Luận văn ThS Nguyễn Quốc Phương: Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng tại làng Đê Tar, Gia Lai

Nghiên cứu phương pháp lập kế hoạch quản lý rừng cộng đồng tại làng Đê Tar, Gia Lai. Luận văn Thạc sĩ Lâm nghiệp tập trung giải pháp bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Quốc Phương
• Người hướng dẫn: Bảo Huy
• Trường học: Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Phương Pháp Lập Kế Hoạch Quản Lý Rừng Cộng Đồng. Thử Nghiệm Tại Làng Đê Tar, Xã Kon Chiêng, Huyện Mang Yang, Tỉnh Gia Lai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Tây

Mục lục chi tiết

• Lời cảm ơn
• Danh mục các chữ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các hình
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: Đối tượng và Đặc điểm khu vực nghiên cứu
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng, Địa điểm nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Đặc điểm khu vực nghiên cứu
• 2.2.1. Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu
• 2.2.2. Đặc điểm kinh tế, văn hoá, xã hội
• 3. CHƯƠNG 3: Mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 3.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Quan điểm và phương pháp luận nghiên cứu
• 3.3.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
• 3.3.3. Khung logic nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 4.1. Xây dựng mô hình rừng ổn định phục vụ lập kế hoạch quản lý rừng cộng đồng
• 4.1.1. Phân bố tổng tiết ngang phổ biến của rừng ổn định
• 4.1.2. Quan hệ tăng trưởng đường kính (Zd) theo cỡ kính (D)
• 4.1.3. Mô hình N/D ổn định
• 4.2. Phương pháp thẩm định, đánh giá tài nguyên rừng có sự tham gia
• 4.2.1. Phân chia, đặt tên và đo đếm diện tích các lô rừng
• 4.2.2. Mô tả lô rừng và xác định mục tiêu quản lý rừng
• 4.2.3. Phương pháp điều tra rừng có người dân tham gia
• 4.2.4. Phân tích dữ liệu - Ước lượng số cây khai thác bền vững
• 4.3. Cân đối cung cầu lâm sản và lập kế hoạch quản lý rừng 5 năm
• 4.3.1. Đánh giá nhu cầu lâm sản của cộng đồng:
• 4.3.2. So sánh nhu cầu và khả năng cung cấp của các lô rừng:
• 4.3.3. Lập kế hoạch phát triển rừng 5 năm:
• 4.4. Cơ chế hưởng lợi trong thực hiện kế hoạch quản lý rừng cộng đồng
• 4.5. Xây dựng quy ước quyền lợi và trách nhiệm trong quản lý rừng cộng đồng
• 4.6. Đánh giá khả năng tiếp cận của cộng đồng trong lập kế hoạch, tính khả thi và hiệu quả kinh tế
• 4.7. Hệ thống hóa tiến trình lập kế hoạch có sự tham gia và tổng hợp các giải pháp về tiếp cận, kỹ thuật, tổ chức thể chế
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục 1: Mẫu điều tra ô tiêu chuẩn điển hình xây dựng cấu trúc ổn định
• Phụ lục 2: Mẫu điều tra tăng trưởng đường kính 5 năm
• Phụ lục 3: Sơ đồ định hướng xác định mục tiêu quản lý lô rừng
• Phụ lục 4: Mẫu điều tra ô mẫu 10x30m
• Phụ lục 5: Mẫu điều tra điểm quay Bitterlich
• Phụ lục 6: Mẫu tổng hợp kết quả điều tra của lô rừng
• Phụ lục 7: Tổng hợp thời gian điều tra rừng của hai phương pháp ô mẫu và Bitterlich
• Phụ lục 8: Tổng hợp số liệu lô rừng
• Phụ lục 9: Tổng hợp số cây của lô rừng so với mô hình rừng ổn định
• Phụ lục 9 a: Tổng hợp số cây cho gỗ của lô rừng với mô hình rừng ổn định
• Phụ lục 9 b: Tổng hợp số cây dư của tổng chung và số cây cho gỗ
• Phụ lục 10: Sơ đồ cột số cây theo cỡ kính của các lô rừng so với mô hình rừng ổn định
• Phụ lục 11: Kế hoạch hoạt động 5 năm của 12 lô rừng
• Phụ lục 12: Biểu thể tích cây đứng một nhân tố đường kính

Tóm tắt

I. Tổng quan Phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai

Tổng quan về Quản lý Rừng Cộng đồng (QBRC) và tầm quan trọng của nó.

Phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai đại diện cho một cách tiếp cận tiên tiến, nhằm tối ưu hóa việc quản lý tài nguyên rừng dựa trên sự tham gia của người dân địa phương. Trong bối cảnh Việt Nam, đặc biệt là các tỉnh có tài nguyên rừng phong phú như Gia Lai, việc phát triển lâm nghiệp xã hội và quản lý rừng bền vững là vô cùng cấp thiết. Khái niệm quản lý rừng cộng đồng (Community Forest Management – CFM) không chỉ là một thuật ngữ học thuật mà còn là một phương thức thực tiễn để duy trì và phát triển rừng, đồng thời giải quyết các vấn đề sinh kế cho cộng đồng dân cư sống phụ thuộc vào rừng. Theo FAO (1999) [30], “Lâm nghiệp cộng đồng bao gồm bất kỳ tình huống nào mà người dân địa phương tham gia vào hoạt động lâm nghiệp.” Điều này nhấn mạnh vai trò trung tâm của cộng đồng dân tộc thiểu số Gia Lai trong việc định hình tương lai của hệ sinh thái rừng Gia Lai.

Sự công nhận quyền sử dụng rừng của cộng đồng thông qua Luật Đất đai năm 2003 [20] và Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004 [21] đã tạo ra một khung pháp lý vững chắc. Các chính sách này là nền tảng để triển khai các phương pháp QBRC Gia Lai hiệu quả, khuyến khích tham gia cộng đồng trong quản lý rừng, đồng thời đảm bảo phát triển sinh kế từ rừng Gia Lai một cách bền vững. Mục tiêu chính là chuyển đổi từ một hệ thống quản lý tập trung sang một mô hình phân quyền, nơi kiến thức và kinh nghiệm truyền thống của cộng đồng được tích hợp vào các quy trình lập kế hoạch lâm nghiệp hiện đại. Việc này không chỉ tăng cường tính tự chủ của cộng đồng mà còn tối ưu hóa hiệu quả của việc bảo vệ và sử dụng nguồn tài nguyên rừng quý giá.

Quản lý rừng dựa vào cộng đồng (CBFM) là một trong những giải pháp chính để giải quyết vấn đề đói nghèo ở vùng cao, một trong những nguyên nhân gốc rễ dẫn đến suy giảm tài nguyên rừng ở nhiều quốc gia (DENR, [28]). Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, khi cộng đồng đứng ngoài cuộc, rừng sẽ suy giảm nghiêm trọng. Ngược lại, việc trao quyền và trách nhiệm rõ ràng cho cộng đồng đã mang lại nhiều lợi ích như cung cấp nguồn nước ổn định, giảm hoạt động chặt phá rừng trái phép, tạo việc làm và cơ hội sinh kế, ổn định giá cả thị trường lâm sản, và đóng góp vào bảo tồn đa dạng sinh học Gia Lai. Tại Việt Nam, từ năm 1999, nhóm lâm nghiệp cộng đồng Quốc gia đã được thành lập để đánh giá và đề xuất các mô hình quản lý rừng dựa vào cộng đồng, củng cố thêm tầm quan trọng của phương thức này. Việc này đã tạo tiền đề cho các dự án và nghiên cứu điểm tại các vùng sinh thái nhân văn, đặc biệt là ở Tây Nguyên. Một trong những kết luận quan trọng từ các nghiên cứu này là: trong số các hệ thống quản lý rừng khác, hình thức quản lý rừng cộng đồng là một phương án thích hợp cho quản lý rừng bền vững ở Việt Nam [3]. Đặc biệt, đối với Gia Lai, việc quản lý rừng dựa vào cộng đồng được xem là cần thiết do phần lớn diện tích rừng nằm trong vùng cư trú của cộng đồng dân tộc thiểu số có đời sống gắn liền với rừng [4].

1.1. Lâm nghiệp cộng đồng Khái niệm và Tầm quan trọng tại Việt Nam

Lâm nghiệp cộng đồng (LNCĐ) là một khái niệm rộng, liên quan đến mọi tình huống mà người dân địa phương có sự tham gia cộng đồng trong quản lý rừng [30]. Ở Việt Nam, LNCĐ được nhìn nhận là một phương thức quản lý rừng dựa trên kiến thức và tập quán quản lý rừng truyền thống, đồng thời tích hợp nguyện vọng của cộng đồng. Mục tiêu là nâng cao năng lực và tăng cường sự hợp tác giữa cộng đồng và các bên liên quan, hướng tới sự tự chủ trong quản lý và sử dụng tài nguyên bền vững [1].

