việc. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích và so sánh lối nói mỉa trong tiếng Việt và tiếng Anh, từ đó làm sáng tỏ những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ.

1.1. Định Nghĩa và Bản Chất Của Lối Nói Mỉa Trong Giao Tiếp

Lối nói mỉa là một hình thức giao tiếp gián tiếp, trong đó người nói thể hiện ý nghĩa ngược lại với những gì họ nói. Bản chất của lối nói mỉa là sự mâu thuẫn giữa lời nói và ý nghĩa thực tế. Để hiểu được lối nói mỉa, người nghe cần phải có khả năng suy luận và nhận biết được sự không thành thật trong lời nói của người nói. Lối nói mỉa thường được sử dụng để phê phán, châm biếm, hoặc thể hiện sự hài hước. Theo Hoàng Trinh (1997), nói mỉa là một hình thức tu từ đặc biệt, mang tính chất phê phán và châm biếm.

1.2. Vai Trò Của Ngữ Cảnh Trong Việc Giải Mã Ý Nghĩa Mỉa Mai

Ngữ cảnh đóng vai trò quan trọng trong việc giải mã ý nghĩa mỉa mai. Ngữ cảnh bao gồm các yếu tố như tình huống giao tiếp, mối quan hệ giữa người nói và người nghe, và kiến thức nền tảng của cả hai bên. Nếu không có ngữ cảnh phù hợp, người nghe có thể hiểu sai ý nghĩa mỉa mai của người nói. Ví dụ, một câu nói khen ngợi có thể trở thành mỉa mai nếu được nói trong một ngữ cảnh tiêu cực. Katharina Barbe (1995) nhấn mạnh tầm quan trọng của ngữ cảnh trong việc giải thích mỉa mai.

II. Thách Thức Trong Nghiên Cứu và Phân Loại Lối Nói Mỉa

Nghiên cứu về lối nói mỉa gặp nhiều thách thức do tính chất phức tạp và đa dạng của nó. Một trong những thách thức lớn nhất là việc định nghĩa và phân loại lối nói mỉa. Các nhà nghiên cứu vẫn chưa thống nhất về một định nghĩa chung cho lối nói mỉa, và có nhiều cách phân loại khác nhau. Điều này gây khó khăn cho việc so sánh và tổng hợp kết quả nghiên cứu. Thêm vào đó, lối nói mỉa thường mang tính chủ quan và phụ thuộc vào ngữ cảnh, khiến cho việc phân tích trở nên khó khăn hơn. Theo Littmann & Mey (1991), việc định nghĩa mỉa mai là một thách thức lớn đối với các nhà ngôn ngữ học.

2.1. Sự Khác Biệt Giữa Mỉa Mai Châm Biếm và Các Hình Thức Tu Từ Khác

Mỉa mai thường bị nhầm lẫn với các hình thức tu từ khác như châm biếm, trào phúng, và hài hước. Tuy nhiên, mỗi hình thức tu từ này có những đặc điểm riêng. Mỉa mai thường mang tính chất phê phán nhẹ nhàng và gián tiếp, trong khi châm biếm thường trực tiếp và gay gắt hơn. Trào phúng thường sử dụng sự phóng đại và hài hước để phê phán, trong khi hài hước đơn thuần chỉ nhằm mục đích gây cười. Việc phân biệt rõ ràng giữa các hình thức tu từ này là rất quan trọng để hiểu đúng ý nghĩa của chúng.

2.2. Các Yếu Tố Văn Hóa Ảnh Hưởng Đến Việc Sử Dụng Lối Nói Mỉa

Văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc sử dụng và hiểu lối nói mỉa. Các nền văn hóa khác nhau có những quy tắc và chuẩn mực giao tiếp khác nhau, điều này ảnh hưởng đến cách thức lối nói mỉa được sử dụng và giải thích. Trong một số nền văn hóa, lối nói mỉa được coi là một hình thức giao tiếp phổ biến và chấp nhận được, trong khi ở những nền văn hóa khác, nó có thể bị coi là thô lỗ hoặc xúc phạm. Việc hiểu rõ các yếu tố văn hóa là rất quan trọng để tránh những hiểu lầm trong giao tiếp.