Tầm quan trọng của LNCĐ tại Việt Nam càng được củng cố khi Chính phủ đưa ra các chính sách phân cấp, phân quyền trong quản lý tài nguyên rừng, đặc biệt là chủ trương giao đất giao rừng và xã hội hóa nghề rừng. Luật Đất đai 2003 [20] và Luật Bảo vệ và Phát triển rừng 2004 [21] đã chính thức công nhận quyền sử dụng đất, quyền sử dụng rừng của cộng đồng dân cư thôn, buôn. Đây là những cơ sở pháp lý cực kỳ quan trọng, tạo nền tảng cho sự phát triển của LNCĐ. Trước đây, nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số vẫn duy trì hình thức quản lý này một cách ngầm định, nhưng chưa được đánh giá và thừa nhận đầy đủ trong hệ thống quản lý tài nguyên hiện hành. Sự thừa nhận pháp lý đã mở ra kỷ nguyên mới, nơi tiếng nói và sự tham gia của người dân trở thành yếu tố cốt lõi trong việc hình thành các quy trình lập kế hoạch lâm nghiệp hiệu quả và bền vững.

1.2. Bối cảnh rừng Gia Lai Đặc điểm hệ sinh thái và cộng đồng dân tộc

Bối cảnh và đặc điểm tự nhiên, xã hội của Gia Lai ảnh hưởng đến quản lý rừng.

Gia Lai, một tỉnh thuộc Tây Nguyên, sở hữu một hệ sinh thái rừng Gia Lai phong phú, chủ yếu là rừng lá rộng thường xanh. Tuy nhiên, qua nhiều năm khai thác và canh tác nương rẫy, phần lớn rừng ở đây đã trở thành rừng thứ sinh non, nghèo, chỉ còn một ít rừng trung bình và giàu phân bố rải rác trên các núi cao. Bản đồ hiện trạng rừng Gia Lai cho thấy sự thu hẹp đáng kể của diện tích rừng, đặt ra nguy cơ mất cân bằng sinh thái nghiêm trọng [nguồn luận văn].

Các cộng đồng dân tộc thiểu số Gia Lai, đặc biệt là người Bahnar tại Làng Đê Tar, xã Kon Chiêng, huyện Mang Yang, có mối liên hệ mật thiết với rừng. Đời sống, kinh tế và văn hóa của họ gắn liền với rừng, từ săn bắt, hái lượm đến canh tác nương rẫy và thu hái lâm sản ngoài gỗ. Tuy nhiên, điều kiện kinh tế khó khăn, thiếu đất canh tác và hạn chế tiếp cận thị trường, tín dụng đã thúc đẩy áp lực lên tài nguyên rừng. Việc phát triển các phương pháp QBRC Gia Lai không chỉ cần xem xét yếu tố sinh thái mà còn phải tích hợp sâu sắc các đặc điểm kinh tế - xã hội, tập quán quản lý rừng truyền thống và nhu cầu phát triển sinh kế từ rừng Gia Lai của các cộng đồng này.

II. Thách thức hiện tại Vì sao QBRC ở Gia Lai cần đổi mới

Các vấn đề chính trong quản lý rừng truyền thống và sự cần thiết của QBRC.

Thực trạng quản lý rừng ở Gia Lai nói riêng và Việt Nam nói chung đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt khi áp dụng các phương pháp truyền thống vào bối cảnh quản lý rừng cộng đồng. Hệ thống phương pháp điều tra quy hoạch rừng hiện hành thường không thể áp dụng trực tiếp cho cộng đồng dân tộc thiểu số vùng cao vì nhiều lý do. Một trong số đó là sự không phù hợp với trình độ học vấn và năng lực quản lý của các cộng đồng này. Các giải pháp kỹ thuật và quy phạm hiện có chưa đề cập đến phương thức quản lý rừng đa tác dụng, đa chức năng, vốn là nhu cầu đa dạng của người dân và không chỉ tập trung vào sản phẩm gỗ [nguồn luận văn, trang 2]. Điều này đã làm mất đi một nguồn lực quan trọng trong phát triển rừng bền vững ở vùng cao, khi cộng đồng chưa thấy được lợi ích trực tiếp từ việc bảo vệ rừng.

Bên cạnh đó, mặc dù có kiến thức và kinh nghiệm về sinh thái, kỹ thuật và nhân văn trong quản lý rừng, nhưng qua các thời kỳ, hệ thống kiến thức bản địa này đang dần bị mai một, làm giảm sút năng lực tự quản của cộng đồng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc khôi phục, sử dụng và phát huy các thể chế địa phương và kinh nghiệm truyền thống để phát triển lâm nghiệp xã hội. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các chính sách cho lâm nghiệp cộng đồng thường gặp trở ngại do thiếu cam kết, phân bổ ngân sách không công bằng, cách tiếp cận từ trên xuống thiếu linh hoạt, và đặc biệt là hệ thống quản lý, kỹ thuật lâm nghiệp chưa tương thích với kiến thức và năng lực của cộng đồng trong quản lý rừng [28].

Thách thức không chỉ dừng lại ở phương diện kỹ thuật mà còn ở khía cạnh pháp lý và chính sách. Việc thiếu các khung pháp lý rõ ràng để hỗ trợ lâm nghiệp cộng đồng và sự thiếu công bằng trong phân bổ lợi ích từ rừng đã cản trở sự tham gia tích cực của người dân. Đây là những lý do cốt lõi khẳng định rằng phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai cần được đổi mới mạnh mẽ, hướng tới một cách tiếp cận toàn diện, có sự tham gia sâu rộng của cộng đồng, đồng thời tích hợp hài hòa giữa các yếu tố kỹ thuật, xã hội và kinh tế để đạt được mục tiêu quản lý rừng bền vững Gia Lai.

2.1. Hạn chế của quy hoạch lâm nghiệp truyền thống và tác động cộng đồng

Các phương pháp quy hoạch truyền thống khó áp dụng cho cộng đồng và gây ra những tác động tiêu cực.

Hệ thống quy trình lập kế hoạch lâm nghiệp truyền thống thường quá phức tạp và nặng về kỹ thuật, không phù hợp với trình độ và năng lực của cộng đồng dân tộc thiểu số tại Gia Lai. Các quy định về điều tra, quy hoạch rừng hiện hành được xây dựng chủ yếu phục vụ cho các đơn vị kinh doanh rừng quy mô lớn như lâm trường hay công ty, không tính đến đặc thù đa tác dụng của rừng đối với đời sống cộng đồng. Điều này dẫn đến việc tham gia cộng đồng trong quản lý rừng bị hạn chế, người dân đứng ngoài cuộc và không cảm thấy có lợi ích trực tiếp từ việc bảo vệ rừng của mình. Việc này cũng làm suy yếu tập quán quản lý rừng truyền thống của họ, vốn là nguồn lực quý giá cho quản lý rừng bền vững [nguồn luận văn, trang 1]. Sự thiếu hụt các giải pháp kỹ thuật linh hoạt đã làm giảm hiệu quả của các nỗ lực bảo tồn và phát triển, đồng thời không giải quyết được nhu cầu đa dạng về lâm sản của cộng đồng.

2.2. Chính sách lâm nghiệp Gia Lai và quyền sử dụng rừng Khoảng trống và cơ hội

Đánh giá sự phù hợp của chính sách hiện hành và tiềm năng cải thiện quyền lợi cộng đồng.

Tại Gia Lai, mặc dù đã có một số công trình nghiên cứu về lâm nghiệp cộng đồng và chính sách lâm nghiệp Gia Lai đã và đang được cải thiện, nhưng vẫn còn những khoảng trống cần được lấp đầy. Đặc biệt, việc cụ thể hóa các nghị định quản lý rừng cộng đồng và các chính sách hỗ trợ sau khi giao đất giao rừng vẫn còn hạn chế. Quyết định 304/2005/QĐ-TTg của Chính phủ về việc thí điểm giao rừng, khoán bảo vệ rừng cho hộ gia đình và cộng đồng dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên là một bước tiến quan trọng, nhưng việc triển khai thực tiễn để cộng đồng thực sự hưởng lợi vẫn còn nhiều vướng mắc về quy hoạch lâm nghiệp và thủ tục khai thác sử dụng rừng [nguồn luận văn, trang 11]. Cơ hội nằm ở việc hoàn thiện khung pháp lý, đảm bảo quyền sử dụng rừng của cộng đồng được thực thi đầy đủ và công bằng, từ đó khuyến khích họ tích cực tham gia vào phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai và các hoạt động bảo vệ, phát triển sinh kế từ rừng Gia Lai.

2.3. Suy giảm đa dạng sinh học Gia Lai và áp lực sinh kế từ rừng

Liên hệ giữa suy giảm tài nguyên rừng và thách thức sinh kế của cộng đồng.

Hệ sinh thái rừng Gia Lai đang đối mặt với nguy cơ suy giảm đa dạng sinh học nghiêm trọng do nhiều nguyên nhân, bao gồm khai thác trái phép, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và canh tác nương rẫy. Sự suy thoái rừng trực tiếp ảnh hưởng đến phát triển sinh kế từ rừng Gia Lai của các cộng đồng dân tộc thiểu số sống phụ thuộc vào nó. Khi rừng nghèo kiệt, nguồn lâm sản ngoài gỗ (NTFPs) giảm sút, khả năng săn bắt, hái lượm cũng giảm, buộc người dân phải tìm kiếm các phương kế sinh nhai khác, thường là tiếp tục gây áp lực lên rừng. Thêm vào đó, việc thiếu các kỹ thuật quản lý rừng tự nhiên bền vững và các mô hình quản lý rừng dựa vào cộng đồng hiệu quả đã khiến vòng luẩn quẩn đói nghèo và suy thoái rừng khó bị phá vỡ. Việc cải thiện phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai phải ưu tiên giải quyết đồng thời cả hai vấn đề này, đảm bảo cân bằng giữa bảo tồn và sinh kế, hướng tới mục tiêu giảm phát thải từ mất rừng (REDD+) Gia Lai và phát triển bền vững.

III. Khám phá Phương pháp Lập kế hoạch quản lý rừng cộng đồng hiệu quả

Các nguyên tắc và công cụ nền tảng để xây dựng kế hoạch QBRC bền vững.

Việc xây dựng một phương pháp Lập kế hoạch quản lý rừng cộng đồng hiệu quả đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa các nguyên tắc tiếp cận có sự tham gia và các công cụ kỹ thuật lâm nghiệp phù hợp với năng lực của cộng đồng. Phương pháp này cần phải đơn giản, thực tế, đầu vào thấp, dễ theo dõi, giám sát và có rủi ro thấp về mặt sử dụng tài nguyên quá mức [nguồn luận văn, trang 14]. Đây là những tiêu chí cốt lõi để đảm bảo tính khả thi và bền vững của kế hoạch.

Một trong những điểm khác biệt chính của quản lý rừng cộng đồng so với lâm nghiệp truyền thống là sự dịch chuyển từ việc khai thác gỗ lớn với cường độ cao sang khai thác chọn từng cây với cường độ nhỏ, chủ yếu phục vụ nhu cầu gia dụng và một phần thương mại của cộng đồng. Các giải pháp lâm sinh áp dụng cũng đơn giản hơn, tập trung vào chặt chọn theo cỡ kính, loài và tăng trưởng, dựa trên mô hình rừng ổn định trong 5 năm [nguồn luận văn, bảng 1.1, trang 12]. Việc này giúp giảm thiểu tác động đến đất, tái sinh và các cây rừng khác, đồng thời tạo ra nguồn thu nhập thường xuyên hơn cho cộng đồng.

Phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai cần tích hợp mạnh mẽ kiến thức sinh thái bản địa của cộng đồng dân tộc thiểu số Gia Lai. Điều này không chỉ giúp xây dựng các giải pháp kỹ thuật thích hợp mà còn đảm bảo kế hoạch phù hợp với tập quán quản lý rừng truyền thống và nhu cầu đa dạng về sản phẩm từ rừng của họ. Các công cụ như lập bản đồ thôn bản có sự tham gia ( participatory mapping), đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA) được sử dụng để tích hợp kiến thức này vào quy trình lập kế hoạch. Việc này giúp xác định mục tiêu quản lý rừng tự nhiên có sự tham gia, đồng thời xây dựng các quy ước bảo vệ rừng do chính cộng đồng đề xuất và thực hiện [nguồn luận văn, trang 14-15]. Một cách tiếp cận có hệ thống, bao gồm từ việc xác định quyền sử dụng đất lâm nghiệp đến việc phát triển các giải pháp kỹ thuật dựa trên kiến thức địa phương và giám sát đơn giản, là chìa khóa để đảm bảo thành công của phương pháp QBRC Gia Lai.

Các nghiên cứu đã chứng minh rằng việc giao rừng cho cộng đồng quản lý sẽ hiệu quả hơn, người dân có niềm tin và ý thức rằng rừng là tài sản của mình, từ đó quan tâm đầu tư và chăm sóc các khu rừng được giao. Điều này không chỉ giúp cải thiện tình trạng rừng mà còn tạo ra thu nhập thông qua các hoạt động lâm sinh như tỉa thưa hay khai thác bền vững [12]. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục phát triển và hoàn thiện các quy trình lập kế hoạch lâm nghiệp cho các cộng đồng ở Gia Lai.

3.1. Nguyên tắc cốt lõi Tiếp cận có sự tham gia và kiến thức bản địa

Khai thác sức mạnh nội tại của cộng đồng và giá trị của kiến thức truyền thống.

Nguyên tắc trung tâm của phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai là cách tiếp cận có sự tham gia. Điều này có nghĩa là cộng đồng không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể chính trong toàn bộ quy trình lập kế hoạch lâm nghiệp, từ đánh giá tài nguyên, xác định mục tiêu đến thực hiện và giám sát. Sự tham gia cộng đồng trong quản lý rừng đảm bảo kế hoạch phản ánh đúng nhu cầu, nguyện vọng và khả năng của người dân. Nó cũng giúp kế hoạch được chấp nhận và thực thi một cách hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, việc tích hợp kiến thức sinh thái bản địa và tập quán quản lý rừng truyền thống là yếu tố không thể thiếu. Các cộng đồng dân tộc thiểu số Gia Lai đã tích lũy hàng thế kỷ kinh nghiệm về cách sống hài hòa và khai thác bền vững tài nguyên rừng. Việc hệ thống hóa và kết hợp những kiến thức này với các kỹ thuật lâm nghiệp hiện đại sẽ tạo ra các giải pháp quản lý rừng vừa khoa học vừa phù hợp với điều kiện địa phương. Theo một nghiên cứu, cần tìm kiếm giải pháp điều tiết rừng thích hợp với trình độ, năng lực quản lý rừng cộng đồng, đặc biệt là các mô hình cấu trúc số cây theo cấp kính (N/D) được nghiên cứu và áp dụng trong QBRC vì tính đơn giản và dễ tiếp cận [nguồn luận văn, trang 31]. Điều này đảm bảo rằng phương pháp QBRC Gia Lai không chỉ là lý thuyết mà còn là thực tiễn sống động.

3.2. Mô hình rừng ổn định N D Công cụ kỹ thuật quản lý rừng tự nhiên

Giới thiệu về mô hình N/D và cách áp dụng trong quản lý rừng cộng đồng.

Mô hình rừng ổn định dựa trên cấu trúc số cây theo cấp kính (N/D) là một công cụ kỹ thuật quan trọng trong phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai. Mô hình này được xây dựng để đảm bảo rừng ổn định theo định kỳ 5 năm với dạng cấu trúc số cây theo cỡ kính giảm dần [nguồn luận văn, trang 33]. Thay vì một mô hình lý tưởng với năng suất cao nhất, mô hình rừng ổn định này tập trung vào việc duy trì sự ổn định, đảm bảo rừng không bị suy thoái, đồng thời cho phép khai thác sản phẩm trung gian để đáp ứng nhu cầu của cộng đồng.

Việc xây dựng mô hình rừng ổn định dựa trên việc thu thập số liệu cấu trúc N/D từ các khu rừng tương đối ổn định, trạng thái trung bình. Sau đó, các quy luật phân bố được mô phỏng bằng các hàm toán học để xác định mối quan hệ giữa tăng trưởng đường kính (Zd) và cỡ kính (D). Kỹ thuật quản lý rừng tự nhiên này sử dụng mô hình Mayer cho phân bố N/D vì tính đơn giản và phổ biến [nguồn luận văn, trang 35]. Mô hình quản lý rừng dựa vào cộng đồng này giúp xác định số lượng cây có thể khai thác bền vững ở các cấp đường kính khác nhau, làm cơ sở cho việc lập kế hoạch kinh doanh gỗ củi theo định kỳ 5 năm, cân bằng giữa lợi ích kinh tế và quản lý rừng bền vững Gia Lai.

IV. Bí quyết Đánh giá tài nguyên rừng và Lập kế hoạch QBRC có sự tham gia

Hướng dẫn chi tiết quy trình đánh giá và lập kế hoạch QBRC với sự tham gia của cộng đồng.

Để triển khai phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai hiệu quả, việc đánh giá tài nguyên rừng Gia Lai phải được thực hiện với sự tham gia chủ động của cộng đồng. Quy trình này bao gồm nhiều bước, từ việc phân chia và đặt tên lô rừng, đến việc điều tra thực địa và ước lượng khả năng cung cấp lâm sản. Điều này đảm bảo dữ liệu thu thập được không chỉ chính xác về mặt kỹ thuật mà còn phản ánh đúng nhận thức và nhu cầu của người dân. Các nhóm điều tra bao gồm cả nông dân và cán bộ kỹ thuật, sử dụng các công cụ đơn giản và dễ hiểu.