III. Phương Pháp Thể Hiện Lối Nói Mỉa Trong Tiếng Việt Phân Tích Chi Tiết

Tiếng Việt có nhiều phương pháp để thể hiện lối nói mỉa, từ việc sử dụng giọng điệu, cử chỉ, đến việc vi phạm các phương châm hội thoại. Một trong những phương pháp phổ biến nhất là sử dụng giọng điệu mỉa mai, trong đó người nói thể hiện sự không thành thật thông qua cách nói. Ngoài ra, người Việt cũng thường sử dụng các biện pháp tu từ như nói giảm, nói tránh, hoặc chơi chữ để tạo ra ý nghĩa mỉa mai. Việc phân tích chi tiết các phương pháp này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự phong phú và tinh tế của lối nói mỉa trong tiếng Việt.

3.1. Sử Dụng Giọng Điệu và Cử Chỉ Để Tạo Hiệu Ứng Mỉa Mai

Giọng điệu và cử chỉ là những yếu tố quan trọng trong việc tạo ra hiệu ứng mỉa mai. Một giọng điệu mỉa mai thường có đặc điểm là sự châm biếm, chế giễu, hoặc không thành thật. Cử chỉ cũng có thể được sử dụng để tăng cường ý nghĩa mỉa mai của lời nói. Ví dụ, một người có thể nhếch mép hoặc nhướn mày khi nói một câu khen ngợi, để thể hiện rằng họ không thực sự có ý đó. Theo Nguyễn Thị Tuyết Tâm, giọng điệu và cử chỉ là phương tiện quan trọng để thể hiện lối nói mỉa trong tiếng Việt.

3.2. Vi Phạm Phương Châm Hội Thoại Để Tạo Lời Nói Mỉa Mai

Theo lý thuyết của Grice, việc vi phạm các phương châm hội thoại có thể tạo ra lời nói mỉa mai. Khi người nói cố ý vi phạm một trong các phương châm về chất, lượng, quan hệ, hoặc cách thức, người nghe có thể suy luận ra ý nghĩa mỉa mai ẩn sau lời nói. Ví dụ, một người có thể nói một điều gì đó quá phóng đại hoặc quá giảm nhẹ để thể hiện sự không đồng tình hoặc phê phán. Giáo sư Đỗ Hữu Châu (2003) đã chỉ ra rằng việc vi phạm phương châm về chất và lượng có thể hàm ẩn ý mỉa mai.

IV. So Sánh Lối Nói Mỉa Trong Tiếng Việt và Tiếng Anh Điểm Khác Biệt

Mặc dù lối nói mỉa tồn tại trong cả tiếng Việt và tiếng Anh, nhưng có những điểm khác biệt đáng chú ý giữa hai ngôn ngữ. Một trong những điểm khác biệt lớn nhất là cách thức thể hiện lối nói mỉa. Trong tiếng Việt, người ta thường sử dụng giọng điệu và cử chỉ nhiều hơn, trong khi trong tiếng Anh, người ta thường sử dụng các biện pháp tu từ như understatement (nói giảm) và overstatement (nói quá). Ngoài ra, các yếu tố văn hóa cũng ảnh hưởng đến cách thức lối nói mỉa được sử dụng và giải thích trong hai ngôn ngữ.

4.1. Sự Khác Nhau Về Văn Hóa Giao Tiếp Ảnh Hưởng Đến Mức Độ Mỉa Mai

Văn hóa giao tiếp có ảnh hưởng lớn đến mức độ mỉa mai được sử dụng trong tiếng Việt và tiếng Anh. Trong văn hóa Việt Nam, lối nói mỉa thường được sử dụng một cách tế nhị và gián tiếp, để tránh làm mất lòng người khác. Trong khi đó, trong văn hóa phương Tây, lối nói mỉa có thể được sử dụng một cách trực tiếp và thẳng thắn hơn. Điều này có thể dẫn đến những hiểu lầm trong giao tiếp giữa người Việt và người nước ngoài.