Quy trình bắt đầu bằng việc tạo thành các nhóm nhỏ (3-4 nông dân và 1-2 cán bộ kỹ thuật). Sau đó, sử dụng bản đồ hiện trạng rừng Gia Lai tỷ lệ 1:10.000, cộng đồng sẽ cùng nhau phân chia các lô rừng dựa trên nguyên tắc đồng nhất về trạng thái và chức năng quản lý (phòng hộ, sản xuất, sử dụng đặc biệt). Cộng đồng tự đặt tên cho các lô và được hỗ trợ để đếm diện tích bằng lưới vuông 1x1cm. Các cuộc thảo luận nhóm sẽ giúp xác định mục tiêu quản lý cho từng lô rừng, cùng với các vấn đề và cơ hội liên quan [nguồn luận văn, trang 36]. Bước này là nền tảng để xây dựng một kế hoạch thực tế và phù hợp với đặc thù địa phương.

Sau khi phân chia lô, việc điều tra rừng có sự tham gia sẽ được tiến hành. Tài liệu nghiên cứu đề xuất thử nghiệm hai phương pháp: ô mẫu 300m2 (10x30m) và Bitterlich, cả hai đều có sự tham gia của cộng đồng. Các nhóm điều tra sẽ ghi nhận loài cây, khả năng cho gỗ, cấp kính (sử dụng thước đo chu vi có vạch màu để đơn giản hóa) và các công dụng đặc biệt khác. Tỷ lệ rút mẫu khoảng 1% tổng diện tích lô rừng được đưa vào điều tra để đảm bảo độ tin cậy. Kết quả điều tra sẽ được kiểm tra sai số để đánh giá mức độ tin cậy của phương pháp [nguồn luận văn, trang 37-38].

Phân tích dữ liệu và ước lượng số cây khai thác bền vững là bước tiếp theo. Dữ liệu từ các ô mẫu sẽ được tổng hợp để tính toán số cây theo cấp kính cho từng lô rừng. Biểu đồ cột sẽ minh họa cấu trúc N/D thực tế của lô rừng, sau đó so sánh với mô hình rừng ổn định N/D trên sơ đồ. Điều này giúp xác định số lượng cây có thể chặt ở từng cấp kính, tức là khả năng cung cấp của lô rừng trong 5 năm tới. Toàn bộ quá trình này đảm bảo tính minh bạch và sự đồng thuận của cộng đồng trong việc xây dựng quy trình lập kế hoạch lâm nghiệp, từ đó hướng tới quản lý rừng bền vững Gia Lai và tối ưu hóa phát triển sinh kế từ rừng Gia Lai.

4.1. Quy trình đánh giá tài nguyên rừng Gia Lai Từ khoanh vẽ đến điều tra thực địa

Các bước chi tiết để thực hiện đánh giá tài nguyên rừng một cách khoa học và có sự tham gia.

Quy trình đánh giá tài nguyên rừng Gia Lai có sự tham gia là bước khởi đầu quan trọng của phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai. Các nhóm được hình thành từ 3-4 nông dân và 1-2 cán bộ kỹ thuật. Đầu tiên, cộng đồng sử dụng bản đồ hiện trạng rừng Gia Lai tỷ lệ 1:10.000 để khoanh vẽ và phân chia các lô rừng. Việc phân chia này dựa trên nguyên tắc đồng nhất về trạng thái và chức năng quản lý, phù hợp với sử dụng đất rừng cộng đồng. Sau khi các lô được xác định và đặt tên, diện tích từng lô được đếm bằng lưới vuông 1x1cm. Thảo luận nhóm giúp xác định mục tiêu quản lý cụ thể cho từng lô rừng, cùng với các vấn đề và cơ hội liên quan [nguồn luận văn, trang 36].

Tiếp theo, việc điều tra thực địa được tiến hành bằng hai phương pháp: ô mẫu 300m2 (10x30m) và Bitterlich, đều có sự tham gia của người dân. Trong quá trình điều tra, các nhóm sẽ ghi nhận thông tin chi tiết về loài cây, khả năng cho gỗ, cấp kính (sử dụng thước đo chu vi màu để đơn giản hóa việc phân loại) và các công dụng khác của cây. Tỷ lệ rút mẫu được kiểm tra để đảm bảo độ tin cậy của dữ liệu thu thập. Việc này không chỉ thu thập dữ liệu chính xác mà còn nâng cao năng lực cho cộng đồng trong việc tự đánh giá tài nguyên rừng của mình.

4.2. Xác định khả năng cung cấp lâm sản và cân đối nhu cầu cộng đồng

Phân tích dữ liệu để ước lượng nguồn cung và đáp ứng nhu cầu sinh kế bền vững.

Sau khi hoàn tất việc điều tra thực địa, bước tiếp theo trong phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai là phân tích dữ liệu để ước lượng khả năng cung cấp lâm sản bền vững. Dữ liệu từ các ô mẫu được tổng hợp để tính toán số cây theo cấp kính cho từng lô rừng, sau đó được biểu diễn bằng biểu đồ cột. Biểu đồ N/D thực tế của lô rừng sẽ được so sánh với mô hình rừng ổn định N/D để xác định số lượng cây có thể khai thác ở từng cấp kính trong vòng 5 năm tới. Đây là cơ sở để định lượng khả năng cung cấp gỗ, củi và các lâm sản khác từ rừng [nguồn luận văn, trang 39-40].

Cùng với việc xác định nguồn cung, cộng đồng sẽ thảo luận để đánh giá nhu cầu lâm sản của mình. Nông dân liệt kê các công trình, hạng mục cần sản phẩm từ rừng (gỗ, củi, măng, rau,...) và ước tính khối lượng cần thiết cho mỗi công trình trong 1 năm và 5 năm. Sau đó, nhu cầu này được so sánh với khả năng cung cấp của các lô rừng. Việc cân đối cung cầu lâm sản là rất quan trọng để lập kế hoạch khai thác và sử dụng bền vững, đảm bảo phát triển sinh kế từ rừng Gia Lai mà không làm suy thoái tài nguyên. Quá trình này không chỉ là một kỹ thuật mà còn là một cơ hội để cộng đồng hiểu rõ hơn về giá trị và tiềm năng của rừng mình.

4.3. Kỹ thuật lập kế hoạch quản lý rừng 5 năm Đảm bảo bền vững sinh thái

Các phương pháp kỹ thuật được sử dụng để xây dựng kế hoạch quản lý rừng trung hạn.

Kỹ thuật lập kế hoạch quản lý rừng 5 năm là một phần cốt yếu trong phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai, nhằm chuyển đổi dữ liệu thu thập được thành một kế hoạch hành động cụ thể và bền vững. Sau khi cân đối cung cầu lâm sản, cộng đồng cùng với cán bộ kỹ thuật sẽ lập kế hoạch phát triển rừng 5 năm, trong đó xác định rõ các hoạt động khai thác, bảo vệ, khoanh nuôi, làm giàu rừng và trồng rừng mới. Kế hoạch này không chỉ tập trung vào kinh doanh ổn định gỗ, củi mà còn tính đến các lâm sản ngoài gỗ và các giá trị sinh thái khác của rừng.

Việc lập kế hoạch dựa trên mô hình rừng ổn định N/D đảm bảo rằng các hoạt động khai thác được kiểm soát, không vượt quá khả năng tái sinh của rừng. Các biện pháp lâm sinh đơn giản và phù hợp với năng lực của cộng đồng sẽ được ưu tiên áp dụng. Mục tiêu là quản lý rừng bền vững Gia Lai, duy trì cấu trúc rừng khỏe mạnh, nâng cao chất lượng rừng theo thời gian. Kế hoạch cũng bao gồm việc xây dựng các quy ước về quyền lợi và trách nhiệm của cộng đồng trong quản lý rừng, tạo ra một khung pháp lý nội bộ để đảm bảo sự tuân thủ và trách nhiệm giải trình. Việc này cũng góp phần vào mục tiêu giảm phát thải từ mất rừng (REDD+) Gia Lai thông qua quản lý rừng hiệu quả.

V. Cơ chế hưởng lợi Tối ưu hóa Phát triển sinh kế từ rừng Gia Lai

Khám phá các cơ chế phân chia lợi ích và hỗ trợ cộng đồng từ hoạt động lâm nghiệp.

Phát triển sinh kế từ rừng Gia Lai là mục tiêu cốt lõi của phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai. Việc xây dựng một cơ chế hưởng lợi rõ ràng và công bằng là yếu tố quyết định sự thành công và bền vững của QBRC. Khi cộng đồng được đảm bảo quyền lợi và nhìn thấy lợi ích cụ thể từ rừng, họ sẽ có động lực mạnh mẽ hơn để tham gia vào các hoạt động quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Cơ chế này cần được thiết kế dựa trên sự tham vấn sâu rộng với cộng đồng, phù hợp với tập quán quản lý rừng truyền thống và nhu cầu thực tế của người dân.

Các cơ chế hưởng lợi bao gồm việc phân chia sản phẩm gỗ (gỗ gia dụng, gỗ thương mại), lâm sản ngoài gỗ (LSNG) và các lợi ích khác từ dịch vụ hệ sinh thái rừng. Đối với gỗ gia dụng, cộng đồng sẽ cùng nhau xác định nhu cầu, sau đó dựa trên khả năng cung cấp của rừng để phân bổ hợp lý. Việc này được thực hiện thông qua các quy ước rõ ràng, đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Đối với gỗ thương mại hoặc LSNG có giá trị cao, cơ chế chia sẻ lợi nhuận cần được thiết lập giữa cộng đồng và các bên liên quan (ví dụ: chính quyền địa phương, doanh nghiệp), đảm bảo phần lớn lợi nhuận được tái đầu tư vào rừng và phục vụ phát triển sinh kế bền vững của cộng đồng [nguồn luận văn, trang 80].

Ngoài ra, các hoạt động lâm sinh như tỉa thưa, làm giàu rừng, trồng rừng cũng tạo ra nguồn thu nhập và việc làm cho người dân. Việc lồng ghép các chương trình hỗ trợ sinh kế (như chăn nuôi, nông lâm kết hợp) vào kế hoạch quản lý rừng cộng đồng sẽ tăng cường khả năng tự chủ kinh tế của hộ gia đình. Các chính sách khuyến khích, như chính sách hỗ trợ cho các hoạt động giảm phát thải từ mất rừng (REDD+) Gia Lai, cũng có thể tạo thêm nguồn tài chính cho cộng đồng. Tóm lại, việc tối ưu hóa phát triển sinh kế từ rừng Gia Lai không chỉ là một yếu tố kinh tế mà còn là một trụ cột quan trọng, củng cố mối liên kết giữa cộng đồng và rừng, đảm bảo mục tiêu quản lý rừng bền vững Gia Lai được hiện thực hóa.

5.1. Cơ chế chia sẻ lợi ích Quyền lợi và trách nhiệm trong QBRC

Thiết lập khung pháp lý và quy ước nội bộ để đảm bảo công bằng cho cộng đồng.

Trong phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai, việc xác định quyền lợi và trách nhiệm của cộng đồng là yếu tố then chốt cho sự bền vững. Cộng đồng cần được công nhận đầy đủ quyền sử dụng rừng của cộng đồng, bao gồm quyền khai thác, quyền hưởng lợi và quyền quyết định các hoạt động quản lý. Trên cơ sở đó, các quy ước và hương ước được xây dựng bởi chính cộng đồng sẽ là nền tảng cho việc thực thi. Những quy ước này quy định rõ ràng về định mức khai thác gỗ gia dụng, phân chia lợi nhuận từ gỗ thương mại hoặc lâm sản ngoài gỗ, cũng như các nghĩa vụ bảo vệ, khoanh nuôi và làm giàu rừng [nguồn luận văn, trang 80].

Cơ chế chia sẻ lợi ích phải đảm bảo tính minh bạch và công bằng, phản ánh sự đóng góp của từng hộ gia đình và nhóm trong cộng đồng. Việc này không chỉ khuyến khích tham gia cộng đồng trong quản lý rừng mà còn giải quyết các xung đột tiềm ẩn liên quan đến tài nguyên. Các cơ quan quản lý nhà nước đóng vai trò hỗ trợ, giám sát và đảm bảo các quy ước này phù hợp với chính sách lâm nghiệp Gia Lai và pháp luật hiện hành. Sự hài hòa giữa quyền lợi và trách nhiệm sẽ tạo động lực mạnh mẽ, giúp kế hoạch quản lý rừng cộng đồng trở thành một công cụ hiệu quả cho phát triển sinh kế từ rừng Gia Lai.

5.2. Phát triển sinh kế bền vững Gỗ gia dụng và lâm sản ngoài gỗ LSNG

Đa dạng hóa nguồn thu nhập từ rừng để cải thiện đời sống cộng đồng.

Phát triển sinh kế từ rừng Gia Lai không chỉ giới hạn ở việc khai thác gỗ mà còn mở rộng sang các loại lâm sản ngoài gỗ (LSNG) và các dịch vụ hệ sinh thái. Trong phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai, việc xác định nhu cầu gỗ gia dụng của cộng đồng là ưu tiên hàng đầu. Kế hoạch sẽ cân đối nhu cầu này với khả năng cung cấp bền vững của rừng, đảm bảo các hộ gia đình có đủ vật liệu để xây dựng, sửa chữa nhà cửa và các công trình thiết yếu.

Đối với LSNG như măng, nấm, cây thuốc, mật ong, và các sản phẩm khác, việc quản lý và khai thác phải tuân thủ các nguyên tắc bền vững, không làm suy giảm nguồn tài nguyên. Các mô hình quản lý rừng dựa vào cộng đồng có thể tập trung vào việc khoanh nuôi, làm giàu các loài LSNG có giá trị kinh tế, đồng thời tìm kiếm thị trường cho các sản phẩm này để tăng thêm thu nhập cho cộng đồng. Ngoài ra, việc tham gia vào các chương trình như giảm phát thải từ mất rừng (REDD+) Gia Lai cũng mở ra cơ hội nhận được các khoản bồi hoàn carbon, tạo thêm nguồn tài chính cho cộng đồng và góp phần vào quản lý rừng bền vững Gia Lai. Đa dạng hóa nguồn thu từ rừng là chìa khóa để cải thiện đời sống và giảm áp lực khai thác lên rừng.

VI. Kết quả thử nghiệm Ứng dụng Phương pháp Lập kế hoạch tại Gia Lai

Phân tích hiệu quả và bài học kinh nghiệm từ việc triển khai QBRC thực tế.

Việc thử nghiệm phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai tại các địa điểm cụ thể là rất quan trọng để đánh giá tính khả thi và hiệu quả trên thực tế. Nghiên cứu đã tập trung thử nghiệm tại Làng Đê Tar, xã Kon Chiêng, huyện Mang Yang, tỉnh Gia Lai, một địa bàn có cộng đồng dân tộc thiểu số Bahnar sinh sống và sở hữu diện tích rừng đáng kể. Đây là cơ hội để kiểm chứng các phương pháp tiếp cận và kỹ thuật đã đề xuất, đồng thời thu thập phản hồi từ chính cộng đồng để điều chỉnh và cải tiến.

Tại Làng Đê Tar, phương pháp QBRC Gia Lai đã được áp dụng trên diện tích rừng đã giao cho cộng đồng, đặc biệt là một nhóm hộ với 425ha đất lâm nghiệp. Các hoạt động thử nghiệm bao gồm xây dựng mô hình rừng ổn định N/D, thử nghiệm các phương pháp đánh giá tài nguyên rừng có sự tham gia, cân đối cung cầu lâm sản và lập kế hoạch quản lý rừng 5 năm [nguồn luận văn, trang 18-19, Mục 2.3 Nội dung nghiên cứu]. Kết quả ban đầu cho thấy, khi cộng đồng được trao quyền và hướng dẫn về kỹ thuật đơn giản, họ đã thể hiện sự quan tâm và trách nhiệm rõ rệt trong việc quản lý và bảo vệ rừng. Rừng được giao cho cộng đồng thường được quản lý tốt hơn, người dân có niềm tin và ý thức về quyền sở hữu tài sản rừng của mình [nguồn luận văn, trang 12].

Hiệu quả kinh tế-xã hội của việc ứng dụng phương pháp Lập kế hoạch quản lý rừng cộng đồng cũng được thể hiện rõ rệt. Cộng đồng bắt đầu quan tâm đầu tư vào các khu rừng của mình, áp dụng kiến thức bản địa để kinh doanh lâm nghiệp, từ đó tạo ra thu nhập từ rừng thông qua các công tác lâm sinh như tỉa thưa [12]. Hơn nữa, việc xây dựng các quy ước quản lý dựa trên tập quán quản lý rừng truyền thống của cộng đồng đã tỏ ra có hiệu lực trong đời sống, góp phần thu hút người dân tham gia bảo vệ rừng, ngăn chặn tình trạng phá rừng. Các hoạt động này không chỉ cải thiện sinh kế mà còn củng cố an ninh lương thực và vật liệu xây dựng cho cộng đồng, đồng thời tăng cường bảo tồn đa dạng sinh học Gia Lai. Những kết quả này cung cấp bằng chứng thực tiễn về tính khả thi và hiệu quả của phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai, là cơ sở vững chắc cho việc nhân rộng mô hình trong tương lai.

6.1. Thử nghiệm tại Làng Đê Tar Kon Chiêng Đánh giá thực tiễn phương pháp

Phân tích chi tiết quá trình và kết quả ứng dụng phương pháp tại một cộng đồng cụ thể.

Nghiên cứu điển hình tại Làng Đê Tar, xã Kon Chiêng, huyện Mang Yang, tỉnh Gia Lai đã cung cấp những hiểu biết sâu sắc về tính ứng dụng của phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai. Làng Đê Tar, với gần 100% là người Bahnar, đại diện cho cộng đồng dân tộc thiểu số Gia Lai sống phụ thuộc vào rừng [nguồn luận văn, trang 18]. Tại đây, các nhà nghiên cứu đã kế thừa kết quả giao đất giao rừng, và các giải pháp phát triển công nghệ trên đất lâm nghiệp từ đề tài cấp tỉnh Gia Lai trước đó. Trên diện tích 425ha rừng đã giao cho một nhóm hộ, nghiên cứu đã tiến hành tổ chức lập kế hoạch quản lý rừng 5 năm.