4.2. Các Biện Pháp Tu Từ Đặc Trưng Trong Lối Nói Mỉa Của Mỗi Ngôn Ngữ

Tiếng Việt và tiếng Anh sử dụng các biện pháp tu từ khác nhau để tạo ra ý nghĩa mỉa mai. Trong tiếng Việt, người ta thường sử dụng các biện pháp như nói lái, chơi chữ, và sử dụng các thành ngữ, tục ngữ có ý nghĩa mỉa mai. Trong tiếng Anh, người ta thường sử dụng các biện pháp như understatement, overstatement, và rhetorical questions (câu hỏi tu từ). Việc nắm vững các biện pháp tu từ đặc trưng của mỗi ngôn ngữ là rất quan trọng để hiểu đúng ý nghĩa mỉa mai.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Lối Nói Mỉa Giao Tiếp Hiệu Quả Hơn

Nghiên cứu về lối nói mỉa có nhiều ứng dụng thực tiễn trong đời sống hàng ngày và trong các lĩnh vực chuyên môn. Việc hiểu rõ lối nói mỉa giúp chúng ta giao tiếp hiệu quả hơn, tránh những hiểu lầm không đáng có, và xây dựng mối quan hệ tốt đẹp hơn với người khác. Ngoài ra, nghiên cứu về lối nói mỉa cũng có thể được ứng dụng trong lĩnh vực giáo dục, giúp học sinh và sinh viên phát triển khả năng tư duy phản biện và giải mã ý nghĩa của ngôn ngữ.

5.1. Nâng Cao Kỹ Năng Giao Tiếp Đa Văn Hóa Nhờ Hiểu Mỉa Mai

Hiểu biết về lối nói mỉa trong các nền văn hóa khác nhau giúp nâng cao kỹ năng giao tiếp đa văn hóa. Khi giao tiếp với người nước ngoài, việc nhận biết và giải thích đúng ý nghĩa mỉa mai giúp chúng ta tránh những hiểu lầm và xây dựng mối quan hệ tốt đẹp hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

5.2. Ứng Dụng Trong Giáo Dục Phát Triển Tư Duy Phản Biện

Nghiên cứu về lối nói mỉa có thể được ứng dụng trong giáo dục để phát triển tư duy phản biện cho học sinh và sinh viên. Việc phân tích và giải thích ý nghĩa mỉa mai đòi hỏi khả năng suy luận, phân tích, và đánh giá thông tin. Điều này giúp học sinh và sinh viên trở nên nhạy bén hơn với ngôn ngữ và có khả năng tư duy phản biện tốt hơn.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Lối Nói Mỉa

Nghiên cứu về lối nói mỉa là một lĩnh vực đầy tiềm năng và hứa hẹn. Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về lối nói mỉa, nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi chưa được giải đáp. Trong tương lai, các nhà nghiên cứu có thể tập trung vào việc nghiên cứu lối nói mỉa trong các ngữ cảnh cụ thể, như trong giao tiếp trực tuyến, trong các tác phẩm văn học, hoặc trong các lĩnh vực chuyên môn như kinh doanh và chính trị. Ngoài ra, việc nghiên cứu lối nói mỉa từ góc độ tâm lý học và xã hội học cũng có thể mang lại những hiểu biết sâu sắc hơn về hiện tượng này.

6.1. Các Hướng Nghiên Cứu Mới Về Mỉa Mai Trong Kỷ Nguyên Số

Kỷ nguyên số mang đến những thách thức và cơ hội mới cho việc nghiên cứu lối nói mỉa. Trong giao tiếp trực tuyến, việc thiếu vắng các yếu tố phi ngôn ngữ như giọng điệu và cử chỉ có thể khiến cho việc nhận biết ý nghĩa mỉa mai trở nên khó khăn hơn. Do đó, cần có những nghiên cứu mới để tìm hiểu cách thức lối nói mỉa được thể hiện và giải thích trong môi trường trực tuyến.

6.2. Đề Xuất Các Nghiên Cứu Liên Ngành Về Lối Nói Mỉa

Nghiên cứu liên ngành có thể mang lại những hiểu biết sâu sắc hơn về lối nói mỉa. Việc kết hợp ngôn ngữ học với tâm lý học, xã hội học, và văn hóa học có thể giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các yếu tố tâm lý, xã hội, và văn hóa ảnh hưởng đến việc sử dụng và giải thích lối nói mỉa. Điều này có thể dẫn đến những ứng dụng thực tiễn trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I KHÁI NIỆM VỀ NÓI MỈA 1. MỘT SỐ QUAN NIỆM VỀ NÓI MỈA Trong số nhiều công cụ được sử dụng trong ngôn ngữ, mỉa mai là một trong những cách thức phổ biến và thú vị trong việc diễn tả ý nghĩa hai mặt. -8- Theo Muecke, “ Mỉa mai có thể là một vũ khí tấn công bằng cách chế nhạo, hoặc là một cái màn che đậy, hoặc là một công cụ ( device) xoay chuyển sự việc theo chiều đảo ngược lại; Mỉa mai có thể nằm trong lời nói và trong thái độ, trong những biến cố và tình huống; hoặc chúng ta có thể nói rằng trên thế gian và chắc chắn cả trên thiên đàng, không có điều gì mà không mỉa mai được. 3 ) Từ trước đến nay, người ta đã và đang nổ lực để đưa ra những khái niệm, những định nghĩa chính xác hoặc đúng đắn về mỉa mai.

Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu cho rằng đó không phải là việc dễ dàng. “ Phải chăng có một điều thật mỉa mai là mặc dù các nhà ngôn ngữ học, tâm lý học, học giả, v v. đều cố gắng hiểu và sử dụng mỉa mai, nhưng không ai có thể định nghĩa được mỉa mai là gì?” ( Littmann & Mey, 1991 ). Booth còn cho rằng “.

nếu người ta cứ nổ lực giải thích khái niệm mỉa mai cho rõ ràng thì người ta đã vi phạm giá trị và tinh thần của nó .” Trong phạm vi luận văn này, chúng tôi tập trung vào một số tiếp cận thực tiễn và căn bản đối với mỉa mai. Và sau đây là tóm tắt 3 quan niệm được nhiều sự quan tâm : quan niệm của H. Wilson ( 1981), và của E. Chúng tôi cũng trình bày những quan niệm này theo thứ tự thời gian để thấy được một phần tiến trình nghiên cứu về lối nói mỉa trong vòng chỉ hai thập kỷ.1 NÓI MỈA LÀ MỘT LOẠI HÀM Ý HỘI THOẠI THAY THẾ (SUBSTITUTIVE CONVERSATIONAL IMPLICATURE) Theo Grice, để sáng tạo và lĩnh hội những phát ngôn, làm cho giao tiếp hội thọai được thành công, phải có một cơ chế chi phối việc sáng tạo và lĩnh hội những phát ngôn ấy.

Hơn nữa, một điều cơ bản ai cũng thừa nhận là khi chúng ta nói chuyện với nhau chúng ta cố gắng hợp tác với nhau để xây dựng những cuộc đối thoại có ý nghĩa. Khái niệm này được xem là Nguyên tắc hợp tác (Cooperative Principle). Những phác thảo đầu tiên của nguyên tắc hợp tác được Grice nêu ra trong các bài giảng của mình ở trường đại học Havard năm 1967. Đến năm 1975, nó -9- được xuất bản trong tác phẩm “ Lôgic và hội thoại” ( Logic and Conversation).

Nguyên tắc này được ông phát biểu như sau : Hãy làm cho phần đóng góp của bạn đáp ứng được đòi hỏi ở giai đoạn mà nó xuất hiện phù hợp với yêu cầu hoặc phương hướng của cuộc hội thoại mà bạn tham gia. (“ Make your contribution such as it is required, at the stage at which it occurs, by the accepted purpose or direction of the talk exchange in which you are engaged.”) Nguyên tắc này được ông chia thành bốn phương châm như sau: a .Phương châm về lượng : - Hãy làm cho phần đóng góp của bạn có lượng thông tin đúng như mục đích cuộc thoại đòi hỏi. - Đừng đóng góp lượng thông tin nhiều hơn yêu cầu mà cuộc thoại đòi hỏi b. Phương châm về chất : - Đừng nói những gì mà bạn biết là sai.