Quá trình thử nghiệm bao gồm việc kiểm nghiệm các phương pháp tiếp cận đã đề xuất, đồng thời đề xuất bổ sung, cải tiến để làm thích ứng phương pháp này với đặc điểm của người Bahnar. Nghiên cứu tập trung vào kinh doanh ổn định gỗ, củi, và việc xây dựng mô hình rừng ổn định. Đây là một cơ hội quan trọng để đánh giá thực tiễn khả năng tiếp cận của cộng đồng trong lập kế hoạch và tính khả thi, hiệu quả kinh tế của kế hoạch quản lý rừng đã lập [nguồn luận văn, trang 28-29]. Kết quả cho thấy sự chủ động và khả năng thích nghi của cộng đồng khi được cung cấp các công cụ và hướng dẫn phù hợp, củng cố niềm tin vào phương pháp QBRC Gia Lai.

6.2. Hiệu quả kinh tế xã hội của quản lý rừng cộng đồng Bài học từ Gia Lai

Đánh giá các tác động tích cực về kinh tế và xã hội đối với cộng đồng địa phương.

Các thử nghiệm phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai đã cho thấy hiệu quả rõ rệt về kinh tế và xã hội. Về kinh tế, việc trao quyền quản lý rừng cho cộng đồng đã tạo ra nguồn thu nhập mới và ổn định hơn từ rừng. Các hoạt động như khai thác gỗ gia dụng, khai thác LSNG một cách bền vững, và tham gia vào các dự án lâm nghiệp đã góp phần cải thiện đáng kể phát triển sinh kế từ rừng Gia Lai. Nghiên cứu tại Đắk Nông cũng chỉ ra rằng, sau giao đất giao rừng, cộng đồng đã tổ chức phân công bảo vệ rừng và kinh doanh rừng với sự tham gia trực tiếp, tạo ra thu nhập từ các công tác lâm sinh như tỉa thưa [12].

Về mặt xã hội, quản lý rừng cộng đồng đã nâng cao ý thức và trách nhiệm của người dân đối với tài nguyên rừng. Họ không còn đứng ngoài cuộc trước tình trạng phá rừng, mà chủ động tham gia vào các hoạt động bảo vệ và phát triển. Việc khôi phục và phát huy tập quán quản lý rừng truyền thống thông qua các quy ước cộng đồng đã củng cố sự đoàn kết nội bộ và tăng cường năng lực tự quản của làng. Những bài học từ Gia Lai nhấn mạnh rằng, việc gắn lợi ích kinh tế với trách nhiệm xã hội là chìa khóa để đạt được mục tiêu quản lý rừng bền vững Gia Lai và cải thiện đời sống của cộng đồng dân tộc thiểu số.

6.3. Thúc đẩy tham gia cộng đồng Tầm quan trọng của nâng cao năng lực

Các chiến lược và công cụ để khuyến khích và tăng cường sự tham gia của người dân.

Một trong những yếu tố quyết định thành công của phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai là khả năng thúc đẩy và duy trì tham gia cộng đồng trong quản lý rừng. Để đạt được điều này, việc nâng cao năng lực cho cộng đồng là vô cùng quan trọng. Các chương trình tập huấn về kỹ thuật lâm sinh đơn giản, quy trình lập kế hoạch, và quản lý tài chính cần được tổ chức thường xuyên, phù hợp với trình độ của người dân.

Các công cụ như bản đồ có sự tham gia (P-Mapping), đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA) và các buổi thảo luận nhóm là những phương tiện hiệu quả để thu hút sự tham gia của cộng đồng. Qua đó, kiến thức bản địa của người dân được khai thác, ý kiến của họ được lắng nghe và tích hợp vào kế hoạch. Điều này không chỉ giúp kế hoạch trở nên thực tế hơn mà còn tăng cường cảm giác sở hữu và trách nhiệm của cộng đồng đối với rừng. Việc quan sát và ghi nhận mức độ tham gia, cùng với việc phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp, là cần thiết để liên tục cải tiến phương pháp QBRC Gia Lai, đảm bảo sự tham gia luôn ở mức cao và mang lại hiệu quả bền vững.

VII. Tương lai Phát triển Quản lý rừng bền vững Gia Lai và các kiến nghị

Định hướng chiến lược và các đề xuất để nâng cao hiệu quả QBRC trong tương lai.

Nhìn về tương lai, việc phát triển Quản lý rừng bền vững Gia Lai thông qua phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai vẫn còn nhiều dư địa và cần những định hướng chiến lược rõ ràng. Các nghiên cứu đã tổng kết được nhiều kinh nghiệm quý báu để phát triển QBRC, nhưng để áp dụng rộng rãi trong điều kiện của Gia Lai, vẫn cần tiếp tục nghiên cứu các khía cạnh liên quan về chính sách, kinh tế, kỹ thuật và xã hội [nguồn luận văn, trang 16].

Một trong những kiến nghị quan trọng là tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và chính sách. Mặc dù Luật Đất đai 2003 và Luật Bảo vệ và Phát triển rừng 2004 đã công nhận quyền sử dụng rừng của cộng đồng, nhưng việc cụ thể hóa các nghị định quản lý rừng cộng đồng và các chính sách hưởng lợi vẫn cần được xem xét và điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tiễn. Đặc biệt, việc cụ thể hóa các giải pháp khai thác và sử dụng rừng để tạo ra lợi ích cho cộng đồng quản lý rừng theo Quyết định 304/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đối với Tây Nguyên là hết sức cần thiết [nguồn luận văn, trang 17]. Điều này sẽ tạo cơ sở vững chắc hơn cho cộng đồng trong việc tự quản lý và kinh doanh rừng của mình.

Bên cạnh đó, việc phát triển các giải pháp kỹ thuật trên đất rừng dựa vào kiến thức sinh thái địa phương là một hướng đi chiến lược. Cần tiếp tục nghiên cứu và đưa ra các kỹ thuật quản lý rừng tự nhiên đơn giản, dễ áp dụng, kết hợp hài hòa giữa kiến thức truyền thống và khoa học lâm nghiệp hiện đại. Việc xây dựng một chu trình có tính hệ thống để lập kế hoạch kinh doanh rừng hàng năm và trung hạn, phù hợp với năng lực của cộng đồng, là điều cần thiết. Các mô hình quản lý rừng dựa vào cộng đồng cần được linh hoạt hóa để phù hợp với từng kiểu rừng và điều kiện xã hội khác nhau.

Cuối cùng, việc phát triển và cải tiến hệ thống quản lý lâm nghiệp hiện hành, đặc biệt ở cấp thôn, xã, huyện, để hỗ trợ hiệu quả cho tiến trình QBRC là không thể thiếu. Một hệ thống giám sát và quản lý hành chính mới, tích hợp các công nghệ hiện đại như GIS và viễn thám, nhưng vẫn đảm bảo sự tham gia cộng đồng trong quản lý rừng, sẽ giúp theo dõi hiệu quả và điều chỉnh kế hoạch kịp thời. Những nỗ lực đồng bộ này sẽ đảm bảo phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai thực sự phát huy hiệu quả, góp phần vào bảo tồn đa dạng sinh học Gia Lai và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

7.1. Định hướng chính sách và pháp lý Hoàn thiện Nghị định quản lý rừng

Các đề xuất nhằm củng cố khung pháp lý cho quản lý rừng cộng đồng.

Để đảm bảo sự phát triển bền vững của phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai, việc hoàn thiện chính sách lâm nghiệp Gia Lai và khung pháp lý là điều kiện tiên quyết. Mặc dù Luật Đất đai 2003 và Luật Bảo vệ và Phát triển rừng 2004 đã công nhận quyền sử dụng rừng của cộng đồng, nhưng các văn bản dưới luật, đặc biệt là các nghị định quản lý rừng cộng đồng, cần được cụ thể hóa hơn nữa. Các quy định về quy hoạch sử dụng đất, giao đất giao rừng cần phải kết hợp phương pháp tiếp cận có sự tham gia, thay vì chỉ dựa vào kỹ thuật và hành chính truyền thống [nguồn luận văn, trang 16].

Một kiến nghị quan trọng là sửa đổi và bổ sung các quy định về chính sách hưởng lợi, đặc biệt là các quy định liên quan đến khai thác và sử dụng rừng để tạo ra lợi ích thiết thực cho cộng đồng, như đã được đề cập trong Quyết định 304/2005/QĐ-TTg. Điều này sẽ củng cố niềm tin và động lực cho cộng đồng trong việc quản lý rừng bền vững Gia Lai. Việc minh bạch hóa các quy trình, giảm bớt các rào cản hành chính sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cộng đồng trong việc thực thi các kế hoạch quản lý rừng.