- Đừng nói những gì mà bạn thiếu bằng chứng. Phương châm về quan hệ : Hãy nói những điều liên quan đến cuộc thoại, tránh nói lạc đề. Phương châm về cách thức : - Tránh nói tối nghĩa - Tránh nói mập mờ - Hãy nói ngắn gọn , rành mạch Khi người ta không tuân thủ các phương châm hội thoại thì có thể bắt nguồn từ những nguyên nhân sau : - Người nói vô ý, vụng về, thiếu văn hoá giao tiếp. - Người nói phải ưu tiên cho một phương châm hôi thoại hoặc một yêu cầu khác quan trọng hơn.

- Người nói cố tình muốn gây sự chú ý, để người nghe hiểu câu nói theo một hàm ý nào đó. Như vậy, mặc dù có những lý do để người ta không cộng tác với cuộc thoại – chẳng hạn một người đang bị chất vấn về thông tin mà họ không muốn đưa ra; hoặc họ không thích người mà họ đang nói chuyện,. Tuy nhiên, trong đa số các - 10 - cuộc thoại thì cả người nói và người nghe đều muốn cộng tác với nhau. Người nói cố gắng đóng góp những phát ngôn có ý nghĩa, hữu ích để làm cho cuộc thoại tiến triển; và đối với người nghe, chúng ta cũng thừa nhận rằng họ cũng muốn đóng góp cho cuộc thoại.

Điều này được biểu hiện qua 2 yếu tố: (1) Trong cuộc thoại, người ta thường bỏ qua; thậm chí không để ý tới các lỗi ngôn từ (speech); miễn là người nói cố gắng diễn đạt ý nghĩa rõ ràng thì người nghe cũng thường tập trung vào việc hiểu ý nghĩa của phát ngôn. Thay vì cho rằng người đối thoại với chúng ta nói láo hoặc tính tình không bình thường (crazy) thì chúng ta vẫn nhận thấy rằng họ đang cố gắng diễn đạt một ý nghĩa nào đó , rằng họ đang làm cho người khác hiểu ý họ, và chúng ta có thể trải qua quá trình suy ý để hiểu được ý nghĩa của phát ngôn đó là gì. Theo Grice, khi một người phạm lỗi ( infringe) về nguyên tắc và phương châm hội thoại do vô ý , vụng về, sẽ làm cho người nghe hiểu sai mình; còn khi cố tình vi phạm ( flout ) chúng tức là cố ý khai thác chúng để tạo ra các hàm ngôn. Như vậy, một trong những trọng tâm nghiên cứu của Grice là cố gắng tìm sự giải thích cho những ý nghĩa nằm ngòai phát ngôn.

Trong nhiều tình huống, nghĩa đen của phát ngôn không nhất thiết liên hệ với ý nghĩa mà người nói thực sự muốn nói. Sự không nhất quán như vậy giữa ý của người nói và ý nghĩa của phát ngôn nằm trong những trường hợp như mỉa mai ( Irony), ẩn dụ( metaphor ). Và Grice được xem là đã quan tâm đến khía cạnh mà trước đó chưa được các nhà ngôn ngữ khác nói đến : Trước hết lý thuyết của ông nói đến sự liên hệ giữa ngôn ngữ và ngữ cảnh không có ngôn ngữ ( non-linguistic context ), tức là sự liên quan đến tình huống của phát ngôn. Một công trình khác của ông là xem xét đến sự hợp tác của ngôn ngữ và những hành động ngoài ngôn ngữ.

Như vậy quan niệm của ông giải thích hiện tượng mà ý nghĩa thực tiễn của ngữ cảnh bao phủ lên ( overlayed) ý nghĩa của ngôn từ ( nghĩa đen). - 11 - Việc tuân theo 4 phương châm cơ bản nói trên sẽ tạo nên hiệu quả và sự hợp tác giao tiếp. Tuy nhiên, như trên đã nói, các phương châm có thể bị vi phạm để tạo ra các hàm ngôn. Ví dụ : ông A hỏi :” Peter ở đâu “? Bà B đáp : “Bình cà phê đang bốc hơi ở trên bếp “.