7.2. Giải pháp kỹ thuật và tiếp cận mới Nâng cao Quản lý rừng bền vững

Phát triển các công cụ và phương pháp mới để tối ưu hóa quản lý rừng.

Trong bối cảnh hiện tại, việc phát triển các giải pháp kỹ thuật và tiếp cận mới là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả của phương pháp Lập Kế hoạch Quản lý Rừng Cộng đồng Gia Lai. Cần tiếp tục nghiên cứu để đưa ra các kỹ thuật quản lý rừng tự nhiên đơn giản, dễ áp dụng, đặc biệt là các giải pháp dựa trên kiến thức sinh thái địa phương. Việc này bao gồm phát triển các công cụ điều tra rừng đơn giản, kết hợp giữa phương pháp khoa học và sự tham gia của cộng đồng, để xác định lượng chặt bền vững, cân đối cung cầu lâm sản và lập kế hoạch kinh doanh rừng [nguồn luận văn, trang 15, 17].

Ngoài ra, cần xây dựng một chu trình lập kế hoạch quản lý rừng có tính hệ thống, phù hợp với điều kiện và năng lực của cộng đồng dân tộc thiểu số Gia Lai. Hệ thống này cần tích hợp các phương pháp giám sát và đánh giá có sự tham gia, đảm bảo kế hoạch được thực hiện hiệu quả và có khả năng điều chỉnh linh hoạt. Việc áp dụng các mô hình quản lý rừng dựa vào cộng đồng tiên tiến, kết hợp với công nghệ thông tin địa lý (GIS) và viễn thám, nhưng vẫn giữ được tính đơn giản và dễ tiếp cận, sẽ góp phần đáng kể vào mục tiêu quản lý rừng bền vững Gia Lai và bảo tồn đa dạng sinh học Gia Lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

i bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ ptnt tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp ******** nguyÔn quèc ph­¬ng ph­¬ng ph¸p lËp kÕ ho¹ch qu¶n lý rõng céng ®ång thö nghiÖm t¹i lµng ®ª tar, x· kon chiªng, huyÖn mang Yang, tØnh gia lai luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp hµ t©y - 2006 download by : [e-mail] ii bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ ptnt tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp ********* nguyÔn quèc ph­¬ng PHƯƠNG PHÁP LẬP KẾ HOẠCH QUẢN LÝ RỪNG CỘNG ĐỒNG. THỬ NGHIỆM TẠI LÀNG ĐÊ TAR, Xà KON CHIÊNG, HUYỆN MANG YANG, TỈNH GIA LAI Chuyªn ngµnh: L©m häc M· sè: 60.60 luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp Ng­êi h­íng dÉn khoa häc: PGS. B¶o Huy hµ t©y - 2006 download by : [e-mail] i Lêi c¶m ¬n Trong qu¸ tr×nh häc tËp vµ thùc hiÖn luËn v¨n tèt nghiÖp cuèi kho¸, b¶n th©n ®· ®­îc sù quan t©m gióp ®ì tËn t×nh cña quý thÇy, c« gi¸o, Ban gi¸m hiÖu tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp, Khoa ®µo t¹o sau ®¹i häc, Ban gi¸m hiÖu tr­êng Trung häc L©m nghiÖp T©y Nguyªn. §Æc biÖt lµ céng ®ång lµng §ª Tar, x· Kon Chiªng, huyÖn Mang Yang, tØnh Gia Lai ®· bít thêi gian lµm n­¬ng rÉy ®Ó tham gia tiÕn tr×nh nµy cïng t¸c gi¶.

Sù ®ãng gãp cña céng ®ång lµ hÕt søc quan träng ®èi víi mét nghiªn cøu gi¶i ph¸p tiÕp cËn cã sù tham gia trong qu¶n lý tµi nguyªn. §Ó hoµn thµnh b¶n luËn v¨n tèt nghiÖp cuèi kho¸ nµy, ngoµi sù nç lùc cña b¶n th©n, t«i ®· nhËn ®­îc sù gióp ®ì to lín vµ quÝ b¸u cña quý thÇy, c« gi¸o, Khoa ®µo t¹o sau ®¹i häc. §Æc biÖt lµ sù gióp ®ì, chØ b¶o tËn t×nh cña ThÇy PGS. T«i xin bµy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh vµ s©u s¾c tíi PGS.TS B¶o Huy- Ng­êi thÇy ®· trùc tiÕp h­íng dÉn, d×u d¾t vµ chØ b¶o nh÷ng kiÕn thøc vÒ chuyªn m«n thiÕt thùc vµ nh÷ng chØ dÉn khoa häc quÝ b¸u.

Xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù quan t©m Ban gi¸m hiÖu tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp, Khoa ®µo t¹o sau ®¹i häc, Ban gi¸m hiÖu tr­êng Trung häc L©m nghiÖp T©y Nguyªn ®· khuyÕn khÝch vµ quan t©m tíi viÖc ®µo t¹o n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n cho ®éi ngò c¸n bé ngµnh L©m nghiÖp nãi chung vµ b¶n th©n nãi riªng. MÆc dï ®· cã nhiÒu cè g¾ng, nh­ng do thêi gian vµ tr×nh ®é cã h¹n h¬n n÷a ®©y lµ mét lÜnh vùc ®ang cßn rÊt míi ®èi b¶n th©n nãi riªng vµ ®èi víi ViÖt Nam nãi chung nªn ®Ò tµi kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt nhÊt ®Þnh. RÊt mong nhËn ®­îc ý kiÕn ®ãng gãp quÝ b¸u cña quý thÇy c« gi¸o, c¸c nhµ khoa häc vµ b¹n bÌ ®ång nghiÖp ®Ó luËn v¨n tèt nghiÖp nµy ®­îc hoµn thiÖn h¬n. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n! T¸c gi¶ NguyÔn Quèc Ph­¬ng download by : [e-mail] ii Môc lôc Trang Lêi c¶m ¬n.i Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t .v Danh môc c¸c b¶ng .vi Danh môc c¸c h×nh.

viii më §ÇU. 1 Ch­¬ng 1: Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu .15 Ch­¬ng 2: ®èi t­îng vµ §Æc ®iÓm khu vùc nghiªn cøu. §èi t­îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu. §èi t­îng, ®Þa ®iÓm nghiªn cøu.

Ph¹m vi nghiªn cøu. §Æc ®iÓm khu vùc nghiªn cøu. §iÒu kiÖn tù nhiªn khu vùc nghiªn cøu. §Æc ®iÓm kinh tÕ, v¨n ho¸, x· héi .21 Ch­¬ng 3: môc tiªu, néi dung vµ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu.

Môc tiªu nghiªn cøu. Néi dung nghiªn cøu. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu. Quan ®iÓm vµ ph­¬ng ph¸p luËn nghiªn cøu.

Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu cô thÓ. Khung logic nghiªn cøu.42 Ch­¬ng 4 : kÕt qu¶ nghiªn cøu vµ th¶o luËn. X©y dùng m« h×nh rõng æn ®Þnh phôc vô lËp kÕ ho¹ch qu¶n lý rõng céng ®ång. Ph©n bè tæng tiÕt ngang phæ biÕn cña rõng æn ®Þnh.

Quan hÖ t¨ng tr­ëng ®­êng kÝnh (Zd) theo cì kÝnh (D) .48 download by : skknchat@gmail. M« h×nh N/D æn ®Þnh. Ph­¬ng ph¸p thÈm ®Þnh, ®¸nh gi¸ tµi nguyªn rõng cã sù tham gia. Ph©n chia, ®Æt tªn vµ ®o ®Õm diÖn tÝch c¸c l« rõng.

M« t¶ l« rõng vµ x¸c ®Þnh môc tiªu qu¶n lý rõng. Ph­¬ng ph¸p ®iÒu tra rõng cã ng­êi d©n tham gia. Ph©n tÝch d÷ liÖu - ¦íc l­îng sè c©y khai th¸c bÒn v÷ng. C©n ®èi cung cÇu l©m s¶n vµ lËp kÕ ho¹ch qu¶n lý rõng 5 n¨m.

§¸nh gi¸ nhu cÇu l©m s¶n cña céng ®ång:. So s¸nh nhu cÇu vµ kh¶ n¨ng cung cÊp cña c¸c l« rõng:. LËp kÕ ho¹ch ph¸t triÓn rõng 5 n¨m:. C¬ chÕ h­ëng lîi trong thùc hiÖn kÕ ho¹ch qu¶n lý rõng céng ®ång.

X©y dùng quy ­íc quyÒn lîi vµ tr¸ch nhiÖm trong qu¶n lý rõng céng ®ång. §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng tiÕp cËn cña céng ®ång trong lËp kÕ ho¹ch, tÝnh kh¶ thi vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ. HÖ thèng hãa tiÕn tr×nh lËp kÕ ho¹ch cã sù tham gia vµ tæng hîp c¸c gi¶i ph¸p vÒ tiÕp cËn, kü thuËt, tæ chøc thÓ chÕ .93 kÕt luËn vµ kiÕn nghÞ .100 Tµi liÖu tham kh¶o. 105 Phô lôc 1: MÉu ®iÒu tra « tiªu chuÈn ®iÓn h×nh x©y dùng cÊu tróc æn ®Þnh 105 Phô lôc 2: MÉu ®iÒu tra t¨ng tr­ëng ®­êng kÝnh 5 n¨m.105 Phô lôc 3: S¬ ®å ®Þnh h­íng x¸c ®Þnh môc tiªu qu¶n lý l« rõng.106 Phô lôc 4: MÉu ®iÒu tra « mÉu 10x30m.107 Phô lôc 5: MÉu ®iÒu tra ®iÓm quay Bitterlich.108 Phô lôc 6: MÉu tæng hîp kÕt qu¶ ®iÒu tra cña l« rõng.109 Phô lôc 7 : Tæng hîp thêi gian ®iÒu tra rõng cña hai ph­¬ng ph¸p « mÉu vµ Bitterlich .110 Phô lôc 8: Tæng hîp sè liÖu l« rõng.112 Phô lôc 9: Tæng hîp sè c©y cña l« rõng so víi m« h×nh rõng æn ®Þnh .117 Phô lôc 9 a: Tæng hîp sè c©y cho gç cña l« rõng víi m« h×nh rõng æn ®Þnh118 download by : [e-mail] iv Phô lôc 9 b: Tæng hîp sè c©y d­ cña tæng chung vµ sè c©y cho gç .119 Phô lôc 10: S¬ ®å cét sè c©y theo cì kÝnh cña c¸c l« rõng so víi m« h×nh rõng æn ®Þnh .120 Phô lôc 11: KÕ ho¹ch ho¹t ®éng 5 n¨m cña 12 l« rõng .126 Phô lôc 12: BiÓu thÓ tÝch c©y ®øng mét nh©n tè ®­êng kÝnh .130 download by : [e-mail] v Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t Stt Ch÷ viÕt t¾t Nguyªn nghÜa 1.

CBFM Qu¶n lý rõng dùa vµo céng ®ång (Community-based Forest Management). CFM Qu¶n lý rõng céng ®ång (Community Forest Management) 3. ETSP Dù ¸n hç trî Phæ cËp vµ §µo t¹o (Extension Training Support Project). FSSP Ch­¬ng tr×nh hç trî ngµnh l©m nghiÖp (Forestry Sector Support Programme).

G§GR Giao ®Êt giao rõng 6. GIS HÖ thèng th«ng tin ®Þa lý (Geographic Infomation System) 7. GPS HÖ thèng ®Þnh vÞ toµn cÇu (Global Possitioning System) 8. ICRAF Trung t©m quèc tÕ nghiªn cøu n«ng l©m kÕt hîp (International Center for Research in Agrogorestry) 9.

KNKL KhuyÕn n«ng khuyÕn l©m 10. LNXH L©m nghiÖp x· héi 11. LNC§ L©m nghiÖp céng ®ång 12. LSNG L©m s¶n ngoµi gç 13.

NTFPs L©m s¶n ngoµi gç (None-Timber Forest Products) 14. NN & PTNT N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n. PTD Ph¸t triÓn c«ng nghÖ cã sù tham gia (Participatory Technology Development). PRA §¸nh gi¸ n«ng th«n cã sù tham gia (Participatory Rural Appraisal).

QLTNR Qu¶n lý tµi nguyªn rõng 18. QLSDR Qu¶n lý sö dông rõng 19. QHSD§ Quy ho¹ch sö dông ®Êt 20. RRA §¸nh gi¸ nhanh n«ng th«n (Rapid Rural Appraisal) 21.

SEANAFE M¹ng l­íi gi¸o dôc n«ng l©m kÕt hîp ®«ng nam ¸ (Southeast Asia Network of Agroforestry Education) 22. UBND Uû ban nh©n d©n download by : [e-mail] vi Danh môc c¸c b¶ng B¶ng Tªn b¶ng Trang B¶ng 1.1: So s¸nh hai ph­¬ng thøc qu¶n lý rõng: TruyÒn thèng vµ L©m nghiÖp céng ®ång.1: C¸c ®Æc tr­ng kiÓu rõng, tr¹ng th¸i rõng ë lµng §ª Tar .2: L­îc sö lµng §ª Tar.3: DiÖn tÝch vµ n¨ng suÊt canh t¸c ë lµng §ª Tar.4: Tiªu chÝ ph©n lo¹i kinh tÕ hé lµng §ª Tar.5: T×nh h×nh c¬ së h¹ tÇng lµng §ª Tar .1: Ph©n cÊp ®­êng kÝnh c©y rõng theo mµu s¾c .2: DiÖn tÝch lÊy mÉu trong mét « mÉu theo kÝch th­íc c©y .3: Khung logic nghiªn cøu .1: C¸c ®Æc tr­ng cña ph©n bè G/ha .2: TÝnh to¸n x©y dùng m« h×nh rõng æn ®Þnh theo N/D .3: Tªn c¸c l« rõng, lo¹i rõng vµ diÖn tÝch.4: §¸nh gi¸ sù tham gia vµ kh¶ n¨ng tiÕp cËn cña céng ®ång trong ph©n chia l« rõng .5: Môc tiªu qu¶n lý 12 l« rõng.6: §¸nh gi¸ sù tham gia vµ kh¶ n¨ng tiÕp cËn cña céng ®ång trong ph©n tÝch t×nh h×nh vµ x¸c ®Þnh môc tiªu qu¶n lý l« rõng.7: Sè l­îng « mÉu thÈm ®Þnh tµi nguyªn c¸c l« rõng.8: Tæng hîp so s¸nh sai sè gi÷a hai ph­¬ng ph¸p ®iÒu tra rõng .9: So s¸nh ®iÓm m¹nh, ®iÓm yÕu cña hai ph­¬ng ph¸p ®iÒu tra rõng: ¤ mÉu hÖ thèng vµ Bitterlich .10: Tæng hîp kÕt qu¶ ®iÒu tra cña l« rõng .11: §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng tiÕp cËn cña céng ®ång trong thÈm ®Þnh vµ ph©n tÝch tµi nguyªn rõng.12: Dù b¸o nhu cÇu l©m s¶n cña nhãm hé 2 trong 5 n¨m 2006 - 2010 .13: §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng tham gia, tiÕp cËn cña céng ®ång trong x¸c ®Þnh nhu cÇu l©m s¶n cho gia dông .14: C©n ®èi cung cÇu l©m s¶n 5 n¨m .15: KÕ ho¹ch khai th¸c gç lín 5 n¨m theo l« rõng .16: §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng tham gia, tiÕp cËn cña céng ®ång trong c©n ®èi cung cÇu l©m s¶n .74 download by : [e-mail] vii B¶ng 4.17: KÕ ho¹ch ho¹t ®éng 5 n¨m cña l« rõng .18: KÕ ho¹ch ph¸t triÓn rõng 5 n¨m .19: §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng tham gia, tiÕp cËn cña céng ®ång trong lËp kÕ ho¹ch ph¸t triÓn rõng 5 n¨m .20: Quy ­íc vÒ quyÒn lîi vµ nghÜa vô cña céng ®ång trong qu¶n lý kinh doanh rõng.21: Ph©n tÝch SWOT vÒ tÝnh kh¶ thi cña quy ­íc .22: §¸nh gi¸ cho ®iÓm cña céng ®ång vÒ ph­¬ng ph¸p lËp kÕ ho¹ch .23: Thu nhËp vµ tû träng thu nhËp tõ rõng trong kinh tÕ hé .24: Thu nhËp tõ rõng cña nhãm hé vµ hé gia ®×nh th«ng qua kÕ ho¹ch qu¶n lý rõng 5 n¨m .25: Tû träng l©m nghiÖp trong kinh tÕ hé .92 download by : [e-mail] viii Danh môc c¸c h×nh H×nh Tªn h×nh T rang H×nh 2.1: B¶n ®å hiÖn tr¹ng rõng vµ giao rõng cho nhãm 2 - Lµng §ª Tar, x· Kon Chiªng, huyÖn Mang Yang, tØnh Gia Lai .2: S¬ ®å Venn vÒ c¸c tæ chøc/c¬ quan liªn quan ®Õn qu¶n lý, sö dông tµi nguyªn trong lµng §ª Tar.1: S¬ ®å tiÕp cËn trong nghiªn cøu .2: S¬ ®å c¸c b­íc thiÕt lËp x©y dùng m« h×nh rõng æn ®Þnh .1: HÖ thèng mèi quan hÖ cña kÕt qu¶ nghiªn cøu .2: Ph©n bè sè « theo cÊp G/ha .3: Quan hÖ Zd 5 n¨m theo D1.4: M« h×nh Mayer ph©n bè N/D .5: M« h×nh N/D æn ®Þnh theo cì kÝnh 5 cm .6: M« h×nh N/D æn ®Þnh víi cù ly cì kÝnh 10 cm .7: S¬ ®å c¸c b­íc ph©n chia l« rõng.