Theo nghĩa đen từ ngữ thì câu của bà B không phải là câu trả lời cho câu hỏi của ông A. Mới thọat nghe câu trả lời của bà B như vậy là vi phạm phương châm về quan hệ cũng như vi phạm phương châm về lượng. Nhưng giả như bà B có tinh thần cộng tác thì ông A coi đó là điều bà B thực sự muốn nói. Lúc đó ông A sẽ cố gắng tìm ra mối quan hệ logic giữa sự vắng mặt của Peter và cái bình cà phê đang bốc hơi và sẽ kết luận rằng Peter mới ra khỏi phòng chốc lát và sẽ trở lại ngay.

Do đó, phát ngôn thế nào đi chăng nữa thì vẫn được hiểu dựa trên tinh thần cộng tác, cho dù các phương châm đã bị vi phạm nặng nề. Grice gọi lọai suy luận nầy là “hàm ngôn hội thọai” ( conversational implicature ). Và theo ông, ý niệm về “hàm ngôn hội thọai” cũng có thể được dùng để hiểu những lời phát ra có tính chất mỉa mai ( Ironical). Ông xếp lọai nói mỉa ( irony ), ẩn dụ ( metaphor ), nói giảm ( litotes ) và nói phóng đại ( hyberbole ) vào nhóm vi phạm về phương châm về chất ( trích dẫn từ Lapp 1992, trang 70 và các trang kế tiếp ).

Sau này, chúng ta sẽ thấy rằng chẳng những sự vi phạm phương châm về chất phát sinh hiệu quả mỉa mai, mà việc vi phạm các phương châm khác cũng vậy; tuy nhiên sự vi phạm phuơng châm về chất có thể chính xác là liên hệ rõ ràng nhất đến lối nói mỉa. Sự đóng góp của Grice về ý niệm nói mỉa là vi phạm phương châm về chất rất quan trọng cho các tíêp cận tiếp theo, tuy vậy lý thuyết của ông cũng đã bị chỉ trích là không đầy đủ vì nhiều lý do. Sau đây xin được nêu lên một vài ví dụ. Trước tiên là chỉ trích của Barbe ( 1995 ).

Theo bà , lý thuyết của ông chỉ diễn tả mỉa mai là kết quả vi phạm một trong những phương châm hội thọai ( conversational maxims) , do đó nó “không tính đến các trường hợp mỉa mai mà câu nói lẫn ý nghĩa người nói kết hợp làm một” ( Barbe 1995, tr. Barbe đưa ra ví dụ: Một khán giả sau khi xem bộ phim phiêu lưu của Pháp có nhan đề “ Sự tra tấn” ( Torture”) đã phát biểu: “ Tôi phải nói rằng cái tra tấn tôi là phải xem bộ phim chán ngắt này.” ( “I have to say that what torture me most in watching this film - 12 - was boredom.”, ví dụ của Barbe 1995, tr 17). Ở đây, người nói cũng nói sự thật, tuy nhiên hàm ý của ông là mỉa mai. Điểm mỉa mai là ở cách dùng từ “tra tấn”.

Hoặc xét ví dụ người mẹ bảo cô con gái:”Con có cảm phiền lắm không nếu mẹ bảo con, làm ơn, lúc nào đó nội trong tháng này xem lại việc dọn dẹp cái phòng của con cho sạch sẽ?” ( “ Would you very much mind if I asked you, please, to perhaps consider cleaning up your room sometime this month?” , ví dụ của Kreuz & Glucksberg 1989, tr. Ở đây, rõ ràng người mẹ đã nói điều bà muốn nói. Tuy nhiên, kiểu phát ngôn quá lịch sự ( over- polite) này làm nó “chạm” đến ý nghĩa mỉa mai. Tuy nhiên , như đã nói trên , hầu hết các tiếp cận sau nầy với mỉa mai vẫn liên hệ ít nhiều với lý thuyết của Grice về hàm ngôn hội thọai.